See also
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το Aporodes floralis (Hübner, [1809]) είναι μικρή αλλά χαρακτηριστική νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Crambidae, υποοικογένειας Odontiinae και φυλής Odontiini. Είναι το μοναδικό ευρωπαϊκό είδος του γένους Aporodes. Το άνοιγμα των πτερύγων είναι περίπου 15–20 mm.
Τα πρόσθια φτερά είναι σχετικά πλατιά και έχουν σκούρο ιώδες, πορφυροκάστανο, γκριζοκάστανο έως σχεδόν μαυριδερό βασικό χρώμα. Πάνω σε αυτό διακρίνονται εγκάρσιες γραμμές και ζώνες διαφορετικής έντασης, οι οποίες δημιουργούν χαρακτηριστικό σχέδιο. Τα οπίσθια φτερά είναι επίσης σκούρα και φέρουν εγκάρσια σχέδια.
Ο χρωματισμός παρουσιάζει σημαντική ατομική μεταβλητότητα. Σε ορισμένα άτομα κυριαρχούν οι πορφυρές αποχρώσεις, ενώ σε άλλα ο συνολικός χρωματισμός είναι περισσότερο καστανός ή γκριζωπός. Για τον ασφαλή προσδιορισμό πρέπει επομένως να εξετάζεται ο συνολικός συνδυασμός του σχήματος και του σχεδίου των πτερύγων.
Εξάπλωση
Το Aporodes floralis έχει ευρεία αλλά κυρίως νότια και θερμόφιλη παλαιαρκτική εξάπλωση. Απαντά σε μεγάλο μέρος της νότιας και κεντρικής Ευρώπης, στη Μεσόγειο, στη βόρεια Αφρική και ανατολικότερα σε περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ασίας.
Στην Ευρώπη έχει καταγραφεί, μεταξύ άλλων, στη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, τη Σαρδηνία, τη Σικελία, την Αυστρία, την Ελβετία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, χώρες των Βαλκανίων, την Ελλάδα, την Κρήτη, τη Μάλτα και την Κύπρο.
Εκτός Ευρώπης είναι γνωστό από τη βόρεια Αφρική και περιοχές της Ασίας, συμπεριλαμβανομένων της Τουρκίας, του Ιράν και του Ισραήλ.
Στις βορειότερες περιοχές της ευρωπαϊκής του εξάπλωσης μπορεί να εμφανίζεται σποραδικά ως μεταναστευτικό, ενώ στις θερμότερες μεσογειακές περιοχές αποτελεί κανονικό στοιχείο της τοπικής πανίδας.
Παρουσία στην Κύπρο
Το Aporodes floralis αποτελεί τεκμηριωμένο μέλος της λεπιδοπτεροπανίδας της Κύπρου και στον Taxonomic Dynamic Checklist of Moths of Cyprus καταγράφεται ως [N] – Native / Ιθαγενές.
Η παρουσία του στο νησί επιβεβαιώνεται και από ανεξάρτητες λεπιδοπτερολογικές πηγές. Το Lepiforum περιλαμβάνει την Κύπρο στην τεκμηριωμένη γεωγραφική εξάπλωση του είδους και παραπέμπει στη σχετική ευρωπαϊκή βιβλιογραφία.
Υπάρχει επίσης σύγχρονη φωτογραφική καταγραφή από την Pissouri Bay της επαρχίας Λεμεσού, όπου άτομο φωτογραφήθηκε στις 15 Ιουνίου 2023 σε παράκτιο θαμνώνα, σε υψόμετρο περίπου 30 m.
Βιότοπος
Το Aporodes floralis είναι θερμόφιλο είδος που συνδέεται ιδιαίτερα με ξηρά, θερμά και ανοικτά ενδιαιτήματα.
Έχει καταγραφεί σε ξηρούς αγρούς, κήπους, ελαιώνες, ξηρές πλαγιές, στεπώδη λιβάδια, θαμνώνες και ανοικτές θέσεις μέσα ή κοντά σε μεσογειακά δάση.
Δημοσιευμένες παρατηρήσεις από τη νοτιοανατολική Ευρώπη περιλαμβάνουν ξηροθερμικές αμμώδεις πλαγιές και ανοίγματα υπερμεσογειακών δασών δρυός. Στην Κύπρο έχει φωτογραφηθεί και σε παράκτιο θαμνώνα, γεγονός που συμφωνεί με τον γενικό θερμόφιλο και μεσογειακό χαρακτήρα του είδους.
Φυτά-ξενιστές
Στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν αναφερθεί ως προνυμφικοί ξενιστές το Cynara cardunculus – Αρκοτζινάρα / Αγριαγκινάρα της οικογένειας Asteraceae και το Convolvulus arvensis – Περοπλοκάιν / Περικοκλάδα της οικογένειας Convolvulaceae.
Και τα δύο φυτά απαντούν στην Κύπρο και περιλαμβάνονται στον οργανωμένο δυναμικό κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας.
Το Cynara cardunculus είναι μεγάλο πολυετές αγκαθωτό φυτό των Asteraceae, χαρακτηριστικό ξηρών μεσογειακών ενδιαιτημάτων, ενώ το Convolvulus arvensis είναι πολυετές έρπον ή αναρριχώμενο ποώδες φυτό που απαντά συχνά σε καλλιέργειες, άκρες δρόμων και διαταραγμένα εδάφη.
Οι αναφορές αυτές προέρχονται από εξωτερική βιβλιογραφία. Στον Taxonomic Dynamic Checklist of Moths of Cyprus δεν είχαν εντοπιστεί κατά τη σύνταξή του επαρκώς τεκμηριωμένα δεδομένα ξενιστή και γι' αυτό το σχετικό πεδίο του καταλόγου παραμένει χωρίς καταχωρισμένο ξενιστή.
Προνύμφη
Η προνύμφη είναι φυτοφάγος και αναπτύσσεται πάνω στα φυτά-ξενιστές. Η βιολογία των ανώριμων σταδίων του είδους έχει αποτελέσει αντικείμενο ειδικής μελέτης στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Όπως συμβαίνει σε πολλά Crambidae, η προνύμφη χρησιμοποιεί μετάξι κατά τη διαμονή και τη διατροφή της πάνω στο φυτό. Η ανάπτυξή της ολοκληρώνεται πριν από τη νύμφωση και την εμφάνιση του ενήλικου.
Κύκλος ζωής
Το Aporodes floralis παρουσιάζει πλήρη μεταμόρφωση και ο κύκλος ζωής του περιλαμβάνει τα στάδια αυγού, προνύμφης, νύμφης και ενήλικου.
Στη βιβλιογραφία της Ευρώπης αναφέρεται ως δίγονο, με δύο γενεές μέσα στο έτος. Τα ενήλικα έχουν καταγραφεί κυρίως από τον Μάιο έως τις αρχές Οκτωβρίου.
Η ακριβής φαινολογία εξαρτάται από τη γεωγραφική περιοχή, το υψόμετρο και τις κλιματικές συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, οι περίοδοι πτήσης που έχουν καταγραφεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν πρέπει να θεωρούνται αυτομάτως ίδιες με εκείνες της Κύπρου.
Η κυπριακή καταγραφή από την Pissouri Bay στις 15 Ιουνίου επιβεβαιώνει τουλάχιστον την παρουσία ενηλίκων στο νησί κατά την πρώιμη θερινή περίοδο.
Συμπεριφορά των ενηλίκων
Τα ενήλικα δραστηριοποιούνται κυρίως κατά τις θερμές περιόδους του έτους. Έχουν καταγραφεί τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και τη νύχτα, ενώ προσελκύονται από τεχνητές πηγές φωτός.
Κατά την ημέρα μπορούν να παραμένουν ακίνητα πάνω στη χαμηλή βλάστηση ή σε προστατευμένα σημεία και να πετούν όταν ενοχληθούν.
Το μικρό μέγεθος και ο σκούρος χρωματισμός τους μπορούν να τα καταστήσουν σχετικά δυσδιάκριτα μέσα σε ξηρή μεσογειακή βλάστηση.
Μεταναστευτική ικανότητα
Παρότι στην Κύπρο το είδος καταγράφεται ως ιθαγενές [N], το Aporodes floralis παρουσιάζει μεταναστευτική και διασπορική ικανότητα σε άλλες περιοχές της Ευρώπης.
Είναι γνωστό ότι άτομα μπορούν να μετακινηθούν από τη νότια προς την κεντρική Ευρώπη. Σε βορειότερες περιοχές ορισμένες καταγραφές θεωρούνται αποτέλεσμα μετανάστευσης και όχι ένδειξη μόνιμων τοπικών πληθυσμών.
Η συμπεριφορά αυτή εξηγεί ορισμένες σποραδικές καταγραφές πολύ βορειότερα από τον κύριο μεσογειακό πυρήνα της εξάπλωσής του.
Ταξινομική ιστορία
Το είδος περιγράφηκε από τον Jacob Hübner το [1809] ως Pyralis floralis. Αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Aporodes, το οποίο καθιερώθηκε από τον Achille Guenée το 1854.
Επειδή το είδος δεν βρίσκεται πλέον στο αρχικό γένος Pyralis, το όνομα του συγγραφέα και η χρονολογία της αρχικής περιγραφής τοποθετούνται σε παρενθέσεις: Aporodes floralis (Hübner, [1809]).
Στην παλαιότερη βιβλιογραφία το είδος έχει επίσης εμφανιστεί με διαφορετικούς συνδυασμούς, ιδιαίτερα ως Noctuelia floralis και Hercyna floralis. Η μορφή stygialis έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ιστορικά για σκουρόχρωμες μορφές του είδους.
Κατάσταση διατήρησης
Το είδος παρουσιάζει ευρεία γεωγραφική εξάπλωση, αλλά η τοπική του κατάσταση διαφέρει σημαντικά μεταξύ περιοχών. Σε ορισμένες βορειότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι εξαιρετικά σπάνιο ή εμφανίζεται μόνο περιστασιακά, ενώ στις θερμότερες περιοχές της Μεσογείου αποτελεί πιο κανονικό στοιχείο της πανίδας.
Δεν αποδίδεται εδώ κατηγορία IUCN χωρίς επιβεβαιωμένη επίσημη αξιολόγηση για το συγκεκριμένο taxon και τη συγκεκριμένη γεωγραφική κλίμακα.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Pyraloidea
Οικογένεια: Crambidae
Υποοικογένεια: Odontiinae
Φυλή: Odontiini
Γένος: Aporodes Guenée, 1854
Είδος: Aporodes floralis (Hübner, [1809])
Αρχικός συνδυασμός: Pyralis floralis Hübner, [1809]
Καθεστώς στην Κύπρο: Ιθαγενές [N]
Τεκμηριωμένοι ξενιστές στην εξωτερική βιβλιογραφία: Cynara cardunculus – Asteraceae · Convolvulus arvensis – Convolvulaceae
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Taxonomic Dynamic Checklist of Moths of Cyprus – Aporodes floralis
Lepiforum – Aporodes floralis (Hübner, [1809]) – taxonomy, distribution, Cyprus record and habitats
PESI / Fauna Europaea – Aporodes floralis
Lepidoptera Mundi – Aporodes floralis – distribution and host plants
Baranowski – Aporodes floralis – biology, larval hosts and phenology
Butterflies of Crete – Aporodes floralis – habitat and host plants
Biodiversity of Cyprus – Cynara cardunculus – Αρκοτζινάρα / Αγριαγκινάρα – Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Asteraceae Family in Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Convolvulus arvensis – Περοπλοκάιν / Περικοκλάδα – Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Convolvulaceae Family in Cyprus
Aporodes floralis (Hübner, [1809]) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Description and identification
Aporodes floralis (Hübner, [1809]) is a small but distinctive moth belonging to the family Crambidae, subfamily Odontiinae and tribe Odontiini. It is the only European species of the genus Aporodes. Its wingspan is approximately 15–20 mm.
The forewings are relatively broad and have a dark violet, purplish-brown, grey-brown to almost blackish ground colour. They are crossed by transverse lines and bands of varying intensity, producing a characteristic pattern. The hindwings are also dark and bear transverse markings.
The coloration shows considerable individual variation. Some specimens have stronger purple tones, whereas others appear predominantly brown or greyish. Reliable identification should therefore be based on the overall combination of wing shape and pattern.
Distribution
Aporodes floralis has a broad but predominantly southern and thermophilous Palaearctic distribution. It occurs across much of southern and central Europe, the Mediterranean, North Africa and eastwards into parts of western and Central Asia.
Within Europe it has been recorded, among others, from France, Spain, Portugal, Italy, Sardinia, Sicily, Austria, Switzerland, Hungary, Romania, Bulgaria, the Balkans, Greece, Crete, Malta and Cyprus.
Outside Europe it is known from North Africa and parts of Asia, including Turkey, Iran and Israel.
In the more northerly parts of its European range it may occur sporadically as a migrant, whereas in warmer Mediterranean regions it forms a regular component of the local fauna.
Presence in Cyprus
Aporodes floralis is a documented member of the Lepidoptera fauna of Cyprus and is classified as [N] – Native in the Taxonomic Dynamic Checklist of Moths of Cyprus.
Its occurrence on the island is independently supported by specialist Lepidoptera sources. Lepiforum includes Cyprus within the documented distribution of the species and cites the relevant European literature.
A modern photographic record is also available from Pissouri Bay, Limassol District, where an individual was photographed on 15 June 2023 in coastal scrub at approximately 30 m elevation.
Habitat
Aporodes floralis is a thermophilous species particularly associated with dry, warm and open habitats.
It has been recorded from dry fields, gardens, olive groves, dry slopes, steppe-like grasslands, scrub and open areas within or adjacent to Mediterranean woodland.
Published observations from southeastern Europe include xerothermic sandy slopes and clearings in supramediterranean oak woodland. In Cyprus it has also been photographed in coastal scrub, consistent with the generally warm Mediterranean ecological character of the species.
Host plants
The international literature records Cynara cardunculus – Cardoon of the Asteraceae family and Convolvulus arvensis – Field Bindweed of the Convolvulaceae family as larval host plants.
Both plants occur in Cyprus and are included in the organized dynamic checklist of the Cypriot flora.
Cynara cardunculus is a large perennial spiny member of Asteraceae characteristic of dry Mediterranean habitats, while Convolvulus arvensis is a perennial creeping or climbing herb frequently occurring in cultivated land, roadsides and disturbed ground.
These host records derive from external literature. At the time the Taxonomic Dynamic Checklist of Moths of Cyprus was compiled, sufficiently documented host data had not been located, and consequently its host field remains without a listed host.
Larva
The larva is phytophagous and develops on its host plants. The immature stages of the species have been the subject of dedicated research in the Iberian Peninsula.
As in many Crambidae, the larva uses silk while living and feeding on the host plant. Larval development is completed before pupation and the subsequent emergence of the adult.
Life cycle
Aporodes floralis undergoes complete metamorphosis through the stages of egg, larva, pupa and adult.
European literature describes the species as bivoltine, with two generations per year. Adults have been recorded principally from May to early October.
The exact phenology varies according to geographical region, altitude and climatic conditions. Flight periods reported from other European countries should therefore not automatically be assumed to apply identically to Cyprus.
The Cyprus record from Pissouri Bay on 15 June confirms adult activity on the island during the early summer period.
Adult behaviour
Adults are active principally during the warmer months of the year. They have been recorded both during daytime and at night and are attracted to artificial light.
During the day they may rest on low vegetation or in sheltered positions and take flight when disturbed.
Their small size and dark coloration can make them relatively inconspicuous among dry Mediterranean vegetation.
Migratory ability
Although the species is classified as native [N] in Cyprus, Aporodes floralis also displays migratory and dispersal ability elsewhere in Europe.
Individuals are known to move from southern towards central Europe. In more northerly regions, some records are interpreted as migrants rather than evidence of permanent local populations.
This behaviour explains occasional records considerably north of the principal Mediterranean part of its range.
Taxonomic history
The species was described by Jacob Hübner in [1809] as Pyralis floralis. It was subsequently transferred to the genus Aporodes, established by Achille Guenée in 1854.
Because the species is no longer placed in its original genus Pyralis, the author's name and date of description are enclosed in parentheses: Aporodes floralis (Hübner, [1809]).
Older literature has also used other combinations, particularly Noctuelia floralis and Hercyna floralis. The name stygialis has historically been applied to darker forms of the species.
Conservation status
The species has a broad geographical distribution, although its local status varies considerably between regions. In some northern European countries it is extremely rare or occurs only occasionally, whereas in warmer Mediterranean regions it forms a more regular component of the fauna.
No IUCN category is assigned here without a confirmed official assessment applying to this particular taxon and geographical scale.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Pyraloidea
Family: Crambidae
Subfamily: Odontiinae
Tribe: Odontiini
Genus: Aporodes Guenée, 1854
Species: Aporodes floralis (Hübner, [1809])
Original combination: Pyralis floralis Hübner, [1809]
Status in Cyprus: Native [N]
Documented hosts in external literature: Cynara cardunculus – Asteraceae · Convolvulus arvensis – Convolvulaceae
Sources
Biodiversity of Cyprus – Taxonomic Dynamic Checklist of Moths of Cyprus – Aporodes floralis
Lepiforum – Aporodes floralis (Hübner, [1809]) – taxonomy, distribution, Cyprus record and habitats
PESI / Fauna Europaea – Aporodes floralis
Lepidoptera Mundi – Aporodes floralis – distribution and host plants
Baranowski – Aporodes floralis – biology, larval hosts and phenology
Butterflies of Crete – Aporodes floralis – habitat and host plants
Biodiversity of Cyprus – Cynara cardunculus – Cardoon
Biodiversity of Cyprus – Asteraceae Family in Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Convolvulus arvensis – Field Bindweed
