Blattella germanica (Linnaeus, 1767) - German cockroach - Γερμανική κατσαρίδα - Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

First confirmed record of Blattella germanica in Cyprus

Order: Blattodea (Cockroaches) 

Family: Ectobiidae

Pictures © Michael Hadjiconstantis. Strovolos: 2. August. 2020 

 

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Ένα παγκοσμίως διαδεδομένο οικιακό είδος

Η γερμανική κατσαρίδα, Blattella germanica, είναι ένα μικρό είδος της τάξης Blattodea και ένας από τους πιο διαδεδομένους οργανισμούς που ζουν μέσα σε ανθρώπινα κτίρια.

Στην Κύπρο συναντάται κυρίως σε κατοικίες, πολυκατοικίες, εστιατόρια, ξενοδοχεία, αρτοποιεία, νοσοκομεία, αποθήκες τροφίμων και άλλους θερμούς εσωτερικούς χώρους.

Σε αντίθεση με αρκετά αυτόχθονα είδη κατσαρίδων που ζουν στο ύπαιθρο και συμμετέχουν φυσιολογικά στην αποσύνθεση οργανικών υλικών, η Blattella germanica έχει προσαρμοστεί σχεδόν ολοκληρωτικά στο ανθρώπινο περιβάλλον. Δεν αποτελεί τυπικό είδος της κυπριακής άγριας πανίδας, αλλά κοσμοπολίτικο είδος που μεταφέρεται με τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Προέλευση του είδους

Παρά την κοινή ονομασία «γερμανική κατσαρίδα», το είδος δεν κατάγεται από τη Γερμανία.

Γονιδιωματική έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2024 έδειξε ότι η Blattella germanica εξελίχθηκε πιθανότατα από την ασιατική κατσαρίδα Blattella asahinai πριν από περίπου 2.100 χρόνια. Η προσαρμογή αυτή φαίνεται ότι πραγματοποιήθηκε σε ανθρώπινους οικισμούς στην περιοχή της σημερινής Ινδίας ή της Μιανμάρ.

Από εκεί εξαπλώθηκε προς δύο κύριες κατευθύνσεις:

• προς τα δυτικά, φθάνοντας στη Μέση Ανατολή πριν από περίπου 1.200 χρόνια,
• προς τα ανατολικά και αργότερα σε άλλες ηπείρους μέσω του εμπορίου, των μετακινήσεων και της ευρωπαϊκής αποικιακής δραστηριότητας.

Η είσοδός της στην Ευρώπη φαίνεται ότι έγινε σχετικά πρόσφατα, πιθανότατα κατά τον 18ο αιώνα. Η ονομασία «γερμανική» προέκυψε από τις πρώτες ευρωπαϊκές επιστημονικές αναφορές και όχι από τον πραγματικό τόπο καταγωγής της.

Παγκόσμια εξάπλωση

Σήμερα η Blattella germanica έχει σχεδόν παγκόσμια εξάπλωση. Μεταφέρθηκε από χώρα σε χώρα μέσα σε:

• κιβώτια,
• εμπορεύματα,
• συσκευασίες τροφίμων,
• ηλεκτρικές συσκευές,
• έπιπλα,
• αποσκευές,
• πλοία,
• αεροσκάφη,
• φορτηγά και άλλα οχήματα.

Η εξάπλωσή της δεν βασίζεται τόσο στην πτήση όσο στην παθητική μεταφορά από τον άνθρωπο. Μπορεί να κρυφτεί σε μια μικρή χαραμάδα ενός αντικειμένου και να μεταφερθεί σε άλλο κτίριο ή χώρα χωρίς να γίνει αντιληπτή.

Παρότι απαντά και σε ψυχρές χώρες, επιβιώνει εκεί κυρίως μέσα σε θερμαινόμενα κτίρια. Δεν αντέχει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε χαμηλές θερμοκρασίες εκτός προστατευμένων χώρων.

Παρουσία στην Κύπρο

Το θερμό κλίμα της Κύπρου ευνοεί την επιβίωση και την ταχεία αναπαραγωγή της. Ωστόσο, οι σταθερότεροι πληθυσμοί της εντοπίζονται μέσα σε κτίρια, όπου υπάρχουν:

• υψηλή ή σχετικά σταθερή θερμοκρασία,
• πρόσβαση σε νερό,
• υπολείμματα τροφής,
• στενές χαραμάδες,
• ηλεκτρικές συσκευές που παράγουν θερμότητα,
• συνεχής ανθρώπινη δραστηριότητα.

Μέσα σε θερμαινόμενα κτίρια μπορεί να αναπαράγεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Οι πληθυσμοί μπορούν να αυξηθούν ιδιαίτερα γρήγορα το καλοκαίρι, όταν οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες.

Μέγεθος και γενική εμφάνιση

Η ενήλικη γερμανική κατσαρίδα είναι σχετικά μικρή. Το μήκος του σώματός της κυμαίνεται συνήθως περίπου από 11 μέχρι 16 χιλιοστά.

Το χρώμα της είναι:

• κιτρινωπό καστανό,
• ανοιχτό καφέ,
• μερικές φορές πιο σκούρο καστανό.

Το σώμα είναι πεπλατυσμένο, χαρακτηριστικό που της επιτρέπει να εισέρχεται σε πολύ στενές σχισμές. Διαθέτει μακριές, λεπτές κεραίες και έξι πόδια με άκανθες, κατάλληλα για γρήγορη κίνηση.

Οι δύο χαρακτηριστικές σκούρες γραμμές

Το σημαντικότερο εξωτερικό γνώρισμα για την αναγνώριση της Blattella germanica είναι οι δύο σκούρες, σχεδόν παράλληλες επιμήκεις γραμμές πάνω στο πρόνωτο.

Το πρόνωτο είναι η πλακοειδής περιοχή ακριβώς πίσω από το κεφάλι. Οι δύο γραμμές αρχίζουν κοντά στο κεφάλι και κατευθύνονται προς τη βάση των φτερών.

Οι γραμμές αυτές βοηθούν να διαχωριστεί από άλλα μικρά οικιακά είδη κατσαρίδων.

Αρσενικό και θηλυκό

Το αρσενικό είναι συνήθως:

• πιο λεπτό,
• πιο επιμήκες,
• ελαφρώς ανοιχτότερο,
• με το άκρο της κοιλιάς περισσότερο ορατό.

Το θηλυκό είναι:

• πλατύτερο,
• πιο στρογγυλεμένο,
• συνήθως λίγο σκουρότερο,
• με μεγαλύτερη κοιλιά, ιδιαίτερα όταν μεταφέρει ωοθήκη.

Και τα δύο φύλα διαθέτουν καλά αναπτυγμένα φτερά που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της κοιλιάς.

Μπορεί να πετάξει;

Παρότι διαθέτει φτερά, η γερμανική κατσαρίδα σπάνια πετά. Συνήθως κινείται τρέχοντας πολύ γρήγορα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιήσει μικρή ελεγχόμενη πτώση ή περιορισμένη ολίσθηση, αλλά δεν είναι ισχυρός ιπτάμενος οργανισμός.

Η εξάπλωσή της από κτίριο σε κτίριο γίνεται κυρίως:

• μέσα από σωληνώσεις και ανοίγματα,
• κάτω από πόρτες,
• κατά μήκος καλωδίων,
• μέσα σε αντικείμενα και εμπορεύματα,
• μέσω κοινών τοίχων πολυκατοικιών.

Νύμφες

Οι νεαρές κατσαρίδες ονομάζονται νύμφες. Μοιάζουν με μικρότερες εκδοχές των ενηλίκων, αλλά δεν διαθέτουν πλήρως αναπτυγμένα φτερά.

Οι νεαρές νύμφες είναι συνήθως πολύ σκούρες καστανές ή σχεδόν μαύρες. Συχνά εμφανίζουν μια ανοιχτότερη επιμήκη περιοχή στο κέντρο της ράχης.

Καθώς μεγαλώνουν, αποβάλλουν επανειλημμένα τον εξωσκελετό τους. Αμέσως μετά την έκδυση το σώμα τους είναι πολύ ανοιχτό, σχεδόν λευκό. Σταδιακά σκουραίνει καθώς ο νέος εξωσκελετός σκληραίνει.

Οι περιστασιακές αναφορές για «λευκές κατσαρίδες» δεν αφορούν ξεχωριστό είδος ή αλμπινισμό, αλλά άτομα που μόλις έχουν υποστεί έκδυση.

Ωοθήκη

Τα αυγά προστατεύονται μέσα σε μια καστανή κάψουλα που ονομάζεται ωοθήκη ή ωοκάψουλα.

Η ωοθήκη έχει μήκος περίπου 6–9 χιλιοστά και φέρει εγκάρσιες αυλακώσεις. Περιέχει συνήθως περίπου 30–40 αυγά, αν και ο αριθμός μπορεί να παρουσιάζει διακύμανση.

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του είδους είναι ότι το θηλυκό διατηρεί την ωοθήκη συνδεδεμένη στο άκρο της κοιλιάς του για το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης των εμβρύων.

Η ωοθήκη αποτίθεται συνήθως πολύ λίγο πριν από την εκκόλαψη, ενώ μερικές φορές οι νύμφες αρχίζουν να εξέρχονται ενώ αυτή βρίσκεται ακόμη πάνω στο θηλυκό.

Η παρατεταμένη μεταφορά της ωοθήκης:

• προστατεύει τα αυγά από την ξήρανση,
• μειώνει την έκθεσή τους σε ορισμένα εντομοκτόνα,
• περιορίζει τη θήρευση,
• αυξάνει σημαντικά την επιτυχία αναπαραγωγής.

Κύκλος ζωής

Ο κύκλος ζωής περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:

1. αυγό μέσα στην ωοθήκη,
2. νύμφη,
3. ενήλικο.

Η εμβρυϊκή ανάπτυξη μέσα στην ωοθήκη διαρκεί συνήθως περίπου 20–30 ημέρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία και την υγρασία.

Οι νύμφες περνούν συνήθως από έξι ή επτά εκδύσεις πριν φτάσουν στην ενηλικίωση. Η νυμφική ανάπτυξη μπορεί να διαρκέσει περίπου 40–60 ημέρες κάτω από ευνοϊκές συνθήκες, αλλά παρατείνεται όταν επικρατούν χαμηλότερες θερμοκρασίες ή υπάρχει περιορισμένη τροφή.

Ο συνολικός χρόνος από το αυγό μέχρι το αναπαραγωγικά ώριμο ενήλικο είναι συχνά περίπου 70–100 ημέρες. Σε ιδανικές θερμές συνθήκες μπορεί να είναι μικρότερος.

Κάθε θηλυκό μπορεί να παράγει διαδοχικές ωοθήκες κατά τη διάρκεια της ζωής του. Ο μεγάλος αριθμός αυγών και ο σχετικά σύντομος κύκλος ανάπτυξης επιτρέπουν σε έναν μικρό αρχικό πληθυσμό να αυξηθεί γρήγορα.

Συνθήκες που προτιμά

Η Blattella germanica προτιμά θερμούς και υγρούς χώρους. Οι ευνοϊκότερες θερμοκρασίες βρίσκονται περίπου μεταξύ 25 και 30°C.

Συχνά κρύβεται:

• πίσω και κάτω από ψυγεία,
• κοντά στους συμπιεστές ηλεκτρικών συσκευών,
• μέσα και γύρω από κουζίνες,
• κάτω από νεροχύτες,
• κοντά σε σωληνώσεις,
• πίσω από ντουλάπια,
• μέσα σε ρωγμές τοίχων,
• γύρω από πλυντήρια πιάτων,
• κοντά σε φούρνους και μηχανές παρασκευής καφέ,
• μέσα σε ηλεκτρικές συσκευές,
• σε χαρτοκιβώτια και συσκευασίες.

Το πεπλατυσμένο σώμα της επιτρέπει να εισέρχεται σε σχισμές λίγων χιλιοστών.

Νυκτόβια συμπεριφορά

Η γερμανική κατσαρίδα δραστηριοποιείται κυρίως τη νύχτα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει κρυμμένη σε σκοτεινά και στενά καταφύγια.

Βγαίνει για να αναζητήσει τροφή, νερό και σύντροφο, συνήθως μετά τη μείωση της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Η συχνή εμφάνιση πολλών ατόμων κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να αποτελεί ένδειξη:

• πολύ μεγάλου πληθυσμού,
• έλλειψης διαθέσιμων καταφυγίων,
• διατάραξης της κρυψώνας,
• έντονης ανάγκης για νερό ή τροφή.

Ένα μόνο άτομο δεν επιτρέπει πάντοτε ασφαλή εκτίμηση του μεγέθους της προσβολής, αλλά η παρουσία νυμφών ή θηλυκών με ωοθήκες υποδεικνύει ενεργή αναπαραγωγή.

Συγκεντρωτική αλλά όχι κοινωνική ζωή

Οι γερμανικές κατσαρίδες συχνά συγκεντρώνονται σε μεγάλους αριθμούς στα ίδια καταφύγια. Αυτό δεν σημαίνει ότι σχηματίζουν κοινωνίες με βασίλισσα και εργάτριες όπως τα μυρμήγκια ή οι τερμίτες.

Οι συγκεντρώσεις δημιουργούνται επειδή τα άτομα:

• προτιμούν τις ίδιες θερμές και υγρές θέσεις,
• αναγνωρίζουν χημικά σήματα άλλων κατσαρίδων,
• αναζητούν επαφή με στενές επιφάνειες,
• βρίσκουν εκεί τροφή και νερό.

Η προτίμηση να διατηρούν το σώμα τους σε επαφή με δύο ή περισσότερες επιφάνειες ονομάζεται θιγμοτακτισμός.

Διατροφή

Η Blattella germanica είναι παμφάγο και ιδιαίτερα ευκαιριακό είδος. Τρέφεται με πολλές οργανικές ουσίες, όπως:

• ψίχουλα,
• λίπη και έλαια,
• ζάχαρη και γλυκά,
• άμυλο,
• κρέας,
• ζωοτροφές,
• κόλλες,
• χαρτί και χαρτόνι,
• υπολείμματα σαπουνιού,
• νεκρά έντομα,
• περιττώματα και εκδύματα άλλων κατσαρίδων.

Η πρόσβαση στο νερό είναι συχνά πιο κρίσιμη από την πρόσβαση στην τροφή. Μικρές διαρροές, υγρασία γύρω από σωλήνες, σταγόνες στον νεροχύτη και συμπυκνωμένο νερό πάνω σε συσκευές μπορούν να συντηρήσουν έναν πληθυσμό.

Φυσική οικολογική λειτουργία και οικιακή προσβολή

Οι περισσότερες κατσαρίδες στον κόσμο δεν είναι οικιακά παράσιτα. Ζουν στη φύση και συμβάλλουν στη διάσπαση νεκρής φυτικής ύλης και στην ανακύκλωση θρεπτικών στοιχείων.

Η Blattella germanica, όμως, αποτελεί ειδική περίπτωση. Η εξελικτική της πορεία συνδέθηκε στενά με τα ανθρώπινα κτίρια και δεν είναι γνωστή ως σταθερός κάτοικος φυσικών οικοσυστημάτων μακριά από τον άνθρωπο.

Επομένως, η παρουσία της σε μια κουζίνα ή χώρο παρασκευής τροφίμων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η περιστασιακή είσοδος ενός ακίνδυνου υπαίθριου είδους κατσαρίδας.

Υγειονομική σημασία

Η γερμανική κατσαρίδα δεν είναι γνωστή ως βιολογικός φορέας στον οποίο ένας παθογόνος οργανισμός πρέπει να αναπτυχθεί πριν μεταδοθεί στον άνθρωπο.

Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως μηχανικός μεταφορέας μικροοργανισμών. Καθώς κινείται ανάμεσα σε αποχετεύσεις, σκουπίδια, υγρά οργανικά υπολείμματα, πάγκους και τρόφιμα, μικρόβια μπορούν να προσκολληθούν:

• στα πόδια,
• στην επιφάνεια του σώματος,
• στο πεπτικό σύστημα,
• στα περιττώματά της.

Μελέτες έχουν απομονώσει από κατσαρίδες διάφορα βακτήρια, μύκητες και άλλους μικροοργανισμούς που μπορούν να σχετίζονται με επιμολύνσεις τροφίμων.

Η ανίχνευση ενός μικροοργανισμού πάνω σε κατσαρίδα δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι προκάλεσε συγκεκριμένο περιστατικό ασθένειας. Αποδεικνύει, όμως, ότι οι προσβολές πρέπει να αντιμετωπίζονται σοβαρά, ιδιαίτερα σε κουζίνες, νοσοκομεία και χώρους παραγωγής τροφίμων.

Αλλεργίες και άσθμα

Μία από τις καλύτερα τεκμηριωμένες επιπτώσεις της γερμανικής κατσαρίδας στην ανθρώπινη υγεία αφορά τις αλλεργίες.

Αλλεργιογόνες πρωτεΐνες υπάρχουν:

• στα περιττώματα,
• στο σάλιο,
• στα απορριφθέντα τμήματα του εξωσκελετού,
• στα διαλυμένα σωματικά υπολείμματα.

Τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια μπορούν να ενσωματωθούν στη σκόνη και να μεταφερθούν στον αέρα. Σε ευαισθητοποιημένα άτομα μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν:

• αλλεργική ρινίτιδα,
• φτέρνισμα,
• ρινική συμφόρηση,
• ερεθισμό των ματιών,
• βήχα,
• συριγμό,
• δερματικές αντιδράσεις,
• κρίσεις άσθματος.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για παιδιά και άτομα που πάσχουν ήδη από άσθμα ή άλλες αλλεργικές παθήσεις.

Η εξόντωση των ζωντανών κατσαρίδων δεν απομακρύνει αμέσως όλα τα αλλεργιογόνα. Απαιτείται σχολαστικός καθαρισμός της σκόνης, των περιττωμάτων, των εκδυμάτων και των νεκρών εντόμων.

Δαγκώνει τον άνθρωπο;

Η γερμανική κατσαρίδα δεν αναζητά ανθρώπους για να τους δαγκώσει και δεν αποτελεί αιμομυζητικό έντομο.

Σε εξαιρετικά βαριές προσβολές και πολύ σπάνιες συνθήκες έχουν αναφερθεί επιφανειακά σημάδια σε περιοχές με υπολείμματα τροφής ή νεκρού δέρματος. Αυτές οι περιπτώσεις είναι ασυνήθιστες και δεν αποτελούν τη συνηθισμένη συμπεριφορά του είδους.

Η κύρια υγειονομική σημασία της αφορά τα αλλεργιογόνα και την πιθανή μηχανική επιμόλυνση επιφανειών και τροφίμων.

Διαφορές από άλλα είδη της Κύπρου

Αμερικανική κατσαρίδα – Periplaneta americana

Η αμερικανική κατσαρίδα είναι πολύ μεγαλύτερη, συνήθως κοκκινοκάστανη και συχνή σε υπονόμους, φρεάτια, υπόγεια και θερμές υγρές εγκαταστάσεις.

Ανατολική κατσαρίδα – Blatta orientalis

Είναι μεγαλύτερη, πολύ πιο σκούρα και συχνά σχεδόν μαύρη. Συνδέεται περισσότερο με δροσερά, υγρά υπόγεια, αποχετεύσεις και εξωτερικούς χώρους.

Κατσαρίδα με καστανές ζώνες – Supella longipalpa

Είναι μικρή όπως η γερμανική κατσαρίδα, αλλά φέρει ανοιχτόχρωμες εγκάρσιες ζώνες πάνω στα φτερά και στην κοιλιά. Προτιμά συχνά ξηρότερα και ψηλότερα σημεία μέσα στα δωμάτια.

Υπαίθρια είδη

Διάφορες μικρές κατσαρίδες μπορεί να εισέρχονται περιστασιακά στα σπίτια από κήπους και φυσικούς οικοτόπους. Η είσοδος ενός υπαίθριου είδους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει εσωτερική προσβολή.

Πώς εισέρχεται σε ένα κτίριο

Η γερμανική κατσαρίδα μπορεί να εισέλθει με:

• χαρτοκιβώτια,
• σακούλες τροφίμων,
• μεταχειρισμένες ηλεκτρικές συσκευές,
• έπιπλα,
• αποσκευές,
• εξοπλισμό εστίασης,
• παραδόσεις εμπορευμάτων,
• σωληνώσεις και κοινά δίκτυα πολυκατοικιών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε μεταχειρισμένα ψυγεία, φούρνους μικροκυμάτων, καφετιέρες και άλλες συσκευές που προσφέρουν θερμότητα και στενά καταφύγια.

Η παρουσία της δεν αποδεικνύει απαραίτητα έλλειψη καθαριότητας. Ακόμη και ένα καθαρό κτίριο μπορεί να προσβληθεί μέσω μεταφερόμενου αντικειμένου ή γειτονικού διαμερίσματος. Η διαθέσιμη τροφή, το νερό και τα καταφύγια, όμως, καθορίζουν πόσο γρήγορα θα αυξηθεί ο πληθυσμός.

Σημάδια προσβολής

Ενδείξεις ενεργής παρουσίας είναι:

• ζωντανά άτομα τη νύχτα,
• νύμφες διαφορετικών μεγεθών,
• θηλυκά που μεταφέρουν ωοθήκη,
• μικρά, σκοτεινά περιττώματα,
• απορριφθέντες εξωσκελετοί,
• νεκρά άτομα,
• χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή σε μεγάλους πληθυσμούς,
• κατσαρίδες μέσα ή πίσω από ηλεκτρικές συσκευές,
• συλλήψεις σε κολλητικές παγίδες.

Τα περιττώματα μπορεί να μοιάζουν με μικρές μαύρες τελείες ή κόκκους πιπεριού κοντά στα καταφύγια.

Γιατί είναι δύσκολη η αντιμετώπισή της

Η επιτυχία της Blattella germanica οφείλεται σε συνδυασμό χαρακτηριστικών:

• μικρό σώμα,
• πολύ στενές κρυψώνες,
• γρήγορη αναπαραγωγή,
• μεγάλος αριθμός αυγών,
• μεταφορά της ωοθήκης από το θηλυκό,
• νυκτόβια συμπεριφορά,
• παμφάγος διατροφή,
• μεταφορά μέσα σε αντικείμενα,
• γρήγορη επαναποίκιση από γειτονικούς χώρους,
• ανάπτυξη ανθεκτικότητας σε εντομοκτόνα,
• αποφυγή ορισμένων δολωμάτων.

Η εφαρμογή του ίδιου εντομοκτόνου επανειλημμένα μπορεί να επιλέξει άτομα με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και να μειώσει σταδιακά την αποτελεσματικότητα της επέμβασης.

Ολοκληρωμένη αντιμετώπιση

Η αποτελεσματικότερη προσέγγιση είναι η ολοκληρωμένη διαχείριση παρασίτων, η οποία συνδυάζει παρακολούθηση, καθαριότητα, αποκλεισμό καταφυγίων και στοχευμένη χρήση εγκεκριμένων προϊόντων.

1. Παρακολούθηση

Τοποθετούνται κολλητικές παγίδες σε προστατευμένα σημεία:

• πίσω από το ψυγείο,
• κάτω από τον νεροχύτη,
• κοντά στις σωληνώσεις,
• δίπλα σε πλυντήρια πιάτων,
• πίσω από συσκευές,
• κοντά σε ντουλάπια τροφίμων.

Οι παγίδες δεν εξαλείφουν από μόνες τους μια σοβαρή προσβολή, αλλά δείχνουν πού συγκεντρώνεται ο πληθυσμός και αν η αντιμετώπιση αποδίδει.

2. Απομάκρυνση τροφής

• Καθαρίζουμε αμέσως ψίχουλα και λίπη.
• Διατηρούμε τα τρόφιμα σε κλειστά δοχεία.
• Δεν αφήνουμε ζωοτροφές εκτεθειμένες τη νύχτα.
• Καθαρίζουμε κάτω και πίσω από συσκευές.
• Αδειάζουμε τακτικά τους κάδους απορριμμάτων.
• Αποφεύγουμε τη συσσώρευση χαρτοκιβωτίων.

3. Περιορισμός του νερού

• Επισκευάζουμε διαρροές.
• Στεγνώνουμε νεροχύτες και πάγκους.
• Ελέγχουμε τη συμπύκνωση γύρω από ψυγεία.
• Δεν αφήνουμε στάσιμο νερό σε δοχεία.
• Ελέγχουμε σωλήνες και αποχετεύσεις.

4. Σφράγιση καταφυγίων

Ρωγμές, αρμοί, κενά γύρω από σωληνώσεις και ανοίγματα μεταξύ διαμερισμάτων πρέπει να σφραγίζονται, όπου αυτό είναι ασφαλές και τεχνικά κατάλληλο.

Η σφράγιση μειώνει τις κρυψώνες και τη μετακίνηση μεταξύ γειτονικών χώρων.

5. Στοχευμένα δολώματα

Τα εντομοκτόνα δολώματα σε μορφή γέλης μπορούν να είναι αποτελεσματικότερα από τους γενικούς ψεκασμούς, όταν χρησιμοποιούνται σωστά.

Τοποθετούνται μικρές ποσότητες κοντά στις κρυψώνες και στις διαδρομές των κατσαρίδων, πάντοτε σύμφωνα με την ετικέτα του προϊόντος.

Δεν πρέπει να ψεκάζεται απωθητικό εντομοκτόνο πάνω ή πολύ κοντά στο δόλωμα, επειδή μπορεί να εμποδίσει τις κατσαρίδες να το καταναλώσουν.

6. Επαγγελματική επέμβαση

Σε μεγάλη προσβολή, πολυκατοικία, νοσοκομείο ή χώρο τροφίμων απαιτείται αδειοδοτημένος επαγγελματίας.

Η αντιμετώπιση ενός μόνο διαμερίσματος μπορεί να αποτύχει εάν ο πληθυσμός υπάρχει και σε γειτονικές μονάδες, σωληνώσεις ή κοινόχρηστους χώρους.

Τι πρέπει να αποφεύγεται

Πρέπει να αποφεύγονται:

• η ανεξέλεγκτη χρήση πολλών διαφορετικών εντομοκτόνων,
• οι εφαρμογές μεγαλύτερης ποσότητας από εκείνη που αναγράφεται στην ετικέτα,
• ο ψεκασμός επιφανειών προετοιμασίας τροφίμων,
• η χρήση προϊόντων κοντά σε παιδιά και κατοικίδια χωρίς τις προβλεπόμενες προφυλάξεις,
• η ανάμειξη χημικών προϊόντων,
• η χρήση μη εγκεκριμένων σκευασμάτων,
• οι βόμβες ή εκνεφωτές εντομοκτόνων χωρίς επαγγελματική αξιολόγηση.

Οι γενικοί εκνεφωτές συχνά δεν φθάνουν μέσα στις βαθιές σχισμές όπου κρύβονται οι κατσαρίδες. Μπορούν επίσης να τις διασκορπίσουν σε άλλα σημεία και να αυξήσουν την έκθεση ανθρώπων και κατοικίδιων στα εντομοκτόνα.

Ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα

Πληθυσμοί της γερμανικής κατσαρίδας έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα σε πολλές κατηγορίες δραστικών ουσιών.

Η ανθεκτικότητα μπορεί να προκύπτει από:

• ταχύτερη διάσπαση του εντομοκτόνου,
• αλλαγές στο νευρικό σύστημα,
• μειωμένη διείσδυση της ουσίας,
• αποφυγή επεξεργασμένων επιφανειών,
• άρνηση κατανάλωσης συγκεκριμένων δολωμάτων.

Σε ορισμένους πληθυσμούς έχει εξελιχθεί ακόμη και αποστροφή προς τη γλυκόζη, όταν αυτή χρησιμοποιείται ως ελκυστικό σε δολώματα.

Η εναλλαγή δεν πρέπει να γίνεται απλώς μεταξύ διαφορετικών εμπορικών ονομασιών. Όπου απαιτείται, πρέπει να χρησιμοποιούνται προϊόντα με διαφορετικό μηχανισμό δράσης, σύμφωνα με την ετικέτα και τις οδηγίες ειδικού.

Πρόληψη επανεμφάνισης

Μετά τη μείωση του πληθυσμού πρέπει να συνεχίζεται η παρακολούθηση.

Χρήσιμα προληπτικά μέτρα είναι:

• έλεγχος εισερχόμενων χαρτοκιβωτίων,
• επιθεώρηση μεταχειρισμένων συσκευών,
• απομάκρυνση περιττών συσκευασιών,
• τακτικός καθαρισμός δυσπρόσιτων σημείων,
• συντήρηση σωληνώσεων,
• χρήση κολλητικών παγίδων παρακολούθησης,
• συντονισμός μεταξύ γειτονικών διαμερισμάτων,
• επανέλεγχος μετά την εφαρμογή δολωμάτων.

Η εξαφάνιση των ενηλίκων για μερικές ημέρες δεν αποδεικνύει πάντα ότι η προσβολή εξαλείφθηκε. Νύμφες μπορεί να εμφανιστούν αργότερα από ωοθήκες που επέζησαν.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Υποφύλο: Hexapoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Blattodea
Υπεροικογένεια: Blaberoidea
Οικογένεια: Ectobiidae
Υποοικογένεια: Blattellinae
Γένος: Blattella Caudell, 1903
Είδος: Blattella germanica (Linnaeus, 1767)
Αρχικός συνδυασμός: Blatta germanica Linnaeus, 1767
Αγγλική κοινή ονομασία: German cockroach
Ελληνική κοινή ονομασία: Γερμανική κατσαρίδα
Καθεστώς στην Κύπρο: Εισαγμένο, κοσμοπολίτικο, εγκατεστημένο οικιακό είδος

Πηγές

1. Blattella germanica – Cockroach Species File.
2. Blattella germanica – GBIF.
3. Tang, Q. et al. (2024). Solving the 250-year-old mystery of the origin and global spread of the German cockroach, Blattella germanica. Proceedings of the National Academy of Sciences.
4. Biology and behavior of the German cockroach. North Carolina State University.
5. Donkor, E.S. (2020). Cockroaches and food-borne pathogens. Environmental Health Insights.
6. Cockroaches and indoor allergens. American Lung Association.
7. Cockroach allergy. Cleveland Clinic.
8. German cockroach pest control. Extension Foundation.
9. Konstantinou, G. Blattella germanica – German cockroach – Cyprus. Biodiversity of Cyprus.

    

 

German cockroach – Blattella germanica (Linnaeus, 1767) – Cyprus

Text by George Konstantinou

A globally distributed domestic species

The German cockroach, Blattella germanica, is a small member of the order Blattodea and one of the most widespread organisms living within human buildings.

In Cyprus, it occurs mainly in houses, apartment buildings, restaurants, hotels, bakeries, hospitals, food-storage facilities and other warm indoor environments.

Unlike many native cockroaches that live outdoors and play a natural role in decomposing organic matter, Blattella germanica has become almost completely adapted to human environments. It is not a typical member of the native Cypriot wildlife but a cosmopolitan species transported by human activity.

Origin

Despite its common name, the German cockroach did not originate in Germany.

A genomic study published in 2024 indicated that Blattella germanica evolved from the Asian cockroach, Blattella asahinai, approximately 2,100 years ago. This adaptation probably occurred in human settlements in the region of present-day India or Myanmar.

It subsequently spread along two principal routes:

• westwards, reaching the Middle East approximately 1,200 years ago;
• eastwards and later to other continents through trade, travel and European colonial activity.

Its arrival in Europe appears to have occurred relatively recently, probably during the eighteenth century. The name “German” resulted from early European scientific records and not from its actual geographical origin.

Worldwide distribution

Blattella germanica now has an almost worldwide distribution. It has been transported between countries inside:

• boxes;
• goods;
• food packaging;
• electrical appliances;
• furniture;
• luggage;
• ships;
• aircraft;
• trucks and other vehicles.

Its spread depends mainly on passive human transportation rather than flight. A cockroach can hide in a tiny opening within an object and be carried to another building or country without being noticed.

Although it occurs in cold countries, it survives there mainly inside heated buildings. It cannot persist for long periods outdoors under low-temperature conditions.

Presence in Cyprus

The warm climate of Cyprus favours its survival and rapid reproduction. Its most stable populations nevertheless occur inside buildings where it has:

• high or relatively stable temperatures;
• access to water;
• food residues;
• narrow crevices;
• heat-producing electrical appliances;
• continuous human activity.

It can reproduce throughout the year inside heated buildings. Populations may increase particularly rapidly during summer when temperatures are higher.

Size and general appearance

The adult German cockroach is relatively small, generally measuring approximately 11–16 millimetres in body length.

Its colour ranges from:

• yellowish brown;
• light brown;
• occasionally darker brown.

The body is flattened, allowing it to enter extremely narrow crevices. It has long, slender antennae and six spiny legs adapted for rapid movement.

Two characteristic dark stripes

The most important external identification feature is the pair of dark, nearly parallel longitudinal stripes on the pronotum.

The pronotum is the plate-like area immediately behind the head. The two stripes begin near the head and extend towards the bases of the wings.

These markings help distinguish the species from other small domestic cockroaches.

Male and female

The male is generally:

• narrower;
• more elongated;
• slightly paler;
• with the end of the abdomen more exposed.

The female is:

• broader;
• more rounded;
• usually slightly darker;
• with a larger abdomen, especially when carrying an ootheca.

Both sexes possess well-developed wings covering most of the abdomen.

Can it fly?

Although it has wings, the German cockroach rarely flies. It normally escapes by running very rapidly.

It may occasionally perform a short controlled fall or limited glide but is not a strong flying insect.

Its movement between buildings occurs principally:

• through pipes and openings;
• beneath doors;
• along cables;
• inside objects and goods;
• through shared walls in apartment buildings.

Nymphs

Young cockroaches are called nymphs. They resemble smaller adults but lack fully developed wings.

Young nymphs are generally dark brown or nearly black. They frequently possess a paler longitudinal area along the centre of the back.

As they grow, they repeatedly shed their exoskeleton. Immediately after moulting, the body is extremely pale or almost white. It gradually darkens as the new exoskeleton hardens.

Reports of “white cockroaches” do not represent another species or albinism. They refer to individuals that have recently moulted.

Ootheca

The eggs are protected within a brown capsule known as an ootheca or egg case.

The ootheca measures approximately 6–9 millimetres and bears transverse grooves. It usually contains about 30–40 eggs, although the number varies.

An important characteristic of the species is that the female carries the ootheca at the end of her abdomen during most of embryonic development.

It is normally deposited only shortly before hatching. In some cases, nymphs begin emerging while the ootheca remains attached to the female.

Carrying the ootheca:

• protects the eggs against desiccation;
• reduces their exposure to some insecticides;
• limits predation;
• greatly increases reproductive success.

Life cycle

The life cycle consists of three principal stages:

1. egg within the ootheca;
2. nymph;
3. adult.

Embryonic development generally lasts approximately 20–30 days, depending on temperature and humidity.

Nymphs usually undergo six or seven moults before becoming adults. Under favourable conditions, nymphal development may require approximately 40–60 days but takes longer at lower temperatures or when food is limited.

The total period from egg to reproductive adult is frequently around 70–100 days. It may be shorter under ideal warm conditions.

Each female can produce successive oothecae during her lifetime. The large number of eggs and relatively short developmental cycle allow a small initial population to increase rapidly.

Preferred conditions

Blattella germanica favours warm and humid environments, with optimum conditions generally around 25–30°C.

It frequently hides:

• behind and beneath refrigerators;
• near appliance compressors;
• inside and around cookers;
• beneath sinks;
• near pipes;
• behind cupboards;
• within wall cracks;
• around dishwashers;
• near ovens and coffee machines;
• inside electrical appliances;
• within cardboard boxes and packaging.

Its flattened body allows it to enter crevices only a few millimetres wide.

Nocturnal behaviour

The German cockroach is mainly nocturnal. During daylight hours, it remains concealed in dark, narrow shelters.

It emerges to search for food, water and mates, usually after human activity has decreased.

Frequent daytime sightings of numerous individuals may indicate:

• a very large population;
• a shortage of available shelters;
• disturbance of their hiding place;
• severe need for water or food.

A single individual does not always allow a reliable estimate of infestation size. The presence of nymphs or females carrying oothecae, however, demonstrates active reproduction.

Aggregations but not social colonies

German cockroaches frequently gather in large numbers in the same shelters. They do not form societies with queens and workers like ants or termites.

Aggregations develop because individuals:

• prefer the same warm, humid places;
• recognise chemical signals produced by other cockroaches;
• seek bodily contact with narrow surfaces;
• find food and water in the same areas.

Their preference for maintaining contact with two or more surfaces is known as thigmotaxis.

Diet

Blattella germanica is omnivorous and highly opportunistic. It feeds on many organic materials, including:

• crumbs;
• fats and oils;
• sugar and sweet foods;
• starch;
• meat;
• animal feed;
• adhesives;
• paper and cardboard;
• soap residues;
• dead insects;
• droppings and cast skins of other cockroaches.

Access to water is often more critical than access to food. Small leaks, moisture around pipes, drops inside sinks and condensation on appliances can sustain a population.

Natural ecological role and domestic infestation

Most cockroach species are not domestic pests. They live in natural habitats and contribute to the decomposition of dead vegetation and the recycling of nutrients.

Blattella germanica is a special case. Its evolution became closely associated with human buildings, and it is not known as a stable inhabitant of natural ecosystems away from people.

Its presence in a kitchen or food-preparation area should therefore not be treated in the same way as the accidental entry of a harmless outdoor cockroach.

Public-health significance

The German cockroach is not known as a biological vector in which a pathogen must develop before being transmitted to humans.

It may, however, act as a mechanical carrier of microorganisms. As it moves between drains, refuse, moist organic residues, work surfaces and food, microbes may become attached to:

• its legs;
• the body surface;
• its digestive system;
• its faeces.

Studies have isolated various bacteria, fungi and other microorganisms from cockroaches that may be associated with food contamination.

Detecting a microorganism on a cockroach does not prove that it caused a particular case of disease. It does demonstrate why infestations must be taken seriously, especially in kitchens, hospitals and food-production facilities.

Allergies and asthma

One of the best-documented effects of German cockroaches on human health concerns allergies.

Allergenic proteins occur in:

• faeces;
• saliva;
• cast exoskeleton fragments;
• decomposing body remains.

These microscopic particles can become incorporated into dust and enter the air. In sensitised people they may cause or worsen:

• allergic rhinitis;
• sneezing;
• nasal congestion;
• eye irritation;
• coughing;
• wheezing;
• skin reactions;
• asthma attacks.

The problem is particularly important for children and people who already suffer from asthma or other allergic conditions.

Killing the living cockroaches does not immediately remove all allergens. Thorough cleaning of dust, faeces, shed skins and dead insects is also required.

Does it bite humans?

The German cockroach does not seek humans in order to bite them and is not a blood-feeding insect.

Superficial marks have very rarely been reported under conditions of extremely heavy infestation, particularly around food residue or dead skin. Such events are exceptional and do not represent its normal behaviour.

Its principal health significance concerns allergens and the possible mechanical contamination of surfaces and food.

Differences from other Cypriot species

American cockroach – Periplaneta americana

The American cockroach is much larger, usually reddish brown and frequently associated with sewers, drains, basements and warm, humid installations.

Oriental cockroach – Blatta orientalis

This species is larger, much darker and often nearly black. It is associated mainly with cooler, damp basements, drainage systems and outdoor environments.

Brown-banded cockroach – Supella longipalpa

It is small like the German cockroach but bears pale transverse bands across the wings and abdomen. It frequently favours drier, higher locations inside rooms.

Outdoor cockroaches

Various small outdoor species may occasionally enter buildings from gardens and natural habitats. A single outdoor cockroach does not necessarily indicate an indoor infestation.

How it enters buildings

The German cockroach can enter with:

• cardboard boxes;
• shopping bags;
• second-hand electrical appliances;
• furniture;
• luggage;
• catering equipment;
• deliveries;
• pipes and shared networks in apartment buildings.

Particular care should be taken with used refrigerators, microwave ovens, coffee machines and other appliances that offer warmth and narrow shelters.

Its presence does not necessarily prove poor cleanliness. Even a clean building may become infested through a transported object or neighbouring apartment. The availability of food, water and shelters, however, determines how rapidly the population will increase.

Evidence of infestation

Signs of active presence include:

• living individuals seen at night;
• nymphs of different sizes;
• females carrying oothecae;
• small dark droppings;
• discarded exoskeletons;
• dead individuals;
• a characteristic unpleasant odour in large infestations;
• cockroaches inside or behind appliances;
• captures in sticky monitoring traps.

Droppings may resemble tiny black spots or grains of pepper around shelters.

Why control is difficult

The success of Blattella germanica results from a combination of characteristics:

• small body size;
• extremely narrow hiding places;
• rapid reproduction;
• numerous eggs;
• prolonged carriage of the ootheca;
• nocturnal behaviour;
• omnivorous diet;
• transportation inside objects;
• rapid recolonisation from neighbouring spaces;
• insecticide resistance;
• avoidance of certain baits.

Repeated use of the same insecticide can select more resistant individuals and gradually reduce treatment effectiveness.

Integrated management

The most effective approach is integrated pest management, combining monitoring, sanitation, exclusion and targeted use of approved products.

Monitoring

Sticky traps can be placed behind refrigerators, beneath sinks, near pipes, beside dishwashers and close to cupboards.

They do not eliminate a serious infestation by themselves, but identify population centres and show whether treatment is working.

Removal of food

Food should be stored in closed containers, crumbs and grease cleaned promptly, animal feed removed overnight, bins emptied regularly and unnecessary cardboard packaging discarded.

Limiting water

Leaks must be repaired, sinks and worktops dried, condensation checked and standing water removed.

Sealing shelters

Cracks, joints and gaps around pipes should be sealed where technically safe and appropriate. This reduces shelters and movement between neighbouring units.

Targeted baits

Insecticidal gel baits can be more effective than general spraying when used correctly. Small placements are applied close to shelters and movement routes in strict accordance with the product label.

Repellent sprays should not be applied over or close to bait because they may prevent cockroaches from feeding on it.

Professional treatment

Large infestations and infestations in apartment buildings, hospitals or food establishments require a licensed pest-management professional.

Treating only one apartment may fail when populations are also present in neighbouring units, pipes or shared areas.

Practices to avoid

The following should be avoided:

• uncontrolled use of multiple insecticides;
• applying more product than permitted by the label;
• spraying food-preparation surfaces;
• unsafe use around children or pets;
• mixing chemical products;
• using unapproved substances;
• deploying foggers without professional assessment.

Foggers often fail to penetrate deep crevices. They may disperse cockroaches into other areas and unnecessarily increase human and animal exposure to insecticides.

Insecticide resistance

German cockroach populations have developed resistance to numerous classes of active ingredients.

Resistance may involve:

• faster breakdown of insecticides;
• changes in the nervous system;
• reduced penetration;
• avoidance of treated surfaces;
• refusal to consume particular baits.

Some populations have even evolved an aversion to glucose when it is used as a bait attractant.

Where rotation is necessary, it should involve products with different modes of action and not merely different commercial names. All products must be used according to their labels and, where necessary, under professional guidance.

Preventing reinfestation

Monitoring should continue after the population has been reduced.

Useful preventive measures include:

• checking incoming cardboard boxes;
• inspecting second-hand appliances;
• removing unnecessary packaging;
• regularly cleaning inaccessible areas;
• maintaining pipes;
• using sticky monitoring traps;
• coordinating control between neighbouring apartments;
• inspecting treated areas again after bait applications.

The disappearance of adults for a few days does not always prove that the infestation has been eliminated. Nymphs may later emerge from surviving oothecae.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Hexapoda
Class: Insecta
Order: Blattodea
Superfamily: Blaberoidea
Family: Ectobiidae
Subfamily: Blattellinae
Genus: Blattella Caudell, 1903
Species: Blattella germanica (Linnaeus, 1767)
Original combination: Blatta germanica Linnaeus, 1767
English common name: German cockroach
Greek common name: Γερμανική κατσαρίδα
Status in Cyprus: Introduced, cosmopolitan and established domestic species

Sources

1. Blattella germanica – Cockroach Species File.
2. Blattella germanica – GBIF.
3. Tang, Q. et al. (2024). Solving the 250-year-old mystery of the origin and global spread of the German cockroach, Blattella germanica. Proceedings of the National Academy of Sciences.
4. Biology and behavior of the German cockroach. North Carolina State University.
5. Donkor, E.S. (2020). Cockroaches and food-borne pathogens. Environmental Health Insights.
6. Cockroaches and indoor allergens. American Lung Association.
7. Cockroach allergy. Cleveland Clinic.
8. German cockroach pest control. Extension Foundation.
9. Konstantinou, G. Blattella germanica – German cockroach – Cyprus. Biodiversity of Cyprus.