Translate

Thursday, 13 April 2023

Loose-flowered Orchid – Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase ≡ Orchis laxiflora Lam. - Ανακαμπτίς η αραιανθής - Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

LIST OF CYPRUS ORCHIDS - ΛΙΣΤΑ ΟΡΧΙΔΕΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Synonyms

Orchis laxiflora Lam. 1779 (Basionym)

Orchis palustris ssp. laxiflora (Lam.) Batt. 1895

Photos kathikas 25/3/2021 , by George Konstantinou


Below in English

Ανακαμπτίς η αραιανθής – Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase – Κύπρος

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Μια σπάνια ορχιδέα των υγρών λιβαδιών

Η Anacamptis laxiflora είναι πολυετής, επίγεια ορχιδέα της οικογένειας Orchidaceae. Ξεχωρίζει από την αραιή ταξιανθία και τα πορφυρά έως ιώδη άνθη της. Σε αντίθεση με πολλές κυπριακές ορχιδέες που αναπτύσσονται σε ξηρά λιβάδια, φρυγανότοπους και βραχώδεις πλαγιές, η Anacamptis laxiflora εξαρτάται από υγρά λιβάδια, εποχικά υγρές εκτάσεις και εδάφη που διατηρούν αρκετή υγρασία κατά την περίοδο ανάπτυξης και ανθοφορίας της.

Η εξάρτησή της από αυτούς τους περιορισμένους και ευάλωτους βιότοπους την καθιστά μία από τις σπανιότερες και περισσότερο απειλούμενες ορχιδέες της Κύπρου. Η αποστράγγιση, η άντληση νερού, η αλλαγή χρήσης γης και η καταστροφή μικρών υγρών λιβαδιών μπορούν να εξαφανίσουν έναν πληθυσμό σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.

Επιστημονική ονομασία και βασιώνυμο

Ο Jean-Baptiste Lamarck περιέγραψε το είδος με την ονομασία Orchis laxiflora στο τρίτο μέρος του έργου Flore Françoise. Η ονομασία δημοσιεύθηκε το 1779 και αποτελεί το βασιώνυμο της σημερινής αποδεκτής ονομασίας.

Βασιώνυμο ονομάζεται η αρχική επιστημονική ονομασία πάνω στην οποία βασίζεται ένας μεταγενέστερος νέος συνδυασμός. Στην προκειμένη περίπτωση, το ειδικό επίθετο laxiflora διατηρήθηκε, αλλά το είδος μεταφέρθηκε από το γένος Orchis στο γένος Anacamptis.

Το 1997 οι Richard M. Bateman, Alec M. Pridgeon και Mark W. Chase δημοσίευσαν τον νέο συνδυασμό:

Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase

Το όνομα του Lamarck γράφεται μέσα σε παρένθεση επειδή ήταν ο συγγραφέας του βασιωνύμου, ενώ τα ονόματα των Bateman, Pridgeon και Chase ακολουθούν έξω από την παρένθεση επειδή πραγματοποίησαν τον νέο ταξινομικό συνδυασμό. Ο συνδυασμός δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Lindleyana, τόμος 12, σελίδα 120, το 1997.

Γιατί μεταφέρθηκε από το γένος Orchis

Για μεγάλο χρονικό διάστημα το είδος ήταν ευρύτερα γνωστό ως Orchis laxiflora. Οι μοριακές και φυλογενετικές μελέτες έδειξαν, όμως, ότι το γένος Orchis, όπως γινόταν παλαιότερα αντιληπτό, περιλάμβανε διαφορετικές εξελικτικές γραμμές και δεν αποτελούσε μία ενιαία φυσική ομάδα.

Με βάση τα νέα στοιχεία, αρκετά είδη μεταφέρθηκαν στα γένη Anacamptis και Neotinea. Έτσι, η αποδεκτή ονομασία στις σημαντικότερες σύγχρονες διεθνείς βάσεις δεδομένων είναι Anacamptis laxiflora. Η ονομασία Orchis laxiflora εξακολουθεί να συναντάται σε παλαιότερα βιβλία, επιστημονικές εργασίες, καταλόγους και οδηγούς αναγνώρισης, αλλά αποτελεί ομοτυπικό συνώνυμο και βασιώνυμο της αποδεκτής ονομασίας.

Ετυμολογία

Η ονομασία Anacamptis προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «ἀνακάμπτω», η οποία σημαίνει στρέφομαι προς τα πίσω ή λυγίζω. Η ονομασία είχε αρχικά συσχετιστεί με τη μορφή ορισμένων τμημάτων του άνθους.

Το ειδικό επίθετο laxiflora προέρχεται από τις λατινικές λέξεις laxus, που σημαίνει χαλαρός ή αραιός, και flos–floris, που σημαίνει άνθος. Αναφέρεται στην αραιή ταξιανθία, στην οποία τα άνθη δεν είναι πυκνά συγκεντρωμένα αλλά απέχουν αισθητά μεταξύ τους. Από το ίδιο χαρακτηριστικό προέρχεται και η αγγλική κοινή ονομασία Loose-flowered Orchid ή Lax-flowered Orchid.

Μορφολογία του φυτού

Πρόκειται για όρθιο, επίγειο, ποώδες γεώφυτο, το οποίο συνήθως φθάνει σε ύψος 20–60 εκατοστών, αν και σε ιδιαίτερα ευνοϊκές υγρές θέσεις μπορεί να αναπτυχθεί περισσότερο. Ο βλαστός είναι ισχυρός, πράσινος στη βάση και συχνά αποκτά πορφυρή απόχρωση προς την κορυφή.

Τα φύλλα είναι μακριά, στενά, λογχοειδή και χωρίς κηλίδες. Τα κατώτερα σχηματίζουν έναν χαλαρό σχηματισμό γύρω από τη βάση, ενώ τα ανώτερα περιβάλλουν εν μέρει τον βλαστό. Κατά την ανθοφορία παραμένουν συνήθως πράσινα, επειδή το φυτό αναπτύσσεται σε εδάφη που διατηρούν την απαιτούμενη υγρασία.

Κάτω από το έδαφος φέρει κονδύλους, στους οποίους αποθηκεύει θρεπτικές ουσίες. Με τη βοήθεια αυτών των αποθεμάτων επιβιώνει κατά τη δυσμενή περίοδο, όταν τα υπέργεια μέρη του φυτού έχουν ξεραθεί.

Ταξιανθία και άνθη

Η ταξιανθία είναι επιμήκης, κυλινδρική και χαρακτηριστικά αραιή. Συνήθως φέρει περίπου 6–20 άνθη, αν και ο αριθμός μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, το μέγεθος και τις συνθήκες ανάπτυξης του φυτού.

Τα άνθη έχουν βαθύ πορφυρό, ιώδες ή κοκκινωπό-μωβ χρώμα. Τα πλάγια σέπαλα είναι ανασηκωμένα ή στρέφονται προς τα πίσω, ενώ το κεντρικό σέπαλο και τα πέταλα σχηματίζουν ένα χαλαρό κάλυμμα πάνω από τη στήλη του άνθους.

Το χείλος είναι πλατύ, συνήθως άστικτο και ελαφρά τρίλοβο. Οι πλευρικοί λοβοί είναι μεγαλύτεροι και συχνά κάμπτονται προς τα κάτω, ενώ ο μεσαίος λοβός είναι πολύ μικρός ή σχεδόν ανύπαρκτος. Το κέντρο του χείλους μπορεί να είναι λίγο πιο ανοιχτόχρωμο, αλλά δεν εμφανίζει συνήθως το έντονο σχέδιο κηλίδων που παρατηρείται σε συγγενικά είδη.

Το πλήκτρο είναι σχετικά μακρύ, κυλινδρικό και κατευθύνεται προς τα πίσω, συνήθως οριζόντια ή ελαφρά προς τα πάνω. Δεν περιέχει νέκταρ, όπως συμβαίνει σε πολλές ορχιδέες που προσελκύουν τους επικονιαστές τους με εξαπάτηση.

Διάκριση από την Anacamptis palustris

Η Anacamptis laxiflora παρουσιάζει ομοιότητες με την Anacamptis palustris, με την οποία έχει συσχετιστεί στενά σε παλαιότερα ταξινομικά συστήματα. Μάλιστα, έχει χρησιμοποιηθεί και η ονομασία Orchis palustris subsp. laxiflora. Σήμερα, όμως, οι σημαντικότερες ταξινομικές πηγές τις αντιμετωπίζουν ως χωριστά είδη.

Η Anacamptis laxiflora διακρίνεται κυρίως από την αραιότερη ταξιανθία, το συνήθως βαθύτερο πορφυρό χρώμα των ανθέων και το άστικτο, έντονα κυρτό χείλος, του οποίου ο μεσαίος λοβός είναι πολύ μικρότερος από τους πλευρικούς.

Η Anacamptis palustris εμφανίζει συνήθως πιο ανοικτόχρωμα άνθη, πιο επίπεδο και συχνά σημαδεμένο χείλος, καθώς και διαφορετικές αναλογίες μεταξύ των λοβών. Επειδή τα δύο είδη παρουσιάζουν μορφολογική παραλλακτικότητα, η αναγνώριση πρέπει να βασίζεται σε συνδυασμό χαρακτηριστικών και όχι μόνο στο χρώμα.

Βιολογικός κύκλος

Η Anacamptis laxiflora είναι κονδυλώδες γεώφυτο. Κατά τη θερμή και ξηρή περίοδο τα υπέργεια μέρη της ξηραίνονται και το φυτό επιβιώνει κάτω από το έδαφος. Με την επιστροφή των βροχών και τη μείωση της θερμοκρασίας αρχίζει η ανάπτυξη των νέων φύλλων.

Την άνοιξη αναπτύσσεται ο ανθοφόρος βλαστός. Μετά την επικονίαση, οι ωοθήκες διογκώνονται και σχηματίζουν κάψες με πολυάριθμους εξαιρετικά μικρούς σπόρους. Οι σπόροι διασπείρονται με τον άνεμο, αλλά δεν διαθέτουν επαρκή αποθέματα θρεπτικών ουσιών ώστε να βλαστήσουν μόνοι τους.

Συμβίωση με μύκητες

Όπως συμβαίνει με όλες τις άγριες ορχιδέες, οι σπόροι της Anacamptis laxiflora εξαρτώνται από συμβιωτικούς μυκορριζικούς μύκητες. Ο κατάλληλος μύκητας εισέρχεται στον σπόρο και παρέχει στο νεαρό φυτό νερό και θρεπτικές ουσίες κατά τα πρώτα στάδια ανάπτυξης.

Η εξάρτηση αυτή σημαίνει ότι η διατήρηση ενός πληθυσμού δεν απαιτεί μόνο την προστασία των ορατών φυτών. Πρέπει να προστατεύεται ολόκληρο το έδαφος, οι υπόγειοι μύκητες, η φυσική υδρολογία και οι μικροκλιματικές συνθήκες του βιότοπου. Η μεταφύτευση μιας άγριας ορχιδέας σε κήπο συνήθως αποτυγχάνει, επειδή διακόπτονται αυτές οι πολύπλοκες υπόγειες σχέσεις.

Επικονίαση

Τα άνθη προσελκύουν κυρίως μέλισσες και άλλα έντομα, χωρίς να τους προσφέρουν ουσιαστική ανταμοιβή σε νέκταρ. Τα έντομα εισέρχονται στο άνθος αναζητώντας τροφή και έρχονται σε επαφή με τα κολλώδη γυρεομάγματα.

Τα γυρεομάγματα προσκολλώνται στο κεφάλι ή στο σώμα του εντόμου και μεταφέρονται στο επόμενο άνθος. Η επικονίαση εξαρτάται επομένως από την παρουσία κατάλληλων εντόμων και από τη διατήρηση της ευρύτερης βιοποικιλότητας της περιοχής.

Βιότοπος

Η Anacamptis laxiflora είναι χαρακτηριστικό φυτό υγρών λιβαδιών, εποχικά κατακλυζόμενων εκτάσεων, παρυφών ρυακιών, πηγών και υγρών κοιλωμάτων. Προτιμά εδάφη που παραμένουν νωπά κατά την περίοδο ανάπτυξης, αλλά δεν είναι απαραίτητο να καλύπτονται μόνιμα από νερό.

Συναντάται συχνά σε ουδέτερα έως αλκαλικά εδάφη, αν και το σημαντικότερο οικολογικό χαρακτηριστικό είναι η επαρκής και σχετικά σταθερή εδαφική υγρασία μέχρι το τέλος της ανθοφορίας και της καρποφορίας.

Οι βιότοποι αυτοί μπορεί να φαίνονται κοινά λιβάδια για μεγάλο μέρος του έτους, αλλά φιλοξενούν εξειδικευμένη χλωρίδα και πολύπλοκες κοινότητες ασπόνδυλων, μυκήτων και άλλων οργανισμών. Ακόμη και μια μικρή αλλαγή στην παροχή ή στη ροή του νερού μπορεί να μεταβάλει ριζικά τη βλάστησή τους.

Παγκόσμια εξάπλωση

Η Anacamptis laxiflora έχει ευρεία αλλά συχνά τοπική εξάπλωση. Η φυσική της κατανομή εκτείνεται από τα Νησιά της Μάγχης και τη νοτιοδυτική Ολλανδία μέχρι τη δυτική, νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μεσόγειο, την Κύπρο, την Τουρκία, τον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και τμήματα της κεντρικής Ασίας.

Η παρουσία της μέσα σε αυτή την τεράστια γεωγραφική περιοχή δεν είναι συνεχής. Περιορίζεται σε τοποθεσίες με την κατάλληλη υγρασία και μπορεί να είναι άφθονη σε ένα προστατευμένο υγρό λιβάδι αλλά εντελώς απούσα από μεγάλες γειτονικές εκτάσεις.

Υποείδη και γεωγραφική διαφοροποίηση

Το Plants of the World Online αναγνωρίζει τρεις αποδεκτές ενδοειδικές μονάδες:

  • Anacamptis laxiflora subsp. laxiflora: το ονομαστικό υποείδος, με κύρια εξάπλωση στη δυτική και νότια Ευρώπη και στη δυτική και κεντρική Τουρκία.
  • Anacamptis laxiflora subsp. dielsiana (Soó) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr.: ανατολικότερο ταξινομικό σύνολο, η ακριβής οριοθέτηση του οποίου έχει αποτελέσει αντικείμενο ταξινομικών συζητήσεων.
  • Anacamptis laxiflora subsp. dinsmorei (Schltr.) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr.: ταξινομική μονάδα που συνδέεται κυρίως με πληθυσμούς της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Η ακριβής ενδοειδική ταξινομική αντιμετώπιση των ανατολικομεσογειακών πληθυσμών διαφέρει μεταξύ των συγγραφέων. Για τον λόγο αυτό, χωρίς ειδική μορφολογική ή μοριακή τεκμηρίωση, είναι ασφαλέστερο τα κυπριακά φυτά να αναφέρονται στο επίπεδο του είδους ως Anacamptis laxiflora.

Η Anacamptis laxiflora στην Κύπρο

Το είδος είναι γηγενές στην Κύπρο, αλλά έχει πολύ περιορισμένη και τοπική παρουσία. Είναι γνωστό μόνο από μικρό αριθμό κατάλληλων υγρών θέσεων και θεωρείται μία από τις σπανιότερες και περισσότερο απειλούμενες κυπριακές ορχιδέες.

Η σπανιότητά του δεν οφείλεται μόνο στον μικρό αριθμό γνωστών θέσεων. Οι βιότοποι που χρειάζεται είναι από τους πιο ευάλωτους του νησιού. Τα φυσικά και ημιφυσικά υγρά λιβάδια έχουν περιορισμένη έκταση και επηρεάζονται άμεσα από την άντληση νερού, την αποστράγγιση, την ανομβρία, τις γεωργικές επεμβάσεις και την ανάπτυξη.

Η παρουσία του στον Κάθηκα της επαρχίας Πάφου επιβεβαιώνει ότι μικρές εποχικά υγρές θέσεις μπορούν να φιλοξενούν σημαντικά και σπάνια είδη, ακόμη και όταν περιβάλλονται από ξηρότερο μεσογειακό τοπίο. Οι ακριβείς θέσεις των μικρών πληθυσμών χρειάζονται προστασία και δεν πρέπει να δημοσιοποιούνται όταν υπάρχει κίνδυνος συλλογής ή ποδοπατήματος.

Περίοδος ανθοφορίας στην Κύπρο

Στην Κύπρο η ανθοφορία πραγματοποιείται κυρίως από τον Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο και μπορεί να παραταθεί τοπικά, ανάλογα με το υψόμετρο, τις βροχοπτώσεις και τη διάρκεια της εδαφικής υγρασίας.

Σε χρονιές με περιορισμένες βροχοπτώσεις, τα φυτά μπορεί να παραμείνουν μικρότερα, να παράγουν λιγότερα άνθη ή να μην εμφανίσουν καθόλου ανθοφόρο βλαστό. Η απουσία ανθοφορίας για μία χρονιά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι υπόγειοι κόνδυλοι έχουν εξαφανιστεί.

Απειλές στην Κύπρο

Η σημαντικότερη απειλή είναι η απώλεια ή αλλοίωση των υγρών βιοτόπων. Η αποστράγγιση ενός λιβαδιού, η εκτροπή μιας πηγής ή η υπερβολική άντληση υπόγειου νερού μπορεί να καταστρέψει τις συνθήκες που χρειάζεται το είδος.

Άλλες σημαντικές απειλές είναι:

  • η μετατροπή υγρών λιβαδιών σε γεωργική ή οικοδομήσιμη γη,
  • η βαθιά άροση και η ισοπέδωση του εδάφους,
  • η χρήση ζιζανιοκτόνων, λιπασμάτων και άλλων αγροχημικών,
  • η υπερβολική ή ακατάλληλη βόσκηση,
  • η εγκατάλειψη παραδοσιακής ήπιας διαχείρισης και η επακόλουθη επικράτηση πυκνών θάμνων,
  • οι επαναλαμβανόμενες περίοδοι ξηρασίας και η κλιματική αλλαγή,
  • το ποδοπάτημα από επισκέπτες και φωτογράφους,
  • η παράνομη συλλογή ή εκρίζωση φυτών.

Προστασία και διατήρηση

Η αποτελεσματική προστασία της Anacamptis laxiflora απαιτεί τη διατήρηση ολόκληρου του υγρού οικοσυστήματος. Δεν αρκεί η περίφραξη μεμονωμένων φυτών, εάν η παροχή νερού έχει διακοπεί ή το έδαφος έχει αλλοιωθεί.

Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση των γνωστών πληθυσμών, καταμέτρηση των ανθοφόρων και μη ανθοφόρων φυτών, καταγραφή της υδρολογικής κατάστασης και έγκαιρη αντιμετώπιση νέων απειλών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατήρηση της φυσικής ροής των πηγών και της εποχικής υγρασίας του εδάφους.

Όλες οι άγριες ορχιδέες της Κύπρου πρέπει να παραμένουν στο φυσικό τους περιβάλλον. Δεν πρέπει να κόβονται, να συλλέγονται ή να μεταφυτεύονται. Η φωτογράφιση πρέπει να γίνεται από ασφαλή απόσταση, χωρίς πάτημα της γύρω βλάστησης, επειδή στο έδαφος μπορεί να υπάρχουν νεαρά φυτά που δεν έχουν ακόμη ανθίσει.

Φωτογραφίες

Οι φωτογραφίες λήφθηκαν στον Κάθηκα της επαρχίας Πάφου, στις 25 Μαρτίου 2021.

Φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου.

Ταξινόμηση

  • Βασίλειο: Plantae – Φυτά
  • Κλάδος: Tracheophyta – Αγγειόφυτα
  • Κλάδος: Angiosperms – Αγγειόσπερμα
  • Κλάδος: Monocots – Μονοκοτυλήδονα
  • Τάξη: Asparagales – Ασπαραγώδη
  • Οικογένεια: Orchidaceae – Ορχιδίδες
  • Υποοικογένεια: Orchidoideae
  • Φυλή: Orchideae
  • Υποφυλή: Orchidinae
  • Γένος: Anacamptis Rich.
  • Είδος: Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase
  • Βασιώνυμο: Orchis laxiflora Lam., 1779
  • Αγγλικές κοινές ονομασίες: Loose-flowered Orchid, Lax-flowered Orchid
  • Κατάσταση στην Κύπρο: Γηγενές, πολύ σπάνιο και τοπικό είδος υγρών βιοτόπων
  • Ενδημικότητα: Δεν είναι ενδημικό της Κύπρου

Πηγές






Loose-flowered Orchid – Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase – Cyprus

Text: George Konstantinou

A rare orchid of wet meadows

Anacamptis laxiflora is a perennial terrestrial orchid belonging to the family Orchidaceae. It is distinguished by its loose inflorescence and purple to violet flowers. Unlike many Cyprus orchids that grow in dry grasslands, phrygana and rocky slopes, Anacamptis laxiflora depends on wet meadows, seasonally damp ground and soils that retain sufficient moisture during its growing and flowering period.

Its dependence on these restricted and vulnerable habitats makes it one of the rarest and most threatened orchids in Cyprus. Drainage, water extraction, changes in land use and the destruction of small wet meadows can eliminate a population within a very short period.

Scientific name and basionym

Jean-Baptiste Lamarck described the species under the name Orchis laxiflora in the third volume of his work Flore Françoise. The name was published in 1779 and constitutes the basionym of the currently accepted name.

A basionym is the original scientific name upon which a later new combination is based. In this case, the specific epithet laxiflora was retained, but the species was transferred from the genus Orchis to the genus Anacamptis.

In 1997, Richard M. Bateman, Alec M. Pridgeon and Mark W. Chase published the new combination:

Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase

Lamarck’s name is placed in parentheses because he was the author of the basionym, while the names Bateman, Pridgeon and Chase follow outside the parentheses because they made the new taxonomic combination. The combination was published in the scientific journal Lindleyana, volume 12, page 120, in 1997.

Why it was transferred from the genus Orchis

For a long time, the species was widely known as Orchis laxiflora. Molecular and phylogenetic studies demonstrated, however, that the genus Orchis, as traditionally understood, contained different evolutionary lineages and did not constitute a single natural group.

Based on the new evidence, several species were transferred to the genera Anacamptis and Neotinea. The accepted name in the principal modern international databases is consequently Anacamptis laxiflora. The name Orchis laxiflora continues to occur in older books, scientific papers, checklists and identification guides, but it is a homotypic synonym and the basionym of the accepted name.

Etymology

The name Anacamptis derives from the Ancient Greek word “anakampto”, meaning to bend or turn backwards. The name was originally associated with the shape of particular floral structures.

The specific epithet laxiflora derives from the Latin words laxus, meaning loose or widely spaced, and flos–floris, meaning flower. It refers to the loose inflorescence, in which the flowers are not densely clustered but are separated by noticeable spaces. The English common names Loose-flowered Orchid and Lax-flowered Orchid originate from the same characteristic.

Plant morphology

It is an upright terrestrial herbaceous geophyte, generally reaching 20–60 centimetres in height, although it can grow taller in particularly favourable wet localities. The stem is robust, green at the base and frequently develops a purple tint towards the top.

The leaves are long, narrow, lanceolate and unspotted. The lower leaves form a loose arrangement around the base, while the upper leaves partly sheath the stem. They normally remain green during flowering because the plant grows in soils that retain the required moisture.

Below ground, the plant possesses tubers in which it stores nutrients. These reserves allow it to survive the unfavourable period after its above-ground parts have withered.

Inflorescence and flowers

The inflorescence is elongated, cylindrical and characteristically loose. It normally carries approximately 6–20 flowers, although the number may vary according to the age and size of the plant and its growing conditions.

The flowers are deep purple, violet or reddish-purple. The lateral sepals are raised or directed backwards, while the central sepal and petals form a loose hood above the floral column.

The lip is broad, generally unspotted and shallowly three-lobed. The lateral lobes are larger and often bend downwards, whereas the central lobe is very small or almost absent. The centre of the lip may be slightly paler but generally lacks the prominent spotted pattern seen in related species.

The spur is relatively long and cylindrical, extending backwards and usually held horizontally or slightly upwards. It does not contain nectar, as is the case in many orchids that attract their pollinators through deception.

Distinction from Anacamptis palustris

Anacamptis laxiflora resembles Anacamptis palustris, with which it was closely associated in older taxonomic systems. The combination Orchis palustris subsp. laxiflora has also been used. The principal modern taxonomic sources, however, treat them as separate species.

Anacamptis laxiflora is distinguished mainly by its looser inflorescence, usually deeper purple flowers and unspotted, strongly convex lip, in which the central lobe is much shorter than the lateral lobes.

Anacamptis palustris usually has paler flowers, a flatter and often marked lip, and different proportions between its lobes. Because both species display morphological variation, identification should be based on a combination of characters rather than flower colour alone.

Life cycle

Anacamptis laxiflora is a tuberous geophyte. During the hot and dry period, the above-ground parts wither and the plant survives below the soil. New leaves begin to develop following the return of rainfall and lower temperatures.

The flowering stem develops in spring. Following pollination, the ovaries enlarge and form capsules containing numerous extremely small seeds. The seeds are dispersed by the wind but lack sufficient nutritional reserves to germinate independently.

Symbiosis with fungi

As with all wild orchids, the seeds of Anacamptis laxiflora depend on symbiotic mycorrhizal fungi. A suitable fungus enters the seed and supplies the young plant with water and nutrients during its earliest stages of development.

This dependence means that conservation of a population requires more than protecting the visible plants. The entire soil, its underground fungi, the natural hydrology and the habitat’s microclimatic conditions must be protected. Transplanting a wild orchid into a garden generally fails because these complex underground relationships are disrupted.

Pollination

The flowers primarily attract bees and other insects without providing them with a significant nectar reward. The insects enter the flower in search of food and come into contact with the adhesive pollinia.

The pollinia attach to the head or body of the insect and are carried to the next flower. Pollination therefore depends on the presence of suitable insects and on the conservation of the area’s wider biodiversity.

Habitat

Anacamptis laxiflora is characteristic of wet meadows, seasonally flooded ground, the margins of streams and springs, and damp depressions. It prefers soils that remain moist throughout the growing period, although they do not necessarily have to remain permanently covered by water.

It is frequently associated with neutral to alkaline soils, although the most important ecological characteristic is sufficient and relatively stable soil moisture until the end of flowering and fruiting.

These habitats may appear to be ordinary meadows for much of the year, but they support specialized flora and complex communities of invertebrates, fungi and other organisms. Even a small change in the supply or movement of water can radically alter their vegetation.

Global distribution

Anacamptis laxiflora has a wide but frequently localized distribution. Its native range extends from the Channel Islands and south-western Netherlands through western, southern and south-eastern Europe, the Mediterranean, Cyprus, Türkiye, the Caucasus, the Middle East and parts of Central Asia.

Its occurrence within this extensive geographical range is not continuous. It is restricted to places with suitable moisture and may be abundant in one protected wet meadow but entirely absent from extensive neighbouring areas.

Subspecies and geographical variation

Plants of the World Online recognizes three accepted infraspecific taxa:

  • Anacamptis laxiflora subsp. laxiflora: the nominate subspecies, distributed mainly in western and southern Europe and western and central Türkiye.
  • Anacamptis laxiflora subsp. dielsiana (Soó) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr.: a more easterly taxon whose precise delimitation has been the subject of taxonomic discussion.
  • Anacamptis laxiflora subsp. dinsmorei (Schltr.) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr.: a taxon associated principally with populations of the eastern Mediterranean and the Middle East.

The precise infraspecific treatment of the eastern Mediterranean populations differs between authors. Without specific morphological or molecular documentation, it is consequently safer to refer to the Cyprus plants at species level as Anacamptis laxiflora.

Anacamptis laxiflora in Cyprus

The species is native to Cyprus but has a very restricted and localized occurrence. It is known from only a small number of suitable wet localities and is regarded as one of the rarest and most threatened orchids on the island.

Its rarity is not caused solely by the small number of known localities. The habitats it requires are among the island’s most vulnerable. Natural and semi-natural wet meadows occupy a limited area and are directly affected by water abstraction, drainage, drought, agricultural intervention and development.

Its occurrence at Kathikas in Paphos District demonstrates that small seasonally wet localities can support important and rare species even when surrounded by a drier Mediterranean landscape. The precise locations of small populations require protection and should not be publicized when there is a risk of collection or trampling.

Flowering period in Cyprus

In Cyprus, flowering occurs mainly from March to April and may continue locally depending on altitude, rainfall and the duration of soil moisture.

During years with limited rainfall, the plants may remain smaller, produce fewer flowers or fail to send up a flowering stem. The absence of flowers during one year does not necessarily mean that the underground tubers have disappeared.

Threats in Cyprus

The most important threat is the loss or alteration of wet habitats. Draining a meadow, diverting a spring or excessive extraction of groundwater can destroy the conditions required by the species.

Other significant threats include:

  • conversion of wet meadows into agricultural or developed land,
  • deep ploughing and levelling of the soil,
  • the use of herbicides, fertilizers and other agricultural chemicals,
  • excessive or inappropriate grazing,
  • abandonment of traditional low-intensity management followed by the growth of dense scrub,
  • repeated drought and climate change,
  • trampling by visitors and photographers,
  • illegal collection or uprooting of plants.

Protection and conservation

Effective protection of Anacamptis laxiflora requires conservation of the entire wet ecosystem. Protecting individual plants is insufficient if their water supply has been interrupted or the soil has been altered.

Regular monitoring of known populations is required, including counts of flowering and non-flowering plants, recording of hydrological conditions and the early identification of new threats. Maintaining the natural flow of springs and the seasonal moisture of the soil is particularly important.

All the wild orchids of Cyprus should remain in their natural environment. They must not be cut, collected or transplanted. Photography should be carried out from a safe distance without stepping on the surrounding vegetation, because young plants that have not yet flowered may be growing in the soil.

Photographs

The photographs were taken at Kathikas, Paphos District, on 25 March 2021.

Photographs: George Konstantinou.

Classification

  • Kingdom: Plantae
  • Clade: Tracheophyta – Vascular plants
  • Clade: Angiosperms
  • Clade: Monocots
  • Order: Asparagales
  • Family: Orchidaceae
  • Subfamily: Orchidoideae
  • Tribe: Orchideae
  • Subtribe: Orchidinae
  • Genus: Anacamptis Rich.
  • Species: Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase
  • Basionym: Orchis laxiflora Lam., 1779
  • Common names: Loose-flowered Orchid, Lax-flowered Orchid
  • Status in Cyprus: Native, very rare and localized wetland species
  • Endemism: Not endemic to Cyprus

Sources


Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)