See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Basellaceae, γνωστή στα αγγλικά ως Basella family ή Madeira-vine family, είναι μικρή οικογένεια ανθοφόρων φυτών που ανήκει στην τάξη Caryophyllales. Περιλαμβάνει 4 αποδεκτά γένη και περίπου 20 είδη, τα οποία κατάγονται κυρίως από τις τροπικές και υποτροπικές περιοχές της Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας.
Στην οικογένεια ανήκουν κυρίως σαρκώδη, ποώδη και συχνά αναρριχώμενα φυτά. Αρκετά είδη διαθέτουν διογκωμένες ρίζες, ριζώματα ή υπόγειους κονδύλους, στους οποίους αποθηκεύουν νερό και θρεπτικές ουσίες.
Σύμφωνα με τον νέο οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Basellaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 1 taxon: το Anredera cordifolia (Ten.) Steenis. Ωστόσο, η παρουσία του είδους στην Κύπρο χαρακτηρίζεται ως αμφίβολη – Questionable (Q).
Γενικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της οικογένειας είναι συνήθως πολυετή ποώδη φυτά με σαρκώδεις βλαστούς και φύλλα. Πολλά είδη είναι αναρριχώμενα και αναπτύσσουν μακριούς βλαστούς που περιελίσσονται γύρω από τη γειτονική βλάστηση ή άλλα στηρίγματα.
Τα φύλλα είναι απλά, ακέραια, συνήθως κατ’ εναλλαγή και χωρίς παράφυλλα. Συχνά είναι σαρκώδη, λεία και ωοειδή ή καρδιόσχημα.
Τα άνθη είναι μικρά, ακτινόμορφα και οργανωμένα σε στάχεις, βότρεις ή διακλαδισμένες ταξιανθίες. Το ανθικό περίβλημα αποτελείται από πέντε πεταλοειδή τέπαλα, τα οποία μπορεί να είναι λευκά, πρασινωπά, ρόδινα ή κοκκινωπά.
Ο καρπός είναι συνήθως μονόσπερμος και περιβάλλεται από το επίμονο, συχνά σαρκώδες ανθικό περίβλημα. Η αναπαραγωγή πολλών ειδών πραγματοποιείται τόσο με σπόρους όσο και αγενώς μέσω κονδύλων, ριζωμάτων ή σαρκωδών τμημάτων του φυτού.
Η οικογένεια Basellaceae στην Κύπρο
Το μοναδικό taxon της οικογένειας που περιλαμβάνεται στον νέο οργανωμένο κατάλογο είναι το Anredera cordifolia. Βρίσκεται στην ενότητα «Αβέβαιης κατάστασης – Uncertain status» και έχει τον αριθμό 2006.
Η Flora of Cyprus χαρακτηρίζει την παρουσία του είδους ως Questionable (Q). Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει επαρκώς επιβεβαιωμένη τεκμηρίωση για να θεωρηθεί βέβαιο μέλος της κυπριακής χλωρίδας.
Επομένως, δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως επιβεβαιωμένο αυτοφυόμενο, εγκλιματισμένο ή εισβλητικό είδος της Κύπρου. Απαιτούνται εξακριβωμένες παρατηρήσεις, φωτογραφικό υλικό, δείγματα και ακριβή στοιχεία τοποθεσίας για την επιβεβαίωση της παρουσίας του.
Taxa της οικογένειας Basellaceae στην Κύπρο
Taxa αβέβαιης κατάστασης
Anredera
- Anredera cordifolia (Ten.) Steenis – Είδος – Αμφίβολη παρουσία (Q)
Σύνολο: 1 γένος και 1 taxon αβέβαιης κατάστασης.
Anredera cordifolia (Ten.) Steenis
Το Anredera cordifolia, γνωστό στα αγγλικά ως Madeira vine, mignonette vine ή lamb’s tail, είναι πολυετές, σαρκώδες και αναρριχώμενο γεώφυτο. Κατάγεται από την τροπική Νότια Αμερική μέχρι τη βόρεια Αργεντινή.
Έχει εισαχθεί σε πολλές θερμές και εύκρατες περιοχές ως καλλωπιστικό φυτό. Σε αρκετές χώρες έχει διαφύγει από την καλλιέργεια και έχει εξελιχθεί σε σοβαρό εισβλητικό αναρριχώμενο είδος.
Οι βλαστοί του αναπτύσσονται γρήγορα, περιελίσσονται γύρω από τη βλάστηση και μπορούν να φθάσουν σε μήκος αρκετών μέτρων. Το φυτό αναπτύσσεται από σαρκώδεις υπόγειους κονδύλους και μπορεί να παράγει πολυάριθμους μικρούς εναέριους κονδύλους στις μασχάλες των φύλλων.
Φύλλα
Τα φύλλα είναι κατ’ εναλλαγή, απλά, ακέραια και σαρκώδη. Έχουν συνήθως ωοειδές έως καρδιόσχημο σχήμα, οξύ ή αμβλύ άκρο και κοντό μίσχο.
Η άνω επιφάνεια είναι λεία και γυαλιστερή, ενώ η σαρκώδης υφή επιτρέπει την αποθήκευση νερού. Η μορφή των φύλλων εξηγεί την ονομασία cordifolia, η οποία σημαίνει «με καρδιόσχημα φύλλα».
Άνθη
Τα άνθη είναι πολύ μικρά, λευκά ή λευκοπράσινα και έντονα αρωματικά. Αναπτύσσονται σε μακριές, στενές και συχνά κρεμαστές ταξιανθίες.
Οι πολυάριθμες ταξιανθίες μπορούν να καλύψουν μεγάλο μέρος του φυτού. Η εμφάνισή τους θυμίζει λεπτές λευκές ουρές, χαρακτηριστικό από το οποίο προέρχεται η αγγλική ονομασία lamb’s tail.
Η παραγωγή βιώσιμων σπόρων διαφέρει μεταξύ των πληθυσμών και των περιοχών. Σε πολλές εισαγμένες περιοχές η εξάπλωση πραγματοποιείται κυρίως αγενώς.
Υπόγειοι και εναέριοι κόνδυλοι
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του είδους είναι η παραγωγή σαρκωδών υπόγειων κονδύλων. Οι κόνδυλοι αποθηκεύουν νερό και θρεπτικές ουσίες και επιτρέπουν στο φυτό να επιβιώνει μετά την ξήρανση ή την καταστροφή των υπέργειων βλαστών.
Στις μασχάλες των φύλλων σχηματίζονται επίσης μικροί, ακανόνιστοι εναέριοι κόνδυλοι. Οι κόνδυλοι αυτοί αποσπώνται εύκολα, πέφτουν στο έδαφος και μπορούν να δημιουργήσουν νέα φυτά.
Ακόμη και μικρά τμήματα κονδύλων ή βλαστών μπορούν να επιβιώσουν και να ριζώσουν όταν βρεθούν σε κατάλληλες συνθήκες.
Πιθανά ενδιαιτήματα
Επειδή η παρουσία του είδους στην Κύπρο είναι αμφίβολη, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα κυπριακά ενδιαιτήματα ή υψομετρικά στοιχεία που να μπορούν να παρουσιαστούν ως δεδομένα.
Σε άλλες χώρες το είδος εμφανίζεται συνήθως σε:
- κήπους και εγκαταλειμμένους καλλωπιστικούς χώρους,
- περιφράξεις και πέργκολες,
- βάσεις τοίχων,
- όρια δρόμων και αγρών,
- υγρά και σκιερά διαταραγμένα εδάφη,
- όχθες υδατορευμάτων,
- παρυφές δασών,
- θαμνώνες και περιοχές με πυκνή βλάστηση,
- χώρους απόρριψης κλαδεμάτων και φυτικών υπολειμμάτων.
Οι παραπάνω θέσεις αποτελούν γενικές αναφορές από την παγκόσμια οικολογία του είδους και όχι επιβεβαιωμένες θέσεις στην Κύπρο.
Αναπαραγωγή και διασπορά
Το Anredera cordifolia μπορεί να αναπαράγεται με σπόρους, αλλά η αγενής αναπαραγωγή μέσω υπόγειων και εναέριων κονδύλων είναι συνήθως ο αποτελεσματικότερος τρόπος εξάπλωσης.
Οι εναέριοι κόνδυλοι μπορούν να μεταφερθούν με το νερό, το χώμα, τα μηχανήματα, τα κλαδέματα και τα απορρίμματα κήπων. Η απόρριψη φυτικών τμημάτων σε φυσικές περιοχές μπορεί να δημιουργήσει νέες εστίες.
Οι υπόγειοι κόνδυλοι μπορούν να παραμένουν στο έδαφος και να παράγουν νέους βλαστούς μετά την κοπή ή την απομάκρυνση της υπέργειας βλάστησης.
Προσαρμογές στο περιβάλλον
Οι σαρκώδεις κόνδυλοι και τα φύλλα αποθηκεύουν νερό και θρεπτικές ουσίες, επιτρέποντας στο φυτό να επιβιώνει κατά τις ξηρές περιόδους.
Η γρήγορη αναρριχώμενη ανάπτυξη επιτρέπει στους βλαστούς να φθάνουν γρήγορα στο φως, χρησιμοποιώντας τη γειτονική βλάστηση ως στήριγμα.
Η παραγωγή μεγάλου αριθμού εναέριων κονδύλων αυξάνει σημαντικά την ικανότητα αγενούς εξάπλωσης. Οι κόνδυλοι μπορούν να παραμείνουν βιώσιμοι μετά την απομάκρυνσή τους από το μητρικό φυτό.
Οικολογικές επιπτώσεις σε άλλες χώρες
Σε περιοχές όπου έχει γίνει εισβλητικό, το Anredera cordifolia μπορεί να σχηματίσει πυκνά και βαριά στρώματα βλάστησης πάνω από θάμνους και δέντρα.
Η κάλυψη περιορίζει το φως, παραμορφώνει ή σπάζει κλαδιά και μπορεί να προκαλέσει την κατάρρευση μικρών δέντρων. Το πυκνό στρώμα του φυτού ανταγωνίζεται την αυτοφυή βλάστηση και εμποδίζει την αναγέννησή της.
Οι επιπτώσεις αυτές έχουν καταγραφεί σε άλλες χώρες και δεν πρέπει να θεωρούνται επιβεβαιωμένες για την Κύπρο, όπου ακόμη και η παρουσία του είδους παραμένει αμφίβολη.
Χρήσεις
Το είδος έχει καλλιεργηθεί ως καλλωπιστικό για το πυκνό φύλλωμα και τις αρωματικές λευκές ταξιανθίες του. Τα φύλλα και οι κόνδυλοι χρησιμοποιούνται ως τρόφιμα σε ορισμένες περιοχές της φυσικής ή καλλιεργούμενης εξάπλωσής του.
Έχουν αναφερθεί επίσης παραδοσιακές θεραπευτικές χρήσεις. Οι αναφορές αυτές δεν αποδεικνύουν ασφάλεια ή αποτελεσματικότητα και το φυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για αυτοθεραπεία χωρίς κατάλληλη επιστημονική καθοδήγηση.
Αναγνώριση και επιβεβαίωση στην Κύπρο
Για την επιβεβαίωση του είδους στην Κύπρο χρειάζονται:
- καθαρές φωτογραφίες ολόκληρου του φυτού,
- κοντινές φωτογραφίες των φύλλων και των ταξιανθιών,
- φωτογραφίες των εναέριων κονδύλων,
- ακριβείς συντεταγμένες της θέσης,
- πληροφορίες για το εάν το φυτό είναι καλλιεργούμενο ή αυτοφυόμενο,
- δείγμα κατάλληλο για επιστημονική ταυτοποίηση,
- παρακολούθηση της θέσης σε διαφορετικές εποχές.
Πρέπει επίσης να αποκλείεται η σύγχυση με άλλα καλλιεργούμενα ή αυτοφυόμενα αναρριχώμενα φυτά με καρδιόσχημα φύλλα.
Προληπτική διαχείριση
Μέχρι να εξακριβωθεί η παρουσία του είδους, η σημαντικότερη ενέργεια είναι η πρόληψη. Η φύτευσή του κοντά σε φυσικά ενδιαιτήματα, υδατορεύματα ή προστατευόμενες περιοχές πρέπει να αποφεύγεται.
Κόνδυλοι, βλαστοί και κλαδέματα δεν πρέπει να απορρίπτονται σε φυσικούς χώρους. Εάν εντοπιστεί πιθανός αυτοφυόμενος πληθυσμός, πρέπει πρώτα να τεκμηριωθεί και να επιβεβαιωθεί η ταυτότητα του φυτού.
Η απλή κοπή των βλαστών δεν είναι αποτελεσματική, καθώς οι υπόγειοι κόνδυλοι μπορούν να προκαλέσουν αναβλάστηση. Η απομάκρυνση πρέπει να περιλαμβάνει τη συλλογή των εναέριων κονδύλων και, όπου είναι δυνατό, την προσεκτική αφαίρεση των υπόγειων κονδύλων.
Ταξινόμηση και στοιχεία του είδους στην Κύπρο
- Βασίλειο: Plantae
- Φύλο: Streptophyta
- Κλάση: Equisetopsida
- Υποκλάση: Magnoliidae
- Τάξη: Caryophyllales
- Οικογένεια: Basellaceae
- Γένος: Anredera
- Είδος: Anredera cordifolia (Ten.) Steenis
- Ταξινομική βαθμίδα: Είδος
- Κατηγορία στον οργανωμένο κατάλογο: Αβέβαιης κατάστασης – Uncertain status
- Καθεστώς στη Flora of Cyprus: Αμφίβολη παρουσία – Questionable (Q)
- Ενδημισμός: Μη ενδημικό
- Βιομορφή: Δεν παρέχεται για την Κύπρο λόγω της αμφίβολης παρουσίας
- Υψομετρική εξάπλωση στην Κύπρο: Δεν παρέχεται λόγω της αμφίβολης παρουσίας
- Περίοδος ανθοφορίας στην Κύπρο: Δεν παρέχεται λόγω της αμφίβολης παρουσίας
- Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 2006
Πηγές
- Χλωρίδα της Κύπρου – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Flora of Cyprus – Anredera cordifolia
- Plants of the World Online – Basellaceae
- Plants of the World Online – Anredera
- Plants of the World Online – Anredera cordifolia
Text by George Konstantinou
The family Basellaceae, known as the Basella family or Madeira-vine family, is a small family of flowering plants belonging to the order Caryophyllales. It includes 4 accepted genera and approximately 20 species, native mainly to the tropical and subtropical regions of the Americas, Africa and Asia.
The family consists mainly of succulent, herbaceous and often climbing plants. Several species possess enlarged roots, rhizomes or underground tubers in which they store water and nutrients.
According to the new organized checklist of the Cypriot flora, the family Basellaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 1 taxon: Anredera cordifolia (Ten.) Steenis. However, the presence of the species in Cyprus is classified as Questionable (Q).
General characteristics
The members of the family are usually perennial herbaceous plants with fleshy stems and leaves. Many species are climbers and develop long stems that twine around neighbouring vegetation or other supports.
The leaves are simple, entire, usually alternate and without stipules. They are often fleshy, smooth and ovate or heart-shaped.
The flowers are small, radially symmetrical and arranged in spikes, racemes or branched inflorescences. The floral envelope consists of five petal-like tepals, which may be white, greenish, pink or reddish.
The fruit is usually one-seeded and surrounded by the persistent and often fleshy floral envelope. Many species reproduce both by seeds and vegetatively through tubers, rhizomes or fleshy plant fragments.
The family Basellaceae in Cyprus
The only taxon of the family included in the new organized checklist is Anredera cordifolia. It occurs in the section “Uncertain status” and has the number 2006.
Flora of Cyprus classifies the presence of the species as Questionable (Q). This means there is insufficient confirmed documentation to consider it a certain member of the Cypriot flora.
It must therefore not be presented as a confirmed self-sown, naturalized or invasive species of Cyprus. Verified observations, photographs, specimens and precise locality information are required to confirm its presence.
Taxa of the family Basellaceae in Cyprus
Taxa of uncertain status
Anredera
- Anredera cordifolia (Ten.) Steenis – Species – Questionable presence (Q)
Total: 1 genus and 1 taxon of uncertain status.
Anredera cordifolia (Ten.) Steenis
Anredera cordifolia, known in English as Madeira vine, mignonette vine or lamb’s tail, is a perennial, succulent climbing geophyte. It is native from tropical South America to northern Argentina.
It has been introduced to many warm and temperate regions as an ornamental plant. In several countries, it has escaped from cultivation and developed into a serious invasive climbing species.
Its stems grow rapidly, twine around vegetation and can reach several metres in length. The plant grows from fleshy underground tubers and may produce numerous small aerial tubers in the leaf axils.
Leaves
The leaves are alternate, simple, entire and fleshy. They are usually ovate to heart-shaped, with an acute or blunt apex and a short petiole.
The upper surface is smooth and glossy, while the fleshy texture permits water storage. The form of the leaves explains the name cordifolia, meaning “with heart-shaped leaves.”
Flowers
The flowers are very small, white or greenish-white and strongly fragrant. They develop in long, narrow and often hanging inflorescences.
The numerous inflorescences may cover a large part of the plant. Their appearance resembles slender white tails, a characteristic from which the English name lamb’s tail is derived.
The production of viable seeds differs between populations and regions. In many introduced regions, spread takes place mainly vegetatively.
Underground and aerial tubers
One of the most important characteristics of the species is its production of fleshy underground tubers. These tubers store water and nutrients and allow the plant to survive after the drying or destruction of its above-ground stems.
Small, irregular aerial tubers also form in the leaf axils. These tubers detach easily, fall to the ground and can produce new plants.
Even small fragments of tubers or stems can survive and develop roots when they reach suitable conditions.
Potential habitats
Because the presence of the species in Cyprus is questionable, there are no confirmed Cypriot habitats or altitudinal data that can be presented as established facts.
In other countries, the species usually occurs in:
- gardens and abandoned ornamental sites,
- fences and pergolas,
- bases of walls,
- road and field margins,
- moist and shaded disturbed soils,
- banks of watercourses,
- forest margins,
- scrub and areas with dense vegetation,
- sites where pruned material and garden waste are discarded.
These sites are general references from the global ecology of the species and are not confirmed localities in Cyprus.
Reproduction and dispersal
Anredera cordifolia may reproduce by seeds, but vegetative reproduction through underground and aerial tubers is usually its most effective means of spreading.
Aerial tubers can be transported by water, soil, machinery, pruned material and garden waste. The disposal of plant fragments in natural areas may create new colonies.
Underground tubers can remain in the soil and produce new shoots after the above-ground vegetation has been cut or removed.
Environmental adaptations
The fleshy tubers and leaves store water and nutrients, allowing the plant to survive during dry periods.
Rapid climbing growth enables the stems to reach the light quickly by using neighbouring vegetation as support.
The production of large numbers of aerial tubers considerably increases its ability to spread vegetatively. The tubers can remain viable after separation from the parent plant.
Ecological impacts in other countries
In regions where it has become invasive, Anredera cordifolia can form dense and heavy layers of vegetation over shrubs and trees.
This cover reduces light, deforms or breaks branches and may cause small trees to collapse. The dense layer competes with native vegetation and prevents its regeneration.
These impacts have been recorded in other countries and must not be considered confirmed for Cyprus, where even the presence of the species remains questionable.
Uses
The species has been cultivated as an ornamental for its dense foliage and fragrant white inflorescences. Its leaves and tubers are used as food in certain parts of its native or cultivated distribution.
Traditional medicinal uses have also been reported. These reports do not demonstrate safety or effectiveness, and the plant should not be used for self-treatment without appropriate scientific guidance.
Identification and confirmation in Cyprus
Confirmation of the species in Cyprus requires:
- clear photographs of the entire plant,
- close photographs of the leaves and inflorescences,
- photographs of the aerial tubers,
- precise coordinates of the locality,
- information on whether the plant is cultivated or self-sown,
- a specimen suitable for scientific identification,
- monitoring of the locality during different seasons.
Confusion with other cultivated or self-sown climbing plants possessing heart-shaped leaves must also be excluded.
Preventive management
Until the presence of the species is verified, prevention is the most important measure. Its planting near natural habitats, watercourses or protected areas should be avoided.
Tubers, stems and pruned material must not be discarded in natural areas. If a possible self-sown population is located, the identity of the plant should first be documented and confirmed.
Simply cutting the stems is ineffective because the underground tubers can cause regrowth. Removal must include the collection of aerial tubers and, where possible, the careful extraction of underground tubers.
Classification and details of the species in Cyprus
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Caryophyllales
- Family: Basellaceae
- Genus: Anredera
- Species: Anredera cordifolia (Ten.) Steenis
- Taxonomic rank: Species
- Category in the organized checklist: Uncertain status
- Status in Flora of Cyprus: Questionable presence (Q)
- Endemism: Not endemic
- Life form: Not provided for Cyprus because of its questionable presence
- Altitudinal range in Cyprus: Not provided because of its questionable presence
- Flowering period in Cyprus: Not provided because of its questionable presence
- Number in the organized checklist: 2006
