Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Φωτογραφίες: Άγιος Ιλαρίωνας, 16 Μαρτίου 2018, George Konstantinou
Η Βαλκανική ανεμώνη, με τις αγγλικές κοινές ονομασίες Balkan Anemone, Grecian Windflower και Winter Windflower και το επιστημονικό όνομα Anemone blanda Schott & Kotschy, είναι ένα μικρό πολυετές γεώφυτο της οικογένειας Ranunculaceae.
Είναι αυτόχθονο φυτό της Κύπρου, αλλά δεν αποτελεί ενδημικό είδος του νησιού. Η παγκόσμια φυσική του εξάπλωση εκτείνεται από τη νοτιοανατολική Ευρώπη μέχρι τον Καύκασο, την Τουρκία, την Κύπρο και τη δυτική Συρία.
Στην Κύπρο έχει περιορισμένη εξάπλωση και συνδέεται κυρίως με τις ασβεστολιθικές ορεινές περιοχές του Πενταδακτύλου. Οι φωτογραφίες της αρχικής ανάρτησης λήφθηκαν στην περιοχή του Αγίου Ιλαρίωνα στις 16 Μαρτίου 2018.
Μικρό πολυετές γεώφυτο
Η Anemone blanda είναι χαμηλό ποώδες φυτό, το οποίο συνήθως φτάνει σε ύψος περίπου 5–15 εκατοστά. Επιβιώνει κάτω από την επιφάνεια του εδάφους με ένα υπόγειο κονδυλώδες όργανο, στο οποίο αποθηκεύει θρεπτικές ουσίες.
Κατά τη θερμή και ξηρή περίοδο, το υπέργειο τμήμα του φυτού ξηραίνεται και εξαφανίζεται. Το φυτό παραμένει σε λήθαργο μέσα στο έδαφος και αναπτύσσεται ξανά όταν οι θερμοκρασίες και η εδαφική υγρασία γίνουν κατάλληλες.
Αυτή η στρατηγική επιτρέπει στο είδος να αξιοποιεί τη δροσερή και υγρή περίοδο του μεσογειακού χειμώνα και της πρώιμης άνοιξης, ολοκληρώνοντας τον ετήσιο κύκλο ανάπτυξης πριν από την έντονη καλοκαιρινή ξηρασία.
Φύλλα
Τα φύλλα εμφανίζονται κοντά στη βάση του φυτού και διαθέτουν μακρύ μίσχο. Είναι σύνθετα και βαθιά διαιρεμένα σε λοβούς, δημιουργώντας μια λεπτή και χαρακτηριστική εμφάνιση.
Κάτω από το άνθος αναπτύσσεται ένας σπόνδυλος από τρία φυλλοειδή βράκτια. Τα βράκτια αυτά είναι επίσης βαθιά διαιρεμένα και μπορεί από απόσταση να μοιάζουν με κανονικά φύλλα.
Το σκούρο έως μέτριο πράσινο φύλλωμα σχηματίζει ένα χαμηλό στρώμα πάνω από το έδαφος. Όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, πολλά φυτά μπορούν να εμφανιστούν κοντά το ένα στο άλλο και να δημιουργήσουν μικρές ανθισμένες συστάδες.
Τα άνθη
Κάθε ανθοφόρος βλαστός φέρει συνήθως ένα μοναχικό άνθος. Τα άνθη είναι σχετικά μεγάλα σε σύγκριση με το χαμηλό ύψος του φυτού και έχουν σχήμα που μοιάζει με μικρή μαργαρίτα.
Τα χρωματιστά μέρη που μοιάζουν με πέταλα είναι στην πραγματικότητα σέπαλα. Στις ανεμώνες δεν υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα σε πέταλα και σέπαλα όπως συμβαίνει σε πολλά άλλα ανθοφόρα φυτά. Τα σέπαλα είναι συνήθως πολυάριθμα και περιβάλλουν το κέντρο του άνθους.
Στους άγριους κυπριακούς πληθυσμούς τα άνθη παρουσιάζουν συνήθως αποχρώσεις του γαλάζιου, του κυανού-ιώδους ή του λιλά. Στο κέντρο υπάρχουν πολυάριθμοι κίτρινοι στήμονες, οι οποίοι δημιουργούν έντονη χρωματική αντίθεση με τα σέπαλα.
Σε καλλιεργούμενες μορφές του είδους συναντώνται επίσης λευκά, ροζ και βαθύτερα κυανά άνθη. Οι κηπευτικές αυτές επιλογές δεν πρέπει να συγχέονται με τη φυσική μορφολογική ποικιλότητα των αυτοφυών πληθυσμών της Κύπρου.
Άνοιγμα και κλείσιμο των ανθέων
Τα άνθη ανοίγουν περισσότερο όταν υπάρχει ηλιοφάνεια και η θερμοκρασία είναι σχετικά ήπια. Κατά τη συννεφιά, το κρύο ή τις βραδινές ώρες μπορεί να κλείνουν ή να παραμένουν μόνο μερικώς ανοικτά.
Η συμπεριφορά αυτή συμβάλλει στην προστασία των αναπαραγωγικών οργάνων του άνθους από δυσμενείς συνθήκες. Παράλληλα, τα ανοικτά άνθη γίνονται πιο ευδιάκριτα στους επικονιαστές κατά τις ηλιόλουστες ώρες, όταν πολλά έντομα είναι περισσότερο δραστήρια.
Επικονίαση και καρποφορία
Τα άνθη προσφέρουν γύρη σε μικρά έντομα που δραστηριοποιούνται στις αρχές της άνοιξης. Οι επισκέψεις των εντόμων επιτρέπουν τη μεταφορά της γύρης ανάμεσα στα άνθη και συμβάλλουν στη γονιμοποίησή τους.
Μετά τη γονιμοποίηση σχηματίζεται μια συγκεντρωτική καρποφορία αποτελούμενη από πολλά μικρά, ξηρά αχαίνια. Κάθε αχαίνιο περιέχει έναν σπόρο.
Το φυτό μπορεί επίσης να επεκτείνεται τοπικά μέσω των υπόγειων οργάνων του. Με αυτόν τον τρόπο, όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, μπορεί να σχηματίζει μικρές αλλά πυκνές ομάδες.
Περίοδος ανθοφορίας στην Κύπρο
Σύμφωνα με τη δυναμική βάση δεδομένων Flora of Cyprus, η περίοδος ανθοφορίας του είδους στην Κύπρο εκτείνεται από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο.
Η ακριβής έναρξη και διάρκεια της ανθοφορίας επηρεάζονται από το υψόμετρο, τη θερμοκρασία, την έκθεση της πλαγιάς και την ποσότητα των βροχοπτώσεων. Σε ψυχρότερες ή πιο σκιερές θέσεις η ανθοφορία μπορεί να αρχίζει αργότερα από ό,τι σε θερμότερες και περισσότερο ηλιόλουστες περιοχές.
Μετά την καρποφορία και την άνοδο της θερμοκρασίας, τα φύλλα και οι βλαστοί ξηραίνονται. Το φυτό περνά τους θερμούς μήνες σε υπόγειο λήθαργο μέχρι την επόμενη περίοδο ανάπτυξης.
Βιότοπος στην Κύπρο
Η Anemone blanda απαντά σε ορεινές περιοχές, σε πετρώδεις πλαγιές, ανοίγματα δασών, θαμνώνες και θέσεις κάτω ή ανάμεσα σε δέντρα και θάμνους. Προτιμά εδάφη που διατηρούν αρκετή υγρασία κατά τον χειμώνα και την άνοιξη, αλλά δεν παραμένουν μόνιμα κατακλυσμένα.
Στην Κύπρο έχει καταγραφεί σε υψόμετρα περίπου 725–1.225 μέτρων. Η κυπριακή παρουσία της συνδέεται κυρίως με τις ασβεστολιθικές πλαγιές και τα δάση του Πενταδακτύλου.
Ο Άγιος Ιλαρίωνας προσφέρει κατάλληλο περιβάλλον για το είδος, καθώς συνδυάζει ασβεστολιθικά πετρώματα, ορεινό ανάγλυφο, πευκοδάσος, ανοίγματα με χαμηλή βλάστηση και πιο δροσερές συνθήκες από τις παράκτιες πεδιάδες.
Εξάπλωση εκτός Κύπρου
Η φυσική εξάπλωση της Βαλκανικής ανεμώνης περιλαμβάνει περιοχές της νοτιοανατολικής Ευρώπης, των Βαλκανίων, της Ελλάδας, της Τουρκίας, του Καυκάσου, της Κύπρου και της δυτικής Συρίας.
Το είδος καλλιεργείται ευρέως ως καλλωπιστικό σε πολλές χώρες, κυρίως λόγω των εντυπωσιακών πρώιμων ανθέων του και της ικανότητάς του να σχηματίζει ανθισμένα στρώματα κάτω από φυλλοβόλα δέντρα. Σε ορισμένες βορειότερες ευρωπαϊκές χώρες έχει ξεφύγει από καλλιέργειες και έχει πολιτογραφηθεί.
Η καλλιεργητική του διάδοση δεν πρέπει να δημιουργεί την εντύπωση ότι οι κυπριακοί πληθυσμοί προέρχονται από κήπους. Η Anemone blanda αποτελεί αυτόχθονο στοιχείο της κυπριακής χλωρίδας.
Διαφορές από άλλες ανεμώνες της Κύπρου
Στην Κύπρο φύονται και άλλα είδη ανεμώνης, με γνωστότερη την Anemone coronaria. Η Βαλκανική ανεμώνη είναι μικρότερη και χαμηλότερη, με περισσότερο διαιρεμένα φύλλα και συνήθως μικρότερα γαλάζια ή ιώδη άνθη.
Η Anemone coronaria είναι γενικά πιο εύρωστη, έχει μεγαλύτερα άνθη και παρουσιάζει μεγάλη φυσική ποικιλία χρωμάτων, όπως κόκκινο, ιώδες, ροζ και λευκό. Απαντά επίσης σε πολύ ευρύτερο φάσμα περιοχών και υψομέτρων στην Κύπρο.
Η αναγνώριση δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο χρώμα του άνθους. Πρέπει να εξετάζονται το μέγεθος του φυτού, η μορφή των φύλλων, τα βράκτια, το υπόγειο όργανο και ο συνολικός βιότοπος.
Ετυμολογία και επιστημονική ονομασία
Η ονομασία του γένους Anemone συνδέεται με την αρχαία ελληνική λέξη «ἄνεμος». Από την ίδια προέλευση δημιουργήθηκε και η αγγλική κοινή ονομασία windflower.
Το λατινικό επίθετο blanda σημαίνει απαλή, ευχάριστη ή γοητευτική και αναφέρεται στη λεπτή και ελκυστική εμφάνιση του φυτού.
Το είδος περιγράφηκε επιστημονικά από τους Heinrich Wilhelm Schott και Theodor Kotschy και δημοσιεύθηκε το 1854. Η ονομασία Anemonoides blanda (Schott & Kotschy) Holub εμφανίζεται σε ορισμένες σύγχρονες ταξινομικές πηγές, όμως το Plants of the World Online δέχεται ως κύρια ονομασία το Anemone blanda Schott & Kotschy.
Προστασία των φυσικών πληθυσμών
Η περιορισμένη εξάπλωση του είδους στην Κύπρο καθιστά σημαντική την προστασία των φυσικών του θέσεων. Η καταστροφή των ορεινών βιοτόπων, οι πυρκαγιές, η διάνοιξη δρόμων, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και η εκρίζωση φυτών μπορούν να επηρεάσουν τους τοπικούς πληθυσμούς.
Η συλλογή άγριων φυτών για μεταφύτευση σε κήπους δεν πρέπει να γίνεται. Η αφαίρεση του υπόγειου κονδύλου σκοτώνει ολόκληρο το φυτό και περιορίζει την ικανότητα του πληθυσμού να ανανεώνεται.
Για καλλωπιστική χρήση υπάρχουν πολλαπλασιασμένα φυτά και πολλές καλλιεργούμενες ποικιλίες στο εμπόριο. Οι αυτοφυείς πληθυσμοί πρέπει να παραμένουν ανέπαφοι στο φυσικό τους περιβάλλον.
Όπως και άλλα μέλη της οικογένειας Ranunculaceae, το φυτό δεν πρέπει να καταναλώνεται. Οι χυμοί του μπορεί να περιέχουν ερεθιστικές ουσίες και η επαφή με τραυματισμένους φυτικούς ιστούς πρέπει να αποφεύγεται.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
- Τάξη: Ranunculales
- Οικογένεια: Ranunculaceae
- Γένος: Anemone
- Είδος: Anemone blanda Schott & Kotschy
- Συνώνυμο: Anemonoides blanda (Schott & Kotschy) Holub
- Ελληνική κοινή ονομασία: Βαλκανική ανεμώνη
- Αγγλικές κοινές ονομασίες: Balkan Anemone, Grecian Windflower, Winter Windflower
- Βιογεωγραφικό καθεστώς στην Κύπρο: Αυτόχθονο, μη ενδημικό είδος
- Βιοτική μορφή: Γεώφυτο
Πηγές
- Αρχική ανάρτηση – Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou
- Flora of Cyprus – Anemone blanda
- Plants of the World Online – Anemone blanda
- Plants of the World Online – Anemonoides blanda
- R. D. Meikle, Flora of Cyprus, Volume 1, Royal Botanic Gardens, Kew.
.JPG)
Text by George Konstantinou
Photographs: Agios Ilarionas, 16 March 2018, by George Konstantinou
The Balkan Anemone, also known as the Grecian Windflower or Winter Windflower and scientifically as Anemone blanda Schott & Kotschy, is a small perennial geophyte belonging to the family Ranunculaceae.
It is native to Cyprus but is not endemic to the island. Its global natural range extends from southeastern Europe to the Caucasus, Türkiye, Cyprus and western Syria.
In Cyprus it has a restricted distribution and is associated principally with the limestone mountain habitats of the Pentadaktylos range. The photographs in the original post were taken in the Agios Ilarionas area on 16 March 2018.
A small perennial geophyte
Anemone blanda is a low-growing herbaceous plant, usually reaching approximately 5–15 centimetres in height. It survives beneath the surface of the soil through an underground tuberous organ in which nutrients are stored.
During the hot and dry period, the above-ground portion of the plant dries and disappears. The plant remains dormant below ground and grows again when temperatures and soil moisture become suitable.
This strategy allows the species to take advantage of the cool and moist period of the Mediterranean winter and early spring, completing its annual growth cycle before the intense summer drought.
Leaves
The leaves emerge close to the base of the plant and have long stalks. They are compound and deeply divided into lobes, creating a delicate and characteristic appearance.
A whorl of three leaf-like bracts develops beneath the flower. These bracts are also deeply divided and may appear similar to ordinary leaves when viewed from a distance.
The dark to medium-green foliage forms a low layer over the ground. Under favourable conditions, many plants may emerge close together and create small flowering colonies.
Flowers
Each flowering stem normally bears a single flower. The flowers are comparatively large in relation to the plant’s low height and have a form resembling a small daisy.
The coloured structures that resemble petals are actually sepals. In anemones there is no clear distinction between petals and sepals of the kind found in many other flowering plants. The sepals are usually numerous and surround the centre of the flower.
In the wild Cypriot populations, the flowers normally display shades of blue, blue-violet or lilac. Numerous yellow stamens occur in the centre, creating a strong colour contrast with the sepals.
Cultivated forms of the species also produce white, pink and deeper blue flowers. These horticultural selections should not be confused with the natural morphological variation of the wild populations of Cyprus.
Opening and closing of the flowers
The flowers open more fully in sunshine and relatively mild temperatures. During cloudy or cold weather and at night, they may close or remain only partially open.
This behaviour helps protect the flower’s reproductive structures from unfavourable conditions. At the same time, open flowers become more conspicuous to pollinators during sunny hours, when many insects are more active.
Pollination and fruiting
The flowers provide pollen for small insects active in early spring. Visits by insects allow pollen to be transferred between flowers and contribute to fertilisation.
After fertilisation, an aggregate fruit consisting of numerous small, dry achenes develops. Each achene contains one seed.
The plant can also spread locally through its underground organs. In this way, where conditions are suitable, it may form small but dense groups.
Flowering period in Cyprus
According to the Flora of Cyprus dynamic database, the species flowers in Cyprus from February to April.
The precise beginning and duration of flowering are influenced by elevation, temperature, the orientation of the slope and the amount of rainfall. Flowering may begin later in cooler or more shaded sites than in warmer and sunnier areas.
After fruiting and the rise in temperature, the leaves and stems dry out. The plant spends the hot months dormant underground until the following growing season.
Habitat in Cyprus
Anemone blanda occurs in mountain areas, on rocky slopes, in woodland openings, in scrub and beneath or among trees and shrubs. It prefers soils that retain sufficient moisture during winter and spring but do not remain permanently waterlogged.
In Cyprus it has been recorded at elevations of approximately 725–1,225 metres. Its Cypriot distribution is associated principally with the limestone slopes and forests of the Pentadaktylos range.
Agios Ilarionas provides suitable habitat for the species because it combines limestone formations, mountainous relief, pine forest, openings with low vegetation and cooler conditions than the coastal plains.
Distribution outside Cyprus
The natural range of the Balkan Anemone includes parts of southeastern Europe, the Balkans, Greece, Türkiye, the Caucasus, Cyprus and western Syria.
The species is widely cultivated as an ornamental plant in many countries, principally because of its striking early flowers and its ability to form flowering carpets beneath deciduous trees. In some northern European countries, it has escaped from cultivation and become naturalised.
Its horticultural popularity should not create the impression that the Cypriot populations originated in gardens. Anemone blanda is a native component of the flora of Cyprus.
Differences from other anemones of Cyprus
Other anemone species occur in Cyprus, the best known being Anemone coronaria. The Balkan Anemone is smaller and lower-growing, with more finely divided leaves and usually smaller blue or violet flowers.
Anemone coronaria is generally more robust, has larger flowers and displays considerable natural colour variation, including red, violet, pink and white. It also occurs across a much wider range of localities and elevations in Cyprus.
Identification should not be based solely on flower colour. The size of the plant, form of the leaves, bracts, underground organ and overall habitat must also be examined.
Etymology and scientific name
The genus name Anemone is associated with the ancient Greek word “ἄνεμος,” meaning wind. The English common name “windflower” has the same origin.
The Latin epithet blanda means mild, pleasant or charming and refers to the delicate and attractive appearance of the plant.
The species was scientifically described by Heinrich Wilhelm Schott and Theodor Kotschy and published in 1854. The name Anemonoides blanda (Schott & Kotschy) Holub appears in some modern taxonomic sources, but Plants of the World Online accepts Anemone blanda Schott & Kotschy as the principal name.
Protection of the natural populations
The species’ restricted distribution in Cyprus makes the protection of its natural sites important. Destruction of mountain habitats, fires, road construction, uncontrolled development and the uprooting of plants may affect local populations.
Wild plants should not be collected for transplantation into gardens. Removing the underground tuber kills the entire plant and reduces the population’s ability to renew itself.
Commercially propagated plants and numerous cultivated varieties are available for ornamental use. Wild populations should remain undisturbed in their natural habitats.
Like other members of the family Ranunculaceae, the plant should not be eaten. Its sap may contain irritating substances, and contact with damaged plant tissue should be avoided.
Classification
- Kingdom: Plantae
- Clade: Angiosperms
- Order: Ranunculales
- Family: Ranunculaceae
- Genus: Anemone
- Species: Anemone blanda Schott & Kotschy
- Synonym: Anemonoides blanda (Schott & Kotschy) Holub
- English common names: Balkan Anemone, Grecian Windflower, Winter Windflower
- Greek common name: Βαλκανική ανεμώνη
- Biogeographical status in Cyprus: Native, non-endemic species
- Life form: Geophyte
Sources
- Original post – Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou
- Flora of Cyprus – Anemone blanda
- Plants of the World Online – Anemone blanda
- Plants of the World Online – Anemonoides blanda
- R. D. Meikle, Flora of Cyprus, Volume 1, Royal Botanic Gardens, Kew.
No comments:
Post a Comment