See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

Pleurobranchus testudinarius,with eggs,
19mts deep,30.04.2017,Protaras
family Pleurobranchidae
Underwater photos by Costas Constantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou.

Υποβρύχιες φωτογραφίες Costas Constantinou.

Το άτομο των φωτογραφιών, μαζί με τα αυγά του, παρατηρήθηκε σε βάθος 19 μέτρων στον Πρωταρά στις 30 Απριλίου 2017.

Ένας εντυπωσιακός θαλάσσιος γυμνοσάλιαγκας της Κύπρου

Το Pleurobranchus testudinarius είναι ένα μεγάλο θαλάσσιο γαστερόποδο μαλάκιο της οικογένειας Pleurobranchidae. Ανήκει στους πλευροβράγχιους θαλάσσιους γυμνοσάλιαγκες, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από την παρουσία ενός μεγάλου πτερωτού βραγχίου στη δεξιά πλευρά του σώματος, κάτω από την άκρη του μανδύα.

Η αγγλική κοινή ονομασία «Turtle side-gill sea slug» ή «Turtle sea slug» συνδέεται με τη χαρακτηριστική εμφάνιση της ράχης του. Τα πολυγωνικά τμήματα και τα εξογκώματα του μανδύα θυμίζουν σε κάποιο βαθμό το καβούκι μιας χελώνας.

Παρότι συχνά αποκαλείται γενικά «nudibranch», ταξινομικά δεν ανήκει στην τάξη Nudibranchia. Ανήκει στην ξεχωριστή τάξη Pleurobranchida, η οποία μαζί με τα γυμνοβράγχια περιλαμβάνεται στην ευρύτερη εξελικτική ομάδα Nudipleura.

Επιστημονική ονομασία

Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι Pleurobranchus testudinarius Cantraine, 1835. Το είδος περιγράφηκε από τον Βέλγο ζωολόγο François-Joseph Cantraine το 1835.

Το όνομα του γένους Pleurobranchus προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «πλευρά» και «βράγχιο» και αναφέρεται στο βράγχιο που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του σώματος. Το ειδικό επίθετο testudinarius σχετίζεται με τη λατινική λέξη testudo, που σημαίνει χελώνα ή χελωνόμορφη ασπίδα.

Το Pleurobranchus forskahli Delle Chiaje, 1822 αναφέρεται από το World Register of Marine Species ως συνώνυμο του Pleurobranchus testudinarius. Δεν πρέπει να συγχέεται με το διαφορετικό αποδεκτό είδος Pleurobranchus forskalii Rüppell & Leuckart, 1828.

Περιγραφή

Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ευδιάκριτα πλευροβράγχια της Μεσογείου. Μεγάλα άτομα μπορούν να φτάσουν ή να ξεπεράσουν τα 20 εκατοστά σε μήκος, αν και παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των ατόμων.

Το σώμα είναι πλατύ, ωοειδές και πεπλατυσμένο. Καλύπτεται από έναν μεγάλο μανδύα, στην επιφάνεια του οποίου σχηματίζεται ένα χαρακτηριστικό δικτυωτό σχέδιο από πολυγωνικές περιοχές. Συνήθως μέσα σε κάθε πολυγωνική περιοχή υπάρχει ένα μεγάλο, στρογγυλεμένο φύμα.

Ο χρωματισμός παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία. Μπορεί να είναι κιτρινωπός, καστανός, κοκκινωπός, πορτοκαλί, πρασινωπός ή σκούρος μωβ, συχνά με ανοικτόχρωμες γραμμές γύρω από τα πολύγωνα του μανδύα. Οι χρωματικές διαφορές από μόνες τους δεν αποτελούν πάντοτε ασφαλή τρόπο αναγνώρισης.

Στο μπροστινό μέρος του σώματος βρίσκονται δύο κυλινδρικά ρινοφόρα. Πρόκειται για αισθητήρια όργανα που βοηθούν το ζώο να αντιλαμβάνεται χημικά σήματα μέσα στο νερό και να εντοπίζει τροφή, συντρόφους ή κατάλληλο ενδιαίτημα.

Το πλευρικό βράγχιο

Το σημαντικότερο ανατομικό γνώρισμα της ομάδας είναι το μεγάλο πτερωτό βράγχιο που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του σώματος, ανάμεσα στον μανδύα και στο πόδι. Σε ένα ζωντανό ζώο το βράγχιο μπορεί να παραμένει εν μέρει κρυμμένο κάτω από τον μανδύα.

Αυτό το πλευρικό αναπνευστικό όργανο διαφοροποιεί εμφανώς τους πλευροβράγχιους από τα περισσότερα γυμνοβράγχια, των οποίων τα βράγχια βρίσκονται συνήθως εκτεθειμένα στην επάνω επιφάνεια του σώματος.

Όπως συμβαίνει και με άλλους θαλάσσιους γυμνοσάλιαγκες, το εξωτερικό κέλυφος έχει χαθεί κατά την εξελικτική του ιστορία. Υπάρχει, ωστόσο, ένα μειωμένο εσωτερικό κέλυφος, το οποίο καλύπτεται πλήρως από τον μανδύα και δεν είναι ορατό στο ζωντανό ζώο.

Εξάπλωση

Το Pleurobranchus testudinarius θεωρείται κυρίως μεσογειακό είδος. Έχει καταγραφεί τόσο στη δυτική όσο και στην κεντρική και ανατολική Μεσόγειο, περιλαμβανομένων περιοχών της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Κύπρου και της ανατολικής μεσογειακής ακτής.

Υπάρχουν επίσης καταγραφές από τα Κανάρια Νησιά και τις Αζόρες στον ανατολικό Ατλαντικό. Η ακριβής εικόνα της γεωγραφικής του εξάπλωσης εξακολουθεί να συμπληρώνεται, καθώς το είδος περνά μεγάλο μέρος της ζωής του σε βάθη και κρυπτικές θέσεις όπου δεν παρατηρείται εύκολα.

Η παρουσία του στην Κύπρο αποτελεί μέρος της φυσικής μεσογειακής του εξάπλωσης. Δεν θεωρείται ξενικό ή λεσσεψιανό είδος.

Ενδιαίτημα και δραστηριότητα

Απαντά στον βυθό, σε βραχώδεις περιοχές, σπηλαιώματα, σχισμές, σκιασμένες επιφάνειες και μεικτούς βυθούς με πέτρες, άμμο ή λάσπη. Έχει επίσης παρατηρηθεί κοντά σε λιβάδια θαλάσσιων φανερογάμων και σε περιοχές με πλούσια ανάπτυξη σπόγγων και ασκιδίων.

Μπορεί να βρεθεί από σχετικά ρηχά νερά μέχρι βάθη αρκετών δεκάδων μέτρων. Η παρατήρηση στον Πρωταρά πραγματοποιήθηκε στα 19 μέτρα, βάθος που βρίσκεται μέσα στο γνωστό εύρος παρουσίας του είδους.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει συχνά κρυμμένο κάτω από πέτρες ή μέσα σε κοιλότητες. Είναι συνήθως δραστήριο τη νύχτα, όταν εξέρχεται από τα καταφύγιά του και μετακινείται πάνω στον βυθό αναζητώντας τροφή.

Κίνηση

Το ζώο μετακινείται έρποντας αργά πάνω σε ένα πλατύ μυώδες πόδι. Η έκκριση βλέννας μειώνει την τριβή και του επιτρέπει να κινείται πάνω σε βράχους, άμμο και άλλες ανώμαλες υποθαλάσσιες επιφάνειες.

Παρά το πλατύ και βαρύ σώμα του, μπορεί να μετακινηθεί με σταθερότητα ανάμεσα σε πέτρες και μέσα σε κοιλότητες. Ο μανδύας καλύπτει μεγάλο μέρος του ποδιού, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το ζώο γλιστρά πάνω στον βυθό.

Διατροφή

Το Pleurobranchus testudinarius είναι σαρκοφάγο. Οι διαθέσιμες παρατηρήσεις δείχνουν ότι τρέφεται με αποικιακά ασκίδια, γνωστά και ως «θαλάσσιες σύριγγες», τα οποία αναπτύσσονται πάνω σε σκληρά υποστρώματα.

Ωστόσο, η διατροφή του είδους δεν έχει μελετηθεί πλήρως και οι σχετικές πληροφορίες παραμένουν περιορισμένες. Δεν πρέπει να αποδίδεται κάθε παρουσία του πάνω σε φύκη ή θαλάσσια φυτά σε φυτοφαγία, επειδή μπορεί απλώς να μετακινείται πάνω τους ή να αναζητεί οργανισμούς που ζουν στην επιφάνειά τους.

Για τη λήψη και τον τεμαχισμό της τροφής χρησιμοποιεί τη ράδουλα, μια ταινιοειδή στοματική δομή που φέρει πολυάριθμα μικροσκοπικά δόντια.

Αναπαραγωγή και αυγά

Όπως οι περισσότεροι θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες, το Pleurobranchus testudinarius είναι ταυτόχρονα ερμαφρόδιτο. Κάθε άτομο διαθέτει αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα, αλλά συνήθως απαιτείται ζευγάρωμα μεταξύ δύο ατόμων για την ανταλλαγή σπέρματος.

Τα αυγά εναποτίθενται σε μακριά, ζελατινώδη κορδέλα, η οποία στερεώνεται στον βυθό και συχνά περιελίσσεται σχηματίζοντας κυκλική ή ροδακοειδή μάζα. Μέσα στη διαφανή ή υπόλευκη κορδέλα βρίσκονται πολυάριθμα πολύ μικρά αυγά.

Οι φωτογραφίες από τον Πρωταρά παρουσιάζουν ένα άτομο μαζί με τη μάζα των αυγών του. Η παρατήρηση αποτελεί τεκμήριο αναπαραγωγικής δραστηριότητας του είδους στα κυπριακά νερά.

Μετά την εμβρυϊκή ανάπτυξη εκκολάπτονται μικροσκοπικές προνύμφες τύπου veliger. Οι προνύμφες μεταφέρονται μέσα στη στήλη του νερού πριν εγκατασταθούν στον βυθό και μεταμορφωθούν στη νεαρή βενθική μορφή.

Χημική άμυνα

Η απώλεια του εξωτερικού κελύφους άφησε τους πλευροβράγχιους χωρίς τη συνηθισμένη μηχανική προστασία πολλών άλλων γαστεροπόδων. Ως αντιστάθμισμα έχουν εξελίξει χημικούς μηχανισμούς άμυνας.

Στο δέρμα και στη βλέννα του Pleurobranchus testudinarius έχουν εντοπιστεί ιδιαίτερες χημικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων τα τριτερπενοειδή testudinariol A και testudinariol B. Οι εκκρίσεις αυτές θεωρείται ότι βοηθούν στην αποτροπή πιθανών θηρευτών και περιορίζουν την πιθανότητα κατανάλωσης του ζώου.

Οικολογική σημασία και παρατήρηση

Το είδος αποτελεί μέρος της πλούσιας βενθικής πανίδας της Μεσογείου. Μέσω της θήρευσης ασκιδίων συμμετέχει στη ρύθμιση των κοινοτήτων που αναπτύσσονται πάνω στα βράχια και σε άλλες σκληρές επιφάνειες.

Οι καταγραφές από αυτοδύτες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τη μελέτη του. Οι φωτογραφίες μπορούν να παρέχουν πληροφορίες για την εξάπλωση, το βάθος, το ενδιαίτημα, την εποχή εμφάνισης και την αναπαραγωγική δραστηριότητα, χωρίς να χρειάζεται να συλλεχθούν τα ζώα.

Δεν πρέπει να αγγίζεται, να μετακινείται ή να απομακρύνεται από τον βυθό για φωτογράφηση. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις μάζες αυγών, οι οποίες είναι ευαίσθητες σε μηχανική καταστροφή.

Κατάσταση διατήρησης

Δεν υπάρχει διαθέσιμη παγκόσμια αξιολόγηση του Pleurobranchus testudinarius στην Κόκκινη Λίστα της IUCN. Συνεπώς, δεν πρέπει να του αποδίδεται αυθαίρετα κάποια κατηγορία κινδύνου.

Όπως και άλλοι βενθικοί θαλάσσιοι οργανισμοί, μπορεί να επηρεάζεται από τη ρύπανση, την υποβάθμιση του βυθού, την παράκτια ανάπτυξη, τα απορρίμματα και τις αλλαγές στις κοινότητες των οργανισμών με τους οποίους τρέφεται.

Ταξινόμηση

Αγγλικές κοινές ονομασίες: Turtle side-gill sea slug, Turtle sea slug, Side-gilled slug
Καθιερωμένη ελληνική κοινή ονομασία: Δεν έχει επιβεβαιωθεί
Επιστημονική ονομασία: Pleurobranchus testudinarius Cantraine, 1835
Συνώνυμο: Pleurobranchus forskahli Delle Chiaje, 1822
Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Mollusca
Ομοταξία: Gastropoda
Υφομοταξία: Heterobranchia
Υπερτάξη: Nudipleura
Τάξη: Pleurobranchida
Υπεροικογένεια: Pleurobranchoidea
Οικογένεια: Pleurobranchidae
Γένος: Pleurobranchus
Είδος: Pleurobranchus testudinarius

Πηγές

Turtle side-gill sea slug – Pleurobranchus testudinarius Cantraine, 1835 – Cyprus

Text by George Konstantinou.

Underwater photographs by Costas Constantinou.

The individual shown in the photographs, together with its eggs, was observed at a depth of 19 metres at Protaras on 30 April 2017.

An impressive sea slug of Cyprus

Pleurobranchus testudinarius is a large marine gastropod mollusc belonging to the family Pleurobranchidae. It is a side-gilled sea slug, a group characterised by a large, feather-like gill positioned on the right side of the body beneath the margin of the mantle.

The English names “Turtle side-gill sea slug” and “Turtle sea slug” refer to the characteristic appearance of its dorsal surface. The polygonal areas and raised tubercles of the mantle bear some resemblance to the sections of a turtle’s shell.

Although it is sometimes described generally as a nudibranch, it does not belong taxonomically to the order Nudibranchia. It belongs to the separate order Pleurobranchida, which is grouped together with the nudibranchs within the broader evolutionary lineage Nudipleura.

Scientific name

The accepted scientific name is Pleurobranchus testudinarius Cantraine, 1835. The species was described by the Belgian zoologist François-Joseph Cantraine in 1835.

The generic name Pleurobranchus is derived from Greek words meaning “side” and “gill”, referring to the respiratory structure located on the animal’s right side. The specific epithet testudinarius is associated with the Latin word testudo, meaning a tortoise, turtle or tortoise-like protective shield.

The World Register of Marine Species lists Pleurobranchus forskahli Delle Chiaje, 1822 as a synonym of Pleurobranchus testudinarius. It should not be confused with the separate accepted species Pleurobranchus forskalii Rüppell & Leuckart, 1828.

Description

This is one of the largest and most conspicuous side-gilled slugs occurring in the Mediterranean. Large individuals can reach or exceed 20 centimetres in length, although there is considerable variation among specimens.

The body is broad, oval and flattened. It is covered by a large mantle bearing a characteristic reticulated pattern composed of polygonal areas. Each polygonal section normally contains a single large, rounded tubercle.

Colouration is extremely variable. Individuals may be yellowish, brown, reddish, orange, greenish or dark purple, frequently with pale lines surrounding the polygonal sections of the mantle. Colour differences alone do not always provide a reliable means of identification.

Two rolled rhinophores occur at the front of the body. These sensory structures detect chemical signals in the water and assist the animal in locating food, potential mates and suitable habitat.

The lateral gill

The defining anatomical feature of the group is the large, feather-like gill situated on the right side of the body between the mantle and the foot. In a living animal, the gill may remain partly concealed beneath the mantle.

This lateral respiratory organ clearly distinguishes side-gilled slugs from most nudibranchs, whose branchial structures are normally exposed on the upper surface of the body.

As in other sea slugs, the external shell was lost during the group’s evolutionary history. A reduced internal shell is nevertheless present, completely enclosed by the mantle and invisible in the living animal.

Distribution

Pleurobranchus testudinarius is regarded principally as a Mediterranean species. It has been recorded in the western, central and eastern parts of the basin, including waters surrounding Spain, France, Italy, Greece, Turkey and Cyprus, as well as the eastern Mediterranean coastline.

Records also exist from the Canary Islands and the Azores in the eastern Atlantic. Knowledge of its precise geographical distribution continues to develop because the species spends much of its life at depth or inside concealed habitats where it is not easily observed.

Its occurrence in Cyprus forms part of its natural Mediterranean distribution. It is not considered an alien or Lessepsian species.

Habitat and activity

The species inhabits the seabed in rocky areas, cavities, crevices, shaded surfaces and mixed bottoms composed of rocks, sand or mud. It has also been observed close to seagrass meadows and in habitats supporting rich growths of sponges and colonial ascidians.

It occurs from relatively shallow water to depths of several tens of metres. The Protaras observation was made at 19 metres, well within the known depth range of the species.

During daylight, individuals frequently remain concealed beneath rocks or inside cavities. The species is mainly nocturnal, emerging from its shelter after dark to travel over the seabed in search of food.

Movement

The animal moves slowly over the substrate using a broad, muscular foot. Mucus reduces friction and allows it to travel across rocks, sand and other irregular underwater surfaces.

Despite its broad and heavy appearance, it can move steadily among stones and through cavities. The mantle covers much of the foot, creating the impression that the animal is gliding over the seabed.

Diet

Pleurobranchus testudinarius is carnivorous. Available observations indicate that it feeds upon colonial ascidians, commonly known as sea squirts, which grow over rocks and other hard substrates.

Its diet has not, however, been studied comprehensively, and detailed information remains limited. The presence of an individual on algae or seagrass should not automatically be interpreted as herbivory, since it may simply be crossing the surface or searching for animals growing upon it.

Food is collected and processed with the radula, a ribbon-like feeding organ bearing numerous microscopic teeth.

Reproduction and eggs

Like most sea slugs, Pleurobranchus testudinarius is a simultaneous hermaphrodite. Each individual possesses both male and female reproductive organs, although mating between two animals is normally required for the exchange of sperm.

The eggs are deposited inside a long gelatinous ribbon attached to the seabed. The ribbon is often coiled into a circular or rosette-shaped mass and contains numerous minute eggs embedded within its translucent or whitish material.

The photographs from Protaras show an individual together with its egg mass. This observation provides evidence of reproductive activity by the species in Cypriot waters.

Following embryonic development, microscopic veliger larvae hatch from the eggs. These larvae are transported through the water column before settling on the seabed and undergoing metamorphosis into the juvenile benthic form.

Chemical defence

The evolutionary loss of an external shell left side-gilled slugs without the mechanical protection available to many other gastropods. They have compensated through the development of chemical defensive mechanisms.

Distinctive chemical compounds, including the triterpenoids testudinariol A and testudinariol B, have been isolated from the skin and mucus of Pleurobranchus testudinarius. These secretions are believed to discourage potential predators and reduce the likelihood of the animal being consumed.

Ecological importance and observation

The species forms part of the Mediterranean’s rich benthic fauna. Through its predation on colonial ascidians, it participates in shaping communities growing on rocks and other hard underwater surfaces.

Records made by scuba divers are especially valuable for studying this animal. Photographs can document its distribution, depth, habitat, season of occurrence and reproductive activity without requiring specimens to be collected.

Individuals should not be touched, repositioned or removed from the seabed for photography. Special care should be taken around egg masses, which are vulnerable to physical damage.

Conservation status

No global assessment of Pleurobranchus testudinarius is currently available on the IUCN Red List. A threat category should therefore not be assigned to the species without an appropriate formal assessment.

Like other benthic marine organisms, it may be affected by pollution, degradation of seabed habitats, coastal development, marine litter and changes affecting the communities of organisms upon which it feeds.

Classification

English common names: Turtle side-gill sea slug, Turtle sea slug, Side-gilled slug
Established Greek common name: None confirmed
Scientific name: Pleurobranchus testudinarius Cantraine, 1835
Synonym: Pleurobranchus forskahli Delle Chiaje, 1822
Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Heterobranchia
Superorder: Nudipleura
Order: Pleurobranchida
Superfamily: Pleurobranchoidea
Family: Pleurobranchidae
Genus: Pleurobranchus
Species: Pleurobranchus testudinarius

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou

Translate

Sunday, 30 April 2017

Turtle side-gill sea slug – Pleurobranchus testudinarius Cantraine, 1835 – Πλευροβράγχιος θαλάσσιος γυμνοσάλιαγκας – Cyprus