See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, 15 Οκτωβρίου 2014
Η Ancylolomia tentaculella είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Crambidae και της υποοικογένειας Crambinae. Συνδέεται με ανοιχτά ενδιαιτήματα με αγρωστώδη, στα οποία αναπτύσσονται οι προνύμφες της. Η παρουσία της στην Κύπρο είναι τεκμηριωμένη· οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από το Γέρι, στις 15 Οκτωβρίου 2014.
Περιγραφή και αναγνώριση. Το άνοιγμα των φτερών αναφέρεται συνήθως ως 30–34 mm, αλλά υπάρχει μεγαλύτερη διακύμανση: μελέτη από την Ουγγαρία δίνει 29–39 mm, ενώ εξετασμένα δείγματα από το Ιράν είχαν άνοιγμα 26–40 mm. Τα μπροστινά φτερά είναι ανοιχτόχρωμα, ωχροκίτρινα έως ανοιχτά καστανά, με διάσπαρτα μαύρα λέπια και χαρακτηριστική στενή, κρεμώδη λευκή επιμήκη λωρίδα. Οι κεραίες των αρσενικών είναι έντονα πριονωτές και τα θηλυκά συνήθως μεγαλύτερα.
Το είδος μοιάζει με την Ancylolomia palpella. Στα αρσενικά η μορφή των κεραιών αποτελεί χρήσιμο διαγνωστικό γνώρισμα. Στα θηλυκά της A. tentaculella οι χειλικές προσακτρίδες είναι κοντύτερες και παχύτερες από εκείνες της A. palpella. Η εξέταση των γεννητικών οργάνων χρησιμοποιείται επίσης για ασφαλή διάκριση δύσκολων δειγμάτων.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο. Έχει κυρίως μεσογειακή και δυτικοασιατική εξάπλωση. Απαντά στη νότια Ευρώπη, σε περιοχές της κεντρικής Ευρώπης, στην Κύπρο, στην Τουρκία και στη Μέση Ανατολή, με καταγραφές μέχρι την περιοχή των Ουραλίων. Στη Βρετανία και στο Βέλγιο αντιμετωπίζεται ως σπάνιος μεταναστευτικός επισκέπτης. Στην Κύπρο, πέρα από τη φωτογραφική καταγραφή στο Γέρι, έχει τεκμηριωθεί θηλυκό από το Ακρωτήρι στις 2 Οκτωβρίου 2016, με καταγραφή και των διαγνωστικών γεννητικών οργάνων.
Ενδιαίτημα και συμπεριφορά. Ζει σε ξηρά, ανοιχτά χορτολίβαδα, ηλιόλουστα πρανή, ακαλλιέργητες εκτάσεις και στεπώδεις περιοχές. Στην Κρήτη αναφέρεται από ξηρά λιβάδια και ανοιχτή θαμνώδη βλάστηση. Τα ενήλικα μπορούν να ξεπεταχτούν από την ποώδη βλάστηση όταν ενοχληθούν την ημέρα, ενώ καταγράφονται και με φωτεινές παγίδες.
Κύκλος ζωής και εποχή εμφάνισης. Στη Murcia της Ισπανίας αναφέρεται μία γενεά τον χρόνο, με πτήση από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο. Στο Ιράν έχουν εξεταστεί ενήλικα συλλεγμένα από τις αρχές Ιουνίου έως τον Νοέμβριο, σε υψόμετρα 40–2.500 m. Αυτές οι διαφορές δείχνουν ότι η εποχή εμφάνισης μεταβάλλεται γεωγραφικά. Οι κυπριακές καταγραφές του Οκτωβρίου τεκμηριώνουν φθινοπωρινή παρουσία ενηλίκων στο νησί.
Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ανάπτυξη των προνυμφών από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τα μέσα Ιουλίου. Η προνύμφη ζει σε κατακόρυφη στοά, μήκους περίπου 3–4 cm, στη βάση των στελεχών μεγάλων αγρωστωδών. Η προστατευτική αυτή κατασκευή περιγράφεται επίσης ως μεταξένιος σωλήνας στη βάση του φυτού.
Φυτά ξενιστές και διατροφή. Οι προνύμφες τρέφονται με αγρωστώδη της οικογένειας Poaceae. Ο συγκεκριμένος, τεκμηριωμένος ξενιστής είναι το Dactylis glomerata, γνωστό στα αγγλικά ως Cock’s-foot. Αναφέρονται επίσης άλλα μεγάλα αγρωστώδη χωρίς πάντοτε προσδιορισμό του είδους. Η προνύμφη χαρακτηρίζεται ως ολιγοφάγα, με τη διατροφή της περιορισμένη σε φυτά αυτής της οικογένειας. Η τεκμηρίωση για το Dactylis glomerata αφορά το είδος συνολικά και δεν αποτελεί από μόνη της επιβεβαίωση τροφοληψίας σε αυτό το φυτό στην Κύπρο.
Ταξινομία: Βασίλειο Animalia · Φύλο Arthropoda · Κλάση Insecta · Τάξη Lepidoptera · Υπεροικογένεια Pyraloidea · Οικογένεια Crambidae · Υποοικογένεια Crambinae · Φυλή Ancylolomiini · Γένος Ancylolomia · Είδος Ancylolomia tentaculella (Hübner, 1796). Αρχικός συνδυασμός: Tinea tentaculella Hübner, 1796. Συνώνυμο: Ancylolomia irakella Amsel, 1949.
Πηγές: Biodiversity of Cyprus · Lepiforum · UKMoths · Κατάλογος Λεπιδοπτέρων Βελγίου · Butterflies of Crete · Fazekas, 2012 · Roohigohar, Alipanah & Imani, 2016 · Garre et al., 2021 · BRC — φυτά ξενιστές
Scarce Striped Grass-veneer / Giant Grass-moth – Ancylolomia tentaculella (Hübner, 1796) – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – GERI, 15 October 2014
Ancylolomia tentaculella belongs to the family Crambidae and subfamily Crambinae. It is associated with open grassy habitats, where its caterpillars develop. Its presence in Cyprus is documented; the photographs accompanying this post were taken at Geri on 15 October 2014.
Description and identification. The wingspan is commonly given as 30–34 mm, although broader variation is documented: a Hungarian study gives 29–39 mm, while examined Iranian specimens measured 26–40 mm. The forewings are pale ochreous to light brown, with scattered black scales and a distinctive narrow, creamy-white longitudinal stripe. Male antennae are deeply serrate, and females are usually larger.
The species resembles Ancylolomia palpella. In males, antennal shape is a useful diagnostic feature. Female A. tentaculella have shorter, thicker labial palps than A. palpella. Examination of the genitalia is also used to distinguish difficult specimens reliably.
Distribution and occurrence in Cyprus. Its distribution is principally Mediterranean and western Asian. It occurs in southern Europe, parts of central Europe, Cyprus, Turkey and the Middle East, with records extending to the Ural region. In Britain and Belgium it is treated as a rare migrant. In Cyprus, besides the photographic record from Geri, a female was documented at Akrotiri on 2 October 2016, including documentation of its diagnostic genitalia.
Habitat and behaviour. It inhabits dry, open grassland, sunny embankments, wasteland and steppe-like environments. In Crete it is reported from dry meadows and open scrub. Adults can be flushed from herbaceous vegetation when disturbed during the day and are also recorded using light traps.
Life cycle and seasonal occurrence. In Murcia, Spain, one generation per year is reported, with adults flying from August to October. Examined Iranian specimens were collected from early June to November, at elevations of 40–2,500 m. These differences show that seasonal occurrence varies geographically. The October records from Cyprus document the presence of adults on the island in autumn.
The literature reports larval development from late September to mid-July. The caterpillar lives in a vertical tunnel approximately 3–4 cm long at the base of the stems of large grasses. This protective structure is also described as a silken tube at the base of the plant.
Host plants and feeding. Caterpillars feed on grasses in the family Poaceae. The specifically documented host is Dactylis glomerata, commonly known as Cock’s-foot. Other large grasses are also mentioned, although their species are not always identified. The caterpillar is described as oligophagous, with feeding restricted to plants within this family. The evidence for Dactylis glomerata concerns the moth species generally and does not, by itself, confirm feeding on that plant in Cyprus.
Taxonomy: Kingdom Animalia · Phylum Arthropoda · Class Insecta · Order Lepidoptera · Superfamily Pyraloidea · Family Crambidae · Subfamily Crambinae · Tribe Ancylolomiini · Genus Ancylolomia · Species Ancylolomia tentaculella (Hübner, 1796). Original combination: Tinea tentaculella Hübner, 1796. Synonym: Ancylolomia irakella Amsel, 1949.
Sources: Biodiversity of Cyprus · Lepiforum · UKMoths · Catalogue of the Lepidoptera of Belgium · Butterflies of Crete · Fazekas, 2012 · Roohigohar, Alipanah & Imani, 2016 · Garre et al., 2021 · BRC — host plants
