See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Thanks to my son Chrysantho Konstantinou for his drone footage 31/12/2019 Cyprus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η πλήρης επίσημη ονομασία του έργου είναι Φράγμα Κλήρου–Μαλούντας–Ακακίου, αν και είναι ευρύτερα γνωστό ως Φράγμα της Κλήρου.

Η χωρητικότητά του είναι 2.000.000 κυβικά μέτρα νερού και όχι 215.000 κυβικά μέτρα, όπως αναφέρεται στην παλαιότερη ανάρτηση. Τα 215.000 κυβικά μέτρα αντιστοιχούν στον όγκο των υλικών του χωμάτινου αναχώματος και όχι στη χωρητικότητα του ταμιευτήρα.

Γενική περιγραφή

Το Φράγμα Κλήρου–Μαλούντας–Ακακίου βρίσκεται στην επαρχία Λευκωσίας, ανάμεσα στις κοινότητες Κλήρου και Μαλούντας. Κατασκευάστηκε στην κοίτη του ποταμού Ακακίου, ο οποίος αποτελεί τμήμα του ποτάμιου συστήματος της Σερράχης.

Πρόκειται για χωμάτινο φράγμα που τέθηκε σε λειτουργία το 2007. Βασικοί σκοποί του είναι η άρδευση και ο εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφορέα των κατάντη περιοχών.

Όταν γεμίσει, δημιουργεί μια τεχνητή λίμνη επιφάνειας περίπου 180.000 τετραγωνικών μέτρων, η οποία έχει εξελιχθεί σε χαρακτηριστικό στοιχείο του τοπίου.

Κατασκευή του έργου

Η κατασκευή ολοκληρώθηκε ουσιαστικά τον Φεβρουάριο του 2006, ενώ το φράγμα τέθηκε επίσημα σε λειτουργία και εγκαινιάστηκε το 2007.

Η μελέτη εκπονήθηκε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και την κατασκευή ανέλαβε η CYBARCO PLC.

Το έργο κατατάσσεται στην κατηγορία των μεγάλων φραγμάτων με βάση τα τεχνικά κριτήρια που αφορούν κυρίως το ύψος και τον όγκο του αναχώματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ταμιευτήρες της Κύπρου ως προς τη χωρητικότητα.

Τεχνικά χαρακτηριστικά

Το φράγμα είναι κατασκευασμένο από συμπυκνωμένα χωμάτινα και βραχώδη υλικά. Το ανάχωμα διαθέτει ζώνες διαφορετικών υλικών και έναν σχετικά αδιαπέραστο πυρήνα, ο οποίος περιορίζει τη διέλευση του νερού.

Τα επίσημα τεχνικά στοιχεία είναι:

Χωρητικότητα ταμιευτήρα: 2.000.000 κυβικά μέτρα
Έτος λειτουργίας: 2007
Τύπος: χωμάτινο φράγμα
Ύψος αναχώματος: 38 μέτρα
Μήκος αναχώματος: 265 μέτρα
Όγκος αναχώματος: 215.000 κυβικά μέτρα
Επιφάνεια λίμνης όταν γεμίσει: 180.000 τετραγωνικά μέτρα
Έκταση λεκάνης απορροής: 84 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Μήκος υπερχειλιστή: 59 μέτρα
Παροχετευτικότητα υπερχειλιστή: περίπου 1.200 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο

Ο υπερχειλιστής επιτρέπει την ασφαλή απομάκρυνση του πλεονάζοντος νερού όταν η στάθμη ξεπεράσει το ανώτατο όριο λειτουργίας του ταμιευτήρα.

Ο ποταμός Ακάκι και η Σερράχης

Το φράγμα είναι κατασκευασμένο στον ποταμό Ακάκι, ο οποίος συνδέεται υδρολογικά με τον ποταμό Σερράχη. Για τον λόγο αυτό, σε ορισμένες πηγές αναφέρεται ότι το φράγμα βρίσκεται στη Σερράχη, ενώ στην επίσημη καταγραφή του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων ο ποταμός σημειώνεται ως Ακάκι – Σερράχης.

Το υδρογραφικό σύστημα συγκεντρώνει το νερό από τις πλαγιές και τα υψώματα της ευρύτερης περιοχής του Μαχαιρά και των βορειοανατολικών παρυφών του Τροόδους.

Η ροή είναι κυρίως εποχική και εξαρτάται από:

την ποσότητα των χειμερινών βροχοπτώσεων,
τη διάρκεια και την ένταση των καταιγίδων,
τον βαθμό κορεσμού του εδάφους,
την επιφανειακή απορροή της λεκάνης,
την απορρόφηση του νερού από τα εδάφη και τα πετρώματα.

Σκοπός του φράγματος

Το έργο κατασκευάστηκε για δύο βασικούς σκοπούς:

Άρδευση

Μέρος του αποθηκευμένου νερού χρησιμοποιείται για την κάλυψη γεωργικών αναγκών της περιοχής. Η ελεγχόμενη διάθεση νερού υποστηρίζει καλλιέργειες και μειώνει την ανάγκη ανεξέλεγκτης άντλησης από γεωτρήσεις.

Εμπλουτισμός του υδροφορέα

Νερό μπορεί να αφήνεται ελεγχόμενα προς την κατάντη κοίτη, ώστε να διηθείται μέσα από τα ποτάμια χαλίκια, την άμμο και τις άλλες προσχώσεις.

Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στον εμπλουτισμό των υπόγειων αποθεμάτων νερού που εξυπηρετούν την Κλήρου, τη Μαλούντα, το Αρεδιού, τον Άγιο Ιωάννη Μαλούντας και άλλες γειτονικές περιοχές.

Μεταβολές της στάθμης

Η στάθμη της τεχνητής λίμνης παρουσιάζει μεγάλες εποχικές και ετήσιες μεταβολές. Μετά από βροχερούς χειμώνες ο ταμιευτήρας μπορεί να γεμίσει και να υπερχειλίσει. Αντίθετα, σε περιόδους ανομβρίας η στάθμη του νερού μειώνεται σημαντικά.

Η εικόνα της λίμνης επηρεάζεται από:

την εισροή του ποταμού,
τις ελεγχόμενες απελευθερώσεις,
την άντληση για αρδευτικές ανάγκες,
την εξάτμιση,
τη διήθηση,
την ποσότητα των φερτών υλικών.

Όταν η στάθμη υποχωρεί, αποκαλύπτονται λασπώδεις όχθες, προσχώσεις και παλαιότερα τμήματα της κοίτης.

Υπερχείλιση

Η υπερχείλιση αποτελεί φυσιολογική λειτουργία ενός γεμάτου φράγματος και δεν σημαίνει ότι κινδυνεύει το ανάχωμα. Το πλεονάζον νερό διοχετεύεται μέσω του ειδικά σχεδιασμένου υπερχειλιστή προς την κατάντη κοίτη.

Η υπερχείλιση του φράγματος της Κλήρου δημιουργεί εντυπωσιακό θέαμα, αλλά το σημείο μπορεί να είναι επικίνδυνο λόγω:

της ισχυρής ροής,
των ολισθηρών επιφανειών,
της μεταφοράς κλαδιών και πετρών,
της διάβρωσης των πρανών,
της απότομης αύξησης της στάθμης κατάντη.

Οι επισκέπτες πρέπει να παραμένουν σε ασφαλή απόσταση και να ακολουθούν τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Το τοπίο

Η τεχνητή λίμνη περιβάλλεται από χαμηλούς λόφους, γεωργικές εκτάσεις και μεσογειακή βλάστηση. Η μορφή του τοπίου αλλάζει έντονα ανάλογα με την εποχή.

Τον χειμώνα και την άνοιξη, η βλάστηση είναι πράσινη και η λίμνη μπορεί να καλύπτει ολόκληρη την προβλεπόμενη επιφάνειά της. Κατά το καλοκαίρι, τα γύρω χόρτα ξηραίνονται και το νερό υποχωρεί, δημιουργώντας μια διαφορετική εικόνα.

Το φράγμα αποτελεί σημαντικό τοπόσημο για τις κοινότητες Κλήρου και Μαλούντας και προσφέρει πανοραμική θέα προς τη γύρω αγροτική περιοχή.

Χλωρίδα

Στις όχθες αναπτύσσονται φυτά προσαρμοσμένα στις εποχικές μεταβολές της στάθμης, όπως:

καλάμια,
βούρλα,
αρμυρίκια,
λυγαριές,
πικροδάφνες,
αγριόχορτα και άλλα ποώδη φυτά.

Στις γύρω ξηρότερες περιοχές απαντούν θαμνώδης μεσογειακή βλάστηση, ελιές, αμυγδαλιές, καλλιέργειες και φυτά των γεωργικών παρυφών.

Η βλάστηση των οχθών μειώνει τη διάβρωση και δημιουργεί θέσεις κάλυψης, αναπαραγωγής και τροφοληψίας για διάφορα ζώα.

Πανίδα και πουλιά

Η τεχνητή λίμνη έχει αποκτήσει δευτερογενή οικολογική σημασία. Όταν διατηρεί αρκετό νερό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από υδρόβια και μεταναστευτικά πουλιά.

Ανάλογα με την εποχή και τη στάθμη, μπορούν να παρατηρηθούν πάπιες, φαλαρίδες, νερόκοτες, ερωδιοί, αλκυόνες, κορμοράνοι, σουσουράδες και διάφορα παρυδάτια πουλιά.

Η γύρω βλάστηση χρησιμοποιείται από μικρά στρουθιόμορφα, ενώ η παρουσία νερού προσελκύει έντομα, αμφίβια, ερπετά και νυχτερίδες.

Το φράγμα έχει επίσης εμπλουτιστεί με ψάρια και μπορεί να περιλαμβάνεται στους χώρους όπου επιτρέπεται ελεγχόμενο ερασιτεχνικό ψάρεμα. Οι αλιείς πρέπει να ελέγχουν κάθε φορά τους ισχύοντες κανονισμούς, τις επιτρεπόμενες περιόδους και την απαιτούμενη άδεια.

Φερτά υλικά

Ο ποταμός μεταφέρει χώμα, άμμο, χαλίκια και οργανικό υλικό προς τη λίμνη. Όταν η ταχύτητα του νερού μειώνεται μέσα στον ταμιευτήρα, τα υλικά κατακάθονται.

Η σταδιακή πρόσχωση:

μειώνει αργά τη διαθέσιμη χωρητικότητα,
δημιουργεί ρηχότερες ζώνες,
μεταβάλλει τη μορφή των όχθεων,
επηρεάζει τη βλάστηση και τα ενδιαιτήματα,
απαιτεί παρακολούθηση κατά τη διαχείριση του έργου.

Περιβαλλοντικές πιέσεις

Οι κυριότερες πιέσεις που μπορεί να επηρεάσουν τη λίμνη είναι:

η απόρριψη σκουπιδιών και μπαζών,
η γεωργική ρύπανση,
η είσοδος λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων,
η παράνομη αλιεία,
η ενόχληση των πουλιών,
η καταστροφή της παρόχθιας βλάστησης,
η ανεξέλεγκτη κίνηση οχημάτων,
οι πυρκαγιές,
η εισαγωγή ξενικών ειδών.

Η τεχνητή προέλευση της λίμνης δεν μειώνει την ανάγκη προστασίας της ποιότητας του νερού και της βιοποικιλότητας που έχει αναπτυχθεί γύρω της.

Ασφάλεια

Το φράγμα δεν είναι οργανωμένος χώρος κολύμβησης. Το νερό μπορεί να είναι βαθύ, ο πυθμένας λασπώδης και τα πρανή απότομα.

Δεν πρέπει να γίνεται:

κολύμβηση,
προσέγγιση του υπερχειλιστή κατά τη ροή,
είσοδος σε απαγορευμένες εγκαταστάσεις,
οδήγηση πάνω σε λασπώδεις όχθες,
άναμμα φωτιάς,
απόρριψη σκουπιδιών.

Τοποθεσία και συντεταγμένες

Το φράγμα βρίσκεται ανάμεσα στην Κλήρου και τη Μαλούντα, κοντά στον δρόμο Λευκωσίας–Παλαιχωρίου.

Συντεταγμένες:
35.03202° N, 33.17287° E

Φωτογραφικό και κινηματογραφικό υλικό

Εναέρια κινηματογράφηση στις 31 Δεκεμβρίου 2019 από τον Chrysanthos Konstantinou.

Βασικά στοιχεία

Επίσημη ονομασία: Φράγμα Κλήρου–Μαλούντας–Ακακίου
Κοινή ονομασία: Φράγμα Κλήρου
Επαρχία: Λευκωσία
Ποταμός: Ακάκι – Σερράχης
Έτος λειτουργίας: 2007
Τύπος: χωμάτινο φράγμα
Ύψος: 38 μέτρα
Μήκος: 265 μέτρα
Όγκος αναχώματος: 215.000 κυβικά μέτρα
Χωρητικότητα λίμνης: 2.000.000 κυβικά μέτρα
Επιφάνεια λίμνης: 180.000 τετραγωνικά μέτρα
Λεκάνη απορροής: 84 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Σκοπός: άρδευση και εμπλουτισμός υπόγειου υδροφορέα
Μελέτη: Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων
Κατασκευαστής: CYBARCO PLC

Πηγές

Klirou–Malounta–Akaki Dam – Nicosia District, Cyprus

Text by George Konstantinou

The project’s full official name is Klirou–Malounta–Akaki Dam, although it is widely known as Klirou Dam.

Its storage capacity is 2,000,000 cubic metres of water, not 215,000 cubic metres as stated in the earlier post. The figure of 215,000 cubic metres refers to the volume of material forming the earth embankment, not the reservoir’s capacity.

General description

Klirou–Malounta–Akaki Dam is situated in the Nicosia District, between the communities of Klirou and Malounta. It was constructed across the Akaki River, which forms part of the Serrachis river system.

It is an earthfill dam that entered operation in 2007. Its principal purposes are irrigation and groundwater recharge in the downstream areas.

When full, it creates an artificial lake with a surface area of approximately 180,000 square metres, which has become a characteristic feature of the local landscape.

Construction

Construction was essentially completed in February 2006, while the dam officially entered operation and was inaugurated in 2007.

The project was designed by the Water Development Department and constructed by CYBARCO PLC.

It is classified as a large dam under technical criteria relating mainly to the height and volume of its embankment. This does not mean that it is among the largest reservoirs in Cyprus in terms of storage capacity.

Technical characteristics

The dam is constructed from compacted earth and rock materials. Its embankment contains zones of different materials and a relatively impermeable core that restricts water seepage.

Its official technical specifications are:

Reservoir capacity: 2,000,000 cubic metres
Year of operation: 2007
Type: earthfill dam
Embankment height: 38 metres
Embankment length: 265 metres
Embankment volume: 215,000 cubic metres
Lake surface when full: 180,000 square metres
Catchment area: 84 square kilometres
Spillway length: 59 metres
Spillway discharge capacity: approximately 1,200 cubic metres per second

The spillway allows excess water to leave the reservoir safely when the level rises above its maximum operating limit.

Akaki River and the Serrachis system

The dam is constructed on the Akaki River, which is hydrologically connected with the Serrachis River. For this reason, some sources describe the dam as being on the Serrachis, while the official Water Development Department record identifies the river as Akaki–Serrachis.

This river system collects water from the slopes and uplands of the wider Machairas area and the northeastern foothills of Troodos.

Its flow is mainly seasonal and depends on:

winter rainfall,
the duration and intensity of storms,
soil saturation,
surface runoff from the catchment,
infiltration into soils and rocks.

Purpose of the dam

The project was constructed for two principal purposes:

Irrigation

Part of the stored water is used to meet agricultural needs. Controlled water supplies support crops and reduce the need for uncontrolled abstraction from boreholes.

Groundwater recharge

Water may be released in a controlled manner into the downstream riverbed, allowing it to infiltrate through gravel, sand and other river deposits.

This process contributes to replenishing groundwater reserves serving Klirou, Malounta, Arediou, Agios Ioannis Malountas and other neighbouring areas.

Water-level variations

The level of the artificial lake varies greatly between seasons and years. Following wet winters, the reservoir may fill and overflow. During periods of drought, however, the water level may decline considerably.

The appearance of the lake is influenced by:

river inflow,
controlled releases,
abstraction for irrigation,
evaporation,
infiltration,
transported sediment.

As the level falls, muddy banks, sediments and older parts of the river channel become exposed.

Overflow

Overflow is a normal function of a full reservoir and does not mean that the embankment is in danger. Excess water is directed through the purpose-built spillway into the downstream channel.

Overflowing Klirou Dam creates an impressive sight, but the area can be dangerous because of:

powerful water flow,
slippery surfaces,
branches and stones carried by the water,
erosion of the banks,
rapid increases in the downstream water level.

Visitors must remain at a safe distance and follow the instructions of the responsible authorities.

Landscape

The reservoir is surrounded by low hills, farmland and Mediterranean vegetation. The appearance of the landscape changes considerably with the seasons.

During winter and spring, the vegetation is green and the lake may cover its full designed surface. In summer, surrounding grasses dry out and the water level falls, producing a very different landscape.

The dam is an important landmark for Klirou and Malounta and provides panoramic views across the surrounding countryside.

Flora

Plants adapted to seasonal changes in the water level grow along the shores, including:

reeds,
rushes,
tamarisks,
chaste trees,
oleanders,
grasses and other herbaceous plants.

Mediterranean scrub, olive and almond trees, crops and plants of agricultural margins occur in the drier surrounding areas.

Shoreline vegetation reduces erosion and provides cover, breeding sites and feeding areas for various animals.

Fauna and birdlife

The artificial lake has developed secondary ecological importance. When it retains sufficient water, it may be used by aquatic and migratory birds.

Depending on the season and water level, ducks, coots, moorhens, herons, kingfishers, cormorants, wagtails and various wading birds may occur.

The surrounding vegetation is used by small passerines, while the presence of water attracts insects, amphibians, reptiles and bats.

The reservoir has also been stocked with fish and may be included among locations where regulated recreational fishing is permitted. Anglers must always consult current rules, permitted periods and licensing requirements.

Sediment

The river carries soil, sand, gravel and organic material into the reservoir. When the water slows inside the lake, these materials settle.

Gradual sedimentation:

slowly reduces available storage capacity,
creates shallower areas,
changes the form of the shoreline,
influences vegetation and habitats,
requires monitoring as part of reservoir management.

Environmental pressures

The principal pressures that may affect the lake include:

dumping of rubbish and construction waste,
agricultural pollution,
fertiliser and pesticide runoff,
illegal fishing,
disturbance of birds,
destruction of shoreline vegetation,
uncontrolled vehicle access,
fires,
introduction of non-native species.

The artificial origin of the lake does not reduce the need to protect its water quality and the biodiversity that has developed around it.

Safety

The reservoir is not an organised swimming area. The water may be deep, the bottom muddy and the banks steep.

Visitors should avoid:

swimming,
approaching the spillway during overflow,
entering restricted installations,
driving over muddy shorelines,
lighting fires,
leaving litter.

Location and coordinates

The dam lies between Klirou and Malounta, close to the Nicosia–Palaichori road.

Coordinates:
35.03202° N, 33.17287° E

Photographic and video record

Aerial footage recorded on 31 December 2019 by Chrysanthos Konstantinou.

Basic information

Official name: Klirou–Malounta–Akaki Dam
Common name: Klirou Dam
District: Nicosia
River: Akaki–Serrachis
Year of operation: 2007
Type: earthfill dam
Height: 38 metres
Length: 265 metres
Embankment volume: 215,000 cubic metres
Reservoir capacity: 2,000,000 cubic metres
Lake surface: 180,000 square metres
Catchment area: 84 square kilometres
Purpose: irrigation and groundwater recharge
Designer: Water Development Department
Contractor: CYBARCO PLC

Translate

Tuesday, 31 December 2019

Klirou Dam - Το Φράγμα της Κλήρου - Cyprus