See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Γενικά χαρακτηριστικά
Η Aloe vera είναι πολυετές, αειθαλές παχύφυτο, ιδιαίτερα γνωστό για τα σαρκώδη φύλλα του και τη διαφανή γέλη που περιέχουν. Καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό και ως πρώτη ύλη για καλλυντικά και άλλα εμπορικά προϊόντα. Η ονομασία «αλόη» χρησιμοποιείται επίσης για πολλά διαφορετικά είδη του γένους Aloe, επομένως δεν αποτελεί από μόνη της ασφαλή ταυτοποίηση του συγκεκριμένου είδους.
Ανήκει στην οικογένεια Asphodelaceae, η οποία παρουσιάζεται στο blog και με την παλαιότερη ονομασία Xanthorrhoeaceae. Με τη σημερινή ευρεία οριοθέτησή της, η οικογένεια περιλαμβάνει περίπου 40 γένη και 900–1.000 είδη. Το γένος Aloe περιλαμβάνει περίπου 500 είδη, με τον αριθμό να διαφοροποιείται ανάλογα με την ταξινομική αντιμετώπιση.
Επιστημονική ονομασία και συνώνυμα
Το αποδεκτό επιστημονικό όνομα είναι Aloe vera (L.) Burm.f., δημοσιευμένο το 1768. Η αρχική ονομασία του Λινναίου ήταν Aloe perfoliata var. vera L., το 1753. Οι παρενθέσεις γύρω από το «L.» δείχνουν ότι η αρχική περιγραφή έγινε από τον Λινναίο και ακολούθησε μεταφορά στη σημερινή ονομασία από τον Nicolaas Laurens Burman.
Σημαντικό συνώνυμο είναι το Aloe barbadensis Mill., το οποίο χρησιμοποιείται ακόμη σε εμπορικά προϊόντα και παλαιότερη βιβλιογραφία. Άλλο συνώνυμο είναι το Aloe vulgaris Lam. Οι ονομασίες αυτές δεν αντιπροσωπεύουν ξεχωριστά αποδεκτά είδη.
Καταγωγή, εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Σύμφωνα με το Plants of the World Online των Βασιλικών Βοτανικών Κήπων του Kew, η φυσική κατανομή του είδους εντοπίζεται στο βόρειο Ομάν, στην οροσειρά Hajar. Η μακρόχρονη καλλιέργεια και μεταφορά του από τον άνθρωπο συνέβαλαν στην ευρύτατη εξάπλωσή του πέρα από τη φυσική του περιοχή.
Σήμερα απαντά ως εισαγμένο φυτό σε πολλές θερμές περιοχές, μεταξύ άλλων στη Μεσόγειο, στην Αφρική, στην Ασία και στην Αμερική.
Στην Κύπρο είναι ξενικό και όχι ενδημικό είδος. Η Flora of Cyprus το κατατάσσει στην κατηγορία Casual — περιστασιακά αυτοφυές ξενικό είδος (CA). Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εμφανίζεται εκτός καλλιέργειας, χωρίς η συγκεκριμένη κατάταξη να τεκμηριώνει μόνιμους, αυτοσυντηρούμενους πληθυσμούς. Η κυπριακή χλωριδική καταγραφή δίνει υψομετρικό εύρος 0–100 μέτρων.
Μορφολογία
Το φυτό σχηματίζει ρόδακα από παχιά, λογχοειδή φύλλα, με πολύ κοντό βλαστό. Τα φύλλα είναι πράσινα έως γκριζοπράσινα και φέρουν μικρά, ανοιχτόχρωμα δόντια κατά μήκος των περιθωρίων. Μπορούν να φτάσουν περίπου τα 50–60 εκατοστά σε μήκος.
Από τη βάση αναπτύσσονται παραφυάδες, οι οποίες σταδιακά σχηματίζουν συστάδες γύρω από το μητρικό φυτό. Η ανθοφορία εμφανίζεται σε ψηλό ανθοφόρο βλαστό, συχνά περίπου 90 εκατοστών, με βοτρυώδεις ταξιανθίες. Τα άνθη είναι σωληνοειδή, κυρίως κίτρινα, μήκους περίπου 3 εκατοστών.
Ο καρπός είναι κάψα που ανοίγει κατά την ωρίμανση και απελευθερώνει σπόρους. Η παραγωγή βιώσιμων σπόρων δεν είναι εξίσου επιτυχής σε όλες τις περιοχές καλλιέργειας· γι’ αυτό ο πολλαπλασιασμός με παραφυάδες χρησιμοποιείται ευρέως.
Ανθοφορία και προσαρμογή στην ξηρασία
Για την Κύπρο, η Flora of Cyprus καταγράφει ανθοφορία τον Απρίλιο και τον Μάιο. Η ανάπτυξη και η ανθοφορία επηρεάζονται επίσης από τις συνθήκες καλλιέργειας.
Η αποθήκευση νερού στα σαρκώδη φύλλα αποτελεί σημαντική προσαρμογή στην ξηρασία. Επιπλέον, η αλόη χρησιμοποιεί τη φωτοσυνθετική οδό CAM: προσλαμβάνει διοξείδιο του άνθρακα κυρίως τη νύχτα, περιορίζοντας την απώλεια νερού κατά τις θερμές ώρες της ημέρας. Η αντοχή αυτή δεν σημαίνει ότι το φυτό δεν χρειάζεται καθόλου νερό.
Καλλιέργεια και πολλαπλασιασμός
Η Aloe vera αναπτύσσεται καλύτερα σε φωτεινή, προστατευμένη θέση και σε έδαφος ή υπόστρωμα με πολύ καλή αποστράγγιση. Είναι ευαίσθητη στον παγετό και στην παρατεταμένη υγρασία γύρω από τις ρίζες.
Στη γλάστρα χρειάζεται οπές αποστράγγισης. Το πότισμα πρέπει να προσαρμόζεται στη θερμοκρασία, στην εποχή και στην υγρασία του υποστρώματος, αφήνοντάς το να στεγνώνει ανάμεσα στα ποτίσματα. Τον χειμώνα απαιτείται συνήθως λιγότερο νερό.
Ο πρακτικότερος τρόπος πολλαπλασιασμού είναι ο διαχωρισμός των παραφυάδων, ιδιαίτερα την άνοιξη ή στις αρχές του καλοκαιριού. Μπορεί επίσης να πολλαπλασιαστεί με σπόρους. Πιθανοί εχθροί στην καλλιέργεια είναι τα κοκκοειδή και οι ψευδόκοκκοι.
Η γέλη και ο κίτρινος χυμός του φύλλου
Στο φύλλο υπάρχουν δύο διαφορετικά υλικά που συχνά συγχέονται. Η διαφανής γέλη βρίσκεται στον εσωτερικό σαρκώδη ιστό. Ο κιτρινωπός, πικρός χυμός, γνωστός ως latex της αλόης, προέρχεται από ιστούς κοντά στον εξωτερικό φλοιό.
Ο κίτρινος χυμός περιέχει ουσίες όπως η αλοΐνη και δεν έχει τις ίδιες ιδιότητες ή την ίδια ασφάλεια με τη γέλη. Ένα παρασκεύασμα από ολόκληρο αλεσμένο φύλλο μπορεί να περιλαμβάνει και τα δύο. Επομένως, οι διαφορετικές μορφές προϊόντων αλόης δεν είναι ισοδύναμες.
Χρήσεις και ασφάλεια
Η γέλη χρησιμοποιείται ευρέως σε καλλυντικά και προϊόντα περιποίησης του δέρματος. Κλινικές μελέτες υποδεικνύουν ότι ορισμένα τοπικά σκευάσματα μπορεί να βοηθούν στην επούλωση εγκαυμάτων και στη μείωση του σχετικού πόνου. Τα ευρήματα αυτά δεν τεκμηριώνουν όλους τους θεραπευτικούς ισχυρισμούς που αποδίδονται στο φυτό.
Η εφαρμογή στο δέρμα μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, κνησμό ή εξάνθημα. Η κατάποση του κίτρινου χυμού μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο, κράμπες και διάρροια. Έχουν επίσης αναφερθεί περιστατικά ηπατικής βλάβης από προϊόντα αλόης που λαμβάνονται από το στόμα, καθώς και αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.
Η λήψη αλόης από το στόμα μπορεί να είναι επικίνδυνη κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό. Η παρουσία της σε έναν κήπο δεν καθιστά ασφαλή την αυτοσχέδια παρασκευή πόσιμου προϊόντος από τα φύλλα της.
Ταξινομία
Βασίλειο: Plantae
Κλάδος: Αγγειόσπερμα
Κλάδος: Μονοκοτυλήδονα
Τάξη: Asparagales
Οικογένεια: Asphodelaceae
Υποοικογένεια: Asphodeloideae
Γένος: Aloe
Είδος: Aloe vera (L.) Burm.f.
Αγγλικές ονομασίες: Aloe vera, Barbados aloe
Ελληνική ονομασία: Αλόη η γνήσια
Καθεστώς στην Κύπρο: Ξενικό, περιστασιακά αυτοφυές είδος — Casual (CA)
Πηγές
Flora of Cyprus — Aloe vera: καθεστώς, υψόμετρο και ανθοφορία. a dynamic checklist
Kew, Plants of the World Online — Aloe vera: αποδεκτό όνομα, συνώνυμα και κατανομή. Kew Science
Kew — Aloe vera: περιγραφή και χαρακτηριστικά. Kew Science
Kew — Asphodelaceae: οικογένεια και υποοικογένειες. · Aloe vera: πληροφορίες για το γένος. Kew Science
Royal Horticultural Society — Aloe vera: καλλιέργεια και πολλαπλασιασμός. Barbados aloe
PROSEA — Aloe: μορφολογία, φωτοσύνθεση CAM και αναπαραγωγή. Plant Resources of South East Asia
NCCIH — Aloe Vera: τεκμηρίωση χρήσεων και ασφάλεια. NCCIH
Cyprus Wildflowers — ελληνική ονομασία. cypruswildflowers.com
Text by George Konstantinou.
General characteristics
Aloe vera is a perennial, evergreen succulent, particularly well known for its fleshy leaves and the transparent gel they contain. It is cultivated as an ornamental plant and as a raw material for cosmetics and other commercial products. The name “aloe” also applies to many different species of the genus Aloe, so it does not, on its own, reliably identify this particular species.
It belongs to the Asphodelaceae family, also presented on this blog under the former name Xanthorrhoeaceae. In its current broad circumscription, the family comprises approximately 40 genera and 900–1,000 species. The genus Aloe contains approximately 500 species, with the number varying according to taxonomic treatment.
Scientific name and synonyms
The accepted scientific name is Aloe vera (L.) Burm.f., published in 1768. Linnaeus originally named it Aloe perfoliata var. vera L. in 1753. The parentheses around “L.” indicate that Linnaeus provided the original description, followed by its transfer to the current name by Nicolaas Laurens Burman.
An important synonym is Aloe barbadensis Mill., which remains in use on commercial products and in older literature. Another synonym is Aloe vulgaris Lam. These names do not represent separate accepted species.
Origin, distribution and occurrence in Cyprus
According to Plants of the World Online, maintained by the Royal Botanic Gardens, Kew, the species’ native distribution is in northern Oman, in the Hajar Mountains. Its long history of cultivation and transport by people has contributed to its extensive spread beyond its natural range.
Today, it occurs as an introduced plant in many warm regions, including parts of the Mediterranean, Africa, Asia and the Americas.
In Cyprus, it is an alien species, not an endemic species. Flora of Cyprus classifies it as Casual (CA). This means that it may occur outside cultivation, without this classification establishing the presence of permanent, self-sustaining populations. The Cypriot floristic record gives an altitudinal range of 0–100 metres.
Morphology
The plant forms a rosette of thick, lance-shaped leaves on a very short stem. The leaves are green to grey-green, with small, pale teeth along their margins. They can reach approximately 50–60 centimetres in length.
Offsets develop from the base, gradually forming clumps around the parent plant. Flowers appear on a tall flowering stalk, often approximately 90 centimetres high, bearing racemes. The flowers are tubular, predominantly yellow and approximately 3 centimetres long.
The fruit is a capsule that opens when mature, releasing seeds. Production of viable seeds is not equally successful in all areas of cultivation, which is why propagation through offsets is widely used.
Flowering and adaptation to drought
For Cyprus, Flora of Cyprus records flowering in April and May. Growth and flowering are also influenced by cultivation conditions.
Water storage in the fleshy leaves is an important adaptation to drought. Aloe also uses the CAM photosynthetic pathway: it takes up carbon dioxide mainly at night, reducing water loss during the hotter hours of the day. This tolerance does not mean that the plant requires no water.
Cultivation and propagation
Aloe vera grows best in a bright, sheltered position and in soil or growing medium with excellent drainage. It is sensitive to frost and prolonged moisture around its roots.
Containers need drainage holes. Watering should be adjusted to temperature, season and the moisture of the growing medium, allowing it to dry between waterings. Less water is generally needed in winter.
The most practical propagation method is to separate offsets, particularly in spring or early summer. The plant can also be propagated from seed. Potential cultivation pests include scale insects and mealybugs.
Leaf gel and yellow latex
The leaf contains two different materials that are often confused. The transparent gel occurs in the inner fleshy tissue. The yellowish, bitter sap, known as aloe latex, comes from tissues close to the outer rind.
The yellow latex contains substances such as aloin and does not have the same properties or safety profile as the gel. A preparation made from the entire crushed leaf may contain both. Consequently, different forms of aloe products are not equivalent.
Uses and safety
The gel is widely used in cosmetics and skin-care products. Clinical studies suggest that certain topical preparations may help burns heal and reduce associated pain. These findings do not substantiate every therapeutic claim attributed to the plant.
Application to the skin may cause irritation, itching or a rash. Ingestion of the yellow latex may cause abdominal pain, cramps and diarrhoea. Cases of liver injury associated with orally consumed aloe products have also been reported, along with interactions with medicines.
Taking aloe orally may be unsafe during pregnancy and breastfeeding. Having the plant in a garden does not make homemade preparations intended for drinking safe.
Taxonomy
Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Monocots
Order: Asparagales
Family: Asphodelaceae
Subfamily: Asphodeloideae
Genus: Aloe
Species: Aloe vera (L.) Burm.f.
English common names: Aloe vera, Barbados aloe
Greek common name: Αλόη η γνήσια
Status in Cyprus: Alien, casual occurrence outside cultivation — Casual (CA)
Sources
Flora of Cyprus — Aloe vera: status, altitude and flowering.
Kew, Plants of the World Online — Aloe vera: accepted name, synonyms and distribution.
Kew — Aloe vera: description and characteristics.
Kew — Asphodelaceae: family and subfamilies. · Aloe vera: information about the genus.
Royal Horticultural Society — Aloe vera: cultivation and propagation.
PROSEA — Aloe: morphology, CAM photosynthesis and reproduction.
NCCIH — Aloe Vera: evidence on uses and safety.
Cyprus Wildflowers — Greek common name.
