See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, 15 Οκτωβρίου 2014
Η Agrotis trux, γνωστή στα αγγλικά ως Crescent Dart, είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Noctuidae και της υποοικογένειας Noctuinae. Οι προνύμφες της είναι πολυφάγες και συνδέονται με το έδαφος, όπου τρέφονται με ρίζες και φυτικά μέρη κοντά στην επιφάνειά του. Η παρουσία της στην Κύπρο είναι τεκμηριωμένη. Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από το Γέρι, στις 15 Οκτωβρίου 2014.
Περιγραφή και αναγνώριση. Το άνοιγμα των φτερών είναι συνήθως 35–42 mm. Ο χρωματισμός παρουσιάζει σημαντική ποικιλότητα, με τα μπροστινά φτερά να κυμαίνονται από ανοιχτό μπεζ και ωχρό γκριζοκάστανο έως σκουρότερες αποχρώσεις. Διακρίνονται τα χαρακτηριστικά στίγματα των Noctuidae: το κυκλικό, το νεφροειδές και το μικρότερο ροπαλοειδές, συχνά με μαύρο περίγραμμα. Χρήσιμο αναγνωριστικό γνώρισμα είναι η σκούρα κηλίδα στο πρόσθιο χείλος, κοντά στην κορυφή του μπροστινού φτερού. Τα πίσω φτερά είναι λευκωπά έως ανοιχτά κρεμ. Οι κεραίες των αρσενικών είναι κτενοειδείς. Η αναγνώριση βασίζεται στον συνδυασμό γνωρισμάτων, καθώς ο χρωματισμός μόνος του δεν είναι σταθερός.
Εξάπλωση. Έχει κυρίως περιμεσογειακή εξάπλωση, με παρουσία στη νότια Ευρώπη, στη Βόρεια Αφρική, στην ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Καταγράφεται επίσης στις Κανάριες Νήσους, στην Τουρκία, στο Ιράκ, στο Ιράν και στην Αραβική Χερσόνησο. Προς τα βόρεια απαντά σε περιοχές των νότιων Άλπεων, ενώ κατά μήκος των ατλαντικών ακτών φθάνει στη Βρετανία και στην Ιρλανδία. Στην Κύπρο υπάρχουν επιβεβαιωμένες φθινοπωρινές καταγραφές ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένων παρατηρήσεων τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.
Ενδιαίτημα και συμπεριφορά. Προτιμά θερμές, ξηρές περιοχές με αραιή βλάστηση και ακάλυπτο έδαφος. Οι προνύμφες έχουν βρεθεί σε βραχώδη πρανή και σε γυμνά σημεία ανάμεσα στη βλάστηση, όπου υπάρχει κατάλληλο λεπτό εδαφικό υλικό. Στην Κρήτη αναφέρεται από ξηρά λιβάδια, ενώ στη Βρετανία συνδέεται ιδιαίτερα με βραχώδεις παράκτιους γκρεμούς. Τα ενήλικα προσελκύονται τόσο στο φως όσο και σε σακχαρούχα δολώματα.
Κύκλος ζωής και εποχή πτήσης. Η εποχική εμφάνιση διαφέρει αισθητά μεταξύ περιοχών. Στη Βρετανία η κύρια πτήση αναφέρεται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Αντίθετα, η μελέτη των Noctuinae του Ισραήλ περιγράφει μία γενεά τον χρόνο, με ενήλικα από τον Σεπτέμβριο έως τον Απρίλιο και κορύφωση τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Οι κυπριακές καταγραφές επιβεβαιώνουν την παρουσία ενηλίκων το φθινόπωρο.
Σε ευρωπαϊκές παρατηρήσεις η προνύμφη διαχειμάζει και ολοκληρώνει την ανάπτυξή της περίπου τον Απρίλιο. Στις Κανάριες Νήσους έχουν βρεθεί σχεδόν ανεπτυγμένες προνύμφες ήδη τον Ιανουάριο. Την ημέρα παραμένουν θαμμένες επιφανειακά στο έδαφος. Πριν από τη νύμφωση μπορεί να μεσολαβήσει περίοδος προνυμφικής ακινησίας διάρκειας αρκετών εβδομάδων.
Φυτά ξενιστές και διατροφή. Η προνύμφη τρέφεται με ρίζες και χαμηλά φυτικά μέρη διαφόρων ποωδών φυτών. Ως τροφικά φυτά αναφέρονται είδη Taraxacum της οικογένειας Asteraceae και Polygonum της οικογένειας Polygonaceae. Στις βρετανικές πηγές τα φυτά αυτά αναφέρονται συγκεκριμένα και ως τροφή εκτροφής, ενώ στη φύση οι προνύμφες χρησιμοποιούν χαμηλή παράκτια βλάστηση. Η βάση δεδομένων BRC καταγράφει το Polygonum aviculare ως τροφή σε αιχμαλωσία για το υποείδος A. trux lunigera. Αυτές οι αναφορές δεν αποτελούν επιβεβαίωση χρήσης των ίδιων φυτών από προνύμφες στην Κύπρο.
Κατάσταση διατήρησης. Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026 η Agrotis trux κατατάσσεται στην κατηγορία Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών. Η αξιολόγηση αφορά αυτές τις γεωγραφικές περιοχές και δεν αποτελεί ξεχωριστή εκτίμηση του κυπριακού πληθυσμού.
Ταξινομία: Βασίλειο Animalia · Φύλο Arthropoda · Κλάση Insecta · Τάξη Lepidoptera · Υπεροικογένεια Noctuoidea · Οικογένεια Noctuidae · Υποοικογένεια Noctuinae · Φυλή Agrotini · Γένος Agrotis · Είδος Agrotis trux (Hübner, [1824]). Αρχικός συνδυασμός: Noctua trux Hübner, [1824]. Συνώνυμα που καταγράφονται στο Lepiforum: Noctua lenticulosa Duponchel, 1826, Agrotis terranea Freyer, 1831, Agrotis obesula Smith, 1888, Agrotis nili Bethune-Baker, 1894, Athetis euxoides Rothschild, 1920 και Agrotis adolfi Corti & Draudt, 1933.
Πηγές: Biodiversity of Cyprus · Lepiforum · UKMoths · Wagner — οικολογία · Butterflies of Crete · Κατάλογος Λεπιδοπτέρων Βελγίου · A Survey of the Agrotis of Iran, 2014 · Kravchenko et al., 2006 · BRC — ξενιστής εκτροφής · Ευρωπαϊκός Κόκκινος Κατάλογος, 2026
Crescent Dart – Agrotis trux (Hübner, [1824]) – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – GERI, 15 October 2014
Agrotis trux, known as the Crescent Dart, belongs to the family Noctuidae and subfamily Noctuinae. Its polyphagous caterpillars are associated with the soil, feeding on roots and plant parts close to the ground. Its presence in Cyprus is documented. The photographs accompanying this post were taken at Geri on 15 October 2014.
Description and identification. The wingspan is usually 35–42 mm. Colour varies considerably, with the forewings ranging from pale beige and light grey-brown to darker shades. The characteristic noctuid markings comprise the orbicular, reniform and smaller claviform stigmata, often outlined in black. A useful identification feature is the dark mark on the leading edge near the forewing tip. The hindwings are whitish to pale cream. Male antennae are pectinate. Identification relies on a combination of features, since colour alone is variable.
Distribution. The species has a principally circum-Mediterranean distribution, occurring in southern Europe, North Africa, the eastern Mediterranean and the Middle East. It is also recorded from the Canary Islands, Turkey, Iraq, Iran and the Arabian Peninsula. Northwards, it reaches parts of the southern Alps, while along the Atlantic coasts its range extends to Britain and Ireland. Confirmed autumn records from Cyprus include observations in October and November.
Habitat and behaviour. It favours warm, dry environments with sparse vegetation and exposed soil. Caterpillars have been found on rocky slopes and in bare patches among vegetation where suitable fine soil material is available. In Crete it is reported from dry meadows, whereas in Britain it is particularly associated with rocky coastal cliffs. Adults are attracted to both light and sugar bait.
Life cycle and flight period. Seasonal occurrence differs substantially between regions. In Britain, the principal flight period is reported as July and August. By contrast, the study of Israel’s Noctuinae describes one generation annually, with adults from September to April and a peak in October and November. Cypriot records confirm the presence of adults in autumn.
In European observations, the caterpillar overwinters and becomes fully grown around April. In the Canary Islands, nearly fully grown caterpillars have been found as early as January. During the day they remain shallowly buried in the soil. Before pupation, a prepupal resting period lasting several weeks may occur.
Host plants and feeding. Caterpillars feed on roots and low plant parts of various herbaceous plants. Reported food plants include Taraxacum species in the family Asteraceae and Polygonum in the family Polygonaceae. British sources specifically mention these plants as rearing food, whereas wild caterpillars use low-growing coastal vegetation. The BRC database records Polygonum aviculare as captive rearing food for the subspecies A. trux lunigera. These reports do not establish the use of the same plants by caterpillars in Cyprus.
Conservation status. The 2026 European Red List of Moths classifies Agrotis trux as Least Concern (LC) for both Europe and the European Union of 27 member states. This assessment concerns those geographical regions and is not a separate evaluation of the Cypriot population.
Taxonomy: Kingdom Animalia · Phylum Arthropoda · Class Insecta · Order Lepidoptera · Superfamily Noctuoidea · Family Noctuidae · Subfamily Noctuinae · Tribe Agrotini · Genus Agrotis · Species Agrotis trux (Hübner, [1824]). Original combination: Noctua trux Hübner, [1824]. Synonyms listed by Lepiforum: Noctua lenticulosa Duponchel, 1826, Agrotis terranea Freyer, 1831, Agrotis obesula Smith, 1888, Agrotis nili Bethune-Baker, 1894, Athetis euxoides Rothschild, 1920 and Agrotis adolfi Corti & Draudt, 1933.
Sources: Biodiversity of Cyprus · Lepiforum · UKMoths · Wagner — ecology · Butterflies of Crete · Catalogue of the Lepidoptera of Belgium · A Survey of the Agrotis of Iran, 2014 · Kravchenko et al., 2006 · BRC — rearing food plant · European Red List, 2026
