See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Φωτογραφίες: Michael Hadjiconstantis – Λεονάρισσο, 5/11/2016.
Η Phyxelida anatolica είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον είδος αράχνης της οικογένειας Phyxelididae, με περιορισμένη εξάπλωση στην ανατολική Μεσόγειο και τη Μικρά Ασία. Η επιστημονική ονομασία Phyxelida anatolica Griswold, 1990 παραμένει αποδεκτή στο World Spider Catalog και το είδος είναι σήμερα γνωστό από την Κύπρο, την Τουρκία και το Ισραήλ.
Η παρουσία της στην Κύπρο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το είδος αποτελεί τον μοναδικό αντιπρόσωπο της οικογένειας Phyxelididae που είναι γνωστός από το νησί. Η πρώτη επιστημονική δημοσίευση ειδικά για την παρουσία του στην Κύπρο έγινε από τους Thaler & Knoflach το 1998, με τίτλο Phyxelida anatolica Griswold, new to Cyprus.
Περιγραφή
Πρόκειται για αράχνη με σχετικά διακριτικό χρωματισμό. Στα θηλυκά το πρόσωμα, τα πόδια και το στέρνο περιγράφονται ως ανοικτά κιτρινοκάστανα, οι χηληκεραίες ως σκούρες καστανές και το οπισθόσωμα ως γκριζωπό. Το μήκος σώματος του θηλυκού μπορεί να φθάνει περίπου τα 8 mm, ενώ για το αρσενικό αναφέρεται μήκος περίπου 5,5 mm.
Η ασφαλής αναγνώριση του είδους δεν είναι πάντοτε εύκολη μόνο από τη γενική εμφάνιση. Στον αναλυτικό κατάλογο Spiders of Cyprus επισημαίνονται ως χρήσιμα διαγνωστικά γνωρίσματα η χαρακτηριστική διάταξη των ματιών, ένα ιδιαίτερο αγκάθι στους μεταταρσούς και, στα αρσενικά, η μορφολογία των προσαρτημάτων της κνήμης των ποδοπροσακτρίδων.
Βιότοπος και οικολογία
Η Phyxelida anatolica χαρακτηρίζεται ως τρογλόφιλο είδος, δηλαδή είδος που μπορεί να χρησιμοποιεί σπήλαια και άλλα σκοτεινά καταφύγια χωρίς να περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτά. Έχει καταγραφεί σε σπήλαια, κάτω από πέτρες και σε άλλους προστατευμένους μικροβιότοπους.
Οι κυπριακές καταγραφές επιβεβαιώνουν αυτή την οικολογική ευελιξία. Άτομα έχουν βρεθεί μέσα σε σπήλαια, κάτω από πέτρες σε ανοικτό πευκοδάσος, σε χωράφι και σε παρόχθια βλάστηση.
Όπως οι άλλες αράχνες, είναι θηρευτής μικρών ασπονδύλων. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αρκετά δημοσιευμένα δεδομένα ώστε να αποδώσουμε στο συγκεκριμένο είδος εξειδικευμένη δίαιτα χωρίς τεκμηρίωση.
Εξάπλωση
Το είδος περιγράφηκε από τον Griswold το 1990. Η σύγχρονη κατανομή που δίνει το World Spider Catalog περιλαμβάνει Κύπρο, Τουρκία και Ισραήλ.
Η παρουσία στο Ισραήλ τεκμηριώθηκε αργότερα από τους Zonstein, Marusik & Omelko, οι οποίοι επισήμαναν ότι η P. anatolica αποτελεί ασυνήθιστη περίπτωση μέσα στην οικογένεια Phyxelididae, καθώς η μεγάλη πλειονότητα των συγγενικών ειδών έχει εξάπλωση νοτιότερα, ιδιαίτερα στην υποσαχάρια Αφρική.
Η Phyxelida anatolica στην Κύπρο
Η παρουσία της στην Κύπρο είναι καλά τεκμηριωμένη επιστημονικά.
Οι Thaler & Knoflach δημοσίευσαν το 1998 την πρώτη ειδική αναφορά του είδους από την Κύπρο, με υλικό από την περιοχή του Τροόδους – Όλυμπος.
Η μεγάλη ανασκόπηση Spiders of Cyprus του 2019 πρόσθεσε αρκετές ακόμη κυπριακές καταγραφές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Άγιος Ανδρόνικος, Αμμόχωστος: ένα θηλυκό μέσα σε σπήλαιο στην Αγία Φωτού, 19/6/2016.
- Σύγκραση, Αμμόχωστος: ένα αρσενικό σε σπήλαιο κάτω από ερείπια εκκλησίας, 19/6/2016.
- Χιονίστρα, Όλυμπος: ένα θηλυκό κάτω από πέτρες σε ανοικτό πευκοδάσος, σε υψόμετρο περίπου 1.900 μ.
- Αγρίδι κοντά στο Δάλι: ένα αρσενικό σε χωράφι.
- Φράγμα Μαραθάσας: ένα αρσενικό σε παγίδες εδάφους μέσα σε παρόχθια βλάστηση.
Αυτές οι καταγραφές είναι σημαντικές, επειδή δείχνουν ότι στην Κύπρο το είδος απαντά από σπήλαια και προστατευμένες υπόγειες θέσεις μέχρι ορεινά πευκοδάση και άλλους χερσαίους βιοτόπους.
Η φωτογραφική καταγραφή της παρούσας ανάρτησης έγινε από τον Michael Hadjiconstantis στο Λεονάρισσο στις 5 Νοεμβρίου 2016.
Μια ασυνήθιστη οικογένεια για την Ευρώπη
Η οικογένεια Phyxelididae έχει ιδιαίτερο βιογεωγραφικό ενδιαφέρον. Η P. anatolica βρίσκεται στο βόρειο άκρο μιας οικογένειας της οποίας πολλοί εκπρόσωποι απαντούν στην Αφρική.
Η επιστημονική εργασία για τις αράχνες της Κύπρου σημειώνει μάλιστα ότι στην ευρωπαϊκή πανίδα η οικογένεια αντιπροσωπεύεται από μόνο ένα γένος και ένα είδος, την Phyxelida anatolica.
Η Κύπρος βρίσκεται επομένως σε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θέση μέσα στη γνωστή εξάπλωση αυτού του ασυνήθιστου ανατολικομεσογειακού είδους.
Κοινή ονομασία
Δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένη καθιερωμένη αγγλική ειδική κοινή ονομασία, ούτε ελληνική ή κυπριακή κοινή ονομασία για την Phyxelida anatolica. Για τον λόγο αυτό δεν δημιουργείται τεχνητή ελληνική μετάφραση και το είδος αναφέρεται με την επιστημονική του ονομασία.
Απειλές και προστασία
Δεν εντοπίστηκε ειδική αξιολόγηση των απειλών για την Phyxelida anatolica στην Κύπρο. Παρότι ορισμένες καταγραφές προέρχονται από σπήλαια και άλλους ιδιαίτερους μικροβιότοπους, δεν είναι σωστό να αποδοθούν συγκεκριμένες απειλές στο είδος χωρίς δημοσιευμένη τεκμηρίωση.
Δεν εντοπίστηκε ειδικό νομικό καθεστώς προστασίας ούτε αξιολόγηση του είδους στην IUCN Red List.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Arachnida
Τάξη: Araneae
Οικογένεια: Phyxelididae
Γένος: Phyxelida Simon, 1894
Είδος: Phyxelida anatolica Griswold, 1990
Αγγλική κοινή ονομασία: Δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένη ειδική κοινή ονομασία
Ελληνική κοινή ονομασία: Δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένη
Εξάπλωση: Κύπρος, Τουρκία, Ισραήλ
Οικολογία: Τρογλόφιλο· έχει καταγραφεί σε σπήλαια αλλά και σε επιφανειακούς χερσαίους βιοτόπους
Παρουσία στην Κύπρο: Τεκμηριωμένη τουλάχιστον από τη δημοσίευση των Thaler & Knoflach (1998)
Φωτογράφος: Michael Hadjiconstantis
Τοποθεσία φωτογραφιών: Λεονάρισσο, Κύπρος
Ημερομηνία φωτογραφιών: 5/11/2016
Απειλές / Πιέσεις: Δεν εντοπίστηκε ειδική τεκμηριωμένη αξιολόγηση
Καθεστώς κινδύνου: Δεν εντοπίστηκε ειδική αξιολόγηση
Καθεστώς προστασίας: Δεν εντοπίστηκε ειδικό τεκμηριωμένο καθεστώς προστασίας
IUCN: Δεν εντοπίστηκε αξιολόγηση στην IUCN Red List
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Phyxelida anatolica Griswold, 1990 – Cyprus
World Spider Catalog – Phyxelididae / Phyxelida anatolica
Thaler & Knoflach (1998) – Phyxelida anatolica Griswold, new to Cyprus
Bosmans et al. (2019) – Spiders of Cyprus: catalogue of all currently known species
Spiders of Europe – Phyxelida anatolica
Text by George Konstantinou.
Photos: Michael Hadjiconstantis – Leonarisso, 5 November 2016.
Phyxelida anatolica is an interesting spider of the family Phyxelididae, with a restricted distribution centred on the eastern Mediterranean and Asia Minor. The scientific name Phyxelida anatolica Griswold, 1990 remains accepted by the World Spider Catalog, which currently records the species from Cyprus, Turkey and Israel.
Its occurrence in Cyprus is particularly noteworthy because it is the only known representative of the family Phyxelididae on the island. Its occurrence in Cyprus was specifically documented by Thaler & Knoflach in 1998 in their paper Phyxelida anatolica Griswold, new to Cyprus.
Description
Phyxelida anatolica is a relatively inconspicuously coloured spider. Females have a pale yellow-brown prosoma, legs and sternum, dark-brown chelicerae and a greyish opisthosoma. Female body length may reach approximately 8 mm, while a male body length of about 5.5 mm is reported.
Reliable identification is not always straightforward from general appearance alone. The Spiders of Cyprus catalogue notes several useful diagnostic features, including the characteristic arrangement of the eyes, a distinctive metatarsal spine and, in males, the unusual tibial apophyses of the palp.
Habitat and ecology
Phyxelida anatolica is regarded as a troglophile, meaning that it regularly uses caves and similar sheltered environments but is not restricted exclusively to subterranean habitats. It has been recorded in caves, beneath stones and in other protected microhabitats.
Records from Cyprus demonstrate this ecological flexibility. Specimens have been collected in caves, beneath stones in open pine forest, in a field and in riverside vegetation.
Like other spiders it is predatory, feeding on small invertebrates, but there is insufficient published species-specific information to assign a specialised diet to P. anatolica.
Distribution
The species was described by Griswold in 1990. Its current distribution according to the World Spider Catalog comprises Cyprus, Turkey and Israel.
Its occurrence in Israel was documented later by Zonstein, Marusik & Omelko. The species is biogeographically interesting because most other members of the family have much more southerly distributions, particularly in sub-Saharan Africa.
Phyxelida anatolica in Cyprus
The occurrence of Phyxelida anatolica in Cyprus is well documented scientifically.
Thaler & Knoflach reported the species from the Troodos Range – Mount Olympos in their 1998 publication.
The comprehensive Spiders of Cyprus catalogue published in 2019 added several further records, including specimens from caves at Agios Andronikos and Sygkrasi in Famagusta District, beneath stones in open pine forest on Mount Olympos, from a field near Dali, and from riverside vegetation at Marathasa Dam.
These records demonstrate that the species in Cyprus is not restricted to caves but also occurs in a range of terrestrial habitats.
The photographs accompanying this post were taken by Michael Hadjiconstantis at Leonarisso on 5 November 2016.
Biogeographical interest
Phyxelididae is an especially interesting spider family from a biogeographical perspective. P. anatolica occurs at the northern edge of a family whose diversity is concentrated much farther south.
The Cyprus spider catalogue notes that the family is represented in the European fauna by only one genus and one species, Phyxelida anatolica.
Cyprus therefore occupies an interesting position within the known range of this unusual eastern Mediterranean species.
Common name
No reliably documented species-specific English common name, Greek common name or Cyprus vernacular name was located for Phyxelida anatolica. The scientific name is therefore retained rather than creating an artificial translated common name.
Threats and conservation
No species-specific assessment of threats to Phyxelida anatolica in Cyprus was located. Although some records come from caves and other specialised microhabitats, particular threats should not be assigned to the species without supporting evidence.
No specific legal protection status or IUCN Red List assessment was located.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Arachnida
Order: Araneae
Family: Phyxelididae
Genus: Phyxelida Simon, 1894
Species: Phyxelida anatolica Griswold, 1990
English common name: No documented species-specific common name located
Greek common name: No documented established name located
Distribution: Cyprus, Turkey, Israel
Ecology: Troglophile; recorded both in caves and surface terrestrial habitats
Occurrence in Cyprus: Scientifically documented at least since Thaler & Knoflach (1998)
Photographer: Michael Hadjiconstantis
Photo locality: Leonarisso, Cyprus
Photo date: 5 November 2016
Threats / Pressures: No species-specific documented assessment located
Threat status: No specific assessment located
Protection status: No specific documented protection status located
IUCN: No IUCN Red List assessment located
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Phyxelida anatolica Griswold, 1990 – Cyprus
World Spider Catalog – Phyxelididae / Phyxelida anatolica
Thaler & Knoflach (1998) – Phyxelida anatolica Griswold, new to Cyprus
Bosmans et al. (2019) – Spiders of Cyprus
Spiders of Europe – Phyxelida anatolica
No comments:
Post a Comment