All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το Codophila varia στην Κύπρο
Το Codophila varia (Fabricius, 1787) είναι φυτοφάγο ετερόπτερο της οικογένειας Pentatomidae, υποοικογένειας Pentatominae και φυλής Carpocorini. Ανήκει στο γένος Codophila Mulsant & Rey, 1866 και αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της πανίδας των θερμών περιοχών της νότιας Ευρώπης, της Μεσογείου, της βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και τμημάτων της κεντρικής Ασίας.
Η παρουσία του στην Κύπρο είναι παλιά και σαφώς τεκμηριωμένη επιστημονικά. Υπάρχουν δημοσιευμένα κυπριακά δείγματα ήδη από το 1950, γεγονός ιδιαίτερα χρήσιμο για την τεκμηρίωση της ιστορικής παρουσίας του είδους στο νησί.
Περιγραφή
Το Codophila varia είναι ένα μεσαίου μεγέθους Pentatomidae με το χαρακτηριστικό πλατύ και ασπιδοειδές σώμα της οικογένειας.
Όπως υποδηλώνει και το όνομα varia, πρόκειται για είδος με σημαντική χρωματική παραλλακτικότητα. Ο βασικός χρωματισμός μπορεί να είναι ανοιχτοκίτρινος ή γκριζωπός, αλλά σε άλλα άτομα γίνεται πολύ πιο έντονος, φτάνοντας μέχρι κοκκινωπές ή βαθιές ερυθρές αποχρώσεις.
Η κεφαλή εμφανίζει χαρακτηριστικές ανοιχτόχρωμες επιμήκεις γραμμές, ενώ το scutellum φέρει έντονο συνδυασμό ανοιχτόχρωμων και μαύρων σχεδίων. Το connexivum, δηλαδή τα ορατά πλευρικά τμήματα της κοιλιάς, παρουσιάζει επίσης εναλλαγές ανοιχτών και σκοτεινών περιοχών.
Κεραίες
Οι κεραίες αποτελούν χρήσιμο μορφολογικό γνώρισμα.
Στα τυπικά άτομα τα τρία βασικά άρθρα των κεραιών είναι κοκκινωπά, ενώ τα δύο εξωτερικά είναι σκοτεινότερα έως μαύρα. Το χαρακτηριστικό αυτό, μαζί με το σχέδιο του προνώτου και του scutellum, βοηθά στην αναγνώριση του είδους.
Χρωματική παραλλακτικότητα
Η χρωματική παραλλακτικότητα του Codophila varia έχει ιστορικά προκαλέσει ταξινομική σύγχυση.
Διαφορετικές μορφές περιγράφηκαν στο παρελθόν με διαφορετικά ονόματα. Η σύγχρονη ταξινομική αντιμετώπιση ενοποιεί πολλές από αυτές στο ίδιο είδος. Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera καταγράφει εκτεταμένη συνωνυμία, μεταξύ άλλων τα Cimex lunula Fabricius, 1794, Carpocoris bilunulata Kolenati, 1846 και Pentatoma laborans A. Costa, 1847.
Διάκριση από παρόμοια είδη
Η χρωματική μεταβλητότητα σημαίνει ότι η αναγνώριση δεν πρέπει να γίνεται μόνο από το γενικό χρώμα.
Το Codophila varia μπορεί να μοιάζει ιδιαίτερα με ορισμένα είδη του γένους Carpocoris, μεταξύ των οποίων το Carpocoris pudicus. Για ασφαλή αναγνώριση πρέπει να εξετάζεται ο συνδυασμός του σχήματος του σώματος, της κεφαλής, των κεραιών και των σχεδίων του προνώτου και του scutellum και όχι μόνο μία χρωματική λεπτομέρεια.
Διατροφή
Το Codophila varia είναι φυτοφάγο και πολυφάγο.
Με τα νύσσον-μυζητικά στοματικά του μόρια διατρυπά τους φυτικούς ιστούς και προσλαμβάνει υγρά. Έχει καταγραφεί πάνω σε μεγάλο αριθμό φυτών και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από μία οικογένεια φυτών.
Ιδιαίτερα συχνές είναι οι σχέσεις του με φυτά των οικογενειών Asteraceae και Apiaceae, αλλά υπάρχουν τεκμηριωμένες καταγραφές και από άλλες οικογένειες.
Φυτά-ξενιστές και φυτικές σχέσεις
Μεταξύ των φυτών πάνω στα οποία έχει καταγραφεί το είδος περιλαμβάνονται:
Daucus carota, Eryngium campestre, Eryngium creticum, Torilis leptophylla, Carduus nutans, Carduus pycnocephalus, Carthamus glaucus, Centaurea calcitrapa, Centaurea iberica, Centaurea solstitialis, Cirsium arvense, Helianthus annuus, Scolymus hispanicus, Echium plantagineum, Euphorbia paralias, Medicago sativa, Ononis spinosa, Sesamum indicum, Hordeum vulgare και Anemone coronaria.
Άλλες επιστημονικές πηγές καταγράφουν επίσης το Codophila varia σε μηδική (Medicago sativa), σουσάμι, Verbascum, σιτάρι, Rosa, Daucus, Cichorium, Cirsium, Sinapis και άλλα φυτά.
Οι καταγραφές αυτές αποδεικνύουν την έντονη πολυφαγία του είδους, αλλά η απλή παρουσία ενός ενήλικου πάνω σε ένα φυτό δεν σημαίνει πάντοτε ότι αυτό αποτελεί κύριο αναπαραγωγικό ξενιστή.
Ποια μέρη των φυτών χρησιμοποιεί
Το Codophila varia έχει καταγραφεί να τρέφεται σε διαφορετικά μέρη των φυτών, μεταξύ των οποίων φύλλα, άνθη και σπόροι.
Η παρουσία του πάνω σε ανθοφόρα Asteraceae και Apiaceae είναι χαρακτηριστική και εξηγεί γιατί το είδος παρατηρείται συχνά σε ανοικτές ηλιόλουστες περιοχές με πλούσια ποώδη βλάστηση.
Αυγά
Όπως τα άλλα Pentatomidae, το Codophila varia είναι ωοτόκο.
Η μορφολογία των αυγών του έχει αποτελέσει αντικείμενο ειδικής επιστημονικής μελέτης. Οι Candan, Suludere & Kıyak (2001) δημοσίευσαν εργασία ειδικά για την εξωτερική μορφολογία των αυγών του Codophila varia, γεγονός που δείχνει ότι τα πρώιμα στάδια του είδους έχουν εξεταστεί λεπτομερώς μορφολογικά. Η συγκεκριμένη εργασία καταγράφεται και στη βιβλιογραφία του ITIS για το είδος.
Κύκλος ζωής
Το Codophila varia, όπως όλα τα Heteroptera, παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση:
αυγό → διαδοχικά νυμφικά στάδια → ενήλικο
Δεν υπάρχει στάδιο χρυσαλλίδας.
Μετά την εκκόλαψη οι νύμφες αναπτύσσονται μέσα από διαδοχικές εκδύσεις. Οι πτέρυγες δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένες στα νεαρά στάδια και σχηματίζονται οριστικά κατά την τελευταία έκδυση.
Νύμφες
Οι νύμφες έχουν την ίδια βασική νύσσον-μυζητική διατροφική λειτουργία με τα ενήλικα, αλλά διαφέρουν μορφολογικά, καθώς δεν διαθέτουν πλήρως ανεπτυγμένες πτέρυγες.
Καθώς εξελίσσονται τα νυμφικά στάδια, αυξάνεται το μέγεθος του σώματος, αναπτύσσονται τα πτερυγικά ελάσματα και το άτομο αποκτά σταδιακά τη μορφή του ενήλικου.
Εποχική δραστηριότητα
Η περίοδος δραστηριότητας παρουσιάζει γεωγραφικές διαφορές. Παρατηρήσεις από την Κρήτη καταγράφουν ενήλικα ήδη από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο, ενώ άλλες ευρωπαϊκές πηγές αναφέρουν συχνή παρουσία κατά τους θερινούς μήνες.
Η κυπριακή επιστημονική καταγραφή του 1950 περιλαμβάνει άτομα που συλλέχθηκαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανοιξιάτικη δραστηριότητα του είδους στην Κύπρο.
Βιότοπος
Το Codophila varia είναι χαρακτηριστικό κυρίως θερμών, ανοικτών και ηλιόλουστων ενδιαιτημάτων.
Έχει καταγραφεί σε φρυγανικές εκτάσεις, μακκία και χαμηλή θαμνώδη βλάστηση, ελαιώνες, παρυφές δρόμων και άλλες περιοχές με πλούσια ποώδη βλάστηση.
Αυτή η οικολογική προτίμηση ταιριάζει ιδιαίτερα καλά στα μεσογειακά οικοσυστήματα της Κύπρου.
Οσμητικοί αδένες και άμυνα
Ως μέλος των Pentatomidae, το Codophila varia διαθέτει το χαρακτηριστικό σύστημα οσμητικών αδένων της οικογένειας.
Οι αδένες αυτοί παράγουν πτητικές ουσίες που μπορούν να απελευθερωθούν όταν το έντομο ενοχληθεί ή απειληθεί. Η χημική αυτή άμυνα αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό των λεγόμενων stink bugs και λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε διάφορους θηρευτές.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το Codophila varia παρουσιάζει ευρεία Παλαιαρκτική εξάπλωση, με ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στις θερμότερες περιοχές.
Η βιβλιογραφία το καταγράφει στη νότια Ευρώπη, βόρεια Αφρική, Εγγύς και Μέση Ανατολή και κεντρική Ασία. Για τη Μέση Ανατολή καταγράφεται από Κύπρο, Αίγυπτο, Ιράν, Ιράκ, Ισραήλ, Ιορδανία, Συρία και Τουρκία.
Το Codophila varia στην Κύπρο
Η παρουσία του Codophila varia στην Κύπρο είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη τουλάχιστον από τα μέσα του 20ού αιώνα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δημοσίευση για τα Hemiptera-Heteroptera της Κύπρου, η οποία περιλαμβάνει δείγματα από τις συλλογές του 1950:
Cherkes – 22–24 Μαρτίου 1950: ένα αρσενικό
Amathus – 17 Απριλίου 1950: ένα αρσενικό.
Αυτές οι συγκεκριμένες συλλογές αποτελούν εξαιρετική ιστορική τεκμηρίωση και αποδεικνύουν ότι το είδος αποτελούσε μέρος της κυπριακής εντομοπανίδας ήδη πριν από περισσότερα από 75 χρόνια.
Σύγχρονες ανασκοπήσεις της οικογένειας Pentatomidae εξακολουθούν να περιλαμβάνουν ρητά την Κύπρο στη γεωγραφική εξάπλωση του είδους.
Γεωργική σημασία
Επειδή είναι πολυφάγο και έχει καταγραφεί σε καλλιεργούμενα φυτά όπως μηδική, σουσάμι, ηλίανθος, σιτάρι και άλλα είδη, μπορεί να εμφανίζεται και σε γεωργικά οικοσυστήματα.
Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος να παρουσιάζεται ως σημαντικός γεωργικός εχθρός της Κύπρου χωρίς ειδικά τοπικά δεδομένα που να αποδεικνύουν οικονομικά σημαντικές ζημιές.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν εντόπισα επίσημη παγκόσμια αξιολόγηση του Codophila varia στην IUCN Red List που να επιτρέπει να του αποδώσουμε επίσημη κατηγορία όπως LC.
Επομένως δεν βάζουμε αυθαίρετη κατηγορία IUCN στο άρθρο.
Ταξινομική ιστορία
Ο Johan Christian Fabricius περιέγραψε το είδος το 1787 ως:
Cimex varius Fabricius, 1787
από υλικό με τυπική προέλευση την Ισπανία.
Μεταφέρθηκε αργότερα στο γένος Codophila Mulsant & Rey, 1866, οπότε το αποδεκτό όνομα έγινε:
Codophila varia (Fabricius, 1787).
Μεταξύ των ιστορικών συνωνύμων περιλαμβάνονται τα:
Cimex lunula Fabricius, 1794
Cimex eryngii Germar in Ahrens, 1814
Carpocoris bilunulata Kolenati, 1846
Pentatoma laborans A. Costa, 1847
Pentatoma distinguenda A. Costa, 1847.
Το Codophila varia longicornis Fuente, 1972 είχε περιγραφεί ως ξεχωριστό υποείδος, αλλά σήμερα αντιμετωπίζεται ως συνώνυμο του Codophila varia.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Υπεροικογένεια: Pentatomoidea
Οικογένεια: Pentatomidae
Υποοικογένεια: Pentatominae
Φυλή: Carpocorini
Γένος: Codophila Mulsant & Rey, 1866
Είδος: Codophila varia (Fabricius, 1787)
Αρχικός συνδυασμός: Cimex varius Fabricius, 1787.
Πηγές
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Codophila varia
PESI / Fauna Europaea – Codophila varia
Pentatomidae of the Middle East – distribution and plant associations
Codophila varia (Fabricius, 1787) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Codophila varia in Cyprus
Codophila varia (Fabricius, 1787) is a phytophagous true bug belonging to the family Pentatomidae, subfamily Pentatominae and tribe Carpocorini. It belongs to the genus Codophila Mulsant & Rey, 1866 and is characteristic of warmer regions of southern Europe, the Mediterranean, North Africa, the Middle East and parts of Central Asia.
Its occurrence in Cyprus has been scientifically documented since at least 1950, providing valuable historical evidence that the species has long formed part of the island's insect fauna.
Description
Codophila varia is a medium-sized shield bug with the broad body characteristic of Pentatomidae.
As its specific name varia suggests, it is highly variable in coloration. Individuals may be pale yellowish or greyish, while others can be much more strongly coloured, including reddish forms.
The head bears characteristic pale longitudinal markings, while the scutellum has a conspicuous pattern of pale and dark areas. The connexivum also shows alternating pale and dark markings.
The first three antennal segments are typically reddish, whereas the two outer segments are darker to black.
Similar Species
The considerable colour variation of C. varia means that identification should not rely on colour alone.
It can resemble species of Carpocoris, particularly Carpocoris pudicus. Reliable identification therefore requires consideration of body shape and the combined structural and colour characters of the head, pronotum, scutellum and antennae.
Feeding and Host Plants
Codophila varia is phytophagous and polyphagous.
It feeds by piercing plant tissues and extracting fluids. It is particularly associated with Asteraceae and Apiaceae, although records exist from numerous other plant families.
Recorded plants include Daucus carota, Eryngium campestre, Eryngium creticum, Torilis leptophylla, Carduus nutans, Carduus pycnocephalus, Carthamus glaucus, Centaurea calcitrapa, Centaurea iberica, Centaurea solstitialis, Cirsium arvense, Helianthus annuus, Scolymus hispanicus, Echium plantagineum, Euphorbia paralias, Medicago sativa, Ononis spinosa, Sesamum indicum, Hordeum vulgare and Anemone coronaria.
The species has been recorded feeding on leaves, flowers and seeds.
Eggs and Life Cycle
The external morphology of the eggs of Codophila varia has been specifically investigated by Candan, Suludere & Kıyak (2001).
Like other Heteroptera, the species undergoes incomplete metamorphosis:
egg → successive nymphal instars → adult
There is no pupal stage. Nymphs develop through successive moults, gradually increasing in size and developing wing pads before becoming fully winged adults.
Seasonal Activity
Seasonal activity varies geographically. Cretan observations record adults from March through June, while records elsewhere extend into summer.
Importantly, the historical Cypriot material includes specimens collected in March and April, confirming spring activity on the island.
Habitat
Codophila varia occurs primarily in warm, open and sunny habitats.
Recorded environments include Mediterranean phrygana, scrub, olive groves, roadsides and other habitats supporting abundant herbaceous vegetation.
Distribution
The species has a broad Palaearctic distribution, especially in warmer regions. It occurs across southern Europe, North Africa, the Near and Middle East and parts of Central Asia.
In the Middle East it is recorded from Cyprus, Egypt, Iran, Iraq, Israel, Jordan, Syria and Turkey.
Codophila varia in Cyprus
The occurrence of Codophila varia in Cyprus is firmly documented.
A scientific publication on the Hemiptera-Heteroptera of Cyprus records two male specimens collected in 1950:
Cherkes – 22–24 March 1950
Amathus – 17 April 1950.
These records provide particularly valuable historical evidence, demonstrating the presence of C. varia in Cyprus more than 75 years ago.
Modern reviews of Middle Eastern Pentatomidae continue to list Cyprus explicitly within the species' geographical distribution.
Agricultural Importance
Because the species is polyphagous and has been recorded from cultivated plants including lucerne, sesame, sunflower and cereals, it can occur in agricultural habitats.
However, it should not be described as a major agricultural pest in Cyprus without specific local evidence demonstrating economically significant damage.
Conservation Status
No official global IUCN Red List assessment assigning Codophila varia a formal threat category was located. An IUCN category should therefore not be assigned without an official assessment.
Taxonomic History
Johan Christian Fabricius described the species in 1787 as:
Cimex varius Fabricius, 1787
from material originating in Spain.
It was subsequently transferred to Codophila Mulsant & Rey, 1866, producing the currently accepted combination:
Codophila varia (Fabricius, 1787).
Historical synonyms include Cimex lunula Fabricius, 1794, Cimex eryngii Germar in Ahrens, 1814, Carpocoris bilunulata Kolenati, 1846, Pentatoma laborans A. Costa, 1847 and Pentatoma distinguenda A. Costa, 1847.
Codophila varia longicornis Fuente, 1972, formerly treated as a separate subspecies, is now regarded as a synonym of C. varia.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Superfamily: Pentatomoidea
Family: Pentatomidae
Subfamily: Pentatominae
Tribe: Carpocorini
Genus: Codophila Mulsant & Rey, 1866
Species: Codophila varia (Fabricius, 1787)
Original combination: Cimex varius Fabricius, 1787.
Sources
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Codophila varia
PESI / Fauna Europaea – Codophila varia
Pentatomidae of the Middle East – distribution and plant associations
Codophila varia – biology and host plants
