See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Ξυλοφάγου, Κύπρος.
Το απολίθωμα που παρουσιάζεται εδώ είναι μια τελική ονυχοφόρος φάλαγγα δακτύλου μεγάλου αρπακτικού πτηνού, μήκους περίπου 3 εκατοστών, που βρέθηκε από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου σε παλαιοντολογική θέση στην περιοχή της Ξυλοφάγου.
Με βάση το μέγεθος και τη μορφολογία του οστού, η ταυτοποίησή του ως ονυχοφόρου φάλαγγας γύπα του γένους Gyps και πολύ πιθανόν του Όρνιου ή Πυρόγυπα, Gyps fulvus, θεωρείται πολύ πιθανή. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται εδώ η συντηρητική επιστημονική απόδοση Gyps cf. fulvus.
Η συγκεκριμένη περιοχή της Ξυλοφάγου είναι ιδιαίτερα σημαντική για την παλαιοντολογία της Κύπρου, καθώς έχουν βρεθεί εκεί απολιθωμένα οστά πλειστοκαινικής πανίδας, μεταξύ των οποίων και κατάλοιπα αρπακτικών πτηνών. Οι αποθέσεις της περιοχής με αυτή την πανίδα χρονολογούνται σε ηλικίες πέραν των 100.000 ετών.
Τι ακριβώς είναι το απολίθωμα
Το οστό δεν είναι το ίδιο το κεράτινο νύχι του πτηνού. Πρόκειται για την τελική φάλαγγα του δακτύλου, πάνω στην οποία αναπτυσσόταν και στηριζόταν το εξωτερικό κεράτινο νύχι όταν το πτηνό ήταν ζωντανό.
Στην οστεολογική και παλαιοντολογική βιβλιογραφία οι φάλαγγες αυτού του τύπου αναφέρονται ως ungual phalanges ή terminal pedal phalanges. Η μορφολογία τους χρησιμοποιείται στη συγκριτική ανατομία για την αναγνώριση αρπακτικών πτηνών.
Στην περίπτωση των γυπών, οι ονυχοφόρες φάλαγγες παρουσιάζουν μορφολογικά χαρακτηριστικά που μπορούν να συγκριθούν με σκελετικά δείγματα σύγχρονων ειδών. Ωστόσο, η διάκριση μεταξύ συγγενικών μεγάλων γυπών από ένα μεμονωμένο οστό απαιτεί προσοχή.
Η ταυτοποίηση ως Gyps cf. fulvus
Το μήκος του απολιθώματος, περίπου 3 cm, βρίσκεται σε τάξη μεγέθους συμβατή με φάλαγγες μεγάλων γυπών. Δημοσιευμένες παλαιοντολογικές μελέτες έχουν συγκρίνει απολιθωμένες φάλαγγες του γένους Gyps απευθείας με αντίστοιχα οστά σύγχρονου Gyps fulvus.
Έχει επίσης επισημανθεί ότι τα είδη του γένους Gyps παρουσιάζουν σημαντικές οστεολογικές ομοιότητες μεταξύ τους. Για αυτό, ακόμη και σε επιστημονικές εργασίες, αποσπασματικό παλαιοντολογικό υλικό μπορεί να αναφέρεται ως Gyps cf. fulvus όταν η μορφολογία παραπέμπει έντονα στο είδος αλλά δεν επιτρέπει απόλυτη ταυτοποίηση.
Για το συγκεκριμένο εύρημα της Ξυλοφάγου, επομένως, η απόδοση σε Gyps cf. fulvus εκφράζει σωστά την πολύ μεγάλη πιθανότητα να πρόκειται για γύπα Gyps fulvus, χωρίς να παρουσιάζεται ως απόλυτα επιβεβαιωμένη μια ταυτοποίηση που βασίζεται σε ένα μόνο οστό.
Το Gyps fulvus
Το Gyps fulvus (Hablizl, 1783) είναι ένας από τους μεγαλύτερους γύπες της δυτικής Παλαιαρκτικής. Είναι μεγάλο αρπακτικό πτηνό με πολύ πλατιές και μακριές πτέρυγες, μικρό κεφάλι και χαρακτηριστικά κοντή ουρά. Η σύγχρονη μορφή του έχει άνοιγμα πτερύγων που μπορεί να φθάνει περίπου τα 2,55–2,80 μέτρα.
Είναι εξειδικευμένο πτωματοφάγο πτηνό και τρέφεται σχεδόν αποκλειστικά με νεκρά ζώα, κυρίως μεσαίου και μεγάλου μεγέθους θηλαστικά. Η ανατομία των ποδιών και των νυχιών του διαφέρει λειτουργικά από εκείνη ισχυρών θηρευτικών αετών, καθώς ο γύπας χρησιμοποιεί κυρίως το ράμφος και όχι τα πόδια για να τεμαχίζει την τροφή του.
Η παλαιοντολογική θέση της Ξυλοφάγου
Η Ξυλοφάγου αποτελεί μία από τις σημαντικές περιοχές της Κύπρου για την πλειστοκαινική πανίδα του νησιού.
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει ότι απολιθωμένα οστά των νάνων ιπποπόταμων και ελεφάντων της Κύπρου έχουν βρεθεί σε πολλές θέσεις του νησιού, μεταξύ των οποίων και η περιοχή της Ξυλοφάγου.
Για την παραλιακή περιοχή της Ξυλοφάγου έχουν καταγραφεί οστά ελεφάντων, ιπποπόταμων, μοσχογαλής, αρπακτικών πτηνών, χελώνας γλυκού νερού και χερσαίας χελώνας. Η πανίδα αυτή αναφέρεται ως ηλικίας πέραν των 100.000 ετών.
Επομένως, η παρουσία μιας απολιθωμένης φάλαγγας μεγάλου αρπακτικού πτηνού στην ίδια περιοχή είναι συμβατή με το ήδη γνωστό παλαιοντολογικό περιβάλλον της Ξυλοφάγου.
Η ηλικία του ευρήματος
Η θέση από την οποία προέρχεται το συγκεκριμένο εύρημα υπολογίζεται ότι έχει ηλικία περίπου 100.000 ετών ή μεγαλύτερη, μέσα στο Πλειστόκαινο.
Η ηλικία αυτή αναφέρεται εδώ ως ηλικιακό πλαίσιο της παλαιοντολογικής θέσης και όχι ως άμεση εργαστηριακή χρονολόγηση της ίδιας της φάλαγγας. Δημοσιευμένες πληροφορίες για την παλαιοντολογική περιοχή της Ξυλοφάγου τοποθετούν τη σχετική πανίδα πέραν των 100.000 ετών.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Chordata
Κλάση: Aves
Τάξη: Accipitriformes
Οικογένεια: Accipitridae
Υποοικογένεια: Aegypiinae
Γένος: Gyps Savigny, 1809
Πιθανό είδος: Gyps cf. fulvus (Hablizl, 1783)
Ελληνική ονομασία: Όρνιο / Πυρόγυπας
Αγγλική ονομασία: Griffon Vulture
Υλικό: Απολιθωμένη τελική ονυχοφόρος φάλαγγα δακτύλου
Μήκος: περίπου 3 cm
Τοποθεσία: Ξυλοφάγου, Κύπρος
Ηλικιακό πλαίσιο θέσης: Πλειστόκαινο, περίπου 100.000 ετών ή παλαιότερο
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Last digit of a bird possibly a Gyps pulvus 3 cm Fossil – Cyprus
- Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Κυπριακής Δημοκρατίας – Fossils of Cyprus
- Polignosi – Ξυλοφάγου: Οστά ελεφάντων, ιπποπόταμων και πουλιών
- PalZ – First substantial evidence for Old World vultures (Aegypiinae, Accipitridae) from the Early Palaeolithic and Iberomaurusian of Morocco
- Bird Remains Identification System – Gyps fulvus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – XYLOFAGOU, CYPRUS.
The fossil presented here is a terminal ungual phalanx of a large bird of prey, approximately 3 cm long, found by George Konstantinou and Fani Konstantinou at a palaeontological site in the Xylofagou area of Cyprus.
Based on its size and morphology, its identification as an ungual phalanx belonging to a vulture of the genus Gyps, and very probably the Griffon Vulture, Gyps fulvus, is considered highly probable. The conservative identification Gyps cf. fulvus is therefore used here.
The Xylofagou area is particularly important for the palaeontology of Cyprus, as Pleistocene fossil bones belonging to several groups of animals, including birds of prey, have been recorded there. The relevant fossil fauna of the area has been reported as being more than 100,000 years old.
What exactly is the fossil?
The fossil is not the keratinous claw itself. It is the terminal bone of the toe, the ungual phalanx upon which the external keratinous claw was supported during the life of the bird.
In osteological and palaeontological literature these bones are referred to as ungual phalanges or terminal pedal phalanges. Their morphology can provide important information for the identification of birds of prey.
Ungual phalanges of vultures possess morphological features that can be compared with skeletal specimens of living species. Nevertheless, distinguishing closely related large vultures from an isolated bone requires caution.
Identification as Gyps cf. fulvus
At approximately 3 cm long, the fossil falls within a size range compatible with pedal phalanges of large vultures. Published palaeontological studies have directly compared fossil Gyps pedal phalanges with corresponding skeletal elements of modern Gyps fulvus.
Species of Gyps are also known to be osteologically very similar. Consequently, even scientific studies may identify fragmentary fossil material as Gyps cf. fulvus when its morphology strongly indicates the species but does not permit completely certain identification.
For the Xylofagou specimen, Gyps cf. fulvus therefore appropriately expresses the very high probability that the bone belonged to Gyps fulvus without presenting a species-level identification based on a single skeletal element as absolute.
Gyps fulvus
The Gyps fulvus (Hablizl, 1783), or Griffon Vulture, is one of the largest vultures of the western Palaearctic. It is characterised by very long, broad wings, a small head and a notably short tail. Modern Griffon Vultures can have a wingspan of approximately 2.55–2.80 metres.
It is a specialised scavenger, feeding almost entirely on carrion, particularly the carcasses of medium-sized and large mammals.
The Xylofagou palaeontological site
Xylofagou is an important area for the study of the Pleistocene fauna of Cyprus.
The Geological Survey Department of the Republic of Cyprus records Xylofagou among the areas where fossil bones of the island's extinct dwarf hippopotamuses and elephants have been discovered.
The coastal area of Xylofagou has yielded remains attributed to elephants, hippopotamuses, shrews, birds of prey, freshwater turtles and terrestrial tortoises. This fossil fauna has been reported as being more than 100,000 years old.
The occurrence of a fossil phalanx of a large bird of prey is therefore consistent with the known palaeontological assemblage of the Xylofagou area.
Age of the find
The palaeontological locality from which the specimen originates is estimated to date to approximately 100,000 years ago or earlier, during the Pleistocene.
This age is presented as the chronological context of the fossil locality rather than as a direct laboratory date obtained from the individual bone. Published information concerning the Xylofagou fossil locality places the associated fauna at more than 100,000 years old.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Aves
Order: Accipitriformes
Family: Accipitridae
Subfamily: Aegypiinae
Genus: Gyps Savigny, 1809
Probable species: Gyps cf. fulvus (Hablizl, 1783)
English name: Griffon Vulture
Material: Fossil terminal pedal ungual phalanx
Length: approximately 3 cm
Locality: Xylofagou, Cyprus
Age context of locality: Pleistocene, approximately 100,000 years old or older
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
Sources
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Last digit of a bird possibly a Gyps pulvus 3 cm Fossil – Cyprus
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils of Cyprus
- Polignosi – Xylofagou fossil fauna
- PalZ – First substantial evidence for Old World vultures from the Early Palaeolithic and Iberomaurusian of Morocco
- Bird Remains Identification System – Gyps fulvus
No comments:
Post a Comment