See also
Το Γέρι της επαρχίας Λευκωσίας – Ιστορία, εκκλησίες, ήρωες και η αιωνόβια παλλούρα – Geri, Nicosia District – History, Churches, Heroes and the Centuries-Old Lotus Jujube – Cyprus
Οι τρεις ήρωες του Γερίου και οι τάφοι τους στον περίβολο της Παναγίας της Χρυσογεριώτισσας – The Three Heroes of Geri and Their Graves in the Churchyard of Panagia Chrysogeriotissa – Cyprus
Ο ναός της Παναγίας της Χρυσογεριώτισσας στο Γέρι της επαρχίας Λευκωσίας – Church of Panagia Chrysogeriotissa in Geri, Nicosia District – Cyprus
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Photos George Konstantinou 5/11/2026
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Θέση και ιστορία της ανέγερσης
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Μηνά βρίσκεται στην πλατεία του Γερίου, στον παλαιό πυρήνα του οικισμού. Η ανέγερσή του αποφασίστηκε καθώς ο πληθυσμός αυξανόταν και ο παλαιότερος ναός της Παναγίας της Χρυσογεριώτισσας δυσκολευόταν να καλύψει τις ανάγκες των πιστών. Ο νέος ναός θεμελιώθηκε το 1916, όμως οι εργασίες κράτησαν σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Κατά την επίσκεψή του στο Γέρι το 1926, ο Αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Γ΄ διαπίστωσε την ανάγκη να ολοκληρωθεί το έργο. Σύμφωνα με τον Δήμο Λατσιών–Γερίου, ο ναός αποπερατώθηκε το 1953.
Τα σχέδια εκπόνησε ο αρχιτέκτονας και πρωτομάστορας Ιάκωβος Παύλου, γνωστός και ως Μάστρε Γιακούμης – Ο Ιάκωβος Παύλου από την Κοντέα , από την κατεχόμενη σήμερα Κοντέα. Στον ίδιο αποδίδονται επίσης τα σχέδια του ναού του Χρυσοσώτηρος στην Ακανθού και του Μητροπολιτικού Ναού της Παναγίας Ευαγγελίστριας στο Δάλι.
Αρχιτεκτονική, τέμπλο και αγιογράφηση
Ο Άγιος Μηνάς είναι πετρόκτιστος, εγγεγραμμένος σταυροειδής ναός βυζαντινής τεχνοτροπίας, με έναν κεντρικό τρούλο και τέσσερις μικρότερους. Στον εγγεγραμμένο σταυροειδή τύπο, οι κεραίες του σταυρού εντάσσονται στο περίγραμμα του κτιρίου και ο κεντρικός τρούλος υψώνεται πάνω από τη διασταύρωσή τους. Οι πέντε τρούλοι αποτελούν το χαρακτηριστικότερο γνώρισμα του εξωτερικού του ναού.
Στο εσωτερικό δεσπόζει το ξυλόγλυπτο τέμπλο του Φυλακτή Ταλιαδώρου. Τις εικόνες του τέμπλου φιλοτέχνησαν ο Πανάρετος Κουσουλίδης και ο Καλλίνικος Σταυροβουνιώτης. Η εσωτερική αγιογράφηση, με τοιχογραφίες βυζαντινής τεχνοτροπίας, είναι έργο του Βαλέριου Ακκάη. Για την ιστορία και τον διάκοσμο του ναού, η Εκκλησία της Κύπρου παραπέμπει επίσης στο βιβλίο του Πολύβιου Πολυβίου Οι εκκλησίες του Γερίου, που εξέδωσε η εκκλησία του Αγίου Μηνά.
Μεταγενέστερες εργασίες
Μετά την αποπεράτωση του ναού ακολούθησαν εργασίες για τη βελτίωση του κτιρίου και του εξοπλισμού του. Το 1992–1993 αυξήθηκε η χωρητικότητα του ναού, κατασκευάστηκε καμπαναριό, τοποθετήθηκαν ηλεκτρικές καμπάνες, αντικαταστάθηκε το δάπεδο και κατασκευάστηκαν νέα στασίδια και ψαλτήρια. Το 1998 πλακοστρώθηκε η αυλή και τοποθετήθηκαν κιγκλιδώματα. Το 2006–2007 έγιναν εκτεταμένες εργασίες συντήρησης, με μόνωση της στέγης, τοποθέτηση κεραμιδιών και επισκευή ρωγμών στην τοιχοποιία.
Ο Άγιος Μηνάς και η πανήγυρη του Γερίου
Ο ναός είναι αφιερωμένος στον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Μηνά τον Αιγύπτιο, προστάτη της ενορίας, και πανηγυρίζει στις 11 Νοεμβρίου. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Μηνάς γεννήθηκε στην Αίγυπτο τον 3ο αιώνα και υπηρέτησε στον ρωμαϊκό στρατό στη Μικρά Ασία. Εγκατέλειψε τη στρατιωτική υπηρεσία την εποχή των διωγμών, έζησε για ένα διάστημα ως ασκητής και μαρτύρησε αφού ομολόγησε δημόσια τη χριστιανική του πίστη.
Η πανήγυρη του Αγίου Μηνά ήταν, σύμφωνα με προφορική μαρτυρία από το Γέρι, το μεγάλο πανηγύρι του χωριού. Το άλλο καθιερωμένο πανηγύρι γινόταν στις 8 Σεπτεμβρίου, στη γιορτή της Χρυσογεριώτισσας. Η εκκλησιαστική καταγραφή του εσπερινού της 10ης Νοεμβρίου 2021 αναφέρει ότι χοροστάτησε ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Β΄, με τη συμμετοχή του Επισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου. Κατά την ακολουθία έγινε περιφορά της εικόνας του Αγίου και τελέστηκε αρτοκλασία.
Τα μνημόσυνα και οι τάφοι των ηρώων
Στον Άγιο Μηνά τελέστηκε η κηδεία του Κυριάκου Κακουλλή, ο οποίος τραυματίστηκε θανάσιμα στις 19 Μαρτίου 1964 στη μάχη των Καζιβερών. Στον ίδιο ναό τελούνται μνημόσυνα για τον Κακουλλή και τους δύο αγωνιστές της ΕΟΚΑ από το Γέρι, Ιωνά Νικολάου και Κυριάκο Κολοκάση, που σκοτώθηκαν στις 31 Αυγούστου 1956 στη μάχη του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Οι τάφοι των τριών ηρώων βρίσκονται στο παλαιό κοιμητήριο του Γερίου, μέσα στον περίβολο της Παναγίας της Χρυσογεριώτισσας.
Ο ναός και ο παλαιός πυρήνας του Γερίου
Δίπλα στον Άγιο Μηνά βρίσκεται το Μουσείο Λαϊκής Παράδοσης του Γερίου, που άρχισε να δημιουργείται το 2004 με πρωτοβουλία του Αντώνη Αντωνίου. Στα εκθέματά του περιλαμβάνονται αντικείμενα που συνδέονται με παραδοσιακά κυπριακά επαγγέλματα. Η ιστορία του Αγίου Μηνά συνδέει δύο φάσεις της ανάπτυξης του Γερίου. Η παλαιότερη Χρυσογεριώτισσα εξυπηρετούσε την κοινότητα πριν από την ανέγερσή του, ενώ η περαιτέρω αύξηση του πληθυσμού μετά το 1974 οδήγησε στη δημιουργία της νεότερης ενορίας του Αγίου Χαραλάμπους.
Στοιχεία του ναού
| Στοιχείο | Καταγραφή |
|---|---|
| Ονομασία | Ιερός Ναός Αγίου Μηνά Γερίου |
| Τοποθεσία | Πλατεία Γερίου, επαρχία Λευκωσίας |
| Θεμελίωση και αποπεράτωση | 1916 και 1953 |
| Σχέδια | Ιάκωβος Παύλου από την Κοντέα |
| Αρχιτεκτονικός τύπος | Πετρόκτιστος εγγεγραμμένος σταυροειδής ναός με πέντε τρούλους |
| Πανήγυρη | 11 Νοεμβρίου |
| Συντεταγμένες ναού | 35.10647° Β, 33.42213° Α |
Πηγές
- Δήμος Λατσιών–Γερίου – Εκκλησίες του Γερίου και Ιστορική αναδρομή του Γερίου. Γερίου
- Εκκλησία της Κύπρου – Ιερός Ναός Αγίου Μηνά Γερίου και Μνήμη Αγίου Μεγαλομάρτυρος Μηνά – αρχιτεκτονική, τέμπλο και αγιογράφηση του ναού. Εκκλησία της Κύπρου
- Εκκλησία της Κύπρου – Πανηγυρικός Εσπερινός του Αγίου Μηνά στο Γέρι το 2021. Ιστόρημα – Προφορική μαρτυρία για τα πανηγύρια του Γερίου. Εκκλησία της Κύπρου
- Σημερινή – Εκδηλώσεις μνήμης των ηρώων του Γερίου. Διακόνημα – Επιμνημόσυνος λόγος για τον Κυριάκο Κακουλλή. simerini.sigmalive.com
- Χαρτογραφική καταχώριση του ναού και Άγιος Μηνάς Γερίου στο Google Maps. Géri, Cyprus
- Biodiversity of Cyprus – Οργανωμένος κατάλογος εκκλησιών και μοναστηριών της Κύπρου. biodiversitycyprus.blogspot.com
Church of Saint Minas in Geri, Nicosia District, Cyprus
Text by George Konstantinou
Location and construction history
The Church of Saint Minas stands in the square of Geri, in the historic centre of the settlement. The decision to build it came as the population grew and the older Church of Panagia Chrysogeriotissa struggled to meet the needs of worshippers. The foundations of the new church were laid in 1916, but construction took nearly four decades. During a visit to Geri in 1926, Archbishop Kyrillos III recognised the need to complete the project. According to the Municipality of Latsia–Geri, the church was completed in 1953.
The plans were drawn up by the architect and master builder Iakovos Pavlou, also known as Yiakoumis Pavlou, from the now occupied village of Kontea. He is also credited with the designs of the Church of Chrysosotiros in Akanthou and the Metropolitan Church of Panagia Evangelistria in Dali.
Architecture, iconostasis and wall paintings
Saint Minas is a stone-built, cross-in-square church in the Byzantine style, with one central dome and four smaller domes. In a cross-in-square church, the arms of the cross fit within the outline of the building, and the central dome rises above their intersection. The five domes are the most distinctive feature of the exterior.
Inside, the carved wooden iconostasis was made by Fylaktis Taliadoros. Its icons were painted by Panaretos Kousoulidis and Kallinikos Stavrovouniotis. The Byzantine-style wall paintings throughout the interior are the work of Valerios Akkai. For the history and decoration of the church, the Church of Cyprus also points to Polyvios Polyviou’s book The Churches of Geri, published by the Church of Saint Minas.
Later works
After the church was completed, further work improved the building and its furnishings. In 1992–1993, the church’s capacity was increased, a bell tower was built, electrically operated bells were installed, the floor was replaced, and new choir stands and stalls were made. In 1998, the courtyard was paved and railings were installed. Extensive maintenance followed in 2006–2007, including roof insulation, the laying of roof tiles and repairs to cracks in the masonry.
Saint Minas and the feast in Geri
The church is dedicated to Saint Minas the Egyptian, the Great Martyr, patron saint of the parish. Its feast falls on 11 November. According to church tradition, Minas was born in Egypt in the third century and served in the Roman army in Asia Minor. He left military service during the persecutions, lived for a time as an ascetic and was martyred after publicly professing his Christian faith.
According to an oral history from Geri, Saint Minas’s feast was the village’s main annual religious fair. The other customary fair took place on 8 September, on the feast of Chrysogeriotissa. The church’s account of Vespers on 10 November 2021 records that Archbishop Chrysostomos II presided, with the participation of Bishop Christoforos of Karpasia. The service included a procession with the saint’s icon and the blessing of bread.
Memorial services and the heroes’ graves
The funeral of Kyriakos Kakoullis, who was fatally wounded on 19 March 1964 in the battle of Kazivera, was held at the Church of Saint Minas. Memorial services at the same church honour Kakoullis and the two EOKA fighters from Geri, Ionas Nikolaou and Kyriakos Kolokasis, who were killed on 31 August 1956 in the battle at Nicosia General Hospital. The graves of the three heroes are in Geri Old Cemetery, within the churchyard of Panagia Chrysogeriotissa.
The church and Geri’s historic centre
Next to Saint Minas stands the Geri Museum of Folk Tradition, which began to take shape in 2004 through an initiative by Antonis Antoniou. Its exhibits include objects associated with traditional Cypriot trades. The history of Saint Minas connects two phases of Geri’s development. The older church of Chrysogeriotissa served the community before Saint Minas was built, while further population growth after 1974 led to the creation of the newer parish of Saint Charalambos.
Church details
| Feature | Record |
|---|---|
| Name | Church of Saint Minas, Geri |
| Location | Geri village square, Nicosia District |
| Foundations and completion | 1916 and 1953 |
| Design | Iakovos Pavlou of Kontea |
| Architectural type | Stone-built cross-in-square church with five domes |
| Feast day | 11 November |
| Church coordinates | 35.10647° N, 33.42213° E |
Sources
- Municipality of Latsia–Geri – Churches of Geri and History of Geri. Γερίου
- Church of Cyprus – Church of Saint Minas in Geri and Saint Minas and the church’s architecture, iconostasis and wall paintings. Εκκλησία της Κύπρου
- Church of Cyprus – Festal Vespers at Saint Minas in Geri in 2021. Istorima – Oral history of Geri’s religious fairs. Εκκλησία της Κύπρου
- Simerini – Commemorations for the heroes of Geri. Diakonima – Memorial address for Kyriakos Kakoullis. simerini.sigmalive.com
- Church map entry and Church of Saint Minas in Geri on Google Maps. Géri, Cyprus
- Biodiversity of Cyprus – Organised catalogue of churches and monasteries of Cyprus. biodiversitycyprus.blogspot.com
