Thais sp. - Rock shells - Family Muricidae - Fossil from Nicosia, Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

Photos Nicosia  by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Το γένος Thais

Το Thais είναι γένος θαλάσσιων γαστερόποδων μαλακίων της οικογένειας Muricidae. Τα μέλη της οικογένειας είναι γνωστά για τα ανθεκτικά και συχνά έντονα διακοσμημένα κελύφη τους, καθώς και για τον σαρκοφάγο τρόπο ζωής τους.

Η ονομασία Thais sp. σημαίνει ότι το απολίθωμα μπορεί να τοποθετηθεί στο γένος Thais, αλλά δεν διαθέτει αρκετά διαγνωστικά χαρακτηριστικά για ασφαλή αναγνώριση σε επίπεδο είδους.

Η απόδοση αυτή είναι επιστημονικά προτιμότερη από την αυθαίρετη επιλογή ενός συγκεκριμένου ονόματος είδους.

Μορφολογία του κελύφους

Το κέλυφος των ειδών του γένους Thais είναι συνήθως παχύ, συμπαγές και ωοειδές έως ατρακτοειδές. Η κατασκευή αυτή προσέφερε προστασία από κύματα, συγκρούσεις με το βραχώδες υπόστρωμα και επιθέσεις θηρευτών.

Η σπείρα αποτελείται από διαδοχικά αυξανόμενους ελίκους. Ο τελευταίος ή σωματικός έλικας καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του κελύφους και περιέχει το μεγαλύτερο μέρος του σώματος του ζώου.

Η κορυφή αντιπροσωπεύει το αρχαιότερο τμήμα του κελύφους. Καθώς το γαστερόποδο αναπτυσσόταν, πρόσθετε συνεχώς νέο ανθρακικό ασβέστιο στο εξωτερικό χείλος του στομίου.

Η εξωτερική γλυπτική

Η εξωτερική επιφάνεια μπορεί να παρουσιάζει σπειροειδείς χορδές, αυλακώσεις, αξονικές πτυχές, κόμβους ή αμβλείες προεξοχές.

Η ακριβής μορφή της γλυπτικής διαφέρει μεταξύ των ειδών. Σε ορισμένα κελύφη επικρατούν οι σπειροειδείς γραμμές, ενώ σε άλλα αναπτύσσονται ισχυροί κόμβοι στα σημεία όπου τέμνονται τα σπειροειδή και αξονικά στοιχεία.

Η γλυπτική ενίσχυε μηχανικά το κέλυφος χωρίς να απαιτεί ομοιόμορφη αύξηση του πάχους ολόκληρης της επιφάνειάς του.

Στα απολιθώματα, οι προεξοχές και οι ισχυρότερες νευρώσεις διατηρούνται συχνότερα από τις λεπτές γραμμές ανάπτυξης, οι οποίες μπορεί να εξαφανιστούν λόγω αποτριβής ή διάβρωσης.

Το στόμιο και το σιφωνικό κανάλι

Το στόμιο είναι σχετικά μεγάλο και ωοειδές. Από αυτό εξέρχονταν το πόδι, η κεφαλή, οι κεραίες και η προβοσκίδα του ζωντανού γαστερόποδου.

Στη βάση του στομίου σχηματίζεται ένας βραχύς σιφωνικός σωλήνας ή ανοικτή σιφωνική εγκοπή. Μέσα από αυτή περνούσε ο μαλακός σίφωνας, ο οποίος διοχέτευε νερό προς την κοιλότητα του μανδύα.

Ο σίφωνας έφερε χημικούς υποδοχείς και βοηθούσε το ζώο να ανιχνεύει τροφή και άλλες ουσίες στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Η μορφή του στομίου, το πάχος του εξωτερικού χείλους, η κατασκευή της σπονδυλικής περιοχής και το μήκος του σιφωνικού καναλιού είναι χρήσιμα ταξινομικά χαρακτηριστικά.

Το επίπωμα

Όταν το ζώο ήταν ζωντανό, διέθετε κεράτινο επίπωμα προσαρμοσμένο στην οπίσθια επιφάνεια του ποδιού.

Κατά την απόσυρση του σώματος, το επίπωμα έκλεινε το στόμιο και λειτουργούσε ως πρόσθετο προστατευτικό κάλυμμα. Περιόριζε επίσης την απώλεια νερού όταν το ζώο παρέμενε προσωρινά εκτεθειμένο κατά την άμπωτη.

Επειδή το επίπωμα αποτελείται από οργανικό υλικό, σπάνια διατηρείται μαζί με το απολιθωμένο κέλυφος.

Σαρκοφάγος τρόπος ζωής

Τα είδη του γένους Thais ήταν ενεργοί θηρευτές άλλων ασπόνδυλων. Τρέφονταν κυρίως με δίθυρα μαλάκια, πεταλίδες, άλλα γαστερόποδα και θυσανόποδα, όπως οι βάλανοι.

Διέθεταν εκτατή προβοσκίδα και ράδουλα, μια επιμήκη οδοντωτή ταινία που λειτουργούσε ως όργανο απόξεσης και διάτρησης.

Σε θηράματα με σκληρό κέλυφος μπορούσαν να ανοίξουν οπή με τη συνδυασμένη δράση της ράδουλας και χημικών εκκρίσεων που εξασθενούσαν το ανθρακικό ασβέστιο.

Η διαδικασία μπορούσε να διαρκέσει αρκετό χρόνο. Όταν η διάτρηση ολοκληρωνόταν, η προβοσκίδα χρησιμοποιούνταν για την κατανάλωση των μαλακών ιστών του θηράματος.

Σε άλλες περιπτώσεις το γαστερόποδο μπορούσε να επιτεθεί από κάποιο φυσικό άνοιγμα ή να παρεμποδίσει το πλήρες κλείσιμο των θυρίδων ενός δίθυρου.

Προσαρμογή στις βραχώδεις ακτές

Η κοινή αγγλική ονομασία rock shells σχετίζεται με τη στενή σύνδεση πολλών ειδών με βραχώδη παράκτια περιβάλλοντα.

Το ισχυρό μυώδες πόδι επέτρεπε στο ζώο να προσκολλάται σταθερά επάνω σε βράχους και να αντιστέκεται στη δράση των κυμάτων.

Το χαμηλό και ανθεκτικό κέλυφος αρκετών μορφών μείωνε την πιθανότητα αποκόλλησης ή θραύσης. Ρωγμές, κοιλότητες και οι κάτω επιφάνειες των βράχων προσέφεραν προστασία από έντονο κυματισμό, θηρευτές και αφυδάτωση.

Πολλά είδη της συγγενικής αυτής ομάδας ζουν στη μεσοπαραλιακή και ρηχή υποπαραλιακή ζώνη, όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες μεταβάλλονται καθημερινά.

Αναπαραγωγή και ανάπτυξη

Τα μέλη της οικογένειας Muricidae είναι χωριστών φύλων και η γονιμοποίηση είναι εσωτερική.

Τα αυγά τοποθετούνται συνήθως μέσα σε προστατευτικές κάψες, οι οποίες προσκολλώνται σε βράχους, κελύφη ή άλλες σταθερές επιφάνειες.

Ανάλογα με το είδος, από τις κάψες μπορεί να εξέρχονται ελεύθερα κολυμβώμενες προνύμφες ή περισσότερο ανεπτυγμένα νεαρά γαστερόποδα.

Τα χαρακτηριστικά των αυγοκαψών και του προνυμφικού σταδίου δεν μπορούν να προσδιοριστούν από ένα απομονωμένο απολιθωμένο κέλυφος.

Διατήρηση του απολιθώματος

Μετά τον θάνατο, οι μαλακοί ιστοί αποσυντέθηκαν και το κενό κέλυφος μπορούσε να μετακινηθεί από κύματα ή ρεύματα.

Η κορυφή, το εξωτερικό χείλος του στομίου και οι προεξοχές της επιφάνειας είναι τα τμήματα που παθαίνουν συχνότερα φθορά ή θραύση.

Εάν το κέλυφος καλυπτόταν γρήγορα από ίζημα, μπορούσε να διατηρηθεί ολόκληρο. Σε διαφορετικές συνθήκες μπορούσε να παραμείνει ως τμήμα κελύφους, εξωτερικό αποτύπωμα ή εσωτερικό εκμαγείο.

Η αποτριβή πριν από την ταφή μπορεί να εξομαλύνει τη γλυπτική και να δυσκολέψει σημαντικά τον προσδιορισμό.

Αναγνώριση σε επίπεδο γένους

Για την αναγνώριση ενός απολιθώματος ως Thais εξετάζονται:

• το συνολικό σχήμα και οι αναλογίες του κελύφους,
• το ύψος και η μορφή της σπείρας,
• η ανάπτυξη του τελευταίου ελίκου,
• η μορφή των σπειροειδών χορδών και των κόμβων,
• το σχήμα και το μέγεθος του στομίου,
• η κατασκευή της σπονδυλικής περιοχής,
• το πάχος και η γλυπτική του εξωτερικού χείλους,
• το μήκος και το σχήμα του σιφωνικού καναλιού.

Ο ασφαλής προσδιορισμός του είδους απαιτεί σύγκριση όλων αυτών των χαρακτηριστικών με περιγραφές και τεκμηριωμένο συγκριτικό υλικό.

Επειδή το συγκεκριμένο δείγμα δεν προσδιορίζεται με βεβαιότητα σε επίπεδο είδους, παρουσιάζεται ως Thais sp.

Ταξινομική παρατήρηση

Το γένος Thais χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν με ευρύτερη έννοια και περιέλαβε πολλά είδη τα οποία μεταφέρθηκαν αργότερα σε άλλα γένη της υποοικογένειας Rapaninae.

Για αυτόν τον λόγο, η αναγνώριση ενός παλαιού ή απολιθωμένου δείγματος ως Thais χρειάζεται προσεκτική εξέταση. Η ονομασία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο επειδή το κέλυφος είναι παχύ και φέρει κόμβους ή σπειροειδείς νευρώσεις, καθώς παρόμοια χαρακτηριστικά απαντούν και σε άλλα γένη της οικογένειας Muricidae.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia

Συνομοταξία: Mollusca

Ομοταξία: Gastropoda

Υφομοταξία: Caenogastropoda

Τάξη: Neogastropoda

Υπεροικογένεια: Muricoidea

Οικογένεια: Muricidae Rafinesque, 1815

Υποοικογένεια: Rapaninae Gray, 1853

Γένος: Thais Röding, 1798

Είδος: Thais sp.

Κοινή ονομασία: Βραχοσαλίγκαρα

Αγγλικές κοινές ονομασίες: Rock shells / Dog winkles

Thais sp. – Fossil Rock Shell of the Family Muricidae from Nicosia, Cyprus

Text by George Konstantinou

The Genus Thais

Thais is a genus of marine gastropod molluscs belonging to the family Muricidae. Members of this family are recognised for their strong and frequently elaborately sculptured shells and their predatory mode of life.

The designation Thais sp. means that the fossil can be placed within the genus Thais, but does not preserve sufficient diagnostic characters for reliable identification at species level.

This treatment is scientifically preferable to the arbitrary selection of a particular species name.

Shell Morphology

Shells of Thais species are generally thick, solid and ovate to fusiform. This construction provided protection against waves, impacts upon rocky substrates and attacks by predators.

The spire consists of a succession of expanding whorls. The final or body whorl occupies most of the shell and contained the greater part of the animal’s body.

The apex represents the oldest portion of the shell. As the gastropod grew, it continuously added new calcium carbonate along the outer edge of the aperture.

External Sculpture

The exterior may possess spiral cords, grooves, axial folds, nodules or blunt projections.

The precise sculpture differs between species. Spiral elements predominate in some shells, whereas others develop strong nodules where spiral and axial structures intersect.

This sculpture mechanically reinforced the shell without requiring a uniform increase in thickness across its entire surface.

Strong ribs and projections are more likely to remain visible in fossils than delicate growth lines, which can disappear through abrasion or weathering.

Aperture and Siphonal Canal

The aperture is comparatively large and ovate. The foot, head, tentacles and proboscis emerged through it when the gastropod was active.

A short siphonal canal or open siphonal notch occurs at its base. The soft siphon extended through this structure and directed water into the mantle cavity.

The siphon carried chemical receptors that helped the animal detect food and other substances in its marine surroundings.

The form of the aperture, thickness of the outer lip, construction of the columellar area and length of the siphonal canal provide useful taxonomic characters.

The Operculum

The living animal possessed a horny operculum attached to the rear surface of its foot.

When the body withdrew, the operculum closed the aperture and provided additional protection. It also reduced water loss when the animal was temporarily exposed during low tide.

Because the operculum consists of organic material, it is rarely preserved together with the fossil shell.

Predatory Mode of Life

Species assigned to Thais are active predators of other invertebrates. Their prey principally includes bivalves, limpets, other gastropods and barnacles.

They possess an extendable proboscis and a radula, an elongated ribbon bearing rows of teeth and functioning as a scraping and drilling organ.

When attacking shelled prey, they can produce a hole through the combined action of the radula and chemical secretions that weaken the calcium carbonate.

Drilling may require a considerable amount of time. Once penetration is complete, the proboscis is used to consume the prey’s soft tissues.

Under other circumstances, the gastropod may attack through an existing opening or prevent a bivalve from closing its valves completely.

Adaptation to Rocky Shores

The common name rock shells reflects the close association of many species with rocky coastal environments.

A powerful muscular foot enabled the animal to attach firmly to rock surfaces and withstand wave action.

The low, resistant shells of many forms reduced the probability of displacement or breakage. Crevices, cavities and the undersides of rocks offered protection against strong waves, predators and desiccation.

Many members of this group inhabit intertidal and shallow subtidal zones where environmental conditions change daily.

Reproduction and Development

Members of the Muricidae have separate sexes and internal fertilisation.

Eggs are generally deposited inside protective capsules attached to rocks, shells or other stable surfaces.

Depending upon the species, free-swimming larvae or more developed juvenile gastropods may emerge from these capsules.

The form of the egg capsules and nature of larval development cannot be determined from an isolated fossil shell.

Fossil Preservation

Following death, the soft tissues decomposed and the empty shell could be transported by waves or currents.

The apex, outer apertural lip and surface projections are particularly vulnerable to damage and breakage.

Rapid coverage by sediment could preserve the entire shell. Under different conditions, it might remain as a shell fragment, external impression or internal mould.

Abrasion before burial may smooth the sculpture and make identification considerably more difficult.

Identification at Genus Level

Identification of a fossil as Thais requires examination of:

• the shell’s complete shape and proportions,
• the height and form of the spire,
• the development of the body whorl,
• the arrangement of spiral cords and nodules,
• the shape and size of the aperture,
• the construction of the columellar area,
• the thickness and sculpture of the outer lip,
• the length and form of the siphonal canal.

Reliable species identification requires comparison of all these characters with descriptions and documented comparative material.

Because the present specimen cannot be confidently identified at species level, it is presented as Thais sp.

Taxonomic Note

The genus Thais was historically applied in a broader sense and included numerous species that were subsequently transferred to other genera within the Rapaninae.

Identification of an old or fossil specimen as Thais consequently requires careful examination. The name should not be applied solely because a shell is thick and carries nodules or spiral ribs, since similar characteristics occur in several other genera of the Muricidae.

The Fossil from Nicosia

The fossil presented in this post comes from Nicosia, Cyprus.

Its shell retains a general form and characteristics consistent with placement in the genus Thais. No particular species name is applied because a more precise determination would require detailed examination of all diagnostic characters and comparison with relevant fossil material.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Caenogastropoda
Order: Neogastropoda
Superfamily: Muricoidea
Family: Muricidae Rafinesque, 1815
Subfamily: Rapaninae Gray, 1853
Genus: Thais Röding, 1798
Species: Thais sp.
Common names: Rock shells / Dog winkles