Translate

Sunday, 5 January 2020

Lympia Dam - Το Φράγμα των Λυμπιών - Cyprus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Γενική περιγραφή

Το Φράγμα των Λυμπιών είναι μικρό αρδευτικό φράγμα στην επαρχία Λευκωσίας, περίπου 22 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της πρωτεύουσας. Βρίσκεται στην κοινότητα Λυμπιών και δημιουργεί μια μικρή τεχνητή λίμνη μέσα στο ξηρό αγροτικό τοπίο της περιοχής.

Κατασκευάστηκε το 1977 πάνω σε βόρειο παραπόταμο του ποταμού Τρέμιθου, στη θέση παλαιότερου λιθόκτιστου φράγματος. Κύριος σκοπός του ήταν η αποθήκευση νερού για την άρδευση γεωργικής γης.

Κατασκευή

Το σημερινό φράγμα είναι φράγμα βαρύτητας. Πρόκειται για κατασκευή η οποία αντιστέκεται στην πίεση του αποθηκευμένου νερού κυρίως μέσω του βάρους και της μάζας του σώματός της.

Το έργο έχει τα ακόλουθα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά:

  • Έτος κατασκευής: 1977
  • Τύπος: φράγμα βαρύτητας
  • Ύψος: περίπου 14 μέτρα
  • Μήκος στέψης: περίπου 122 μέτρα
  • Όγκος σώματος φράγματος: περίπου 4.800 κυβικά μέτρα
  • Χωρητικότητα ταμιευτήρα: περίπου 220.000 κυβικά μέτρα
  • Επιφάνεια λίμνης όταν γεμίσει: περίπου 90.000 τετραγωνικά μέτρα

Η επιφάνεια των 90.000 τετραγωνικών μέτρων αντιστοιχεί περίπου σε εννέα εκτάρια. Η πραγματική έκταση της λίμνης μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με τις βροχοπτώσεις και την ποσότητα του αποθηκευμένου νερού.

Το παλαιότερο φράγμα

Το έργο του 1977 κατασκευάστηκε στη θέση μικρότερου λιθόκτιστου φράγματος. Η ύπαρξη του παλαιού έργου φανερώνει ότι η συγκράτηση του νερού για γεωργικούς σκοπούς ήταν σημαντική για την κοινότητα πριν από την κατασκευή του σημερινού φράγματος.

Τα μικρά τοπικά φράγματα εξυπηρετούσαν παραδοσιακά τις ανάγκες άρδευσης σε περιοχές όπου η φυσική ροή των ποταμών περιορίζεται κυρίως στους χειμερινούς μήνες.

Υδρολογία

Το φράγμα βρίσκεται σε παραπόταμο του ποταμού Τρέμιθου. Πρόκειται για εποχικό υδατόρευμα, του οποίου η ροή εξαρτάται από τις χειμερινές βροχοπτώσεις.

Το νερό φθάνει στον ταμιευτήρα από:

  • την άμεση βροχόπτωση πάνω στη λίμνη,
  • την επιφανειακή απορροή των γύρω πλαγιών,
  • τα μικρά ρυάκια της λεκάνης απορροής,
  • τη ροή που δημιουργείται μετά από έντονες ή παρατεταμένες βροχές.

Η ποσότητα του νερού παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις από χρόνο σε χρόνο. Σε περιόδους πολυομβρίας η λίμνη μπορεί να γεμίσει και το νερό να φθάσει στον υπερχειλιστή. Αντίθετα, μετά από ξηρούς χειμώνες και κατά τους θερμούς καλοκαιρινούς μήνες, η στάθμη μπορεί να υποχωρήσει σημαντικά.

Σκοπός του έργου

Το Φράγμα των Λυμπιών κατασκευάστηκε κυρίως για την άρδευση περίπου 51 εκταρίων γεωργικής γης. Στην περιοχή καλλιεργούνταν παραδοσιακά λαχανικά και άλλες αρδευόμενες καλλιέργειες.

Η αποθήκευση της χειμερινής απορροής επέτρεπε τη χρήση του νερού αργότερα, όταν οι βροχοπτώσεις ήταν περιορισμένες και οι ανάγκες των φυτών αυξημένες.

Σε αντίθεση με τα μεγάλα φράγματα της Κύπρου, το φράγμα δεν αποτελεί βασικό έργο παροχής πόσιμου νερού. Έχει κυρίως τοπικό, γεωργικό και υδρολογικό χαρακτήρα.

Το αγροτικό τοπίο

Η περιοχή γύρω από το φράγμα χαρακτηρίζεται από χαμηλούς λόφους, ανοικτές γεωργικές εκτάσεις, εποχικά ρυάκια και μεσογειακή θαμνώδη βλάστηση.

Οι γύρω εκτάσεις χρησιμοποιούνται για καλλιέργειες, βοσκή και άλλες αγροτικές δραστηριότητες. Όταν ο ταμιευτήρας είναι γεμάτος, η υδάτινη επιφάνεια δημιουργεί έντονη αντίθεση με τα ξηρά, γήινα χρώματα του τοπίου.

Η μορφή της λίμνης αλλάζει μαζί με τη στάθμη του νερού. Όταν αυτή υποχωρεί, εμφανίζονται λασπώδεις όχθες, προσχώσεις και εκτάσεις που προηγουμένως καλύπτονταν από νερό.

Χλωρίδα

Στις όχθες και στα υγρά σημεία μπορούν να αναπτυχθούν φυτά προσαρμοσμένα στις εποχικές μεταβολές της στάθμης, όπως καλάμια, βούρλα, αρμυρίκια και διάφορα ποώδη είδη.

Στις ξηρότερες γύρω εκτάσεις απαντούν μεσογειακοί θάμνοι, αγριόχορτα και φυτά των γεωργικών παρυφών. Την άνοιξη, μετά από ικανοποιητικές βροχοπτώσεις, η περιοχή παρουσιάζει πλούσια εποχική ανθοφορία.

Η βλάστηση των οχθών:

  • περιορίζει τη διάβρωση,
  • συγκρατεί μέρος των φερτών υλικών,
  • προσφέρει κάλυψη σε μικρά ζώα,
  • δημιουργεί θέσεις τροφοληψίας και ανάπαυσης για πουλιά.

Πανίδα και ορνιθοπανίδα

Παρότι είναι τεχνητή, η λίμνη λειτουργεί ως εποχικός υγροτοπικός σταθμός μέσα σε μια σχετικά ξηρή αγροτική περιοχή. Όταν υπάρχει αρκετό νερό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από υδρόβια και παρυδάτια πουλιά για ανάπαυση και τροφοληψία.

Στην ευρύτερη περιοχή μπορούν να παρατηρηθούν πάπιες, ερωδιοί, νερόκοτες, φαλαρίδες, καλαμοκανάδες, σκαλίδρες, σουσουράδες και διάφορα μεταναστευτικά μικρόπουλα. Η παρουσία κάθε είδους εξαρτάται από την εποχή, τη στάθμη του νερού, τη διαθέσιμη τροφή και τον βαθμό ανθρώπινης ενόχλησης.

Οι λασπώδεις όχθες που αποκαλύπτονται όταν πέφτει η στάθμη μπορούν να προσφέρουν τροφή σε παρυδάτια πουλιά. Έντομα, αμφίβια και άλλα μικρά ζώα χρησιμοποιούν επίσης τα υγρά ενδιαιτήματα γύρω από τη λίμνη.

Περιβαλλοντική σημασία

Το φράγμα δεν αποτελεί φυσική λίμνη, αλλά με την πάροδο του χρόνου έχει αποκτήσει οικολογικές λειτουργίες. Προσφέρει προσωρινό νερό, καταφύγιο και τροφή σε πολλά είδη, ιδιαίτερα κατά τη μετανάστευση των πουλιών.

Η περιβαλλοντική του αξία μεταβάλλεται ανάλογα με:

  • την ποσότητα και τη διάρκεια παρουσίας του νερού,
  • την ποιότητα του νερού,
  • την έκταση της φυσικής βλάστησης,
  • την ένταση της γεωργικής δραστηριότητας,
  • την ανθρώπινη ενόχληση,
  • την παρουσία απορριμμάτων ή ρύπανσης.

Η διατήρηση μιας ζώνης φυσικής βλάστησης γύρω από τη λίμνη βοηθά τόσο τη βιοποικιλότητα όσο και την προστασία των εδαφών.

Φερτά υλικά και πρόσχωση

Τα ρυάκια που τροφοδοτούν τον ταμιευτήρα μεταφέρουν χώμα, άμμο, χαλίκια και οργανικά υλικά. Όταν το νερό εισέρχεται στη λίμνη και μειώνεται η ταχύτητά του, τα υλικά αυτά κατακάθονται στον πυθμένα.

Η σταδιακή συσσώρευση φερτών υλικών ονομάζεται πρόσχωση. Με την πάροδο των ετών μπορεί να μειώσει την πραγματική χωρητικότητα ενός μικρού ταμιευτήρα και να δημιουργήσει ρηχά σημεία στα οποία αναπτύσσεται πυκνότερη βλάστηση.

Περιβαλλοντικές πιέσεις

Οι μικρές τεχνητές λίμνες κοντά σε αγροτικές περιοχές είναι ευάλωτες σε:

  • απόρριψη σκουπιδιών και μπαζών,
  • γεωργικές απορροές,
  • λιπάσματα και φυτοφάρμακα,
  • παράνομη παγίδευση ή ενόχληση πουλιών,
  • καταστροφή της παρόχθιας βλάστησης,
  • ανεξέλεγκτη κίνηση οχημάτων,
  • φωτιές και υπερβόσκηση,
  • εισαγωγή ξενικών ειδών.

Η διατήρηση καθαρών οχθών και η υπεύθυνη γεωργική χρήση της γύρω γης είναι απαραίτητες για την ποιότητα του νερού.

Ασφάλεια των επισκεπτών

Το φράγμα αποτελεί τεχνικό έργο και όχι οργανωμένο χώρο κολύμβησης. Η στάθμη και το βάθος του νερού μεταβάλλονται, ενώ ο πυθμένας μπορεί να είναι λασπώδης και απότομος.

Οι επισκέπτες πρέπει:

  • να μην εισέρχονται στο νερό,
  • να μην πλησιάζουν τον υπερχειλιστή όταν υπάρχει ισχυρή ροή,
  • να αποφεύγουν την κορυφή και τις απότομες πλευρές του φράγματος,
  • να μην παρεμποδίζουν γεωργικές εργασίες,
  • να σέβονται τις περιφράξεις και τις απαγορευτικές πινακίδες,
  • να μην αφήνουν σκουπίδια.

Τοποθεσία και συντεταγμένες

Το Φράγμα των Λυμπιών βρίσκεται νοτιοανατολικά της Λευκωσίας, κοντά στην κοινότητα Λύμπια και στην ευρύτερη περιοχή Μοσφιλωτής.

Ενδεικτικές συντεταγμένες:
34.97518° N, 33.41907° E

Φωτογραφικό και κινηματογραφικό υλικό

Εναέρια κινηματογράφηση στις 4 Ιανουαρίου 2020 από τον Chrysanthos Konstantinou.

Βασικά στοιχεία

  • Ονομασία: Φράγμα Λυμπιών
  • Επαρχία: Λευκωσία
  • Έτος κατασκευής: 1977
  • Τύπος: φράγμα βαρύτητας
  • Ποταμός: βόρειος παραπόταμος του Τρέμιθου
  • Ύψος: περίπου 14 μέτρα
  • Μήκος: περίπου 122 μέτρα
  • Χωρητικότητα: περίπου 220.000 κυβικά μέτρα
  • Επιφάνεια ταμιευτήρα: περίπου 90.000 τετραγωνικά μέτρα
  • Αρδευόμενη έκταση: περίπου 51 εκτάρια
  • Κύριος σκοπός: τοπική άρδευση

Πηγές







Lympia Dam – Nicosia District, Cyprus

Text by George Konstantinou

General description

Lympia Dam is a small irrigation dam in the Nicosia District, approximately 22 kilometres southeast of the capital. It is situated within the administrative area of Lympia and creates a small artificial lake in the region’s dry agricultural landscape.

It was constructed in 1977 on a northern tributary of the Tremithos River, replacing an older stone-built dam. Its main purpose was to store water for the irrigation of agricultural land.

Construction

The present structure is a gravity dam. This type of dam resists the pressure of the stored water mainly through the weight and mass of its body.

The project has the following principal technical characteristics:

  • Year of construction: 1977
  • Type: gravity dam
  • Height: approximately 14 metres
  • Crest length: approximately 122 metres
  • Dam volume: approximately 4,800 cubic metres
  • Reservoir capacity: approximately 220,000 cubic metres
  • Surface area when full: approximately 90,000 square metres

A surface area of 90,000 square metres corresponds to approximately nine hectares. The actual extent of the lake varies considerably according to rainfall and the quantity of stored water.

The earlier dam

The 1977 structure was built on the site of a smaller stone-built dam. The existence of this earlier structure demonstrates that retaining water for agricultural purposes was important to the local community before the present dam was constructed.

Small local dams traditionally served irrigation needs in areas where natural river flow was largely restricted to the winter months.

Hydrology

The dam is located on a tributary of the Tremithos River. This is a seasonal watercourse whose flow depends on winter rainfall.

Water reaches the reservoir through:

  • rainfall directly over the lake,
  • surface runoff from the surrounding slopes,
  • small streams within the catchment,
  • flows generated by intense or prolonged rain.

The quantity of stored water varies greatly from one year to another. During wet periods, the reservoir may fill and reach its spillway. Following dry winters and during the hot summer months, however, the water level may fall considerably.

Purpose of the project

Lympia Dam was constructed mainly to irrigate approximately 51 hectares of agricultural land. Vegetables and other irrigated crops were traditionally cultivated in the area.

Storage of winter runoff allowed the water to be used later, when rainfall was limited and the water requirements of crops were higher.

Unlike the large reservoirs of Cyprus, Lympia Dam is not a major source of drinking water. Its role is primarily local, agricultural and hydrological.

Agricultural landscape

The area surrounding the reservoir consists of low hills, open farmland, seasonal streams and Mediterranean scrub vegetation.

The surrounding land is used for cultivation, grazing and other agricultural activities. When the reservoir is full, its water surface contrasts strongly with the dry, earthy colours of the landscape.

The shape of the lake changes as the water level rises and falls. When the level drops, muddy banks, deposited sediments and previously submerged land become visible.

Flora

Plants adapted to seasonal water-level changes may grow along the banks and in damp areas. These include reeds, rushes, tamarisks and various herbaceous species.

Mediterranean shrubs, grasses and plants associated with agricultural margins occur on the drier surrounding land. Following sufficient winter rainfall, the area displays a rich seasonal flowering in spring.

Shoreline vegetation:

  • reduces erosion,
  • traps some transported sediment,
  • provides cover for small animals,
  • creates feeding and resting places for birds.

Fauna and birdlife

Although artificial, the reservoir functions as a seasonal wetland within a relatively dry agricultural area. When sufficient water is present, waterbirds and waders may use it for resting and feeding.

Ducks, herons, moorhens, coots, Black-winged Stilts, sandpipers, wagtails and various migratory passerines may occur in the wider area. The presence of each species depends on the season, water level, food supply and degree of human disturbance.

Muddy margins exposed by falling water levels may provide feeding habitat for wading birds. Insects, amphibians and other small animals also use the wet habitats around the reservoir.

Environmental importance

The reservoir is not a natural lake, but it has developed ecological functions over time. It provides temporary water, shelter and food for numerous species, particularly during bird migration.

Its environmental value varies according to:

  • the quantity and duration of stored water,
  • water quality,
  • the extent of natural vegetation,
  • the intensity of agricultural activity,
  • human disturbance,
  • the presence of litter or pollution.

Maintaining a zone of natural vegetation around the lake benefits both biodiversity and soil protection.

Sediment accumulation

The streams feeding the reservoir carry soil, sand, gravel and organic material. When the water enters the lake and slows down, these materials settle on the bottom.

Their gradual accumulation is known as sedimentation. Over time, it may reduce the effective capacity of a small reservoir and create shallow areas where denser vegetation can develop.

Environmental pressures

Small artificial lakes close to agricultural areas are vulnerable to:

  • dumping of rubbish and construction waste,
  • agricultural runoff,
  • fertilisers and pesticides,
  • illegal trapping or disturbance of birds,
  • destruction of shoreline vegetation,
  • uncontrolled vehicle access,
  • fires and overgrazing,
  • introduction of non-native species.

Maintaining clean banks and using the surrounding agricultural land responsibly are essential for preserving water quality.

Visitor safety

The dam is an engineering structure and not an organised swimming area. Water levels and depth vary, while the bottom may be muddy and steep.

Visitors should:

  • not enter the water,
  • avoid approaching the spillway during strong flows,
  • keep away from the crest and steep sides of the dam,
  • avoid obstructing agricultural activities,
  • respect fences and warning signs,
  • leave no litter.

Location and coordinates

Lympia Dam is situated southeast of Nicosia, near Lympia village and the wider Mosfiloti area.

Indicative coordinates:
34.97518° N, 33.41907° E

Photographic and video record

Aerial footage recorded on 4 January 2020 by Chrysanthos Konstantinou.

Basic information

  • Name: Lympia Dam
  • District: Nicosia
  • Year constructed: 1977
  • Type: gravity dam
  • River: northern tributary of the Tremithos
  • Height: approximately 14 metres
  • Length: approximately 122 metres
  • Capacity: approximately 220,000 cubic metres
  • Reservoir surface: approximately 90,000 square metres
  • Irrigated area: approximately 51 hectares
  • Main purpose: local irrigation

Sources


Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες , ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)