See also
List of butterflys of Cyprus - Λίστα των πεταλούδων της Κύπρου
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Η Anthocharis cardamines, γνωστή στα αγγλικά ως Orange-tip, είναι ανοιξιάτικη πεταλούδα της οικογένειας Pieridae. Η κοινή ονομασία της προέρχεται από τις έντονες πορτοκαλί άκρες των μπροστινών φτερών του αρσενικού. Το θηλυκό δεν έχει αυτόν τον χρωματισμό και μπορεί εύκολα να περάσει απαρατήρητο ανάμεσα στις άλλες λευκές πεταλούδες. Η παρουσία του είδους στην Κύπρο είναι επιβεβαιωμένη· δεν αποτελεί ενδημικό είδος του νησιού.
Εμφάνιση και αναγνώριση
Το αρσενικό έχει λευκά φτερά με μεγάλη πορτοκαλί περιοχή προς την άκρη κάθε μπροστινού φτερού, μαύρο κορυφαίο περίγραμμα και χαρακτηριστική σκοτεινή δισκοειδή κηλίδα. Το θηλυκό έχει λευκή επάνω επιφάνεια, σκοτεινές άκρες στα μπροστινά φτερά και αντίστοιχη κηλίδα, αλλά στερείται εντελώς της πορτοκαλί περιοχής.
Και στα δύο φύλα, η κάτω επιφάνεια των πίσω φτερών παρουσιάζει χαρακτηριστικό πράσινο και λευκό μαρμαροειδές σχέδιο. Αυτό αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο γνώρισμα για την αναγνώριση του θηλυκού και τη διάκρισή του από τη Small White – Pieris rapae, η οποία δεν έχει ανάλογο σχέδιο.
Όταν η πεταλούδα ξεκουράζεται με κλειστά φτερά, ο χρωματισμός της κάτω επιφάνειας προσφέρει αποτελεσματική απόκρυψη μέσα στη βλάστηση. Η πράσινη εντύπωση δημιουργείται από τον συνδυασμό κίτρινων και μαύρων λεπιών. Το αρσενικό μπορεί επίσης να κρύβει την πορτοκαλί περιοχή των μπροστινών φτερών πίσω από τα πίσω φτερά. Στην κυπριακή παρουσίαση του είδους αναφέρεται άνοιγμα φτερών περίπου 30–42 χιλιοστά, ενώ σε βορειότερους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς δίνονται και μεγαλύτερες τιμές.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Το είδος έχει ευρεία εξάπλωση στην Ευρώπη και στην εύκρατη Ασία, μέχρι την Ιαπωνία. Στην Κύπρο αναφέρεται από δασικά ανοίγματα, παρυφές δασών και κοιλάδες του Τροόδους και του Πενταδακτύλου.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από τον Άγιο Επίκτητο της επαρχίας Κερύνειας και είναι του George Konstantinou.
Περισσότερα είδη παρουσιάζονται στον Κατάλογο των πεταλούδων της Κύπρου.
Ενδιαιτήματα και περίοδος πτήσης
Η Anthocharis cardamines συνδέεται με ανοίγματα και παρυφές δασών, θαμνώδεις εκτάσεις με ποώδη βλάστηση, ανθισμένα λιβάδια και κοιλάδες. Στην ευρύτερη εξάπλωσή της απαντά επίσης σε όχθες ποταμών, φυτοφράκτες, κήπους και πάρκα, όπου υπάρχουν κατάλληλα φυτά για τις προνύμφες και άνθη για τα ενήλικα.
Για την Κύπρο αναφέρεται περίοδος πτήσης από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο, με μία γενεά τον χρόνο. Η εμφάνιση των ενηλίκων επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, το υψόμετρο και την εξέλιξη της ανοιξιάτικης βλάστησης. Οι περίοδοι πτήσης που δίνονται για τη βόρεια Ευρώπη είναι μεταγενέστερες και δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτούσιες στην Κύπρο.
Τα αρσενικά κινούνται αναζητώντας θηλυκά, ενώ τα θηλυκά αναζητούν και εξετάζουν κατάλληλα ανθισμένα φυτά για την ωοτοκία. Τα ενήλικα τρέφονται με νέκταρ, ενώ οι κάμπιες χρησιμοποιούν συγκεκριμένα φυτά ως τροφή.
Φυτά ξενιστές
Οι κύριοι ξενιστές ανήκουν στην οικογένεια Brassicaceae – Σταυρανθή. Οι κάμπιες τρέφονται ιδιαίτερα με ανθοφόρα και καρποφόρα μέρη των φυτών, και όχι αποκλειστικά με φύλλα.
Στην κυπριακή παρουσίαση του είδους αναφέρονται για ωοτοκία η Biscutella didyma, η σκυλοβρούβα – Sisymbrium irio και η Alliaria petiolata.
Στην ευρύτερη εξάπλωσή του έχουν καταγραφεί πολλοί επιπλέον ξενιστές, μεταξύ των οποίων τα Cardamine pratensis, Cardamine hirsuta, Arabis hirsuta, Barbarea vulgaris, Sisymbrium officinale, καθώς και η Capsella bursa-pastoris. Στη βρετανική βιβλιογραφία αναφέρεται επίσης η λαψάνα – Sinapis arvensis.
Οι καταγραφές αυτές αφορούν διαφορετικές περιοχές της εξάπλωσης του είδους. Η παρουσία ενός φυτού στην Κύπρο δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι χρησιμοποιείται εδώ ως ξενιστής.
Αυγά, κάμπιες και χρυσαλλίδα
Τα αυγά τοποθετούνται συνήθως μεμονωμένα κοντά στα άνθη, στους ανθικούς μίσχους ή στα μπουμπούκια. Αρχικά είναι ανοιχτόχρωμα και σταδιακά γίνονται πορτοκαλί. Η θέση τους επιτρέπει στη νεαρή κάμπια να βρεθεί κοντά στην τροφή της.
Η κάμπια καταναλώνει αρχικά μπουμπούκια και στη συνέχεια αναπτυσσόμενους καρπούς και σπόρους. Καθώς μεγαλώνει αποκτά πρασινωπό χρωματισμό με ανοιχτόχρωμη πλευρική γραμμή, που τη βοηθά να συγχέεται με τους βλαστούς και τους επιμήκεις καρπούς των ξενιστών.
Οι κάμπιες μπορούν να εκδηλώσουν κανιβαλισμό, καταναλώνοντας άλλες κάμπιες ή αυγά του ίδιου είδους. Η μεμονωμένη ωοτοκία περιορίζει αυτόν τον κίνδυνο. Τα θηλυκά αφήνουν επίσης χημικό σήμα μετά την ωοτοκία, το οποίο αποθαρρύνει άλλα θηλυκά από το να χρησιμοποιήσουν το ίδιο φυτό.
Όταν ολοκληρωθεί η ανάπτυξή της, η κάμπια εγκαταλείπει τον ξενιστή και αναζητά κατάλληλο σημείο στη γύρω βλάστηση. Η χρυσαλλίδα είναι στενή, επιμήκης και στερεώνεται στο υπόστρωμα με μεταξωτή ζώνη. Το είδος διαχειμάζει ως χρυσαλλίδα, από την οποία εμφανίζεται η πεταλούδα την επόμενη άνοιξη.
Διατήρηση και οικολογική σημασία
Στην Ευρωπαϊκή Κόκκινη Λίστα Πεταλούδων του 2025, το είδος κατατάσσεται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για ευρωπαϊκή αξιολόγηση και όχι για ξεχωριστή εκτίμηση των κυπριακών πληθυσμών.
Η διατήρηση ανθισμένων παρυφών, ξενιστών και κατάλληλης βλάστησης για τη νύμφωση υποστηρίζει ολόκληρο τον βιολογικό του κύκλο. Η γενικευμένη απομάκρυνση της ποώδους βλάστησης μπορεί να στερήσει τροφή από τις κάμπιες ή να απομακρύνει τις χρυσαλλίδες. Η υπερβολικά πυκνή σκίαση και η καταστροφή παρόχθιων δασικών ενδιαιτημάτων έχουν αναφερθεί ως παράγοντες τοπικής υποχώρησης.
Η Anthocharis cardamines περιλαμβάνεται επίσης στα είδη που χρησιμοποιούνται στον Ευρωπαϊκό Δείκτη Πεταλούδων των Λιβαδιών, ο οποίος παρακολουθεί μακροχρόνιες μεταβολές στους πληθυσμούς πεταλούδων.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Papilionoidea
Οικογένεια: Pieridae — περίπου 1.100 είδη παγκοσμίως
Υποοικογένεια: Pierinae
Γένος: Anthocharis — περίπου 15 είδη, σύμφωνα με δημοσιευμένη ταξινομική ανασκόπηση· ο αριθμός εξαρτάται από την ταξινομική αντιμετώπιση
Είδος: Anthocharis cardamines (Linnaeus, 1758)
Πηγές
Butterfly Conservation Europe — ταξινόμηση, εξάπλωση, ξενιστές και ευρωπαϊκή αξιολόγηση 2025. bc-europe.eu
Hasan Baglar — Orange-tip στην Κύπρο, ενδιαιτήματα, μέγεθος και περίοδος πτήσης. hasan baglar photography
Butterfly Conservation — αναγνώριση και φυτά ξενιστές. Butterfly Conservation
Butterfly Conservation — βιολογικός κύκλος της Orange-tip. butterfly-conservation.org
Butterfly Conservation — αυγά και κανιβαλισμός. Butterfly Conservation
Butterfly Conservation — χημική σήμανση κατά την ωοτοκία. Butterfly Conservation
European Lepidoptera and their Ecology — εξάπλωση και παράγοντες τοπικής υποχώρησης. pyrgus.de
Zhang et al. — φυλογένεση των Pieridae και αριθμός ειδών του γένους Anthocharis. PMC
European Environment Agency — Ευρωπαϊκός Δείκτης Πεταλούδων των Λιβαδιών.
Orange-tip – Anthocharis cardamines (Linnaeus, 1758) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Anthocharis cardamines, commonly known as the Orange-tip, is a spring butterfly belonging to the family Pieridae. Its common name refers to the conspicuous orange tips of the male’s forewings. The female lacks this colouration and can easily be overlooked among other white butterflies. The species’ presence in Cyprus is confirmed; it is not endemic to the island.
Appearance and identification
The male has white wings with a large orange area towards the tip of each forewing, a black apical border and a distinctive dark discal spot. The female has white uppersides, dark forewing tips and a corresponding spot, but completely lacks the orange area.
In both sexes, the hindwing undersides have a characteristic green-and-white marbled pattern. This is particularly useful for identifying females and distinguishing them from the Small White – Pieris rapae, which lacks this pattern.
When the butterfly rests with its wings closed, the underside colouration provides effective camouflage among vegetation. The green appearance results from a combination of yellow and black scales. The male can also conceal its orange forewing tips behind its hindwings. The Cyprus species account gives a wingspan of approximately 30–42 mm, while larger measurements are reported for some northern European populations.
Distribution and occurrence in Cyprus
The species is widely distributed across Europe and temperate Asia, extending to Japan. In Cyprus, it is reported from woodland clearings, forest edges and valleys in the Troodos and Pentadaktylos mountains.
The photographs in this post were taken at Agios Epiktitos, Kyrenia district by George Konstantinou.
More species are presented in the Checklist of the Butterflies of Cyprus.
Habitats and flight period
Anthocharis cardamines is associated with woodland clearings and edges, scrub with herbaceous vegetation, flower-rich grasslands and valleys. Across its wider range, it also occurs along riverbanks, hedgerows, and in gardens and parks where suitable larval foodplants and flowers for adults are available.
For Cyprus, the reported flight period is February to May, with one generation annually. Adult emergence is influenced by temperature, altitude and the development of spring vegetation. Flight periods reported for northern Europe are later and should not be applied directly to Cyprus.
Males move through suitable habitat searching for females, while females also search for and examine flowering plants suitable for egg-laying. Adults feed on nectar, whereas caterpillars use particular plants as food.
Larval foodplants
The principal foodplants belong to the Brassicaceae family. Caterpillars feed particularly on flowers and developing fruits, rather than exclusively on leaves.
The Cyprus species account mentions egg-laying on Biscutella didyma, London Rocket – Sisymbrium irio and Alliaria petiolata.
Many additional foodplants have been recorded across the species’ wider range, including Cardamine pratensis, Cardamine hirsuta, Arabis hirsuta, Barbarea vulgaris, Sisymbrium officinale, and Capsella bursa-pastoris. British accounts also mention Charlock – Sinapis arvensis.
These records concern different parts of the butterfly’s range. A plant’s occurrence in Cyprus does not, by itself, demonstrate that it is used locally as a larval foodplant.
Eggs, caterpillars and chrysalis
Eggs are usually laid singly near flowers, on flower stalks or beside buds. Initially pale, they gradually turn orange. Their position places the newly hatched caterpillar close to its food.
The caterpillar initially consumes flower buds, then developing fruits and seeds. As it grows, it becomes greenish with a pale lateral line, helping it blend with the stems and elongated fruits of its foodplants.
Caterpillars can exhibit cannibalism, consuming other caterpillars or eggs of the same species. Laying eggs singly reduces this risk. Females also leave a chemical marker after egg-laying, which discourages other females from using the same plant.
Once fully grown, the caterpillar leaves its foodplant and searches for a suitable site in the surrounding vegetation. The chrysalis is narrow and elongated and is attached to its support by a silk girdle. The species overwinters as a chrysalis, from which the adult emerges the following spring.
Conservation and ecological significance
In the 2025 European Red List of Butterflies, the species is classified as Least Concern (LC) for both Europe and the European Union. This is a European assessment, rather than a separate assessment of Cypriot populations.
Retaining flowering margins, larval foodplants and suitable vegetation for pupation supports its entire life cycle. Widespread removal of herbaceous vegetation can deprive caterpillars of food or remove overwintering chrysalises. Excessively shaded woodland and the destruction of riparian woodland habitats have been reported as factors contributing to local declines.
Anthocharis cardamines is also among the species used in the European Grassland Butterfly Index, which monitors long-term changes in butterfly populations.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Papilionoidea
Family: Pieridae — approximately 1,100 species worldwide
Subfamily: Pierinae
Genus: Anthocharis — approximately 15 species according to a published taxonomic review; the number depends on taxonomic treatment
Species: Anthocharis cardamines (Linnaeus, 1758)
Sources
Butterfly Conservation Europe — classification, distribution, foodplants and 2025 European assessment. bc-europe.eu
Hasan Baglar — Orange-tip in Cyprus, habitats, wingspan and flight period. hasan baglar photography
Butterfly Conservation — identification and larval foodplants. Butterfly Conservation
Butterfly Conservation — Orange-tip life cycle. butterfly-conservation.org
Butterfly Conservation — eggs and cannibalism. Butterfly Conservation
Butterfly Conservation — chemical marking during egg-laying. Butterfly Conservation
European Lepidoptera and their Ecology — distribution and factors contributing to local declines. pyrgus.de
Zhang et al. — Pieridae phylogeny and species numbers in Anthocharis. PMC
European Environment Agency — European Grassland Butterfly Index.
