Acamptochetus sp. - Fossil from Nicosia, Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Family: Colubrariidae

Photos by George Konstantinou  

Below in English

Κείμενο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Το γένος Acamptochetus

Το Acamptochetus είναι ένα όνομα γένους θαλάσσιων γαστερόποδων που συναντάται κυρίως στην παλαιοντολογική και παλαιότερη μαλακολογική βιβλιογραφία. Το γένος καθιερώθηκε από τον Γάλλο παλαιοντολόγο Maurice Cossmann το 1901.

Ως είδος-τύπος του Acamptochetus ορίστηκε το:

Murex mitraeformis Brocchi, 1814

ένα απολιθωμένο γαστερόποδο από το Πλειόκαινο της Ιταλίας. Σύγχρονη παλαιοντολογική έρευνα επιβεβαιώνει τόσο την καθιέρωση του Acamptochetus από τον Cossmann το 1901 όσο και το συγκεκριμένο είδος-τύπο.

Το απολίθωμα που παρουσιάζεται στην παρούσα καταγραφή προέρχεται από τη Λευκωσία της Κύπρου και έχει προσδιοριστεί μόνο στο επίπεδο του γένους ως:

Acamptochetus sp.

Η ένδειξη sp. σημαίνει ότι το δείγμα αποδίδεται στο Acamptochetus, χωρίς ασφαλή προσδιορισμό συγκεκριμένου είδους.

Acamptochetus και Metula

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι το Acamptochetus δεν θεωρείται σήμερα γενικά ξεχωριστό αποδεκτό γένος.

Στη σύγχρονη ταξινομική αντιμετώπιση, το Acamptochetus Cossmann, 1901 θεωρείται συνώνυμο του γένους Metula H. Adams & A. Adams, 1853. Πρόσφατη αναθεώρηση των πλειοκαινικών γαστερόποδων της Estepona αναφέρει ρητά ότι τα ευρωπαϊκά τριτογενή είδη είχαν παραδοσιακά τοποθετηθεί στο Acamptochetus, αλλά η σημερινή αποδεκτή άποψη το αντιμετωπίζει ως συνώνυμο του Metula.

Η ίδια αντιμετώπιση φαίνεται και στο World Register of Marine Species, όπου είδη που είχαν περιγραφεί ως Acamptochetus μεταφέρονται στο Metula. Για παράδειγμα, το Acamptochetus submitraeformis αντιμετωπίζεται ως Metula major και το Acamptochetus inflatus ως Metula inflata.

Επομένως, σε σύγχρονο ταξινομικό πλαίσιο, ένα απολίθωμα καταγεγραμμένο ως Acamptochetus sp. μπορεί να χρειάζεται επανεξέταση ως προς την πιθανή τοποθέτησή του στο γένος Metula.

Για την παρούσα ανάρτηση, όμως, διατηρούμε την ονομασία Acamptochetus sp. με την οποία έχει προσδιοριστεί το συγκεκριμένο απολίθωμα, χωρίς να επιχειρούμε προσδιορισμό σε επίπεδο είδους.

Μορφολογία του οστράκου

Τα γαστερόποδα που ιστορικά τοποθετήθηκαν στο Acamptochetus χαρακτηρίζονται γενικά από επιμήκη έως ατρακτοειδή όστρακα, με αρκετές σπείρες και χαρακτηριστική επιφανειακή γλυπτική.

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά τους είναι ο συνδυασμός αξονικών και σπειροειδών στοιχείων γλυπτικής. Οι αξονικές πλευρές και οι σπειροειδείς χορδές τέμνονται και μπορούν να δημιουργούν μια λεπτή δικτυωτή ή πλεγματοειδή εμφάνιση στην επιφάνεια του οστράκου.

Σε αντιπροσώπους της ομάδας Metula–Acamptochetus, η γλυπτική μπορεί να είναι ιδιαίτερα λεπτή και πυκνή, με τις διασταυρώσεις των αξονικών και σπειροειδών στοιχείων να σχηματίζουν μικρές προεξοχές.

Η πρωτοκόγχη

Η μορφή της πρωτοκόγχης, δηλαδή των πρώτων σπειρών του οστράκου που σχηματίστηκαν κατά τα πρώτα στάδια ζωής του ζώου, έχει χρησιμοποιηθεί ιστορικά ως σημαντικό χαρακτηριστικό για τη διάκριση του Acamptochetus.

Παλαιότερες περιγραφές του γένους αναφέρουν λεία πρωτοκόγχη με σχετικά λίγες σπείρες και διογκωμένο αρχικό τμήμα.

Νεότερες μελέτες της ευρύτερης ομάδας Metula, όμως, έχουν δείξει ότι η πρωτοκόγχη παρουσιάζει σημαντική μεταβλητότητα. Μπορεί να αποτελείται περίπου από 2 έως 4 σπείρες, ενώ σε διαφορετικά είδη μπορεί να υπάρχει ή να απουσιάζει σπειροειδής γλυπτική.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η ταξινόμηση αυτής της ομάδας έχει αλλάξει σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.

Το άνοιγμα και το σιφωνικό κανάλι

Το άνοιγμα του οστράκου στα γαστερόποδα αυτής της ομάδας είναι συνήθως επιμηκυμένο, ενώ στο κατώτερο τμήμα σχηματίζεται σιφωνικό κανάλι.

Το συνολικό σχήμα, οι αναλογίες της τελευταίας σπείρας, το μήκος του σιφωνικού τμήματος και η λεπτομέρεια της επιφανειακής γλυπτικής αποτελούν σημαντικά χαρακτηριστικά για τη διάκριση μεταξύ διαφορετικών ειδών.

Για τον λόγο αυτό, ένα απολίθωμα στο οποίο δεν διατηρούνται καλά η κορυφή, το άνοιγμα ή η γλυπτική μπορεί να είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ασφάλεια σε επίπεδο είδους.

Ένα γένος γνωστό κυρίως από την παλαιοντολογική βιβλιογραφία

Το όνομα Acamptochetus έχει χρησιμοποιηθεί για αρκετά απολιθωμένα γαστερόποδα.

Το απολιθωματοφόρο αρχείο της ευρύτερης ομάδας Metula είναι ιδιαίτερα πλούσιο, με σημαντική παρουσία κατά το Τριτογενές. Παλαιότερη αναθεώρηση της ομάδας σημειώνει ότι το απολιθωματοφόρο αρχείο της είναι εντυπωσιακό και ότι η κύρια παγκόσμια παρουσία της βρίσκεται στο Ανώτερο Τριτογενές.

Το Acamptochetus εμφανίζεται επίσης σε καταλόγους εξαφανισμένων γενών θαλάσσιων γαστερόποδων, αν και η σύγχρονη ταξινομία το εντάσσει στο Metula.

Είδη που έχουν τοποθετηθεί στο Acamptochetus

Κατά τη διάρκεια της ταξινομικής ιστορίας του γένους, διάφορα είδη έχουν τοποθετηθεί στο Acamptochetus.

Μεταξύ αυτών έχουν αναφερθεί:

Acamptochetus clatratus Báldi, 1966
Acamptochetus daphnelloides (Melvill & Standen, 1903)
Acamptochetus inflatus Houbrick, 1984
Acamptochetus recta Sacco, 1904
Acamptochetus submitraeformis (A. d'Orbigny, 1852)

Ωστόσο, αρκετές από αυτές τις ονομασίες έχουν σήμερα μεταφερθεί στο γένος Metula, ενώ η κατάσταση ορισμένων άλλων παραμένει αβέβαιη ή δεν έχει αξιολογηθεί πλήρως.

Αυτό δείχνει γιατί δεν είναι σωστό να αποδώσουμε το απολίθωμα της Λευκωσίας σε κάποιο από αυτά τα είδη χωρίς επαρκή διαγνωστικά χαρακτηριστικά.

Τρόπος ζωής

Οι ακριβείς βιολογικές πληροφορίες για τα είδη που ιστορικά ονομάζονταν Acamptochetus είναι περιορισμένες.

Μελέτες συγγενικών αντιπροσώπων της ομάδας Metula έχουν υποδείξει ότι πιθανότατα ήταν θηρευτές ή νεκροφάγοι, όπως συμβαίνει με αρκετά άλλα νεογαστερόποδα. Ωστόσο, επειδή οι άμεσες πληροφορίες για τη βιολογία του ίδιου του Acamptochetus είναι περιορισμένες, αυτή η ερμηνεία πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή.

Στην περίπτωση ενός απολιθώματος που έχει προσδιοριστεί μόνο ως Acamptochetus sp., δεν μπορούμε να εξαγάγουμε λεπτομερή συμπεράσματα για τον τρόπο ζωής του συγκεκριμένου ατόμου μόνο από τον προσδιορισμό του γένους.

Η σημασία του προσδιορισμού Acamptochetus sp.

Η καταγραφή ενός απολιθώματος ως Acamptochetus sp. είναι επιστημονικά προτιμότερη από έναν αβέβαιο προσδιορισμό σε επίπεδο είδους.

Η μορφολογία των ειδών της ομάδας μπορεί να παρουσιάζει ομοιότητες και η ασφαλής διάκριση απαιτεί καλή διατήρηση σημαντικών χαρακτηριστικών, όπως:

• η μορφή και ο αριθμός των σπειρών,
• η πρωτοκόγχη,
• οι αξονικές πλευρές,
• οι σπειροειδείς χορδές,
• η μορφή της τελευταίας σπείρας,
• το άνοιγμα,
• και το σιφωνικό τμήμα.

Όταν αυτά τα στοιχεία δεν επαρκούν, ο προσδιορισμός στο επίπεδο του γένους αποτελεί την ασφαλέστερη επιλογή.

Ταξινόμηση

Με βάση την παραδοσιακή ονομασία που χρησιμοποιείται για το συγκεκριμένο απολίθωμα:

Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Mollusca
Ομοταξία: Gastropoda
Ομάδα: Caenogastropoda
Τάξη: Neogastropoda
Υπεροικογένεια: Buccinoidea
Οικογένεια: Colubrariidae
Γένος: Acamptochetus Cossmann, 1901
Προσδιορισμός: Acamptochetus sp.
Είδος-τύπος του γένους: Murex mitraeformis Brocchi, 1814
Σύγχρονη ταξινομική αντιμετώπιση: Acamptochetus = συνώνυμο του Metula H. Adams & A. Adams, 1853
Κατάσταση δείγματος: Απολίθωμα

Acamptochetus sp. από τη Λευκωσία

Το απολίθωμα που παρουσιάζεται στην παρούσα καταγραφή προέρχεται από τη Λευκωσία της Κύπρου και διατηρείται ως:

Acamptochetus sp.

Πρόκειται για εκπρόσωπο μιας ενδιαφέρουσας ομάδας θαλάσσιων γαστερόποδων με μακρά απολιθωματοφόρο ιστορία και περίπλοκη ταξινομική πορεία. Το όνομα Acamptochetus, αν και συναντάται συχνά στην παλαιότερη παλαιοντολογική βιβλιογραφία, αντιμετωπίζεται σήμερα ως συνώνυμο του γένους Metula.

Στην παρούσα καταγραφή περιοριζόμαστε στο επίπεδο του γένους. Δεν επιχειρούμε να αποδώσουμε το δείγμα σε συγκεκριμένο είδος χωρίς επαρκή διαγνωστικά χαρακτηριστικά.

Acamptochetus sp. – Fossil from Nicosia, Cyprus

Text by George Konstantinou

The Genus Acamptochetus

Acamptochetus is a genus name for marine gastropods encountered mainly in palaeontological and older malacological literature. The genus was established by the French palaeontologist Maurice Cossmann in 1901.

The type species of Acamptochetus was designated as:

Murex mitraeformis Brocchi, 1814

a fossil gastropod from the Pliocene of Italy. Modern palaeontological research confirms both the establishment of Acamptochetus by Cossmann in 1901 and this particular type species.

The fossil presented in this record comes from Nicosia, Cyprus and has been identified only at genus level as:

Acamptochetus sp.

The abbreviation sp. means that the specimen is assigned to Acamptochetus, without a secure identification of a particular species.

Acamptochetus and Metula

A particularly important point is that Acamptochetus is not generally considered a separate accepted genus today.

In modern taxonomy, Acamptochetus Cossmann, 1901 is regarded as a synonym of the genus Metula H. Adams & A. Adams, 1853. A recent revision of the Pliocene gastropods of Estepona specifically notes that European Tertiary species were traditionally placed in Acamptochetus, but that the currently accepted treatment considers it a synonym of Metula.

The same treatment is reflected in the World Register of Marine Species, where species formerly described under Acamptochetus have been transferred to Metula. For example, Acamptochetus submitraeformis is treated as Metula major and Acamptochetus inflatus as Metula inflata.

Therefore, within a modern taxonomic framework, a fossil recorded as Acamptochetus sp. may require re-examination regarding its possible placement in the genus Metula.

For the present record, however, we retain the name Acamptochetus sp. under which this particular fossil has been identified, without attempting identification at species level.

Shell Morphology

Gastropods historically placed in Acamptochetus are generally characterised by elongated to fusiform shells, with several whorls and distinctive surface sculpture.

One of their most important characteristics is the combination of axial and spiral sculptural elements. Axial ribs and spiral cords intersect and may produce a fine reticulate or lattice-like appearance on the shell surface.

In representatives of the Metula–Acamptochetus group, the sculpture can be particularly fine and dense, with the intersections between axial and spiral elements forming small projections.

The Protoconch

The morphology of the protoconch, the earliest whorls of the shell formed during the first stages of the animal's life, has historically been used as an important characteristic for distinguishing Acamptochetus.

Older descriptions of the genus mention a smooth protoconch with relatively few whorls and an inflated initial portion.

More recent studies of the wider Metula group, however, have demonstrated considerable variation in the protoconch. It may consist of approximately 2 to 4 whorls, while spiral sculpture may be present or absent in different species.

This is one of the reasons why the classification of this group has changed considerably over time.

The Aperture and Siphonal Canal

The shell aperture in gastropods of this group is generally elongated, with a siphonal canal developed at the lower end.

The overall shell shape, the proportions of the final whorl, the length of the siphonal region and the details of the surface sculpture are important characteristics for distinguishing between different species.

For this reason, a fossil in which the apex, aperture or sculpture is poorly preserved can be difficult to identify reliably at species level.

A Genus Known Mainly from Palaeontological Literature

The name Acamptochetus has been used for several fossil gastropods.

The fossil record of the wider Metula group is particularly rich, with an important presence during the Tertiary. Older revisions of the group have noted its impressive fossil record and its particularly significant occurrence during the Upper Tertiary.

Acamptochetus also appears in older lists and palaeontological publications as a fossil marine gastropod genus, although modern taxonomy places it within Metula.

Species That Have Been Placed in Acamptochetus

During the taxonomic history of the genus, various species have been placed in Acamptochetus.

Among them are:

Acamptochetus clatratus Báldi, 1966
Acamptochetus daphnelloides (Melvill & Standen, 1903)
Acamptochetus inflatus Houbrick, 1984
Acamptochetus recta Sacco, 1904
Acamptochetus submitraeformis (A. d'Orbigny, 1852)

However, several of these names have now been transferred to the genus Metula, while the status of some others remains uncertain or has not been fully evaluated.

This demonstrates why the fossil from Nicosia should not be assigned to any of these species without sufficient diagnostic characteristics.

Mode of Life

Precise biological information concerning species historically called Acamptochetus is limited.

Studies of related representatives of the Metula group have suggested that they were probably predators or scavengers, as is the case with several other neogastropods. However, because direct information concerning the biology of Acamptochetus itself is limited, this interpretation should be treated with caution.

In the case of a fossil identified only as Acamptochetus sp., detailed conclusions about the mode of life of the particular individual cannot be drawn solely from its identification at genus level.

The Importance of the Identification Acamptochetus sp.

Recording a fossil as Acamptochetus sp. is scientifically preferable to making an uncertain identification at species level.

Species within this group can show morphological similarities, and reliable distinction requires good preservation of important characteristics, including:

• the form and number of the whorls,
• the protoconch,
• the axial ribs,
• the spiral cords,
• the shape of the final whorl,
• the aperture,
• and the siphonal region.

When these features are insufficiently preserved or diagnostic, identification at genus level is the safer approach.

Classification

Based on the traditional name used for this particular fossil:

Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Group: Caenogastropoda
Order: Neogastropoda
Superfamily: Buccinoidea
Family: Colubrariidae
Genus: Acamptochetus Cossmann, 1901
Identification: Acamptochetus sp.
Type species of the genus: Murex mitraeformis Brocchi, 1814
Modern taxonomic treatment: Acamptochetus = synonym of Metula H. Adams & A. Adams, 1853
Specimen status: Fossil

Acamptochetus sp. from Nicosia

The fossil presented in this record comes from Nicosia, Cyprus and is retained as:

Acamptochetus sp.

It represents an interesting group of marine gastropods with a long fossil history and a complex taxonomic history. The name Acamptochetus, although frequently encountered in older palaeontological literature, is now treated as a synonym of the genus Metula.

In the present record, we restrict the identification to genus level. We do not attempt to assign the specimen to a particular species without sufficient diagnostic characteristics.