Translate

Wednesday, 6 July 2022

The Rocky Coastal Formations (“Channels”) near the Occupied Village of Davlos - Οι βραχώδεις Θαλάσσιοι σχηματισμοί (κανάλια) στο κατεχόμενο χωριό Δαυλός της επαρχίας Αμμοχώστου Cyprus 4/7/21




Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Ένα εντυπωσιακό γεωλογικό τοπίο

Στη βόρεια ακτή της Κύπρου, κοντά στο κατεχόμενο χωριό Δαυλός της επαρχίας Αμμοχώστου, συναντούμε εντυπωσιακούς παράλληλους βραχώδεις σχηματισμούς που εισχωρούν μέσα στη θάλασσα. Λόγω της μορφής τους μοιάζουν με στενά κανάλια, προβλήτες, αυλάκια ή ακόμη και με ανθρώπινες κατασκευές.

Στην πραγματικότητα, όμως, δεν πρόκειται για τεχνητά έργα. Είναι ένα φυσικό γεωλογικό φαινόμενο που δημιουργήθηκε από τη διαφορετική αντοχή των διαδοχικών πετρωμάτων απέναντι στη διάβρωση. Η συνεχής δράση των κυμάτων απομάκρυνε σταδιακά τα μαλακότερα στρώματα, ενώ τα σκληρότερα παρέμειναν στη θέση τους και σχημάτισαν τις μακριές, στενές βραχώδεις προεξοχές που βλέπουμε σήμερα.

Γεωγραφικά στοιχεία

  • Χώρα: Κύπρος
  • Επαρχία: Αμμόχωστος
  • Περιοχή: Βόρεια ακτή της Κύπρου, Χερσόνησος της Καρπασίας
  • Πλησιέστερο χωριό: Δαυλός
  • Σημερινή τουρκική ονομασία του χωριού: Kaplıca
  • Τοπική θέση: Βίκλι ή Γαλούνια
  • Τύπος τοποθεσίας: Βραχώδης ακτή και παράκτιος γεωλογικός σχηματισμός
  • Καθεστώς περιοχής: Κατεχόμενη περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
  • Κατά προσέγγιση συντεταγμένες της θέσης Γαλούνια: 35.44242° N, 33.95271° E
  • Υψόμετρο της παράκτιας θέσης: Περίπου 20 μέτρα
  • Γεωλογικός σχηματισμός: Φλύσχης της Κυθρέας
  • Γεωλογική περίοδος: Καινοζωικός Αιώνας – κυρίως Μειόκαινο

Οι συντεταγμένες αφορούν την ευρύτερη θέση Γαλούνια–Βίκλι και όχι κατ’ ανάγκην το ακριβές σημείο κάθε βραχώδους προεξοχής.

Ο Φλύσχης της Κυθρέας

Οι σχηματισμοί της περιοχής αποτελούν μέρος του Φλύσχη της Κυθρέας, μιας εκτεταμένης γεωλογικής ενότητας που εμφανίζεται σε μεγάλο τμήμα της βόρειας Κύπρου. Ο φλύσχης αποτελείται από επαναλαμβανόμενες και συχνά λεπτές στρώσεις διαφορετικών ιζηματογενών πετρωμάτων.

Στην περιοχή του Δαυλού παρατηρούνται εναλλαγές στρώσεων από:

  • άργιλο,
  • μάργα,
  • ψαμμίτη,
  • ασβεστόλιθο,
  • ιλυόλιθο,
  • και άλλα ιζηματογενή πετρώματα.

Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης αναφέρει ότι ο Φλύσχης της Κυθρέας αποτελείται κυρίως από εναλλασσόμενες στρώσεις αργίλων, μαργών και ψαμμιτών και ότι το συνολικό πάχος της γεωλογικής αυτής ακολουθίας φθάνει περίπου τα 3.000 μέτρα.

Οι αποθέσεις του Φλύσχη της Κυθρέας σχηματίστηκαν σε θαλάσσιο περιβάλλον κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης χρονικής περιόδου από το Ύστερο Ηώκαινο μέχρι το Μειόκαινο. Επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των υλικών μεταφέρθηκε από περιοχές της νότιας και νοτιοανατολικής Μικράς Ασίας προς τη θαλάσσια λεκάνη στην οποία αποτεθηκαν τα ιζήματα της σημερινής βόρειας Κύπρου.

Πώς δημιουργήθηκαν τα φυσικά «κανάλια»

Οι διαφορετικές στρώσεις των πετρωμάτων δεν έχουν την ίδια σκληρότητα ούτε την ίδια αντοχή στη διάβρωση. Η άργιλος και η μάργα είναι σχετικά μαλακά υλικά και διαβρώνονται ευκολότερα από το νερό και τα κύματα. Αντίθετα, οι στρώσεις του ψαμμίτη και ορισμένων ασβεστολιθικών πετρωμάτων είναι σκληρότερες και περισσότερο ανθεκτικές.

Καθώς τα κύματα προσέκρουαν για χιλιάδες χρόνια πάνω στις στρώσεις των πετρωμάτων:

  1. τα μαλακότερα στρώματα άρχισαν να αποσαθρώνονται και να απομακρύνονται,
  2. δημιουργήθηκαν στενές κοιλότητες και αύλακες,
  3. τα σκληρότερα στρώματα παρέμειναν όρθια ή προεξείχαν,
  4. η θάλασσα εισχώρησε ανάμεσα στις ανθεκτικότερες στρώσεις,
  5. σχηματίστηκαν σταδιακά τα παράλληλα φυσικά «κανάλια».

Η διαδικασία αυτή ονομάζεται διαφορική διάβρωση. Το τελικό αποτέλεσμα μοιάζει τόσο συμμετρικό, ώστε από μακριά μπορεί να δώσει την εντύπωση αρχαίου λιμανιού, ναυπηγείου ή άλλου ανθρώπινου έργου. Η μορφή του τοπίου, ωστόσο, είναι φυσική και ακολουθεί τη διάταξη και την κλίση των πετρωμάτων.

Η συνεχής μεταβολή της ακτής

Οι βραχώδεις σχηματισμοί δεν είναι στατικοί. Η γεωλογική τους εξέλιξη συνεχίζεται ακόμη και σήμερα. Τα κύματα, οι θαλάσσιες καταιγίδες, το αλάτι, ο άνεμος και οι μεταβολές της θερμοκρασίας προκαλούν συνεχή φθορά στα πετρώματα.

Το θαλασσινό νερό εισχωρεί σε μικρές ρωγμές και κοιλότητες. Όταν το νερό εξατμίζεται, οι κρύσταλλοι του αλατιού που παραμένουν μέσα στους πόρους των πετρωμάτων ασκούν πίεση και συμβάλλουν στη σταδιακή αποσάθρωσή τους. Παράλληλα, η δύναμη των κυμάτων αποσπά μικρά ή μεγαλύτερα κομμάτια βράχου.

Με την πάροδο του χρόνου, τα κανάλια μπορεί να διευρυνθούν, ενώ ορισμένες λεπτές βραχώδεις προεξοχές μπορεί να σπάσουν ή να καταρρεύσουν. Το σημερινό τοπίο αποτελεί επομένως ένα μόνο στάδιο μιας γεωλογικής διαδικασίας που συνεχίζεται.

Η αρχαιολογική θέση Γαλούνια

Στην ίδια ευρύτερη περιοχή, περίπου πέντε χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Δαυλού και κοντά στα όρια με το χωριό Κώμη Κεπήρ, βρίσκεται η αρχαιολογική θέση Γαλούνια. Εκεί έχουν εντοπιστεί κατάλοιπα οικισμού που χρονολογείται στην Ελληνιστική, τη Ρωμαϊκή και την Πρωτοχριστιανική περίοδο.

Η θέση καταλαμβάνει βραχώδη έκταση κοντά στη θάλασσα, ενώ ένας μικρός γειτονικός κόλπος πιθανόν να χρησιμοποιήθηκε ως λιμάνι. Στην περιοχή έχουν βρεθεί κεραμική και οικοδομικά κατάλοιπα, τα οποία επιβεβαιώνουν την ανθρώπινη παρουσία και τη μακρόχρονη χρήση της.

Τα κατάλοιπα του αρχαίου οικισμού ανακηρύχθηκαν Αρχαίο Μνημείο Πίνακα Β΄ το 1971. Παλαιότεροι ερευνητές συνέδεσαν την περιοχή με την αναφερόμενη από τον Στράβωνα «Ακτή των Αχαιών». Ωστόσο, η ταύτιση αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί αρχαιολογικά και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως βέβαιο ιστορικό γεγονός.

Η ύπαρξη αρχαιολογικών καταλοίπων στην ίδια περιοχή δεν σημαίνει ότι τα βραχώδη «κανάλια» κατασκευάστηκαν από ανθρώπους. Οι συγκεκριμένοι σχηματισμοί είναι αποτέλεσμα φυσικών γεωλογικών και διαβρωτικών διεργασιών.

Γεωλογική και περιβαλλοντική αξία

Η περιοχή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η γελογική δομή ενός τόπου καθορίζει τη μορφή της ακτογραμμής του. Μέσα από τις εκτεθειμένες στρώσεις μπορούμε να παρατηρήσουμε ένα μέρος της γεωλογικής ιστορίας της βόρειας Κύπρου και των αρχαίων θαλάσσιων λεκανών μέσα στις οποίες αποτέθηκαν τα πετρώματα.

Οι σχηματισμοί έχουν επίσης σημαντική εκπαιδευτική αξία, καθώς παρουσιάζουν με τρόπο εύκολα κατανοητό:

  • τη στρωματογραφία των ιζηματογενών πετρωμάτων,
  • τη διαφορετική αντοχή των πετρωμάτων,
  • τη δράση της θαλάσσιας διάβρωσης,
  • τη σταδιακή υποχώρηση της ακτογραμμής,
  • και τη διαρκή μεταμόρφωση του φυσικού τοπίου.

Η προστασία τέτοιων γεωλογικών τοπίων είναι σημαντική, επειδή αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της φυσικής κληρονομιάς και της γεωποικιλότητας της Κύπρου.

Βίντεο: Γιώργος Κωνσταντίνου, 4/7/2021

Πηγές

Text: George Konstantinou

An Impressive Geological Landscape

On the northern coast of Cyprus, near the occupied village of Davlos in the Famagusta District, there are impressive parallel rock formations extending into the sea. Their appearance resembles narrow channels, jetties, grooves or even man-made structures.

In reality, however, they are not artificial constructions. They are a natural geological phenomenon created by differences in the resistance of successive rock layers to erosion. The continuous action of the waves gradually removed the softer layers, while the harder ones remained in place, forming the long, narrow rocky projections visible today.

Geographical Information

  • Country: Cyprus
  • District: Famagusta
  • Region: Northern coast of Cyprus, Karpas Peninsula
  • Nearest village: Davlos
  • Present Turkish name of the village: Kaplıca
  • Locality: Vikli or Galounia
  • Type of site: Rocky coast and coastal geological formation
  • Status of the area: Area of the Republic of Cyprus under occupation since 1974
  • Approximate coordinates of the Galounia locality: 35.44242° N, 33.95271° E
  • Elevation of the coastal locality: Approximately 20 metres
  • Geological unit: Kythrea Flysch
  • Geological period: Cenozoic Era – mainly Miocene

The coordinates refer to the wider Galounia–Vikli locality and not necessarily to the precise position of every individual rocky projection.

The Kythrea Flysch

The formations in the area are part of the Kythrea Flysch, an extensive geological unit exposed across much of northern Cyprus. Flysch consists of repeated and often thin layers of different sedimentary rocks.

In the Davlos area, alternating layers include:

  • clay,
  • marl,
  • sandstone,
  • limestone,
  • siltstone,
  • and other sedimentary rocks.

The Geological Survey Department reports that the Kythrea Flysch consists mainly of alternating layers of clay, marl and sandstone and that the entire geological succession reaches a total thickness of approximately 3,000 metres.

The deposits of the Kythrea Flysch formed in a marine environment over a long period extending from the Late Eocene to the Miocene. Scientific research indicates that much of the sediment was transported from southern and southeastern Asia Minor into the marine basin in which the rocks of present-day northern Cyprus were deposited.

How the Natural “Channels” Were Formed

The different rock layers do not possess the same hardness or resistance to erosion. Clay and marl are comparatively soft and are more easily eroded by water and wave action. Sandstone and certain limestone layers, in contrast, are harder and more resistant.

As waves struck the rock layers over thousands of years:

  1. the softer layers began to weather and were removed,
  2. narrow hollows and grooves developed,
  3. the harder layers remained standing or projecting outward,
  4. the sea entered the spaces between the resistant layers,
  5. and parallel natural “channels” gradually formed.

This process is known as differential erosion. The final result appears so regular that, when viewed from a distance, it may resemble an ancient harbour, shipyard or other human construction. The form of the landscape is nevertheless natural and follows the arrangement and inclination of the rock layers.

The Continuing Transformation of the Coast

The rocky formations are not static. Their geological development is continuing today. Waves, marine storms, salt, wind and temperature changes constantly wear away the rocks.

Seawater penetrates small fractures and cavities. When the water evaporates, salt crystals remain within the rock’s pores, exerting pressure and contributing to its gradual weathering. At the same time, the force of the waves detaches small or large pieces of rock.

Over time, the channels may become wider, while some of the thinner rocky projections may break or collapse. The present landscape therefore represents only one stage of an ongoing geological process.

The Archaeological Site of Galounia

Within the same wider area, approximately five kilometres northeast of Davlos and close to the boundary with the village of Komi Kebir, lies the archaeological site of Galounia. Remains of a settlement dating from the Hellenistic, Roman and Early Christian periods have been discovered there.

The site occupies rocky ground near the sea, while a small neighbouring bay may have served as a harbour. Pottery and building remains found throughout the area confirm a long period of human presence and use.

The remains of the ancient settlement were declared a Schedule B Ancient Monument in 1971. Earlier researchers associated the locality with the “Achaean Coast” mentioned by Strabo. This identification, however, has not been archaeologically confirmed and should not be presented as an established historical fact.

The presence of archaeological remains in the same area does not mean that the rocky “channels” were created by humans. These formations are the result of natural geological and erosional processes.

Geological and Environmental Value

The area is a characteristic example of how the geological structure of a place determines the shape of its coastline. The exposed layers reveal part of the geological history of northern Cyprus and of the ancient marine basins in which the rocks were deposited.

The formations also possess considerable educational value because they clearly demonstrate:

  • the stratification of sedimentary rocks,
  • differences in rock resistance,
  • the action of marine erosion,
  • the gradual retreat of a coastline,
  • and the continuing transformation of the natural landscape.

Protecting such geological landscapes is important because they form an inseparable part of the natural heritage and geodiversity of Cyprus.

Video: George Konstantinou, 4 July 2021

Sources


Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)