See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, 6/5/2010.
Η Eupithecia centaureata, γνωστή στα αγγλικά ως Lime-speck Pug, είναι μικρή νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Geometridae, της υποοικογένειας Larentiinae και της φυλής Eupitheciini. Ανήκει σε ένα πολυάριθμο γένος μικρών γεωμετριδών, αλλά το έντονα λευκωπό χρώμα και η χαρακτηριστική σκούρα κηλίδα των πρόσθιων πτερύγων την κάνουν περισσότερο αναγνωρίσιμη από πολλά συγγενικά της είδη. Η παρουσία της στην Κύπρο είναι τεκμηριωμένη και το είδος δεν είναι ενδημικό του νησιού.
Περιγραφή και αναγνώριση
Οι πρόσθιες πτέρυγες είναι στενές, κυρίως λευκές έως γκριζόλευκες, με μεγάλη σκούρα καστανή ή γκριζόμαυρη κηλίδα στο πρόσθιο χείλος. Η κηλίδα συνδέεται με το μαύρο κεντρικό σημάδι της πτέρυγας και το μέγεθός της ποικίλλει μεταξύ ατόμων. Υπάρχουν επίσης λεπτές εγκάρσιες γραμμές και μικρότερα σκούρα σημάδια κοντά στο οπίσθιο χείλος. Οι οπίσθιες πτέρυγες είναι υπόλευκες, με μικρή κεντρική κηλίδα και κρόσσια που παρουσιάζουν εναλλαγές ανοιχτόχρωμων και σκουρόχρωμων τμημάτων.
Οι δημοσιευμένες τιμές για το άνοιγμα των πτερύγων διαφέρουν: το UKMoths αναφέρει 16–20 χιλιοστά, ενώ άλλες βρετανικές πηγές δίνουν 20–24 χιλιοστά. Το μέγεθος επομένως αξιολογείται μαζί με το σχέδιο των πτερύγων. Ο συνδυασμός ανοιχτόχρωμου υποβάθρου και έντονης σκούρας κηλίδας δημιουργεί, όταν το έντομο αναπαύεται, όψη που θυμίζει περιττώματα πουλιού. Η πιθανή προστατευτική λειτουργία αυτής της ομοιότητας αναφέρεται ως ερμηνεία του χρωματισμού και όχι ως αποδεδειγμένος μηχανισμός για κάθε πληθυσμό.
Εξάπλωση και καταγραφές στην Κύπρο
Το είδος έχει ευρεία ευρασιατική εξάπλωση και απαντά επίσης στη Βόρεια Αφρική. Η Κύπρος περιλαμβάνεται στην εξάπλωσή του. Οι φωτογραφίες από το Γέρι στις 6 Μαΐου 2010 τεκμηριώνουν την παρουσία ενηλίκου κατά την άνοιξη.
Υπάρχουν επιπλέον φωτογραφικές καταγραφές από την επαρχία Πάφου: στην Κιδάσι στις 2 Νοεμβρίου 2012, σε υψόμετρο 410 μέτρων, και στη Νικόκλεια στις 6 Νοεμβρίου 2012, σε υψόμετρο 100 μέτρων. Τα άτομα αυτά καταγράφηκαν στο φως από τον Daniel Bolt και παρουσιάζονται ως υποείδος centralisata. Οι καταγραφές επιβεβαιώνουν ότι στην Κύπρο ενήλικα εμφανίζονται και αργά το φθινόπωρο.
Ενδιαιτήματα και συμπεριφορά
Η Eupithecia centaureata χρησιμοποιεί ποικιλία ενδιαιτημάτων. Σε ευρωπαϊκές καταγραφές περιλαμβάνονται κήποι, λιβάδια, θαμνώνες, φυτοφράκτες, άκρες δρόμων και παράκτιες εκτάσεις, ακόμη και αλμυρόβαλτοι. Δεν συνδέεται αποκλειστικά με δασικά περιβάλλοντα.
Τα ενήλικα δραστηριοποιούνται στο λυκόφως και τη νύχτα, προσελκύονται στο τεχνητό φως και επισκέπτονται άνθη. Η παρουσία ανθισμένης ποώδους βλάστησης προσφέρει τόσο τροφή στα ενήλικα όσο και κατάλληλα φυτά για την ανάπτυξη των προνυμφών.
Προνύμφη και φυτά τροφής
Η προνύμφη είναι λεπτή, μήκους περίπου 16–18 χιλιοστών, με μεταβλητό χρωματισμό. Μπορεί να είναι υπόλευκη, ανοιχτοκίτρινη ή ανοιχτοπράσινη, με κοκκινωπές, πορτοκαλί ή πρασινωπές γραμμές και πλευρικά σημάδια. Ορισμένα άτομα έχουν πολύ ασθενές σχέδιο ή είναι σχεδόν μονόχρωμα.
Πρόκειται για πολυφάγο είδος που χρησιμοποιεί διάφορα ποώδη φυτά, ιδιαίτερα της οικογένειας Asteraceae και της οικογένειας Apiaceae. Η τροφή περιλαμβάνει κυρίως άνθη, αλλά έχουν αναφερθεί επίσης φύλλα και αναπτυσσόμενοι καρποί.
Σε επιτόπια έρευνα στο Ciempozuelos, νότια της Μαδρίτης, καταγράφηκαν 18 προνύμφες σε Gypsophila struthium, της οικογένειας Caryophyllaceae, και τέσσερις σε μάραθο – Foeniculum vulgare. Οι προνύμφες τρέφονταν στα άνθη. Τα συγκεκριμένα δεδομένα τεκμηριώνουν ξενιστές στην Ισπανία και δεν αποτελούν καταγραφές διατροφής από την Κύπρο.
Μια ιδιαίτερη επιτόπια παρατήρηση στη Γερμανία κατέγραψε προνύμφες να καταναλώνουν αφίδες ως συμπληρωματική τροφή. Η συμπεριφορά αυτή δείχνει ότι η διατροφή τους μπορεί περιστασιακά να περιλαμβάνει και ζωική τροφή.
Κύκλος ζωής και περίοδος πτήσης
Ο κύκλος ζωής περιλαμβάνει αυγό, προνύμφη, νύμφη και ενήλικο. Τα αυγά περιγράφονται ως ωοειδή και σχετικά πεπλατυσμένα, αρχικά λευκά, με μεταγενέστερη μεταβολή του χρώματος προς το κίτρινο και το πορτοκαλί. Η νύμφωση πραγματοποιείται σε κουκούλι στο έδαφος ή ανάμεσα σε φυτικά υπολείμματα. Στους μελετημένους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς το είδος διαχειμάζει ως νύμφη.
Στη Βρετανία αναφέρονται μία ή δύο ετήσιες γενεές, με ευρεία περίοδο πτήσης από την άνοιξη έως τις αρχές του φθινοπώρου. Στο Βέλγιο καταγράφονται δύο γενεές που δύσκολα διαχωρίζονται χρονικά, από τον Απρίλιο έως τα τέλη Οκτωβρίου. Οι κυπριακές παρατηρήσεις του Μαΐου και του Νοεμβρίου δείχνουν διαφορετικές εποχές εμφάνισης, χωρίς να προσδιορίζουν από μόνες τους τον αριθμό των γενεών στο νησί.
Κατάσταση διατήρησης
Σε αρκετές ευρωπαϊκές περιοχές θεωρείται κοινό ή σχετικά κοινό είδος. Στην περιφερειακή αξιολόγηση της Φλάνδρας του 2023 κατατάσσεται στην κατηγορία Ελάχιστης Ανησυχίας — Least Concern. Η συγκεκριμένη αξιολόγηση αφορά τη Φλάνδρα και δεν αποτελεί ξεχωριστή εκτίμηση της κατάστασης των κυπριακών πληθυσμών.
Ταξινομία
- Βασίλειο: Animalia
- Φύλο: Arthropoda
- Κλάση: Insecta
- Τάξη: Lepidoptera
- Οικογένεια: Geometridae
- Υποοικογένεια: Larentiinae
- Φυλή: Eupitheciini
- Γένος: Eupithecia
- Είδος: Eupithecia centaureata ([Denis & Schiffermüller], 1775)
- Αρχικός συνδυασμός: Geometra centaureata
- Συνώνυμο: Eupithecia oblongata (Thunberg, 1784)
- Αγγλική κοινή ονομασία: Lime-speck Pug
- Φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, 6/5/2010
Πηγές
- UKMoths – Eupithecia centaureata: ονομασία, μέγεθος και βρετανική περίοδος πτήσης. UKmoths
- National Museums Northern Ireland – Lime-speck Pug: αναγνώριση, εξάπλωση και συμπεριφορά. Butterflies and Moths of Northern Ireland
- Lepiforum – Eupithecia centaureata: κυπριακές καταγραφές, ταξινομία και παρατήρηση κατανάλωσης αφίδων. LepiWiki
- Finnish Biodiversity Information Facility – Eupithecia centaureata: αυγό, προνύμφη, φυτά τροφής και νύμφωση. Suomen Lajitietokeskus
- King & Viejo Montesinos – Geometrid larvae and their food-plants in the south of Madrid: επιτόπια έρευνα φυτών ξενιστών, Nota lepidopterologica 33(1): 155–171. zobodat.at
- Catalogue of the Lepidoptera of Belgium – Eupithecia centaureata: διαχείμαση, γενεές και περιφερειακή αξιολόγηση διατήρησης. Catalogue of the Lepidoptera of Belgium
- Hantsmoths – Eupithecia centaureata: ενδιαιτήματα και μέγεθος. 70.173 Lime-speck Pug Eupithecia centaureata
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Geri, 6/5/2010.
Eupithecia centaureata, known in English as the Lime-speck Pug, is a small moth belonging to the family Geometridae, subfamily Larentiinae and tribe Eupitheciini. It belongs to a species-rich genus of small geometrid moths, but its strongly whitish coloration and characteristic dark forewing blotch make it more readily recognisable than many related species. Its occurrence in Cyprus is documented, and it is not endemic to the island.
Description and identification
The forewings are narrow, predominantly white to greyish white, with a large dark brown or greyish-black blotch on the leading edge. This blotch connects with the black central wing marking, and its size varies between individuals. Fine transverse lines and smaller dark markings also occur near the hind margin. The hindwings are whitish, with a small central spot and fringes containing alternating pale and dark sections.
Published wingspan figures differ: UKMoths gives 16–20 millimetres, while other British references report 20–24 millimetres. Size should therefore be assessed together with the wing pattern. The combination of a pale background and a prominent dark blotch produces an appearance resembling a bird dropping when the moth rests. A possible protective function of this resemblance is suggested as an interpretation of the coloration, rather than a demonstrated mechanism for every population.
Distribution and records in Cyprus
The species has a broad Eurasian distribution and also occurs in North Africa. Cyprus lies within its range. The photographs taken at Geri on 6 May 2010 document an adult during spring.
Additional photographic records come from Paphos district: Kidasi on 2 November 2012, at an elevation of 410 metres, and Nikokleia on 6 November 2012, at 100 metres. These individuals were recorded at light by Daniel Bolt and are presented as subspecies centralisata. The records confirm that adults also occur in Cyprus late in autumn.
Habitats and behaviour
Eupithecia centaureata uses a variety of habitats. European records include gardens, grassland, scrub, hedgerows, roadside verges and coastal areas, including salt marshes. It is not associated exclusively with woodland environments.
Adults are active at dusk and during the night, are attracted to artificial light and visit flowers. Flowering herbaceous vegetation provides both food for adults and suitable plants for larval development.
Caterpillar and food plants
The caterpillar is slender, approximately 16–18 millimetres long, and variable in coloration. It may be whitish, pale yellow or pale green, with reddish, orange or greenish lines and lateral markings. Some individuals have very faint markings or are almost uniformly coloured.
It is a polyphagous species using various herbaceous plants, particularly members of Asteraceae and Apiaceae. Its food consists mainly of flowers, although leaves and developing fruits have also been reported.
Field research at Ciempozuelos, south of Madrid, recorded 18 caterpillars on Gypsophila struthium, belonging to Caryophyllaceae, and four on fennel – Foeniculum vulgare. The caterpillars were feeding on flowers. These findings document hosts in Spain and are not feeding records from Cyprus.
A distinctive field observation in Germany recorded caterpillars consuming aphids as supplementary food. This behaviour shows that their diet can occasionally include animal food.
Life cycle and flight period
The life cycle comprises egg, caterpillar, pupa and adult. Eggs are described as oval and relatively flattened, initially white, subsequently changing towards yellow and orange. Pupation takes place in a cocoon in the soil or among plant debris. In studied European populations, the species overwinters as a pupa.
In Britain, one or two annual generations are reported, with a broad flight period extending from spring into early autumn. In Belgium, two generations are recorded that are difficult to separate chronologically, from April until late October. The Cypriot observations in May and November demonstrate occurrence in different seasons without, by themselves, establishing the number of generations on the island.
Conservation status
In several European regions, it is considered common or relatively common. The regional assessment for Flanders in 2023 classified it as Least Concern. This assessment concerns Flanders and does not constitute a separate evaluation of the Cypriot populations.
Taxonomy
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Arthropoda
- Class: Insecta
- Order: Lepidoptera
- Family: Geometridae
- Subfamily: Larentiinae
- Tribe: Eupitheciini
- Genus: Eupithecia
- Species: Eupithecia centaureata ([Denis & Schiffermüller], 1775)
- Original combination: Geometra centaureata
- Synonym: Eupithecia oblongata (Thunberg, 1784)
- English common name: Lime-speck Pug
- Photographs: George Konstantinou – Geri, 6/5/2010
Sources
- UKMoths – Eupithecia centaureata: name, wingspan and British flight period. UKmoths
- National Museums Northern Ireland – Lime-speck Pug: identification, distribution and behaviour. Butterflies and Moths of Northern Ireland
- Lepiforum – Eupithecia centaureata: Cypriot records, taxonomy and observation of aphid consumption. LepiWiki
- Finnish Biodiversity Information Facility – Eupithecia centaureata: egg, caterpillar, food plants and pupation. Suomen Lajitietokeskus
- King & Viejo Montesinos – Geometrid larvae and their food-plants in the south of Madrid: field research on host plants, Nota lepidopterologica 33(1): 155–171. zobodat.at
- Catalogue of the Lepidoptera of Belgium – Eupithecia centaureata: overwintering, generations and regional conservation assessment. Catalogue of the Lepidoptera of Belgium
- Hantsmoths – Eupithecia centaureata: habitats and wingspan.
