See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, 4 Δεκεμβρίου 2014
Η Apochima flabellaria είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Geometridae και της υποοικογένειας Ennominae, γνωστή στα αγγλικά ως Mediterranean Brindled Beauty. Η παρουσία της στην Κύπρο είναι τεκμηριωμένη, με φωτογραφικές καταγραφές ενηλίκων κατά τον χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης. Η φωτογραφία της παρούσας ανάρτησης προέρχεται από το Γέρι, στις 4 Δεκεμβρίου 2014.
Περιγραφή και αναγνώριση. Τα ενήλικα έχουν γκριζωπό έως γκριζοκάστανο χρωματισμό. Το Lepidoptera Mundi δίνει άνοιγμα φτερών 34–39 mm για τα αρσενικά και 32–41 mm για τα θηλυκά, ενώ άλλες περιφερειακές πηγές αναφέρουν ελαφρώς διαφορετικά εύρη. Οι κεραίες των αρσενικών είναι διπλά κτενοειδείς και των θηλυκών νηματοειδείς. Χαρακτηριστική είναι η στάση ανάπαυσης: τα φτερά ανασηκώνονται και διπλώνονται σαν βεντάλια. Σε αυτήν την ιδιότητα αναφέρεται το όνομα flabellaria, από το λατινικό flabellum, «βεντάλια». Η προνύμφη είναι πράσινη με λευκές γραμμές και πολυάριθμες μυτερές προεξοχές στη ράχη· τα πορτοκαλί στίγματα αναπνοής περιβάλλονται από μαύρο περίγραμμα.
Εξάπλωση και ενδιαίτημα. Πρόκειται για είδος με μεσογειακή εξάπλωση που επεκτείνεται ανατολικά προς την Κεντρική Ασία. Η πρώτη τεκμηριωμένη πορτογαλική καταγραφή, από το Algarve τον Ιανουάριο του 2014, δημοσιεύθηκε το 2022. Ζει σε θερμά, ξηρά, ανοιχτά ενδιαιτήματα, όπως φρύγανα, ξηρά λιβάδια, θαμνώδεις εκτάσεις, πρανή και παρυφές με ποώδη βλάστηση. Προνύμφες έχουν παρατηρηθεί και στις ηλιόλουστες ή μερικώς σκιαζόμενες παρυφές ελαιώνων.
Βιολογία. Αναφέρεται μία γενεά τον χρόνο. Στην Κρήτη τα ενήλικα εμφανίζονται κυρίως από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο, ενώ στη Σάμο αναφέρεται πτήση από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο· συνεπώς η εποχική εμφάνιση διαφέρει γεωγραφικά. Τα ενήλικα προσελκύονται στο φως. Οι προνύμφες αναπτύσσονται την άνοιξη, με παρατηρήσεις κυρίως από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο. Η νύμφωση γίνεται σε συμπαγές κουκούλι μέσα στο έδαφος. Στη Σάμο περιγράφεται διαχείμαση του σχεδόν ολοκληρωμένου ενήλικου μέσα στη νυμφική θήκη. Έχει επίσης φωτογραφηθεί θηλυκό να αποθέτει αυγά σε τοίχο στην Κρήτη.
Φυτά ξενιστές. Η προνύμφη είναι πολυφάγα. Άμεσες παρατηρήσεις στο πεδίο τεκμηριώνουν χρήση των Ferula communis, Daucus carota και Pastinaca από την οικογένεια Apiaceae, καθώς και Vicia cracca με την ευρεία έννοια. Στη Μάλτα έχει παρατηρηθεί να τρέφεται σε καλλιεργούμενα κουκιά, Vicia faba, της οικογένειας Fabaceae. Η αρχική περιγραφή αναφέρει τροφοληψία κυρίως στους ανθοφόρους οφθαλμούς της Calendula officinalis, της οικογένειας Asteraceae. Υπάρχει επίσης παρατήρηση προνύμφης να τρέφεται σε Scabiosa.
Για την Κρήτη αναφέρονται επιπλέον ως ξενιστές η Bituminaria bituminosa, το Sisymbrium irio της οικογένειας Brassicaceae και είδη Galium της οικογένειας Rubiaceae. Στην Κριμαία ο φυσικός ξενιστής Pastinaca clausii είχε αρχικά αναγνωριστεί λανθασμένα ως P. sativa. Εκεί καταγράφηκε επίσης προνύμφη πάνω σε Tragopogon dubius, με επιβεβαιωμένη κατανάλωση των φύλλων του στο εργαστήριο. Το Rumex pulcher, της οικογένειας Polygonaceae, έχει χρησιμοποιηθεί στην εκτροφή. Οι αναφορές για Senecio, Chrysanthemum και Taraxacum δεν τεκμηριώνουν όλες φυσική τροφοληψία και χρειάζεται να διακρίνονται από τα φυτά εκτροφής. Οι παραπάνω πληροφορίες προέρχονται από διαφορετικές χώρες και δεν αποτελούν κατάλογο επιβεβαιωμένων κυπριακών ξενιστών.
Κατάσταση διατήρησης. Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026 κατατάσσεται στην κατηγορία Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών. Πρόκειται για περιφερειακή αξιολόγηση.
Ταξινομία: Βασίλειο Animalia · Φύλο Arthropoda · Κλάση Insecta · Τάξη Lepidoptera · Οικογένεια Geometridae · Υποοικογένεια Ennominae · Γένος Apochima · Είδος Apochima flabellaria (Heeger, 1838). Αρχικός συνδυασμός: Amphidasis flabellaria Heeger, 1838. Στη βιβλιογραφία απαντά επίσης ως Zamacra flabellaria.
Πηγές: Biodiversity of Cyprus · Lepiforum · Lepidoptera Mundi · Phrygana · Wagner — οικολογία · Wildlife Insight — κουκιά · Butterflies of Crete · Budashkin & Savchuk, 2013 · Marabuto, 2022 · Ευρωπαϊκός Κόκκινος Κατάλογος, 2026
Mediterranean Brindled Beauty – Apochima flabellaria (Heeger, 1838) – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – GERI, 4 December 2014
Apochima flabellaria, known as the Mediterranean Brindled Beauty, belongs to the family Geometridae and subfamily Ennominae. Its presence in Cyprus is documented, including photographic records of adults during winter and early spring. The photograph accompanying this post was taken at Geri on 4 December 2014.
Description and identification. Adults are greyish to grey-brown. Lepidoptera Mundi gives wingspans of 34–39 mm for males and 32–41 mm for females, while other regional sources report slightly different ranges. Male antennae are bipectinate, whereas female antennae are threadlike. A distinctive resting posture involves raising and folding the wings like a fan. The name flabellaria, derived from the Latin flabellum, meaning “fan”, refers to this behaviour. The caterpillar is green with white lines and numerous pointed projections along its back; its orange spiracles have black outlines.
Distribution and habitat. This species has a Mediterranean distribution extending eastwards towards Central Asia. The first documented Portuguese record, from the Algarve in January 2014, was published in 2022. It inhabits warm, dry, open environments, including phrygana, dry grassland, scrub, slopes and margins with herbaceous vegetation. Caterpillars have also been observed along sunny or partly shaded herbaceous margins in olive groves.
Biology. One generation per year is reported. In Crete, adults occur mainly from November to March, whereas a February–April flight period is reported for Samos; seasonal timing therefore varies geographically. Adults are attracted to light. Caterpillars develop in spring, with observations mainly from March to June. Pupation occurs in a firm cocoon in the soil. On Samos, the nearly fully developed adult is described as overwintering inside its pupal case. A female laying eggs on a wall has also been photographed in Crete.
Host plants. The caterpillar is polyphagous. Direct field observations document the use of Ferula communis, Daucus carota and Pastinaca in the family Apiaceae, as well as Vicia cracca in its broad sense. In Malta, caterpillars have been observed feeding on cultivated broad beans, Vicia faba, in the family Fabaceae. The original description reports feeding principally on the flower buds of Calendula officinalis, in the family Asteraceae. Feeding on Scabiosa has also been observed.
Additional hosts reported for Crete include Bituminaria bituminosa, Sisymbrium irio in the family Brassicaceae, and Galium species in the family Rubiaceae. In Crimea, the natural host Pastinaca clausii was initially misidentified as P. sativa. A caterpillar was also recorded on Tragopogon dubius there, with consumption of its leaves confirmed under laboratory conditions. Rumex pulcher, in the family Polygonaceae, has been used for rearing. Reports involving Senecio, Chrysanthemum and Taraxacum do not all establish feeding in the wild and should be distinguished from rearing food plants. These records come from different countries and do not constitute a list of confirmed Cypriot hosts.
Conservation status. The 2026 European Red List of Moths classifies the species as Least Concern (LC) for both Europe and the European Union of 27 member states. This is a regional assessment.
Taxonomy: Kingdom Animalia · Phylum Arthropoda · Class Insecta · Order Lepidoptera · Family Geometridae · Subfamily Ennominae · Genus Apochima · Species Apochima flabellaria (Heeger, 1838). Original combination: Amphidasis flabellaria Heeger, 1838. It also appears in the literature as Zamacra flabellaria.
Sources: Biodiversity of Cyprus · Lepiforum · Lepidoptera Mundi · Phrygana · Wagner — ecology · Wildlife Insight — broad beans · Butterflies of Crete · Budashkin & Savchuk, 2013 · Marabuto, 2022 · European Red List, 2026
