Τα ερείπια του οικισμού Δράπια κοντά στην Καλαβασό - The Ruins of Drapia Settlement near Kalavasos – Cyprus

See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Το Φράγμα Καλαβασού - The Kalavasos Dam - Cyprus

Μεταλλεία στο χωριό Καλαβασός - Mining in the village of Kalavasos

Photos 21/4/2010 by George Konstantinou

Below in English

Τα ερείπια του οικισμού Δράπια κοντά στην Καλαβασό – Ένας παλαιός εγκαταλελειμμένος οικισμός της επαρχίας Λάρνακας

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Η Δράπια είναι ένας παλαιός, σήμερα εγκαταλελειμμένος οικισμός της επαρχίας Λάρνακας, στην ευρύτερη περιοχή της Καλαβασού και της κοιλάδας του Βασιλικού. Τα ερείπια των κατοικιών, το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου και τα ίχνη της ανθρώπινης δραστηριότητας αποτελούν σημαντικά κατάλοιπα μιας μακράς ιστορίας που ξεκινά πολλούς αιώνες πριν από τη νεότερη μεταλλευτική ανάπτυξη της περιοχής.

Η Δράπια συνδέεται γεωγραφικά και ιστορικά με την Παρσάτα, έναν άλλο εγκαταλελειμμένο οικισμό της περιοχής. Η Παρσάτα ήταν οικοδομημένη πάνω στον λόφο, ενώ η Δράπια απλωνόταν στους πρόποδές του. Η συγκεκριμένη σχέση των δύο οικισμών επιβεβαιώνεται και από ιστορική έρευνα για τα μεσαιωνικά χωριά της περιοχής.

Ένας οικισμός με μεσαιωνική ιστορία

Η ιστορία της Δράπιας είναι πολύ παλαιότερη από τη σύγχρονη λειτουργία των μεταλλείων της Καλαβασού.

Η Δράπια αναφέρεται ήδη κατά τη Φραγκοκρατία, σε έγγραφο του 1367, στο οποίο σχετίζεται με κάποιον Νικόλαο Romain. Αργότερα, κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας, ο οικισμός καταγράφεται στους γνωστούς καταλόγους των χωριών της Κύπρου.

Οι πληροφορίες αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές, επειδή αποδεικνύουν ότι η Δράπια δεν δημιουργήθηκε τον 20ό αιώνα για τους εργάτες των μεταλλείων, όπως αναφέρεται σε ορισμένες νεότερες δημοσιεύσεις.

Αντίθετα, πρόκειται για οικισμό με ιστορία αρκετών αιώνων, ο οποίος απέκτησε πολύ αργότερα νέα σχέση με τη μεταλλευτική δραστηριότητα της περιοχής.

Η Δράπια και η Παρσάτα

Η Δράπια και η γειτονική Παρσάτα αποτελούσαν δύο μικρούς οικισμούς σε πολύ μικρή απόσταση μεταξύ τους.

Η Παρσάτα ήταν κτισμένη πάνω στον λόφο, ενώ η Δράπια βρισκόταν στους πρόποδές του. Η γεωγραφική αυτή περιγραφή αναφέρεται σε ιστορική έρευνα για τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς της περιοχής και επιβεβαιώνεται επίσης από νεότερες περιγραφές τους.

Οι δύο οικισμοί συνδέθηκαν στενά και κατά τη νεότερη εποχή με τη μεταλλευτική δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στην ευρύτερη περιοχή της Καλαβασού.

Ωστόσο, η ιστορική παρουσία τους είναι παλαιότερη και δεν πρέπει να αποδίδεται η αρχική δημιουργία τους στη λειτουργία των σύγχρονων μεταλλείων.

Η Δράπια το 1565

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πληροφορία προέρχεται από στοιχεία του 1565.

Την εποχή εκείνη στη Δράπια καταγράφονταν 32 άρρενες ελεύθεροι καλλιεργητές.

Η καταγραφή αυτή προσφέρει μια σπάνια εικόνα της κοινότητας κατά τη Βενετοκρατία και αποτελεί ακόμη μία σαφή ένδειξη ότι ο οικισμός είχε οργανωμένη αγροτική ζωή αιώνες πριν από τη νεότερη μεταλλευτική περίοδο.

Το Ζευγαλατιό

Κοντά στη Δράπια υπήρχε και ένας άλλος παλαιός οικισμός με την ονομασία Ζευγαλατιό.

Ο οικισμός αυτός δεν διατηρήθηκε μέχρι τους νεότερους χρόνους ως κατοικημένο χωριό. Οι ιστορικές πηγές, όμως, διασώζουν στοιχεία για την ύπαρξή του.

Το 1565, το Ζευγαλατιό καταγράφεται με 60 άρρενες ελεύθερους καλλιεργητές, αριθμό μεγαλύτερο από τους 32 που καταγράφονταν την ίδια περίοδο στη Δράπια.

Η θέση του παλαιού οικισμού τοποθετείται στην περιοχή μεταξύ Χοιροκοιτίας και Παρσάτας.

Η ύπαρξη του Ζευγαλατιού δείχνει ότι κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους η περιοχή γύρω από τη σημερινή Καλαβασό περιλάμβανε περισσότερους μικρούς αγροτικούς οικισμούς από όσους έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα.

Η Αγία Μαρίνα στο Ζευγαλατιό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά σε εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στο τοπωνύμιο Ζευγαλατιό.

Η ιστορική πηγή που εξετάζει τη Δράπια, την Παρσάτα και τους γειτονικούς παλαιούς οικισμούς αναφέρει συγκεκριμένα ότι κοντά στη Δράπια, στο τοπωνύμιο Ζευγαλατιό, υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Μαρίνα.

Η παρουσία της εκκλησίας αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την ιστορική τοπογραφία της περιοχής και διατηρεί τη μνήμη ενός οικισμού που έχει πλέον εξαφανιστεί.

Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στη Δράπια

Εκτός από τα ερείπια των παλαιών κατοικιών, στη Δράπια υπάρχει και εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο.

Η παρουσία του ναού αποτελεί σημαντικό κατάλοιπο της θρησκευτικής ζωής του παλιού οικισμού.

Όπως συμβαίνει σε πολλά εγκαταλελειμμένα χωριά της Κύπρου, οι εκκλησίες και τα ξωκλήσια είναι συχνά από τα τελευταία κτίσματα που εξακολουθούν να διατηρούν τη μνήμη των ανθρώπων που έζησαν κάποτε εκεί.

Η σχέση της Δράπιας με τα μεταλλεία

Κατά τον 20ό αιώνα η περιοχή εισήλθε σε μια εντελώς διαφορετική περίοδο, όταν αναπτύχθηκε η σύγχρονη εκμετάλλευση των μεταλλείων της Καλαβασού.

Η σύγχρονη παραγωγή μεταλλεύματος στην περιοχή άρχισε το 1937 και συνεχίστηκε μέχρι το 1978. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων επιβεβαιώνει ότι η Ελληνική Μεταλλευτική Εταιρεία επανέλαβε την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων το 1937 και ότι τα μεταλλεία λειτούργησαν μέχρι το 1978.

Η ανάπτυξη των μεταλλείων δημιούργησε μεγάλη ανάγκη για εργατικό δυναμικό. Άνθρωποι από την Καλαβασό, την Ασγάτα και άλλες περιοχές της Κύπρου εργάστηκαν στη μεταλλευτική βιομηχανία.

Μέσα σε αυτό το νέο οικονομικό περιβάλλον, η Δράπια και η ευρύτερη περιοχή συνδέθηκαν στενά με τη ζωή των μεταλλωρύχων και των ανθρώπων που εργάζονταν στις μεταλλευτικές εγκαταστάσεις.

Μια σημαντική ιστορική διευκρίνιση

Σε ορισμένες σύγχρονες διαδικτυακές αναφορές αναφέρεται ότι η Δράπια και η Παρσάτα κτίστηκαν για να φιλοξενήσουν εργάτες και μηχανικούς των μεταλλείων της Καλαβασού.

Ωστόσο, αυτή η εκδοχή δεν συμφωνεί με τις παλαιότερες ιστορικές μαρτυρίες.

Η τεκμηριωμένη παρουσία της Δράπιας το 1367 και η καταγραφή κατοίκων της το 1565 αποδεικνύουν ότι ο οικισμός υπήρχε αιώνες πριν από την έναρξη της σύγχρονης μεταλλευτικής δραστηριότητας το 1937.

Η ασφαλέστερη ιστορική ερμηνεία είναι επομένως ότι οι παλαιοί οικισμοί προϋπήρχαν, αλλά κατά τον 20ό αιώνα απέκτησαν νέα ζωή και οικονομική σημασία λόγω των γειτονικών μεταλλείων.

Οι άνθρωποι των μεταλλείων

Η ανάπτυξη της μεταλλευτικής βιομηχανίας άλλαξε σημαντικά την ευρύτερη περιοχή της Καλαβασού.

Οι εργασίες στα μεταλλεία προσέλκυσαν μεταλλωρύχους από διάφορα μέρη της Κύπρου. Η περιοχή απέκτησε εργατικό χαρακτήρα και δημιουργήθηκαν νέες ανάγκες για κατοικίες, μεταφορές και άλλες υποδομές.

Η Δράπια βρέθηκε μέσα σε αυτό το νέο βιομηχανικό τοπίο και η νεότερη ιστορία της συνδέθηκε στενά με τους ανθρώπους των μεταλλείων.

Ο μεταλλευτικός σιδηρόδρομος

Σημαντικό στοιχείο της βιομηχανικής ιστορίας της περιοχής ήταν και ο στενής γραμμής μεταλλευτικός σιδηρόδρομος της Ελληνικής Μεταλλευτικής Εταιρείας.

Ο σιδηρόδρομος χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά μεταλλεύματος από τη μεταλλευτική περιοχή προς το Βασιλικό. Ιστορικό υλικό για το σιδηροδρομικό δίκτυο αναφέρει συγκεκριμένα τη γραμμή της Ελληνικής Μεταλλευτικής Εταιρείας από τη Δράπια προς το Βασιλικό μέσω Καλαβασού.

Η παρουσία του σιδηροδρόμου αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της σημαντικής θέσης που απέκτησε η περιοχή της Δράπιας στο βιομηχανικό δίκτυο των μεταλλείων.

Το τέλος της μεταλλευτικής περιόδου

Η σύγχρονη παραγωγή μεταλλεύματος στην περιοχή της Καλαβασού τερματίστηκε το 1978. Κατά την περίοδο 1937–1978 εξορύχθηκαν περίπου 5,5 εκατομμύρια τόνοι μεταλλεύματος από την περιοχή.

Με την παρακμή και τελικά το κλείσιμο των μεταλλείων χάθηκε ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς παράγοντες που στήριζαν τη νεότερη ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή.

Η Δράπια εγκαταλείφθηκε και τα σπίτια της άρχισαν σταδιακά να μετατρέπονται σε ερείπια.

Τα ερείπια της Δράπιας

Σήμερα τα ερείπια του οικισμού αποτελούν ένα ιδιαίτερο ιστορικό τοπίο.

Οι παλιοί τοίχοι και τα εγκαταλελειμμένα κτίσματα διατηρούν στοιχεία της μορφής του οικισμού, ενώ η παρουσία του Αγίου Γεωργίου υπενθυμίζει τη θρησκευτική ζωή της παλιάς κοινότητας.

Η φύση έχει σταδιακά επανακαταλάβει μεγάλο μέρος του χώρου και η φυσική φθορά συνεχίζει να επηρεάζει τα εγκαταλελειμμένα κτίσματα.

Παρά την ερειπωμένη τους κατάσταση, τα κατάλοιπα αυτά αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες για την ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή.

Ένα τοπίο με πολλά στρώματα ιστορίας

Η Δράπια παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή στον ίδιο χώρο συναντώνται διαφορετικές περίοδοι της ιστορίας της Κύπρου.

Υπάρχει η μεσαιωνική Δράπια, γνωστή ήδη από τον 14ο αιώνα.

Υπάρχει η αγροτική κοινότητα της Βενετοκρατίας, με τους κατοίκους που καταγράφονται το 1565.

Υπάρχει το γειτονικό Ζευγαλατιό και η Αγία Μαρίνα, που διατηρούν τη μνήμη ενός ακόμη χαμένου οικισμού.

Και υπάρχει η νεότερη μεταλλευτική Δράπια, συνδεδεμένη με τους μεταλλωρύχους, τον βιομηχανικό σιδηρόδρομο και τη μεγάλη περίοδο εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων της Καλαβασού.

Αυτός ο συνδυασμός καθιστά τη Δράπια κάτι περισσότερο από έναν απλό εγκαταλελειμμένο οικισμό. Αποτελεί ένα μικρό αλλά σημαντικό κομμάτι της ιστορικής, κοινωνικής και βιομηχανικής κληρονομιάς της Κύπρου.

Συνοπτικά στοιχεία

Ονομασία: Δράπια

Περιοχή: Ευρύτερη περιοχή Καλαβασού, επαρχία Λάρνακας, Κύπρος

Σημερινή κατάσταση: Εγκαταλελειμμένος και ερειπωμένος οικισμός

Γειτονικός οικισμός: Παρσάτα

Θέση σε σχέση με την Παρσάτα: Η Παρσάτα ήταν κτισμένη στον λόφο και η Δράπια στους πρόποδές του.

Παλαιότερη τεκμηριωμένη αναφορά: 1367, κατά τη Φραγκοκρατία

Καταγραφή κατά τη Βενετοκρατία: Αναφέρεται στους γνωστούς καταλόγους χωριών της Κύπρου.

Καταγεγραμμένος πληθυσμός το 1565: 32 άρρενες ελεύθεροι καλλιεργητές

Εκκλησία στη Δράπια: Άγιος Γεώργιος

Γειτονικός παλαιός οικισμός: Ζευγαλατιό

Ζευγαλατιό το 1565: 60 άρρενες ελεύθεροι καλλιεργητές

Εκκλησία στο Ζευγαλατιό: Αγία Μαρίνα

Έναρξη σύγχρονης μεταλλευτικής δραστηριότητας στην περιοχή: 1937

Τερματισμός: 1978

Σχέση με τα μεταλλεία: Η Δράπια προϋπήρχε των σύγχρονων μεταλλείων, αλλά κατά τον 20ό αιώνα συνδέθηκε στενά με τη μεταλλευτική δραστηριότητα και τους ανθρώπους που εργάζονταν σε αυτή.

Ιστορική σημασία: Ένας παλαιός οικισμός που διατηρεί στοιχεία της μεσαιωνικής και αγροτικής ιστορίας της Κύπρου και, παράλληλα, σημαντικές συνδέσεις με τη νεότερη μεταλλευτική και βιομηχανική ιστορία της Καλαβασού.

The Ruins of Drapia Settlement near Kalavasos – An Old Abandoned Settlement in the Larnaca District

Text: George Konstantinou

Drapia (Drapeia) is an old, now largely abandoned settlement in the Larnaca District of Cyprus, situated in the wider area of Kalavasos and the Vasilikos Valley. The ruins of its houses, the small church of Agios Georgios and the surviving traces of human activity represent the remains of a long history extending many centuries before the development of modern mining in the region.

Drapia is geographically and historically associated with Parsata, another abandoned settlement nearby. Historical research records that Parsata was built on the hill, while Drapia extended along its lower slopes and foothills.

A Settlement with a Medieval History

The history of Drapia is much older than the modern mines of Kalavasos.

The settlement is documented during the Frankish period, with a reference dating to 1367, when Drapia appears in a document associated with a certain Nikolaos Romain. During the Venetian period, the settlement was also recorded in known lists of the villages of Cyprus.

These historical references are important because they demonstrate that Drapia was not originally created in the 20th century to accommodate workers of the Kalavasos mines, as is sometimes stated in modern accounts.

Instead, Drapia was an established settlement with a history extending back several centuries. Its close association with mining developed much later.

Drapia and Parsata

Drapia and neighbouring Parsata were two small settlements situated very close to each other.

Historical evidence describes Parsata as being built on the hill, with Drapia extending at its foothills.

Today the two names continue to be associated administratively; the Cyprus Department of Agriculture, for example, lists the area as Drapia/Parsata among the communities of western and mountainous Larnaca District.

Although both settlements later became closely connected with mining activity, their history should not be reduced solely to the modern mining period.

Drapia in 1565

An especially interesting historical record dates from 1565, during the Venetian period.

At that time, Drapia was recorded as having 32 male free cultivators.

This information provides a rare glimpse into the character of the settlement during the 16th century and demonstrates the existence of an organised rural community centuries before the development of the modern mines.

The Lost Settlement of Zevgalatio

Another old settlement known as Zevgalatio once existed near Drapia.

Zevgalatio did not survive as an inhabited village into modern times, but historical evidence preserves information about its existence.

In 1565, Zevgalatio was recorded as having 60 male free cultivators, compared with 32 at Drapia during the same period. Historical research places the former settlement in the area between Choirokoitia and Parsata.

The existence of Zevgalatio demonstrates that the wider area surrounding present-day Kalavasos once contained a number of small rural settlements, some of which later disappeared completely.

The Church of Agia Marina at Zevgalatio

Of particular interest is the reference to a church dedicated to Agia Marina (Saint Marina) at the locality known as Zevgalatio.

Historical research specifically records the presence of the church near Drapia, at the Zevgalatio locality.

The church is therefore an important element in reconstructing the historical geography of the area and preserves the memory of a settlement that eventually disappeared.

The Church of Agios Georgios at Drapia

Among the surviving features of Drapia is a small church dedicated to Agios Georgios (Saint George).

Historical sources confirm the existence of the church, while records concerning Drapia and its church extend back to earlier historical periods.

As in many abandoned Cypriot settlements, churches and chapels are among the most important surviving reminders of the communities that once lived around them.

Drapia and the Kalavasos Mines

During the 20th century, the wider area entered an entirely different phase with the development of the modern Kalavasos–Asgata mining industry.

The Hellenic Mining Company began exploiting copper deposits in the Kalavasos–Asgata area in 1937. The mining operations provided employment to many people from the surrounding communities, and a number of miners resided at Drapia.

Drapia consequently became closely connected with the lives of miners and with the industrial infrastructure that developed around the mineral deposits.

This modern association with mining was extremely important, but it represented a new chapter in the history of an already ancient settlement, rather than the beginning of Drapia itself.

An Important Historical Distinction

Some modern descriptions claim that Drapia and Parsata were built specifically to accommodate workers and engineers employed in the Kalavasos mines.

The surviving historical evidence, however, shows that such a statement cannot accurately explain the original foundation of Drapia.

Drapia is documented centuries before modern copper mining began in 1937, including medieval references and records from the Venetian period.

The more historically accurate interpretation is therefore that these older settlements already existed, but later became closely associated with the mining industry and accommodated people connected with the mines.

The People of the Mines

The development of mining transformed the wider Kalavasos area.

Mining provided employment for people from nearby villages and other parts of Cyprus. Miners, technicians and other workers were required for extraction, transportation and the operation of the associated industrial infrastructure.

Drapia became part of this new working landscape, and its modern history became closely associated with the people employed in the mines.

The Mining Railway

One of the most interesting elements of the industrial history of Drapia was the narrow-gauge mining railway.

The railway connected the mining area around Drapia with Vasiliko on the coast and was used to transport ore. Construction took place between 1937 and 1938, and the line was approximately 12 kilometres long.

The marshalling yard at Drapia was situated southwest of the settlement in the Vasilikos Valley, close to the location of the present-day Kalavasos Dam. From there, the railway followed the valley towards Kalavasos and continued to the coast.

The railway made Drapia an important point within the industrial transportation network of the Kalavasos mines.

The End of the Mining Period

The mining railway operated until 1978, when this period of mining activity came to an end.

The closure of the mines removed an important source of employment from the area. Drapia, which had become closely associated with the mining workforce, was subsequently largely abandoned.

The houses gradually fell into ruin, leaving behind the remains that can still be seen today.

The Ruins of Drapia

Today, the ruins of Drapia form a distinctive historical landscape.

Old walls and abandoned buildings preserve elements of the former settlement, while the Church of Agios Georgios remains an important reminder of its religious and community life.

Over time, vegetation and natural weathering have reclaimed much of the abandoned landscape, while deterioration continues to affect the surviving structures.

Despite their ruined condition, these remains provide valuable evidence of the long human presence in the area.

A Landscape with Many Layers of History

Drapia is particularly interesting because several different periods of Cypriot history meet within the same landscape.

There is the medieval Drapia, documented as early as the 14th century.

There is the rural community of the Venetian period, represented by the inhabitants recorded in 1565.

There is neighbouring Zevgalatio, together with the Church of Agia Marina, preserving the memory of another settlement that disappeared.

And there is the modern mining history of Drapia, associated with miners, industrial infrastructure and the narrow-gauge railway that transported ore towards Vasiliko.

Drapia is therefore much more than the remains of an abandoned village. It represents a small but important part of the medieval, rural, social and industrial heritage of Cyprus.

Summary

Name: Drapia or Drapeia

Location: Wider Kalavasos area, Larnaca District, Cyprus

Present condition: Largely abandoned and ruined settlement

Neighbouring settlement: Parsata

Relationship with Parsata: Parsata was built on the hill, while Drapia extended along its foothills.

Earliest documented reference: 1367, during the Frankish period

Venetian-period evidence: Drapia appears in historical lists of Cypriot villages.

Recorded population in 1565: 32 male free cultivators

Church at Drapia: Agios Georgios

Nearby lost settlement: Zevgalatio

Zevgalatio in 1565: 60 male free cultivators

Church at Zevgalatio: Agia Marina

Beginning of modern mining activity: 1937

Mining railway: Drapia–Kalavasos–Vasiliko narrow-gauge industrial railway

Length of railway: Approximately 12 km

End of railway/mining period: 1978

Connection with mining: Drapia existed centuries before the modern mines, but during the 20th century it became closely associated with mining activity and accommodated people employed in the industry.

Historical significance: An old Cypriot settlement preserving links with the medieval and Venetian periods, the lost settlement of Zevgalatio, and the modern mining and industrial history of the Kalavasos area.