See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

Underwater photos by Costas Constantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou.

Υποβρύχιες φωτογραφίες Costas Constantinou.

Η μεσογειακή κωλοχτύπα

Η μεσογειακή κωλοχτύπα, Scyllarides latus, είναι ένα μεγάλο θαλάσσιο δεκάποδο καρκινοειδές της οικογένειας Scyllaridae. Αποτελεί φυσικό μέλος της θαλάσσιας πανίδας της Κύπρου και συγκαταλέγεται στα πιο εντυπωσιακά καρκινοειδή της Μεσογείου.

Στην Κύπρο είναι γνωστή ως καραβίδα ή κωλοχτύπα. Η αγγλική ονομασία «slipper lobster» αναφέρεται στο πλατύ και πεπλατυσμένο σώμα της, καθώς και στις μεγάλες, επίπεδες κεραίες της, οι οποίες θυμίζουν πλάκες ή φτυάρια.

Διόρθωση της χρονολογίας στον επιστημονικό τίτλο

Στην παλαιότερη ανάρτηση η χρονολογία της επιστημονικής ονομασίας αναγραφόταν ως 1802. Το World Register of Marine Species, ο κατάλογος της FAO και σύγχρονες επιστημονικές πηγές καταγράφουν το αποδεκτό όνομα ως Scyllarides latus (Latreille, 1803).

Το είδος περιγράφηκε αρχικά ως Scyllarus latus Latreille, 1803 και αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Scyllarides. Για τον λόγο αυτό το όνομα του συγγραφέα και η χρονολογία γράφονται μέσα σε παρενθέσεις.

Περιγραφή

Η κωλοχτύπα έχει πλατύ, ισχυρό και έντονα πεπλατυσμένο σώμα. Ο εξωσκελετός είναι παχύς, σκληρός και τραχύς, με εξογκώματα και κοκκώδεις σχηματισμούς που ενισχύουν την προστασία και τη φυσική παραλλαγή της.

Ο χρωματισμός της είναι συνήθως καστανοκόκκινος, ερυθροκαστανός ή σκούρος καστανός, με ανοιχτότερες ή κιτρινωπές περιοχές. Η κάτω πλευρά του σώματος είναι πιο ανοιχτόχρωμη, ενώ στα πόδια και στις κεραίες μπορεί να εμφανίζονται ιώδεις, κυανές ή πορτοκαλί αποχρώσεις.

Το συνολικό μήκος μπορεί να φτάσει περίπου τα 45 εκατοστά, αν και τα περισσότερα άτομα είναι μικρότερα. Μεγάλα άτομα μπορούν να ξεπεράσουν το ένα κιλό σε βάρος.

Οι χαρακτηριστικές πεπλατυσμένες κεραίες

Σε αντίθεση με τους αστακούς και τις ακανθωτές καραβίδες, η κωλοχτύπα δεν διαθέτει μακριές, λεπτές κεραίες. Το δεύτερο ζεύγος κεραιών έχει μετατραπεί σε δύο μεγάλες, πλατιές και ισχυρές πλάκες μπροστά από το κεφάλι.

Οι πεπλατυσμένες κεραίες λειτουργούν ως προστατευτική ασπίδα και χρησιμοποιούνται για την εξερεύνηση του υποστρώματος, την άμυνα και τις αλληλεπιδράσεις με άλλα άτομα. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να ανασηκώσουν ή να ανατρέψουν έναν ανταγωνιστή κατά τη διεκδίκηση τροφής.

Η μορφή αυτών των κεραιών αποτελεί το σημαντικότερο χαρακτηριστικό των Scyllaridae και επιτρέπει την εύκολη διάκρισή τους από τις ακανθωτές καραβίδες της οικογένειας Palinuridae.

Δεν διαθέτει μεγάλες δαγκάνες

Η κωλοχτύπα δεν διαθέτει τις μεγάλες και ισχυρές δαγκάνες που χαρακτηρίζουν τους αστακούς της οικογένειας Nephropidae. Η άμυνά της βασίζεται στον σκληρό θώρακα, στο πεπλατυσμένο σώμα, στην ισχυρή προσκόλληση πάνω στο υπόστρωμα και στις απότομες κινήσεις διαφυγής.

Όταν ενοχληθεί, μπορεί να πιεστεί δυνατά πάνω στον βράχο, καθιστώντας δύσκολη την απομάκρυνσή της. Μεγάλα άτομα μπορούν να ασκήσουν εξαιρετικά ισχυρή λαβή με τα πόδια τους.

Εάν ο κίνδυνος επιμένει, λυγίζει απότομα την κοιλιά και κινείται γρήγορα προς τα πίσω. Η χαρακτηριστική αυτή κίνηση, γνωστή ως «tail flip», εξηγεί πιθανότατα και την κοινή ελληνική ονομασία κωλοχτύπα.

Ενδιαίτημα στην Κύπρο

Η μεσογειακή κωλοχτύπα ζει κυρίως σε βραχώδεις βυθούς, σπηλιές, κοιλότητες, σχισμές και σημεία κάτω από προεξοχές. Μπορεί επίσης να συναντηθεί σε μικτούς βυθούς με βράχους, άμμο ή χαλίκια.

Έχει καταγραφεί γενικά σε βάθη από περίπου 4 έως 100 μέτρα. Τα κατάλληλα καταφύγια είναι ιδιαίτερα σημαντικά για το είδος, επειδή προσφέρουν προστασία από θηρευτές και ανθρώπινη ενόχληση κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συχνά προτιμά κοιλότητες με περισσότερες από μία εισόδους, οι οποίες επιτρέπουν ευκολότερη διαφυγή. Στην Κύπρο μπορεί να παρατηρηθεί από δύτες σε σκιερές βραχώδεις θέσεις και θαλάσσιες σπηλιές.

Γεωγραφική εξάπλωση

Το είδος απαντά στο μεγαλύτερο μέρος της Μεσογείου και σε περιοχές του ανατολικού Ατλαντικού. Η ατλαντική του εξάπλωση εκτείνεται από τις ακτές της Πορτογαλίας μέχρι τη Σενεγάλη και περιλαμβάνει τη Μαδέρα, τις Αζόρες, τις Νήσους Σελβάζες και το Πράσινο Ακρωτήριο.

Η παρουσία του στην Κύπρο αποτελεί μέρος της φυσικής του εξάπλωσης στην ανατολική Μεσόγειο. Δεν είναι ξενικό ούτε λεσσεψιανό είδος και δεν έχει εισέλθει στη Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα.

Νυκτόβια συμπεριφορά

Η κωλοχτύπα είναι κυρίως νυκτόβια. Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει κρυμμένη σε σπηλιές, σχισμές και κάτω από βραχώδεις προεξοχές, ενώ μετά τη δύση του ήλιου εξέρχεται για να αναζητήσει τροφή.

Η νυκτόβια συμπεριφορά μειώνει τον κίνδυνο από ημερόβιους θηρευτές και διευκολύνει την προσέγγιση της λείας. Σε ήσυχες ή προστατευμένες περιοχές μπορεί περιστασιακά να παρατηρηθεί να κινείται και κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Μέσα στα καταφύγια μπορεί να είναι κοινωνική, με περισσότερα από ένα άτομα να χρησιμοποιούν την ίδια κοιλότητα. Η ομαδική παραμονή πιθανόν ενισχύει την προστασία τους από τους θηρευτές.

Διατροφή

Η διατροφή της αποτελείται κυρίως από βενθικά ασπόνδυλα. Τρέφεται με δίθυρα μαλάκια, πεταλίδες, στρείδια, μικρότερα μαλάκια, σκουλήκια και περιστασιακά νεκρή ζωική ύλη.

Με τα ισχυρά και μυτερά πόδια της χειρίζεται τα κελύφη των μαλακίων και αποκτά πρόσβαση στο μαλακό σώμα τους. Μπορεί να εντοπίζει θαμμένη λεία με τη βοήθεια των χημικών και απτικών αισθητηρίων οργάνων της.

Συχνά μεταφέρει την τροφή πίσω στο καταφύγιό της πριν αρχίσει να την καταναλώνει. Η συμπεριφορά αυτή περιορίζει τον χρόνο που παραμένει εκτεθειμένη σε θηρευτές.

Ανταγωνισμός για την τροφή

Όταν δύο άτομα διεκδικούν την ίδια τροφή, μπορεί να χρησιμοποιήσουν τις μεγάλες πεπλατυσμένες κεραίες τους ως μοχλούς. Ένα άτομο μπορεί να εισαγάγει τις κεραίες κάτω από το σώμα του αντιπάλου και να προσπαθήσει να τον ανατρέψει.

Μπορούν επίσης να πιαστούν μεταξύ τους, να πραγματοποιήσουν απότομες κινήσεις της κοιλιάς ή να τραβούν τη λεία προς αντίθετες κατευθύνσεις. Οι αντιπαραθέσεις αυτές συνήθως αποσκοπούν στην απομάκρυνση του ανταγωνιστή και όχι στον σοβαρό τραυματισμό του.

Αναπαραγωγή

Κατά την αναπαραγωγή, το αρσενικό μεταφέρει στο θηλυκό σπερματοφόρο, το οποίο παραμένει προσκολλημένο στην κάτω επιφάνεια του σώματός της. Τα αυγά γονιμοποιούνται καθώς εξέρχονται και στη συνέχεια προσκολλώνται στα ειδικά διαμορφωμένα κοιλιακά εξαρτήματα του θηλυκού.

Τα θηλυκά μπορούν να μεταφέρουν πολύ μεγάλο αριθμό αυγών. Τα αυγά έχουν αρχικά έντονο πορτοκαλί χρώμα και σκουραίνουν σταδιακά καθώς αναπτύσσονται τα έμβρυα.

Η παρουσία θηλυκού που μεταφέρει αυγά είναι κρίσιμη για την ανανέωση του πληθυσμού. Τέτοια άτομα δεν πρέπει να συλλαμβάνονται, να ενοχλούνται ή να απομακρύνονται από το καταφύγιό τους.

Προνυμφική ανάπτυξη

Από τα αυγά εκκολάπτονται διαφανείς, πεπλατυσμένες πλαγκτονικές προνύμφες, γνωστές ως phyllosoma. Η μορφή τους διαφέρει εντυπωσιακά από εκείνη της ενήλικης κωλοχτύπας.

Οι προνύμφες περνούν από πολλά διαδοχικά στάδια ανάπτυξης και μπορούν να παραμείνουν στο πλαγκτόν για αρκετούς μήνες. Η μεγάλη διάρκεια της πελαγικής φάσης επιτρέπει στα θαλάσσια ρεύματα να τις μεταφέρουν σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Μετά το τελευταίο στάδιο phyllosoma ακολουθεί ένα μεταβατικό στάδιο και τελικά η εγκατάσταση στον βυθό. Η μακρά προνυμφική ανάπτυξη συμβάλλει στη γενετική σύνδεση πληθυσμών από διαφορετικές περιοχές της Μεσογείου και του ανατολικού Ατλαντικού.

Ανάπτυξη και αλλαγή εξωσκελετού

Όπως όλα τα καρκινοειδή, η κωλοχτύπα διαθέτει σκληρό εξωσκελετό που δεν μπορεί να μεγαλώνει συνεχώς. Για να αυξηθεί σε μέγεθος, πρέπει να αποβάλει περιοδικά τον παλιό εξωσκελετό της μέσω της έκδυσης.

Αμέσως μετά την έκδυση, το νέο περίβλημα είναι μαλακό και το ζώο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο. Παραμένει συνήθως κρυμμένο μέχρι να σκληρύνει ο νέος εξωσκελετός.

Η ανάπτυξη επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, τη διαθεσιμότητα τροφής και την ηλικία. Τα νεότερα άτομα αλλάζουν εξωσκελετό συχνότερα από τα μεγαλύτερα.

Θηρευτές και άμυνα

Στους φυσικούς θηρευτές της περιλαμβάνονται μεγάλα ψάρια, όπως οι ροφοί και οι βαλλίστρες. Πιθανός θηρευτής μπορεί επίσης να είναι το κοινό χταπόδι, αν και η σημασία του ως φυσικού θηρευτή δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένη.

Ο καστανοκόκκινος χρωματισμός και η τραχιά επιφάνεια του σώματος δημιουργούν αποτελεσματική παραλλαγή πάνω σε βράχους και σκιερές επιφάνειες. Η ικανότητά της να προσκολλάται ισχυρά στο υπόστρωμα δυσκολεύει την αρπαγή της.

Όταν χρειάζεται να διαφύγει, οι ισχυρές κάμψεις της κοιλιάς την ωθούν γρήγορα προς τα πίσω. Η κίνηση αυτή είναι αποτελεσματική για μικρή απόσταση, αλλά δεν υποκαθιστά την ασφάλεια ενός κατάλληλου βραχώδους καταφυγίου.

Οικολογικός ρόλος

Η κωλοχτύπα αποτελεί σημαντικό βενθικό θηρευτή. Καταναλώνοντας μαλάκια και άλλα ασπόνδυλα, επηρεάζει τη σύνθεση και την αφθονία των οργανισμών που ζουν πάνω και μέσα στον βυθό.

Ταυτόχρονα αποτελεί τροφή για μεγαλύτερους θηρευτές και επομένως συμμετέχει στη μεταφορά ενέργειας μέσα στο θαλάσσιο τροφικό πλέγμα. Η παρουσία μεγάλων ατόμων αποτελεί ένδειξη ύπαρξης κατάλληλων καταφυγίων και σχετικά σύνθετου βραχώδους ενδιαιτήματος.

Σχέση με τον άνθρωπο

Η κωλοχτύπα είναι εδώδιμη και θεωρείται εκλεκτό θαλασσινό σε πολλές μεσογειακές περιοχές. Συλλαμβάνεται με δίχτυα, παγίδες, τράτες και, σε ορισμένες περιοχές, με το χέρι από δύτες.

Η ανάπτυξη της αυτόνομης κατάδυσης κατέστησε τα καταφύγιά της πολύ πιο προσιτά στον άνθρωπο. Επειδή το ζώο παραμένει ακίνητο μέσα στις κοιλότητες κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να εντοπιστεί και να συλλεχθεί σχετικά εύκολα από έμπειρους δύτες.

Η συστηματική αφαίρεση των μεγάλων, αναπαραγωγικά ώριμων ατόμων μπορεί να μειώσει σημαντικά την αναπαραγωγική ικανότητα ενός τοπικού πληθυσμού. Σε πολλές περιοχές της εξάπλωσής της η αφθονία της έχει μειωθεί εξαιτίας της αλιευτικής πίεσης.

Κατάσταση διατήρησης

Η Scyllarides latus έχει αξιολογηθεί στην παγκόσμια Κόκκινη Λίστα της IUCN ως Ανεπαρκώς Γνωστό – Data Deficient (DD). Η κατηγορία αυτή δεν σημαίνει ότι το είδος δεν κινδυνεύει, αλλά ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για αξιόπιστη εκτίμηση του παγκόσμιου κινδύνου εξαφάνισής του.

Επιστημονικές μελέτες αναφέρουν υπερεκμετάλλευση και μείωση πληθυσμών σε τμήματα της Μεσογείου και του ανατολικού Ατλαντικού. Η περιορισμένη γνώση για την αφθονία, τη στρατολόγηση των νεαρών ατόμων και τις μεταβολές των τοπικών πληθυσμών δυσκολεύει την ακριβή αξιολόγηση.

Το είδος περιλαμβάνεται στο Παράρτημα III του Πρωτοκόλλου για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα της Σύμβασης της Βαρκελώνης. Στο παράρτημα αυτό περιλαμβάνονται είδη των οποίων η εκμετάλλευση πρέπει να ρυθμίζεται.

Απειλές

Η σημαντικότερη γνωστή απειλή είναι η υπεραλίευση, ιδιαίτερα η στοχευμένη συλλογή μεγάλων ατόμων από τα ημερήσια καταφύγιά τους. Οι τυχαίες συλλήψεις σε δίχτυα και άλλες αλιευτικές δραστηριότητες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τους πληθυσμούς.

Η καταστροφή βραχωδών ενδιαιτημάτων, η υποβάθμιση θαλάσσιων σπηλιών, η ρύπανση και η απώλεια καταφυγίων αποτελούν πρόσθετες πιέσεις. Η ανθρώπινη ενόχληση μέσα σε σπηλιές μπορεί να αναγκάσει τα ζώα να εγκαταλείψουν ασφαλείς θέσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η θέρμανση και οι γενικότερες μεταβολές της Μεσογείου ενδέχεται να επηρεάσουν τη διατροφή, την αναπαραγωγή, την προνυμφική ανάπτυξη και τη διαθεσιμότητα κατάλληλων ενδιαιτημάτων. Οι ακριβείς μακροπρόθεσμες επιπτώσεις απαιτούν περαιτέρω μελέτη.

Προστασία και υπεύθυνη παρατήρηση

Η προστασία των βραχωδών βυθών, των θαλάσσιων σπηλιών και των μεγάλων αναπαραγωγικών ατόμων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση του είδους. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των θηλυκών που μεταφέρουν αυγά.

Οι δύτες πρέπει να παρατηρούν και να φωτογραφίζουν την κωλοχτύπα χωρίς να την αγγίζουν, να την τραβούν από το καταφύγιό της ή να φράζουν την έξοδό της. Η χρήση ισχυρού φωτισμού για παρατεταμένο χρονικό διάστημα και η επανειλημμένη ενόχληση πρέπει επίσης να αποφεύγονται.

Για οποιαδήποτε αλιευτική δραστηριότητα πρέπει να ελέγχονται οι εκάστοτε ισχύοντες κανονισμοί του Τμήματος Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών. Οι εθνικοί κανόνες, οι απαγορευμένες περίοδοι, τα επιτρεπόμενα εργαλεία και άλλοι περιορισμοί μπορούν να τροποποιούνται.

Ταξινόμηση και κοινές ονομασίες

Βασίλειο: Animalia – Ζώα
Συνομοταξία: Arthropoda – Αρθρόποδα
Υποσυνομοταξία: Crustacea – Καρκινοειδή
Κλάση: Malacostraca – Μαλακόστρακα
Τάξη: Decapoda – Δεκάποδα
Υπόταξη: Pleocyemata
Υποτάξη: Achelata
Οικογένεια: Scyllaridae – Slipper lobsters
Υποοικογένεια: Arctidinae
Γένος: Scyllarides Gill, 1898
Είδος: Scyllarides latus (Latreille, 1803)
Αρχική ονομασία: Scyllarus latus Latreille, 1803
Αγγλική κοινή ονομασία: Mediterranean slipper lobster
Ελληνικές και κυπριακές ονομασίες: Κωλοχτύπα, Καραβίδα
Κατάσταση στην Κύπρο: Αυτόχθονο θαλάσσιο είδος – Native marine species
Παγκόσμια κατηγορία IUCN: Ανεπαρκώς Γνωστό – Data Deficient (DD)
Διεθνής προστασία: Παράρτημα III του Πρωτοκόλλου SPA/BD της Σύμβασης της Βαρκελώνης

Πηγές

World Register of Marine Species – Scyllarides latus

FAO – Marine Lobsters of the World

SeaLifeBase – Scyllarides latus

IUCN Red List – Scyllarides latus

UNEP/MAP–RAC/SPA – Annexes to the SPA/BD Protocol

Faria et al. – Population genetics of Scyllarides latus

Aktaş, Genç & Genç – Maturation and spawning of Scyllarides latus

Mediterranean slipper lobster – Scyllarides latus (Latreille, 1803) – Cyprus

Text by George Konstantinou.

Underwater photographs by Costas Constantinou.

The Mediterranean slipper lobster

The Mediterranean slipper lobster, Scyllarides latus, is a large marine decapod crustacean belonging to the family Scyllaridae. It is a native component of the marine fauna of Cyprus and one of the most impressive crustaceans found in the Mediterranean.

In Cyprus, it is known as καραβίδα or κωλοχτύπα. The English name “slipper lobster” refers to its broad, flattened body and its large, plate-like antennae, which resemble shields or shovels.

Correction of the year in the scientific title

The scientific name was dated 1802 in the older blog post. The World Register of Marine Species, the FAO catalogue and modern scientific sources record the accepted name as Scyllarides latus (Latreille, 1803).

The species was originally described as Scyllarus latus Latreille, 1803 and was subsequently transferred to the genus Scyllarides. The author’s name and year are therefore enclosed in parentheses.

Description

The slipper lobster has a broad, powerful and strongly flattened body. Its exoskeleton is thick, hard and rough, with projections and granular structures that strengthen its protection and camouflage.

Its colour is generally reddish-brown, dark brown or rust-coloured, with paler or yellowish areas. The underside is lighter, while violet, blue or orange shades may appear on the legs and antennae.

It can reach a total length of approximately 45 centimetres, although most individuals are smaller. Large specimens may weigh more than one kilogram.

The characteristic flattened antennae

Unlike clawed and spiny lobsters, the Mediterranean slipper lobster does not have long, slender antennae. Its second pair of antennae is modified into two large, broad and powerful plates in front of the head.

These flattened antennae act as protective shields and are used to explore the substrate, for defence and during interactions with other individuals. They may also be used to lift or overturn a competitor during a dispute over food.

The shape of these antennae is the most distinctive feature of the Scyllaridae and readily separates slipper lobsters from the spiny lobsters belonging to the family Palinuridae.

Absence of large claws

The Mediterranean slipper lobster does not possess the large and powerful claws characteristic of clawed lobsters in the family Nephropidae. Its defence depends on its hard carapace, flattened body, powerful grip on the substrate and sudden escape movements.

When disturbed, it can press itself firmly against a rock, making it difficult to remove. Large individuals can grip the substrate with exceptional strength.

If the danger persists, it suddenly flexes its abdomen and propels itself rapidly backwards. This characteristic action, known as a tail flip, probably also explains the Cypriot name κωλοχτύπα.

Habitat in Cyprus

The Mediterranean slipper lobster primarily inhabits rocky seabeds, caves, cavities, crevices and areas beneath overhangs. It may also occur on mixed bottoms containing rocks, sand or gravel.

It has generally been recorded at depths of approximately 4–100 metres. Suitable shelters are especially important because they provide protection from predators and human disturbance during the day.

It often favours cavities with more than one entrance, allowing an easier escape route. In Cyprus, divers may encounter it in shaded rocky areas and marine caves.

Geographical distribution

The species occurs throughout most of the Mediterranean and in parts of the eastern Atlantic Ocean. Its Atlantic distribution extends from Portugal to Senegal and includes Madeira, the Azores, the Selvagens Islands and Cape Verde.

Its presence in Cyprus forms part of its natural eastern Mediterranean distribution. It is neither an alien nor a Lessepsian species and did not enter the Mediterranean from the Red Sea.

Nocturnal behaviour

The slipper lobster is mainly nocturnal. During the day it remains concealed in caves, crevices and beneath rocky overhangs, emerging after sunset to search for food.

Nocturnal activity reduces exposure to daytime predators and assists its approach to prey. In quiet or protected locations, it may occasionally be observed moving during daylight.

It can be gregarious inside shelters, with several individuals occupying the same cavity. Group sheltering may increase their protection from predators.

Diet

Its diet consists mainly of benthic invertebrates. It feeds on bivalve molluscs, limpets, oysters, smaller molluscs, worms and occasionally dead animal material.

It uses its strong, pointed legs to manipulate mollusc shells and gain access to the soft body within. Chemical and tactile sensory organs enable it to detect prey hidden beneath the sediment.

It often carries a food item back to its shelter before beginning to consume it. This behaviour reduces the time it remains exposed to predators.

Competition for food

When two individuals compete for the same food item, they may use their large flattened antennae as levers. One lobster can insert its antennae beneath its opponent and attempt to overturn it.

They may also grip one another, perform sudden abdominal movements or pull the food in opposite directions. These confrontations generally serve to displace the competitor rather than inflict serious injury.

Reproduction

During reproduction, the male transfers a spermatophore to the female, where it remains attached to the underside of her body. The eggs are fertilised as they are released and subsequently become attached to her specialised abdominal appendages.

Females can carry a very large number of eggs. The eggs are initially bright orange and gradually darken as the embryos develop.

A female carrying eggs is essential to the renewal of the population. Such animals should never be captured, disturbed or removed from their shelter.

Larval development

The eggs hatch into transparent, flattened planktonic larvae known as phyllosoma. Their appearance differs dramatically from that of the adult slipper lobster.

The larvae pass through numerous successive developmental stages and may remain in the plankton for several months. The long pelagic phase allows marine currents to transport them across very large distances.

The final phyllosoma stage is followed by a transitional phase and eventual settlement on the seabed. This prolonged larval development contributes to genetic connectivity among populations from different parts of the Mediterranean and eastern Atlantic.

Growth and moulting

Like all crustaceans, the slipper lobster possesses a hard exoskeleton that cannot expand continuously. To grow, it must periodically shed its old exoskeleton in a process known as moulting.

Immediately after moulting, the new covering is soft and the animal is exceptionally vulnerable. It normally remains concealed until the new exoskeleton has hardened.

Growth is affected by temperature, food availability and age. Younger individuals moult more frequently than larger adults.

Predators and defence

Natural predators include large fish such as groupers and triggerfish. The common octopus may also be a predator, although its importance as a predator in the wild has not been fully established.

The reddish-brown colour and rough body surface provide effective camouflage against rocks and shaded surfaces. Its ability to hold the substrate firmly makes it difficult for predators to dislodge.

When escape becomes necessary, powerful abdominal flexions propel it rapidly backwards. This movement is effective over a short distance but cannot replace the security of a suitable rocky shelter.

Ecological role

The Mediterranean slipper lobster is an important benthic predator. By consuming molluscs and other invertebrates, it influences the composition and abundance of organisms living on and within the seabed.

It is also prey for larger predators and consequently participates in the transfer of energy through the marine food web. The presence of large individuals indicates the availability of suitable shelters and relatively complex rocky habitat.

Relationship with humans

The slipper lobster is edible and considered a valuable seafood in many Mediterranean regions. It is captured using nets, traps, trawls and, in some places, by divers collecting it by hand.

The development of scuba diving has made its shelters far more accessible to people. Because the animal remains relatively motionless in cavities during the day, experienced divers can locate and collect it with comparative ease.

The repeated removal of large, reproductively mature animals can seriously reduce the reproductive capacity of a local population. Its abundance has declined in several parts of its distribution because of fishing pressure.

Conservation status

Scyllarides latus is classified on the global IUCN Red List as Data Deficient (DD). This category does not mean that the species is safe; it means that the available information is insufficient for a reliable assessment of its global extinction risk.

Scientific studies report overexploitation and population declines in parts of the Mediterranean and eastern Atlantic. Limited information concerning abundance, juvenile recruitment and changes in local populations makes an accurate assessment difficult.

The species is included in Annex III of the Protocol concerning Specially Protected Areas and Biological Diversity under the Barcelona Convention. Species listed in this annex are subject to regulated exploitation.

Threats

The most significant known threat is overfishing, particularly the targeted collection of large individuals from their daytime shelters. Accidental capture in fishing nets and other fisheries can also affect populations.

Destruction of rocky habitats, degradation of marine caves, pollution and the loss of shelters create additional pressures. Human disturbance inside caves may force animals to abandon safe locations during daylight.

The warming and wider ecological transformation of the Mediterranean may affect feeding, reproduction, larval development and the availability of suitable habitats. The precise long-term effects require further investigation.

Protection and responsible observation

Protecting rocky seabeds, marine caves and large reproductive individuals is essential for conserving this species. Safeguarding egg-bearing females is especially important.

Divers should observe and photograph slipper lobsters without touching them, pulling them from their shelters or blocking their escape routes. Prolonged exposure to powerful lights and repeated disturbance should also be avoided.

Anyone engaging in fishing must consult the current regulations of the Cyprus Department of Fisheries and Marine Research. National rules, closed seasons, permitted fishing methods and other restrictions may change.

Classification and common names

Kingdom: Animalia – Animals
Phylum: Arthropoda – Arthropods
Subphylum: Crustacea – Crustaceans
Class: Malacostraca
Order: Decapoda – Decapods
Suborder: Pleocyemata
Infraorder: Achelata
Family: Scyllaridae – Slipper lobsters
Subfamily: Arctidinae
Genus: Scyllarides Gill, 1898
Species: Scyllarides latus (Latreille, 1803)
Original combination: Scyllarus latus Latreille, 1803
English common name: Mediterranean slipper lobster
Greek and Cypriot common names: Κωλοχτύπα, Καραβίδα
Status in Cyprus: Native marine species
Global IUCN category: Data Deficient (DD)
International protection: Annex III of the Barcelona Convention SPA/BD Protocol

Sources