Arca noae Linnaeus, 1758 – Fossils from Geri, Nicosia – Απολιθώματα Arca noae από το Γέρι, Λευκωσία – Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Photos by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.

Τα απολιθώματα Arca noae Linnaeus, 1758 που παρουσιάζονται εδώ βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη σύζυγό του Φανή Κωνσταντίνου στην περιοχή του Γερίου, επαρχία Λευκωσίας.

Το Arca noae είναι θαλάσσιο δίθυρο μαλάκιο της οικογένειας Arcidae. Η επιστημονική ονομασία Arca noae Linnaeus, 1758 παραμένει αποδεκτή σήμερα.

Περιγραφή

Το Arca noae έχει παχύ, ισχυρό και επιμήκες κέλυφος με χαρακτηριστική ακανόνιστη μορφή. Η εξωτερική επιφάνειά του παρουσιάζει έντονη γλυπτική με ακτινωτές νευρώσεις που διασταυρώνονται με γραμμές ανάπτυξης.

Όπως και τα άλλα μέλη της οικογένειας Arcidae, διαθέτει χαρακτηριστική επιμήκη άρθρωση με πολυάριθμα μικρά δόντια. Το γνώρισμα αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικά ανατομικά χαρακτηριστικά της οικογένειας.

Το Arca noae είναι είδος που εξακολουθεί να ζει σήμερα στη Μεσόγειο και στον ανατολικό Ατλαντικό. Ζει στον πυθμένα και προσκολλάται με βύσσο κυρίως σε βραχώδη και άλλα σκληρά υποστρώματα.

Τα απολιθώματα του Γερίου

Η παρουσία απολιθωμένων θαλάσσιων δίθυρων στο Γέρι σχετίζεται με τη μακρά γεωλογική εξέλιξη της κεντρικής Κύπρου, όταν περιοχές που σήμερα βρίσκονται στην ενδοχώρα αποτελούσαν θαλάσσιο περιβάλλον.

Τα πλειοκαινικά ιζήματα του Σχηματισμού Λευκωσίας είναι ιδιαίτερα πλούσια σε μακροαπολιθώματα. Στην ευρύτερη περιοχή της Λευκωσίας υπάρχουν πλούσια απολιθωματοφόρα στρώματα με δίθυρα, γαστερόποδα, σκαφόποδα, βαλανίδες, εχινοειδή και κοράλλια.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει ρητά το γένος Arca ανάμεσα στα δίθυρα που απαντούν στους Πλειο-Πλειστοκαινικούς σχηματισμούς της Κύπρου, μαζί με γένη όπως Ostrea, Chama, Cardium, Spondylus και Venus.

Το αρχαίο θαλάσσιο περιβάλλον της Λευκωσίας

Τα πλούσια θαλάσσια απολιθώματα της περιοχής αποτελούν μαρτυρίες μιας εποχής κατά την οποία σημαντικά τμήματα της σημερινής κεντρικής Κύπρου βρίσκονταν κάτω από τη θάλασσα.

Καθώς η Κύπρος ανυψωνόταν τεκτονικά, οι θαλάσσιες λεκάνες γίνονταν σταδιακά ρηχότερες. Στα ιζήματά τους διατηρήθηκαν τεράστιες ποσότητες καταλοίπων θαλάσσιων οργανισμών.

Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης αναφέρει ότι ορισμένα από τα εξαιρετικά πλούσια στρώματα του Σχηματισμού Λευκωσίας αποτελούν θανατοκοινωνίες, δηλαδή συγκεντρώσεις οργανισμών που δημιουργήθηκαν μετά από μαζικούς θανάτους θαλάσσιων βιοκοινοτήτων. Η δημιουργία τους συνδέεται με μεταβολές της αλατότητας και εισροές μεγάλων ποσοτήτων γλυκού νερού στις θαλάσσιες λεκάνες.

Τα ευρήματα από το Γέρι

Τα συγκεκριμένα απολιθώματα Arca noae αποτελούν προσωπικά ευρήματα του Γιώργου Κωνσταντίνου και της Φανής Κωνσταντίνου από το Γέρι.

Παρότι το γνωστό γεωλογικό πλαίσιο της επαρχίας Λευκωσίας είναι συμβατό με τέτοια θαλάσσια απολιθώματα, δεν αποδίδεται στα συγκεκριμένα δείγματα ακριβής γεωλογική ηλικία χωρίς επιβεβαιωμένα στοιχεία για το στρωματογραφικό επίπεδο από το οποίο προήλθαν.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Bivalvia
Υφομοταξία: Autobranchia
Υποκλάση: Pteriomorphia
Τάξη: Arcida
Υπεροικογένεια: Arcoidea
Οικογένεια: Arcidae
Γένος: Arca Linnaeus, 1758
Είδος: Arca noae Linnaeus, 1758
Υλικό: Απολιθώματα
Τοποθεσία: Γέρι, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου

Πηγές

• Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Arca noae fossils from Nicosia – Cyprus
• World Register of Marine Species (WoRMS) – Arca noae Linnaeus, 1758
• Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Κυπριακής Δημοκρατίας – Απολιθώματα της Κύπρου

TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – GERI, NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.

The fossils of Arca noae Linnaeus, 1758 presented here were found by George Konstantinou and his wife Fani Konstantinou in the area of Geri, Nicosia District, Cyprus.

Arca noae is a marine bivalve mollusc belonging to the family Arcidae. The scientific name Arca noae Linnaeus, 1758 remains the currently accepted name.

Description

Arca noae has a thick, robust and elongated shell with a characteristic irregular form. Its external surface bears strong sculpture, with radial ribs crossed by growth lines.

Like other members of the family Arcidae, it possesses a characteristic elongated hinge bearing numerous small teeth, an important anatomical feature of this group.

Arca noae is still living today in the Mediterranean and eastern Atlantic. It is a benthic species that attaches itself by byssal threads, particularly to rocks and other hard substrates.

Fossils from Geri

The occurrence of fossil marine bivalves at Geri is associated with the long geological evolution of central Cyprus, when areas that are now inland formed part of a marine environment.

The Pliocene sediments of the Nicosia Formation are particularly rich in macrofossils. In the broader Nicosia area, fossiliferous horizons contain abundant bivalves together with gastropods, scaphopods, barnacles, echinoids and corals.

Importantly, the Geological Survey Department of the Republic of Cyprus specifically lists the genus Arca among the bivalves occurring in the Plio-Pleistocene formations of Cyprus, together with genera such as Ostrea, Chama, Cardium, Spondylus and Venus.

The ancient marine environment of Nicosia

The rich marine fossil record of the area provides evidence of a period when significant parts of present-day central Cyprus were submerged beneath the sea.

As Cyprus underwent tectonic uplift, its marine basins progressively became shallower. Large quantities of remains from marine organisms accumulated and were preserved within their sediments.

The Geological Survey Department describes some of the exceptionally fossil-rich horizons of the Nicosia Formation as thanatocoenoses, accumulations formed following the sudden death of marine biological communities. Their formation has been associated with changes in seawater salinity and substantial influxes of freshwater into the marine basins.

The finds from Geri

These Arca noae fossils are personal finds made by George Konstantinou and Fani Konstantinou at Geri.

Although the known geology of Nicosia District provides an appropriate context for such marine fossils, a precise geological age is not assigned to these particular specimens without confirmed information about the stratigraphic horizon from which they originated.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Bivalvia
Subclass: Autobranchia
Infraclass: Pteriomorphia
Order: Arcida
Superfamily: Arcoidea
Family: Arcidae
Genus: Arca Linnaeus, 1758
Species: Arca noae Linnaeus, 1758
Material: Fossils
Locality: Geri, Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou

Sources

• Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Arca noae fossils from Nicosia – Cyprus
• World Register of Marine Species (WoRMS) – Arca noae Linnaeus, 1758
• Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils of Cyprus