Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Plumbaginaceae στην Κύπρο – Plumbaginaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Plumbaginaceae, γνωστή στα αγγλικά ως leadwort family ή plumbago family, είναι οικογένεια ανθοφόρων φυτών που ανήκει στην τάξη Caryophyllales. Σύμφωνα με πρόσφατη παγκόσμια ταξινομική επεξεργασία, περιλαμβάνει 26 γένη και περίπου 1.179 αποδεκτά είδη.

Η οικογένεια έχει σχεδόν κοσμοπολίτικη εξάπλωση, αλλά παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλότητα στη Μεσόγειο, στη δυτική και κεντρική Ασία και σε άλλες περιοχές με ξηρά, αλατούχα ή παράκτια ενδιαιτήματα. Πολλά είδη είναι εξειδικευμένα αλόφυτα, ικανά να επιβιώνουν σε εδάφη με υψηλή συγκέντρωση αλάτων.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Plumbaginaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 2 γένη και 12 taxa. Από αυτά, 6 είναι ιθαγενή μη ενδημικά, 5 είναι ενδημικά της Κύπρου και ένα είναι υβρίδιο.

Μορφολογικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της οικογένειας είναι κυρίως μονοετείς ή πολυετείς πόες, μικροί θάμνοι και σπανιότερα αναρριχώμενα φυτά. Τα φύλλα είναι απλά, χωρίς παράφυλλα και συνήθως ακέραια. Μπορεί να σχηματίζουν βασικό ρόδακα ή να αναπτύσσονται κατά μήκος των βλαστών.

Τα άνθη είναι συνήθως ερμαφρόδιτα, ακτινόμορφα και πενταμερή. Ο κάλυκας αποτελείται από πέντε ενωμένα σέπαλα και συχνά είναι μεμβρανώδης, χρωματισμένος ή επίμονος κατά την καρποφορία. Σε ορισμένα γένη φέρει αδενώδεις τρίχες.

Η στεφάνη αποτελείται από πέντε πέταλα που μπορεί να είναι ελεύθερα ή ενωμένα στη βάση. Υπάρχουν πέντε στήμονες και μία επιφυής, μονόχωρη ωοθήκη, η οποία περιέχει μία σπερματική βλάστη.

Ο καρπός είναι συνήθως μικρή κάψα ή αχαίνιο και παραμένει συχνά κλεισμένος μέσα στον επίμονο κάλυκα.

Τα γένη της Κύπρου

Το γένος Limonium περιλαμβάνει κυρίως πολυετείς ή μονοετείς πόες, συχνά με τα φύλλα συγκεντρωμένα σε βασικό ρόδακα. Οι πολυδιακλαδισμένες ταξιανθίες φέρουν πολλά μικρά άνθη, συνήθως σε αποχρώσεις του ιώδους, του ρόδινου ή του λευκού.

Το γένος Plumbago περιλαμβάνει πόες ή μικρούς θάμνους με φυλλώδεις βλαστούς και σωληνοειδή άνθη. Ο κάλυκας φέρει χαρακτηριστικές κολλώδεις αδενώδεις τρίχες, οι οποίες μπορούν να παγιδεύουν μικρά έντομα χωρίς το φυτό να θεωρείται πραγματικά εντομοφάγο.

Εξάπλωση και ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Τα περισσότερα κυπριακά είδη του γένους Limonium συνδέονται με παράκτια και αλατούχα ενδιαιτήματα. Απαντούν σε βραχώδεις ακτές, θαλάσσιους γκρεμούς, αλμυρά έλη, αλυκές, παράκτιες πεδιάδες, αμμώδεις θέσεις και κοιλότητες που επηρεάζονται από θαλάσσιο ψεκασμό ή περιοδικές κατακλύσεις.

Τα φυτά αυτά διαθέτουν προσαρμογές που τους επιτρέπουν να αντέχουν στην υψηλή αλατότητα, στους ισχυρούς ανέμους, στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία, στην ξηρασία και στη μικρή διαθεσιμότητα γλυκού νερού.

Το Plumbago europaea απαντά συνήθως σε ξηρές, πετρώδεις και διαταραγμένες θέσεις, σε άκρες δρόμων, παρυφές αγρών, θαμνώνες και κοντά σε παλαιούς οικισμούς ή ερείπια.

Τα taxa της οικογένειας Plumbaginaceae στην Κύπρο

Ιθαγενή μη ενδημικά taxa

Limonium
  1. Limonium avei (De Not.) Brullo & Erben – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό
  2. Limonium echioides (L.) Mill. – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό
  3. Limonium meyeri (Boiss.) Kuntze – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό
  4. Limonium sinuatum (L.) Mill. – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό
  5. Limonium virgatum (Willd.) Fourr. – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό
Plumbago
  1. Plumbago europaea L. – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό

Ενδημικά taxa της Κύπρου

Limonium
  1. Limonium ammochostianum Erben & al. – Species – Ενδημικό της Κύπρου
  2. Limonium cyprium (Meikle) Hand & Buttler – Species – Ενδημικό της Κύπρου
  3. Limonium karpasiticum Kefalas & al. – Species – Ενδημικό της Κύπρου
  4. Limonium mucronulatum (H. Lindb.) Greuter & Burdet – Species – Ενδημικό της Κύπρου
  5. Limonium paralimniticum Christodoulou & al. – Species – Ενδημικό της Κύπρου

Υβρίδια

Limonium
  1. Limonium ammochostianum × Limonium virgatum – Hybrid – Υβρίδιο

Στην κυπριακή χλωρίδα δεν καταγράφονται ξενικά ή πολιτογραφημένα taxa ούτε taxa αβέβαιης κατάστασης της οικογένειας Plumbaginaceae.

Τα ενδημικά είδη της Κύπρου

Η Plumbaginaceae παρουσιάζει σημαντικό βαθμό ενδημισμού στην Κύπρο. Και τα πέντε ενδημικά είδη ανήκουν στο γένος Limonium, ένα γένος γνωστό για την έντονη τοπική διαφοροποίηση και την παρουσία πολλών ειδών με εξαιρετικά περιορισμένη γεωγραφική εξάπλωση.

Limonium ammochostianum Erben & al.

Το Limonium ammochostianum είναι ενδημικό είδος της Κύπρου που συνδέεται με παράκτια ενδιαιτήματα της ευρύτερης περιοχής της Αμμοχώστου. Αναπτύσσεται σε θέσεις που επηρεάζονται από την αλατότητα, τον θαλάσσιο ψεκασμό και τις ιδιαίτερες συνθήκες του παράκτιου περιβάλλοντος.

Limonium cyprium (Meikle) Hand & Buttler

Το Limonium cyprium είναι ενδημικό είδος της κυπριακής χλωρίδας. Όπως και άλλα κυπριακά είδη του γένους, είναι προσαρμοσμένο σε ανοικτά παράκτια ή αλατούχα ενδιαιτήματα και παρουσιάζει περιορισμένη παγκόσμια εξάπλωση.

Limonium karpasiticum Kefalas & al.

Το Limonium karpasiticum είναι ενδημικό είδος που συνδέεται με τη χερσόνησο της Καρπασίας. Η εξαιρετικά περιορισμένη εξάπλωσή του αυξάνει τη σημασία της προστασίας των παράκτιων θέσεων στις οποίες επιβιώνει.

Limonium mucronulatum (H. Lindb.) Greuter & Burdet

Το Limonium mucronulatum είναι ακόμη ένα ενδημικό κυπριακό είδος προσαρμοσμένο στις δύσκολες συνθήκες των παράκτιων ενδιαιτημάτων. Χαρακτηρίζεται από μορφολογικά γνωρίσματα των φύλλων, των διακλαδώσεων και των ανθέων που επιτρέπουν τη διάκρισή του από συγγενικά είδη.

Limonium paralimniticum Christodoulou & al.

Το Limonium paralimniticum είναι στενότοπο ενδημικό είδος της Κύπρου που περιγράφηκε από την περιοχή του Παραλιμνίου. Η περιορισμένη έκταση εξάπλωσης και η εξάρτησή του από εξειδικευμένα ενδιαιτήματα το καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτο στις αλλαγές χρήσης της γης.

Υβριδισμός

Στην Κύπρο καταγράφεται το φυσικό υβρίδιο Limonium ammochostianum × Limonium virgatum. Ο υβριδισμός είναι συχνό και σημαντικό εξελικτικό φαινόμενο στο γένος Limonium.

Η δημιουργία υβριδίων διευκολύνεται όταν συγγενικά είδη αναπτύσσονται κοντά μεταξύ τους και ανθίζουν την ίδια περίοδο. Τα υβριδικά φυτά μπορεί να παρουσιάζουν ενδιάμεσα μορφολογικά χαρακτηριστικά μεταξύ των γονικών taxa.

Η αναγνώρισή τους μπορεί να είναι δύσκολη και συχνά απαιτεί λεπτομερή μορφολογική εξέταση, σύγκριση με τα γονικά φυτά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κυτταρολογικές ή μοριακές αναλύσεις.

Οικολογία

Τα άνθη των ειδών της οικογένειας προσελκύουν μέλισσες, μικρές πεταλούδες, μύγες και άλλα έντομα. Οι πυκνές ταξιανθίες του Limonium μπορούν να αποτελούν σημαντική πηγή νέκταρος και γύρης στα παράκτια οικοσυστήματα, ιδιαίτερα κατά τις ξηρές περιόδους.

Τα είδη του Limonium συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του εδάφους και στη διατήρηση της βλάστησης σε αλατούχες και ανεμοδαρμένες θέσεις όπου λίγα άλλα φυτά μπορούν να επιβιώσουν.

Πολλά είδη διαθέτουν αδένες στα φύλλα, μέσω των οποίων αποβάλλουν το πλεονάζον αλάτι. Μπορούν επίσης να περιορίζουν την απώλεια νερού με σκληρά ή σαρκώδη φύλλα και με εποχική μείωση της φυλλικής τους επιφάνειας.

Χρήσεις

Ορισμένα είδη του γένους Limonium, γνωστά διεθνώς ως sea-lavenders ή statices, καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά. Οι ταξιανθίες τους διατηρούν το σχήμα και συχνά το χρώμα τους μετά την αποξήρανση και χρησιμοποιούνται σε συνθέσεις αποξηραμένων λουλουδιών.

Το Limonium sinuatum είναι ένα από τα γνωστότερα καλλωπιστικά είδη της οικογένειας και καλλιεργείται σε πολλές χώρες σε διάφορες χρωματικές ποικιλίες.

Ορισμένα είδη του Plumbago καλλιεργούνται επίσης ως καλλωπιστικά. Ωστόσο, τα φυτά του γένους περιέχουν βιοδραστικές ουσίες και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς χωρίς εξειδικευμένη γνώση.

Απειλές και προστασία

Τα παράκτια είδη της Plumbaginaceae είναι ιδιαίτερα ευάλωτα επειδή πολλά καταλαμβάνουν μικρές και απομονωμένες εκτάσεις. Οι κυριότερες απειλές περιλαμβάνουν την οικιστική και τουριστική ανάπτυξη, την κατασκευή δρόμων, την αποξήρανση ή αλλοίωση αλατούχων υγροτόπων, την απόρριψη αποβλήτων, την ανεξέλεγκτη κίνηση οχημάτων και την έντονη ανθρώπινη παρουσία.

Η καθαριότητα των παραλιών με βαριά μηχανήματα, η απομάκρυνση της φυσικής βλάστησης και οι επεμβάσεις στις βραχώδεις ακτές μπορούν να καταστρέψουν μικρούς πληθυσμούς πριν ακόμη καταγραφούν με ακρίβεια.

Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η διάβρωση των ακτών, οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις και οι παρατεταμένες ξηρασίες αποτελούν πρόσθετες απειλές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Για τα ενδημικά είδη απαιτούνται ακριβής χαρτογράφηση των πληθυσμών, συστηματική παρακολούθηση, προστασία των ενδιαιτημάτων και διατήρηση σπερμάτων σε κατάλληλες τράπεζες γενετικού υλικού. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται ώστε οι μικροί πληθυσμοί και τα φυσικά υβρίδια να μην καταστρέφονται από έργα ή ακατάλληλη διαχείριση.

Συστηματική ταξινόμηση

  • Βασίλειο: Plantae
  • Συνομοταξία: Streptophyta
  • Κλάση: Equisetopsida
  • Υποκλάση: Magnoliidae
  • Αγγειόσπερμα: Angiosperms
  • Ευδικότυλα: Eudicots
  • Τάξη: Caryophyllales
  • Οικογένεια: Plumbaginaceae
  • Γένη στην Κύπρο: Limonium, Plumbago
  • Αριθμός γενών στην Κύπρο: 2
  • Αριθμός taxa στην Κύπρο: 12
  • Ιθαγενή μη ενδημικά taxa: 6
  • Ενδημικά taxa: 5
  • Ξενικά και πολιτογραφημένα taxa: 0
  • Υβρίδια: 1
  • Taxa αβέβαιης κατάστασης: 0

Στοιχεία των taxa στην Κύπρο

Ιθαγενή μη ενδημικά – 6 taxa

    1. Limonium avei (De Not.) Brullo & Erben – Species
    1. Limonium echioides (L.) Mill. – Species
    1. Limonium meyeri (Boiss.) Kuntze – Species
    1. Limonium sinuatum (L.) Mill. – Species
    1. Limonium virgatum (Willd.) Fourr. – Species
    1. Plumbago europaea L. – Species

Ενδημικά της Κύπρου – 5 taxa

    1. Limonium ammochostianum Erben & al. – Species
    1. Limonium cyprium (Meikle) Hand & Buttler – Species
    1. Limonium karpasiticum Kefalas & al. – Species
    1. Limonium mucronulatum (H. Lindb.) Greuter & Burdet – Species
    1. Limonium paralimniticum Christodoulou & al. – Species

Υβρίδια – 1 taxon

    1. Limonium ammochostianum × Limonium virgatum – Hybrid

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Plumbaginaceae, commonly known as the leadwort family or plumbago family, is a family of flowering plants belonging to the order Caryophyllales. According to a recent global taxonomic treatment, it comprises 26 genera and approximately 1,179 accepted species.

The family has an almost cosmopolitan distribution but displays particularly high diversity in the Mediterranean, western and central Asia and other regions with dry, saline or coastal habitats. Many species are specialized halophytes capable of surviving in soils with high salt concentrations.

According to the organized checklist of the Cypriot flora, the family Plumbaginaceae is represented in Cyprus by 2 genera and 12 taxa. Of these, 6 are native non-endemic, 5 are endemic to Cyprus and one is a hybrid.

Morphological characteristics

The members of the family are mainly annual or perennial herbs, small shrubs and, less commonly, climbing plants. The leaves are simple, without stipules and generally entire. They may form a basal rosette or develop along the stems.

The flowers are generally bisexual, radially symmetrical and five-merous. The calyx consists of five united sepals and is frequently membranous, coloured or persistent during fruiting. In some genera it bears glandular hairs.

The corolla consists of five petals that may be free or united at the base. There are five stamens and a superior, single-chambered ovary containing one ovule.

The fruit is generally a small capsule or achene and frequently remains enclosed within the persistent calyx.

Genera of Cyprus

The genus Limonium includes mainly perennial or annual herbs, frequently with their leaves concentrated in a basal rosette. The highly branched inflorescences carry numerous small flowers, usually in shades of violet, pink or white.

The genus Plumbago includes herbs or small shrubs with leafy stems and tubular flowers. The calyx possesses characteristic sticky glandular hairs that can trap small insects, although the plant is not considered truly insectivorous.

Distribution and habitats in Cyprus

Most Cypriot species of Limonium are associated with coastal and saline habitats. They occur on rocky shores, sea cliffs, salt marshes, salt lakes, coastal plains, sandy sites and depressions affected by sea spray or periodic flooding.

These plants possess adaptations allowing them to tolerate high salinity, strong winds, intense solar radiation, drought and limited freshwater availability.

Plumbago europaea generally occurs in dry, rocky and disturbed places, along roadsides, at field margins, in shrublands and near old settlements or ruins.

Taxa of the family Plumbaginaceae in Cyprus

Native non-endemic taxa

Limonium
  1. Limonium avei (De Not.) Brullo & Erben – Species – Native non-endemic
  2. Limonium echioides (L.) Mill. – Species – Native non-endemic
  3. Limonium meyeri (Boiss.) Kuntze – Species – Native non-endemic
  4. Limonium sinuatum (L.) Mill. – Species – Native non-endemic
  5. Limonium virgatum (Willd.) Fourr. – Species – Native non-endemic
Plumbago
  1. Plumbago europaea L. – Species – Native non-endemic

Endemic taxa of Cyprus

Limonium
  1. Limonium ammochostianum Erben & al. – Species – Endemic to Cyprus
  2. Limonium cyprium (Meikle) Hand & Buttler – Species – Endemic to Cyprus
  3. Limonium karpasiticum Kefalas & al. – Species – Endemic to Cyprus
  4. Limonium mucronulatum (H. Lindb.) Greuter & Burdet – Species – Endemic to Cyprus
  5. Limonium paralimniticum Christodoulou & al. – Species – Endemic to Cyprus

Hybrids

Limonium
  1. Limonium ammochostianum × Limonium virgatum – Hybrid – Hybrid

No alien or naturalized taxa or taxa of uncertain status belonging to the family Plumbaginaceae are recorded in the Cypriot flora.

Endemic species of Cyprus

Plumbaginaceae displays a significant degree of endemism in Cyprus. All five endemic species belong to the genus Limonium, a genus known for pronounced local differentiation and the presence of numerous species with extremely restricted geographical ranges.

Limonium ammochostianum Erben & al.

Limonium ammochostianum is a species endemic to Cyprus associated with coastal habitats in the wider Famagusta area. It grows in places influenced by salinity, sea spray and the particular conditions of the coastal environment.

Limonium cyprium (Meikle) Hand & Buttler

Limonium cyprium is an endemic species of the Cypriot flora. Like other Cypriot members of the genus, it is adapted to open coastal or saline habitats and has a restricted global distribution.

Limonium karpasiticum Kefalas & al.

Limonium karpasiticum is an endemic species associated with the Karpasia Peninsula. Its extremely restricted distribution increases the importance of protecting the coastal sites in which it survives.

Limonium mucronulatum (H. Lindb.) Greuter & Burdet

Limonium mucronulatum is another endemic Cypriot species adapted to the difficult conditions of coastal habitats. It is characterized by morphological features of its leaves, branches and flowers that distinguish it from related species.

Limonium paralimniticum Christodoulou & al.

Limonium paralimniticum is a narrow endemic of Cyprus described from the Paralimni area. Its restricted distribution and dependence on specialized habitats make it particularly vulnerable to changes in land use.

Hybridization

The natural hybrid Limonium ammochostianum × Limonium virgatum is recorded in Cyprus. Hybridization is a frequent and evolutionarily important phenomenon in the genus Limonium.

The formation of hybrids is facilitated when related species grow close together and flower during the same period. Hybrid plants may display morphological characteristics intermediate between the parental taxa.

Their identification can be difficult and frequently requires detailed morphological examination, comparison with the parental plants and, in some cases, cytological or molecular analyses.

Ecology

The flowers of the family attract bees, small butterflies, flies and other insects. The dense inflorescences of Limonium can provide an important source of nectar and pollen in coastal ecosystems, particularly during dry periods.

Species of Limonium contribute to soil stabilization and the maintenance of vegetation in saline and windswept sites where few other plants can survive.

Many species possess glands on their leaves through which excess salt is excreted. They may also reduce water loss through rigid or fleshy leaves and the seasonal reduction of their leaf surface.

Uses

Some species of Limonium, internationally known as sea-lavenders or statices, are cultivated as ornamental plants. Their inflorescences retain their form and frequently their colour after drying and are used in arrangements of dried flowers.

Limonium sinuatum is one of the best-known ornamental species of the family and is cultivated in many countries in various colour forms.

Some species of Plumbago are also cultivated as ornamentals. However, plants of this genus contain bioactive substances and should not be used for therapeutic purposes without specialist knowledge.

Threats and protection

Coastal members of the Plumbaginaceae are particularly vulnerable because many occupy small and isolated areas. The principal threats include residential and tourist development, road construction, drainage or alteration of saline wetlands, waste disposal, uncontrolled vehicle movement and intense human presence.

Mechanical beach cleaning, the removal of natural vegetation and interventions on rocky coasts can destroy small populations before they have even been accurately documented.

Sea-level rise, coastal erosion, changes in rainfall and prolonged droughts represent additional threats associated with climate change.

The endemic species require accurate population mapping, systematic monitoring, habitat protection and the conservation of seeds in suitable genetic-material banks. Particular care is needed to ensure that small populations and natural hybrids are not destroyed by construction projects or inappropriate management.

Systematic classification

  • Kingdom: Plantae
  • Phylum: Streptophyta
  • Class: Equisetopsida
  • Subclass: Magnoliidae
  • Angiosperms: Angiosperms
  • Eudicots: Eudicots
  • Order: Caryophyllales
  • Family: Plumbaginaceae
  • Genera in Cyprus: Limonium, Plumbago
  • Number of genera in Cyprus: 2
  • Number of taxa in Cyprus: 12
  • Native non-endemic taxa: 6
  • Endemic taxa: 5
  • Alien and naturalized taxa: 0
  • Hybrids: 1
  • Taxa of uncertain status: 0

Details of the taxa in Cyprus

Native non-endemic – 6 taxa

    1. Limonium avei (De Not.) Brullo & Erben – Species
    1. Limonium echioides (L.) Mill. – Species
    1. Limonium meyeri (Boiss.) Kuntze – Species
    1. Limonium sinuatum (L.) Mill. – Species
    1. Limonium virgatum (Willd.) Fourr. – Species
    1. Plumbago europaea L. – Species

Endemic to Cyprus – 5 taxa

    1. Limonium ammochostianum Erben & al. – Species
    1. Limonium cyprium (Meikle) Hand & Buttler – Species
    1. Limonium karpasiticum Kefalas & al. – Species
    1. Limonium mucronulatum (H. Lindb.) Greuter & Burdet – Species
    1. Limonium paralimniticum Christodoulou & al. – Species

Hybrids – 1 taxon

    1. Limonium ammochostianum × Limonium virgatum – Hybrid

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)