See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Polypodiaceae, γνωστή στα αγγλικά ως polypody family, είναι οικογένεια φτερών που ανήκει στην τάξη Polypodiales. Σύμφωνα με τη σύγχρονη ταξινομική της οριοθέτηση, περιλαμβάνει παγκοσμίως περίπου 64–65 γένη και 1.650 είδη.
Τα μέλη της οικογένειας είναι άσπερμα αγγειόφυτα. Δεν σχηματίζουν άνθη, καρπούς ή σπέρματα, αλλά αναπαράγονται με σπόρια. Η οικογένεια παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποικιλότητά της σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, όπου πολλά είδη αναπτύσσονται ως επίφυτα πάνω σε κορμούς και κλαδιά δέντρων.
Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η Polypodiaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 1 taxon, το ιθαγενές μη ενδημικό Polypodium cambricum.
Μορφολογικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της οικογένειας είναι πολυετή φτερά με έρποντα ή σπανιότερα όρθια ριζώματα. Τα ριζώματα καλύπτονται συνήθως από καστανά λέπια και αναπτύσσονται πάνω ή μέσα σε ρωγμές βράχων, σε τοίχους, στο έδαφος ή πάνω σε κορμούς δέντρων.
Τα φύλλα των φτερών ονομάζονται φύλλα ή φρόντες. Αποτελούνται από τον μίσχο και το έλασμα και μπορεί να είναι ακέραια, πτεροσχιδή ή πτεροειδή. Τα νεαρά φύλλα είναι αρχικά περιελιγμένα και ξετυλίγονται σταδιακά καθώς αναπτύσσονται.
Στην κάτω επιφάνεια των ώριμων φύλλων σχηματίζονται ομάδες σποραγγείων, γνωστές ως σωροί. Στο γένος Polypodium οι σωροί είναι συνήθως στρογγυλοί, διατάσσονται σε δύο σειρές κατά μήκος των πλευρών της κεντρικής νεύρωσης κάθε λοβού και δεν καλύπτονται από πραγματικό επικάλυμμα ή ινδούσιο.
Μέσα στα σποράγγεια παράγονται τα πολυάριθμα, πολύ μικρά σπόρια. Όταν ωριμάσουν, τα σποράγγεια ανοίγουν και τα σπόρια διασπείρονται κυρίως με τον άνεμο.
Εξάπλωση και ενδιαιτήματα στην Κύπρο
Το Polypodium cambricum έχει φυσική εξάπλωση από τη βορειοδυτική Ευρώπη μέχρι τη Μεσόγειο και τον Καύκασο. Η Κύπρος περιλαμβάνεται στη φυσική περιοχή εξάπλωσης του είδους.
Στην Κύπρο απαντά κυρίως σε σκιερές ή ημισκιερές βραχώδεις θέσεις, σχισμές βράχων, παλαιούς τοίχους, όχθες, δασικές περιοχές και θέσεις κάτω από θάμνους ή δέντρα. Προτιμά μικροενδιαιτήματα όπου συγκρατούνται υγρασία, χώμα και οργανική ύλη.
Μπορεί να αναπτύσσεται πάνω σε ασβεστολιθικά ή άλλα πετρώματα, ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες. Η παρουσία του επηρεάζεται κυρίως από τη σκίαση, την υγρασία και την ύπαρξη κατάλληλων ρωγμών για την εγκατάσταση του ριζώματος.
Το taxon της οικογένειας Polypodiaceae στην Κύπρο
Ιθαγενή μη ενδημικά taxa
Polypodium
- Polypodium cambricum L. – Species – Ιθαγενές μη ενδημικό
Στην κυπριακή χλωρίδα δεν καταγράφονται ενδημικά, ξενικά ή πολιτογραφημένα taxa, υβρίδια ή taxa αβέβαιης κατάστασης της οικογένειας Polypodiaceae.
Polypodium cambricum L.
Το Polypodium cambricum είναι πολυετές φτέρο με παχύ, έρπον ρίζωμα που καλύπτεται από καστανά ή χρυσοκάστανα λέπια. Από το ρίζωμα αναπτύσσονται μεμονωμένα φύλλα σε μικρή απόσταση μεταξύ τους.
Τα φύλλα έχουν συνήθως τριγωνικό έως επιμήκες περίγραμμα και είναι βαθιά πτεροσχιδή. Οι λοβοί βρίσκονται στις δύο πλευρές της κεντρικής νεύρωσης και μπορεί να έχουν ακέραιο ή ελαφρώς οδοντωτό περιθώριο.
Το είδος παρουσιάζει συχνά εποχική ανάπτυξη προσαρμοσμένη στο μεσογειακό κλίμα. Τα νέα φύλλα εμφανίζονται μετά τις φθινοπωρινές και χειμερινές βροχές και παραμένουν πράσινα κατά την ψυχρότερη και υγρότερη περίοδο.
Καθώς αυξάνονται η θερμοκρασία και η θερινή ξηρασία, τα φύλλα μπορεί να ξηραίνονται. Το υπόγειο ή προστατευμένο ρίζωμα παραμένει ζωντανό και επιτρέπει στο φυτό να αναπτυχθεί ξανά όταν επιστρέψουν οι κατάλληλες συνθήκες υγρασίας.
Οι σωροί είναι στρογγυλοί και αρχικά κιτρινωποί έως πορτοκαλί. Καθώς ωριμάζουν, αποκτούν καστανότερο χρώμα. Η μορφή των φύλλων, των λεπιών του ριζώματος και των σπορίων χρησιμοποιείται για τη διάκριση του είδους από άλλα συγγενικά φτέρη.
Βιολογικός κύκλος και αναπαραγωγή
Ο βιολογικός κύκλος του Polypodium cambricum περιλαμβάνει δύο διαφορετικές γενεές. Το εμφανές φυτό με τα φύλλα είναι το σπορόφυτο, το οποίο παράγει σπόρια μέσα στα σποράγγεια.
Όταν ένα σπόριο βρεθεί σε κατάλληλο υγρό υπόστρωμα, μπορεί να βλαστήσει και να σχηματίσει ένα μικρό, λεπτό και συνήθως καρδιόσχημο γαμετόφυτο, γνωστό ως πρόθαλλο.
Πάνω στο πρόθαλλο σχηματίζονται τα αναπαραγωγικά όργανα. Η παρουσία νερού είναι απαραίτητη για να κινηθούν τα αρσενικά αναπαραγωγικά κύτταρα προς το θηλυκό κύτταρο και να πραγματοποιηθεί η γονιμοποίηση.
Μετά τη γονιμοποίηση αναπτύσσεται ένα νέο σπορόφυτο. Το νεαρό φτέρο αρχικά εξαρτάται από το πρόθαλλο, αλλά σύντομα σχηματίζει δικές του ρίζες και φύλλα.
Οικολογία
Το Polypodium cambricum αποτελεί χαρακτηριστικό φυτό των σκιερών βράχων, των παλαιών τοίχων και των υγρών μικροενδιαιτημάτων. Το έρπον ρίζωμά του επιτρέπει τη σταδιακή επέκταση του φυτού μέσα στις κατάλληλες ρωγμές.
Τα φύλλα συμβάλλουν στη συγκράτηση οργανικού υλικού και υγρασίας σε μικρές κοιλότητες των βράχων. Μαζί με βρύα, λειχήνες και άλλα μικρά φυτά, συμμετέχει στη δημιουργία μικροενδιαιτημάτων για ασπόνδυλα και μικροοργανισμούς.
Η εποχική θερινή αδράνεια αποτελεί σημαντική προσαρμογή στο μεσογειακό κλίμα. Το φυτό περιορίζει την απώλεια νερού κατά την ξηρότερη περίοδο, διατηρώντας ζωντανό το προστατευμένο ρίζωμά του.
Τα σπόρια μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις με τον άνεμο. Ωστόσο, η εγκατάσταση νέου φυτού απαιτεί κατάλληλο υγρό και προστατευμένο μικροπεριβάλλον.
Ταξινομικές δυσκολίες
Το γένος Polypodium περιλαμβάνει μορφολογικά παρόμοια είδη, υποείδη και υβρίδια. Η αναγνώρισή τους μπορεί να είναι δύσκολη μόνο από τη γενική εμφάνιση των φύλλων.
Για την ασφαλή διάκριση μπορεί να χρειάζεται εξέταση των λεπιών του ριζώματος, της μορφής και των διαστάσεων των σπορίων, των σποραγγείων και λεπτομερειών του ελάσματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται κυτταρολογικές ή μοριακές μέθοδοι.
Το Polypodium cambricum έχει επίσης αναφερθεί στο παρελθόν με διαφορετικές ταξινομικές ερμηνείες ή ως μέρος ευρύτερων ομάδων συγγενικών φτερών. Για τον κατάλογο της Κύπρου ακολουθείται η ονομασία Polypodium cambricum L.
Χρήσεις και προφυλάξεις
Διάφορα είδη του γένους Polypodium χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά σε διαφορετικές χώρες. Τα ριζώματα ορισμένων ειδών έχουν χαρακτηριστική γεύση και αναφέρονται σε ιστορικές βοτανικές ή φαρμακευτικές πηγές.
Οι παραδοσιακές χρήσεις συγγενικών ειδών δεν σημαίνουν ότι όλα τα είδη έχουν τις ίδιες ιδιότητες ή είναι ασφαλή. Η συλλογή ή χρήση άγριων φτερών δεν πρέπει να γίνεται χωρίς σωστή αναγνώριση και εξειδικευμένη καθοδήγηση.
Τα άγρια φυτά δεν πρέπει να ξεριζώνονται για μεταφύτευση, επειδή η απομάκρυνση του ριζώματος καταστρέφει ολόκληρο το φυτό και μπορεί να επηρεάσει μικρούς τοπικούς πληθυσμούς.
Απειλές και προστασία
Οι πληθυσμοί του είδους μπορεί να επηρεάζονται τοπικά από την καταστροφή βραχωδών θέσεων, την απομάκρυνση της φυσικής βλάστησης, τις εκχερσώσεις, τις πυρκαγιές και τα έργα ανάπτυξης.
Η επισκευή ή ο καθαρισμός παλαιών πέτρινων τοίχων με την πλήρη αφαίρεση της βλάστησης μπορεί να καταστρέψει φυτά που χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να εγκατασταθούν.
Οι παρατεταμένες ξηρασίες και η μείωση της διαθέσιμης υγρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής μπορούν να περιορίσουν τα κατάλληλα μικροενδιαιτήματα, ιδιαίτερα στις θερμότερες και ξηρότερες περιοχές.
Η διατήρηση σκιερών βραχωδών θέσεων, παλαιών τοίχων, φυσικών όχθεων και δασικών μικροενδιαιτημάτων συμβάλλει στην προστασία του είδους. Η φωτογράφιση πρέπει να γίνεται χωρίς απομάκρυνση των φυτών ή καταστροφή του ριζώματος.
Συστηματική ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Συνομοταξία: Streptophyta
- Κλάση: Equisetopsida
- Υποκλάση: Polypodiinae
- Τάξη: Polypodiales
- Οικογένεια: Polypodiaceae
- Γένος στην Κύπρο: Polypodium
- Αριθμός γενών στην Κύπρο: 1
- Αριθμός taxa στην Κύπρο: 1
- Ιθαγενή μη ενδημικά taxa: 1
- Ενδημικά taxa: 0
- Ξενικά και πολιτογραφημένα taxa: 0
- Υβρίδια: 0
- Taxa αβέβαιης κατάστασης: 0
Στοιχεία του είδους στην Κύπρο
1318. Polypodium cambricum L.
- Γένος: Polypodium
- Ταξινομική βαθμίδα: Species
- Κατάσταση στην Κύπρο: Ιθαγενές μη ενδημικό
Πηγές
- ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Plants of the World Online – Polypodiaceae
- Plants of the World Online – Polypodium
- Plants of the World Online – Polypodium cambricum
- Pteridophyte Phylogeny Group
- World Flora Online
Text by George Konstantinou
The family Polypodiaceae, commonly known as the polypody family, is a family of ferns belonging to the order Polypodiales. Under its modern taxonomic circumscription, it comprises approximately 64–65 genera and 1,650 species worldwide.
The members of the family are seedless vascular plants. They do not produce flowers, fruits or seeds but reproduce by spores. The family displays its greatest diversity in tropical and subtropical regions, where many species grow as epiphytes on tree trunks and branches.
According to the organized checklist of the Cypriot flora, Polypodiaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 1 taxon, the native non-endemic Polypodium cambricum.
Morphological characteristics
The members of the family are perennial ferns with creeping or, less commonly, erect rhizomes. The rhizomes are generally covered with brown scales and grow upon or within rock crevices, on walls, in soil or on tree trunks.
The leaves of ferns are known as fronds. They consist of the stalk and blade and may be entire, pinnatifid or pinnate. Young fronds are initially coiled and gradually unfurl as they develop.
Groups of sporangia, known as sori, develop on the lower surface of mature fronds. In the genus Polypodium, the sori are generally round, arranged in two rows along the sides of the midvein of each lobe and are not covered by a true protective covering or indusium.
Numerous, extremely small spores are produced inside the sporangia. When mature, the sporangia open and the spores are dispersed mainly by wind.
Distribution and habitats in Cyprus
Polypodium cambricum has a native range extending from northwestern Europe to the Mediterranean and the Caucasus. Cyprus forms part of the species’ natural range.
In Cyprus, it occurs mainly in shaded or partly shaded rocky places, rock crevices, old walls, banks, woodland and sites beneath shrubs or trees. It prefers microhabitats in which moisture, soil and organic matter accumulate.
It may grow on limestone or other rocks, depending on local conditions. Its presence is influenced mainly by shade, moisture and the existence of suitable crevices in which the rhizome can become established.
The taxon of the family Polypodiaceae in Cyprus
Native non-endemic taxa
Polypodium
- Polypodium cambricum L. – Species – Native non-endemic
No endemic, alien or naturalized taxa, hybrids or taxa of uncertain status belonging to the family Polypodiaceae are recorded in the Cypriot flora.
Polypodium cambricum L.
Polypodium cambricum is a perennial fern with a thick, creeping rhizome covered with brown or golden-brown scales. Individual fronds develop from the rhizome at short distances from one another.
The fronds generally have a triangular to elongated outline and are deeply pinnatifid. The lobes occur on both sides of the midvein and may possess entire or slightly toothed margins.
The species frequently displays seasonal growth adapted to the Mediterranean climate. New fronds appear following the autumn and winter rains and remain green during the cooler and wetter period.
As temperatures and summer drought increase, the fronds may dry out. The underground or protected rhizome remains alive and allows the plant to grow again when suitable moisture conditions return.
The sori are round and initially yellowish to orange. As they mature, they become browner. The form of the fronds, rhizome scales and spores is used to distinguish the species from other related ferns.
Life cycle and reproduction
The life cycle of Polypodium cambricum includes two different generations. The visible plant with fronds is the sporophyte, which produces spores inside the sporangia.
When a spore reaches a suitable moist substrate, it may germinate and form a small, thin and generally heart-shaped gametophyte, known as a prothallus.
The reproductive organs develop on the prothallus. Water is necessary for the male reproductive cells to move towards the female cell and for fertilization to take place.
Following fertilization, a new sporophyte develops. The young fern initially depends on the prothallus but soon forms its own roots and fronds.
Ecology
Polypodium cambricum is a characteristic plant of shaded rocks, old walls and moist microhabitats. Its creeping rhizome allows the plant to expand gradually through suitable crevices.
The fronds contribute to the retention of organic material and moisture in small rock depressions. Together with mosses, lichens and other small plants, it participates in the creation of microhabitats for invertebrates and microorganisms.
Seasonal summer dormancy is an important adaptation to the Mediterranean climate. The plant reduces water loss during the driest period while keeping its protected rhizome alive.
The spores can be transported over long distances by wind. However, the establishment of a new plant requires a suitable moist and protected microenvironment.
Taxonomic difficulties
The genus Polypodium includes morphologically similar species, subspecies and hybrids. Their identification may be difficult when based only on the general appearance of the fronds.
Reliable distinction may require examination of the rhizome scales, the form and dimensions of the spores, the sporangia and details of the blade. Cytological or molecular methods are used in some cases.
Polypodium cambricum has also been reported in the past under different taxonomic interpretations or as part of broader groups of related ferns. The name Polypodium cambricum L. is followed in the checklist of Cyprus.
Uses and precautions
Various species of Polypodium have been used traditionally in different countries. The rhizomes of certain species have a characteristic flavour and are mentioned in historical botanical or medicinal sources.
Traditional uses of related species do not mean that all species possess the same properties or are safe. Wild ferns should not be collected or used without correct identification and specialist guidance.
Wild plants should not be uprooted for transplantation because removing the rhizome destroys the entire plant and may affect small local populations.
Threats and protection
Populations of the species may be locally affected by the destruction of rocky sites, removal of natural vegetation, land clearance, fires and development projects.
The repair or cleaning of old stone walls involving the complete removal of vegetation may destroy plants that required many years to become established.
Prolonged drought and reduced moisture availability resulting from climate change may restrict suitable microhabitats, particularly in warmer and drier regions.
The conservation of shaded rocky sites, old walls, natural banks and woodland microhabitats contributes to the protection of the species. Photography should be carried out without removing plants or damaging the rhizome.
Systematic classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Polypodiinae
- Order: Polypodiales
- Family: Polypodiaceae
- Genus in Cyprus: Polypodium
- Number of genera in Cyprus: 1
- Number of taxa in Cyprus: 1
- Native non-endemic taxa: 1
- Endemic taxa: 0
- Alien and naturalized taxa: 0
- Hybrids: 0
- Taxa of uncertain status: 0
Details of the species in Cyprus
1318. Polypodium cambricum L.
- Genus: Polypodium
- Taxonomic rank: Species
- Status in Cyprus: Native non-endemic
No comments:
Post a Comment