Η εκκλησία Αρχάγγελος Μιχαήλ στο κατεχόμενο χωριό Αγιος Σεργιος Αμμοχωστου
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Άγιος Σέργιος Αμμοχώστου, 8/9/2016
Η Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στο κατεχόμενο χωριό Άγιος Σέργιος της επαρχίας Αμμοχώστου και αποτελεί ένα από τα ιστορικά χριστιανικά μνημεία της κοινότητας. Η ύπαρξή της επιβεβαιώνεται τόσο από την Εκκλησία της Κύπρου όσο και από τον κατάλογο των χριστιανικών μνημείων της κατεχόμενης Κύπρου, όπου καταγράφεται συγκεκριμένα ως Agia Paraskevi, Agios Sergios.
Η αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus περιλαμβάνει φωτογραφική καταγραφή του ναού από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016.
Ιστορικό και αρχιτεκτονικό πλαίσιο
Η Αγία Παρασκευή ανήκει στο σημαντικό σύνολο παλαιών εκκλησιών και παρεκκλησίων του Αγίου Σεργίου. Μαζί με τον ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, τον Αρχάγγελο Μιχαήλ και τον Άγιο Σωζόμενο, μαρτυρεί τη μακρά εκκλησιαστική ιστορία της περιοχής. Ο επίσημος κατάλογος των χριστιανικών μνημείων της κατεχόμενης Κύπρου καταγράφει διαδοχικά στον Άγιο Σέργιο τους Αγίους Σέργιο και Βάκχο, την Αγία Παρασκευή, τον Άγιο Σωζόμενο και τον Αρχάγγελο Μιχαήλ.
Η Αγία Παρασκευή είναι παλαιό μνημείο και φαίνεται ότι προϋπήρχε ήδη κατά τη Βενετοκρατία. Μελέτη για την εξέλιξη της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της Κύπρου σημειώνει ότι κατά τη βενετική περίοδο εξακολούθησαν να χρησιμοποιούνται και να εξελίσσονται παλαιότεροι καμαροσκέπαστοι ναοί, μεταξύ των οποίων αναφέρεται ρητά και η προϋπάρχουσα εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στον Άγιο Σέργιο. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει τη σημαντική ηλικία του μνημείου, χωρίς όμως να επιτρέπει ασφαλή ακριβή χρονολόγηση μόνο από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Ο Άγιος Σέργιος και τα εκκλησιαστικά του μνημεία
Ο Άγιος Σέργιος βρίσκεται περίπου 10 χιλιόμετρα από την Αμμόχωστο και πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Σαλαμίνας και στη Μονή του Αποστόλου Βαρνάβα. Το χωριό πήρε την ονομασία του από τους Αγίους Σέργιο και Βάκχο, τους δύο Ρωμαίους στρατιωτικούς και χριστιανούς μάρτυρες που σύμφωνα με την παράδοση κατάγονταν από τη Συρία.
Πριν από το 1974 ο Άγιος Σέργιος ήταν μία ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κοινότητα της επαρχίας Αμμοχώστου, με πληθυσμό περίπου δύο χιλιάδων κατοίκων και με έντονη γεωργική, κτηνοτροφική και τουριστική δραστηριότητα. Η θέση του ανάμεσα στην Αμμόχωστο, τη Σαλαμίνα και τον Απόστολο Βαρνάβα του έδινε ιδιαίτερη γεωγραφική και ιστορική σημασία.
Η Εκκλησία της Κύπρου εξακολουθεί να αναγνωρίζει επίσημα την εκκλησιαστική κοινότητα του Αγίου Σεργίου, με κύριο ναό εκείνον των Αγίων Σεργίου και Βάκχου.
Η αρχιτεκτονική της Αγίας Παρασκευής
Η Αγία Παρασκευή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μικρού ιστορικού ορθόδοξου ναού της ανατολικής Κύπρου. Η μορφή της εντάσσεται στην παράδοση των λιτών πέτρινων ναών που αναπτύχθηκαν κατά τους ύστερους βυζαντινούς, φραγκικούς και βενετικούς χρόνους.
Η αρχιτεκτονική ιστορία της ευρύτερης περιοχής του Αγίου Σεργίου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι ναοί της Αμμοχώστου και της Μεσαορίας δέχθηκαν επιρροές τόσο από τη βυζαντινή όσο και από τη δυτική μεσαιωνική αρχιτεκτονική. Σε σχετικά μνημεία παρατηρείται χρήση τοπικής λιθοδομής, καμαροσκέπαστων χώρων και μορφολογικών στοιχείων που εξελίχθηκαν κατά τη φραγκική και βενετική περίοδο.
Για την Αγία Παρασκευή, όμως, δεν πρέπει να αποδοθεί συγκεκριμένος αιώνας κατασκευής χωρίς ασφαλή τεκμηρίωση. Το πιο ασφαλές ιστορικό συμπέρασμα είναι ότι ο ναός προϋπήρχε ήδη κατά τη βενετική περίοδο.
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974
Ο Άγιος Σέργιος καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό το 1974 και οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοί του εκτοπίστηκαν. Από τότε, η Αγία Παρασκευή και τα υπόλοιπα χριστιανικά μνημεία της κοινότητας βρίσκονται στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Εκκλησία της Κύπρου περιλαμβάνει την Αγία Παρασκευή μεταξύ των καταγεγραμμένων χριστιανικών μνημείων της περιοχής που τελούν υπό κατοχή.
Η ύπαρξη και διατήρηση τέτοιων μνημείων έχει ιδιαίτερη ιστορική αξία, επειδή αποτελούν υλικές μαρτυρίες της ζωής των κοινοτήτων πριν από το 1974 και της μακράς παρουσίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην περιοχή της Αμμοχώστου.
Η Αγία Παρασκευή
Η Αγία Παρασκευή είναι από τις ιδιαίτερα τιμώμενες αγίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η μνήμη της εορτάζεται στις 26 Ιουλίου και σε ολόκληρη την Κύπρο υπάρχουν πολυάριθμοι ναοί και παρεκκλήσια αφιερωμένα στο όνομά της.
Η αφιέρωση παλαιών αγροτικών ναών στην Αγία Παρασκευή είναι συχνή στην κυπριακή ύπαιθρο, γεγονός που φανερώνει τη διαχρονική θέση της αγίας στη θρησκευτική παράδοση των τοπικών κοινοτήτων.
Οι φωτογραφίες του 2016
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016 κατά την επίσκεψή του στον κατεχόμενο Άγιο Σέργιο Αμμοχώστου. Η ημερομηνία και η πατρότητα των φωτογραφιών αναγράφονται ρητά στην αρχική ανάρτηση.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Εκκλησία Αγίας Παρασκευής
Αγγλικά: Church of Agia Paraskevi
Αφιέρωση: Αγία Παρασκευή
Εορτή: 26 Ιουλίου
Χωριό: Άγιος Σέργιος
Επαρχία: Αμμοχώστου
Τύπος: Ιστορικός ορθόδοξος ναός
Χρονολόγηση: Παλαιός ναός, τεκμηριωμένα προϋπάρχων κατά τη βενετική περίοδο
Καθεστώς περιοχής: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Τοποθεσία φωτογραφιών: Άγιος Σέργιος Αμμοχώστου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Ο Ναός της Αγίας Παρασκευής στον Άγιο Σέργιο Αμμοχώστου
Εκκλησία της Κύπρου – Χριστιανικά Μνημεία της Κύπρου υπό στρατιωτική κατοχή
Εκκλησία της Κύπρου – Ναοί / Ενορίες Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας και Αμμοχώστου
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – AGIOS SERGIOS, FAMAGUSTA, 8 SEPTEMBER 2016
The Church of Agia Paraskevi is situated in the occupied village of Agios Sergios in Famagusta District and forms part of the historic Christian heritage of the community. Its existence is confirmed both by the Church of Cyprus and by the official inventory of Christian monuments in occupied Cyprus, where it is specifically recorded as Agia Paraskevi, Agios Sergios.
The original Biodiversity of Cyprus post contains a photographic record of the church made by George Konstantinou on 8 September 2016.
Historical and architectural background
Agia Paraskevi forms part of the important group of historic churches and chapels associated with Agios Sergios. Together with the Church of Agioi Sergios and Bacchus, Archangelos Michael and Agios Sozomenos, it bears witness to the long ecclesiastical history of the area. The official inventory of Christian monuments in occupied Cyprus records these monuments consecutively under Agios Sergios.
Agia Paraskevi is an old monument and appears to have already existed during the Venetian period. A study of the development of Cypriot church architecture specifically refers to the pre-existing church of Agia Paraskevi at Agios Sergios in its discussion of churches surviving into the Venetian period. This confirms the considerable antiquity of the monument, although the available evidence does not justify assigning it to a precise century.
Agios Sergios and its churches
Agios Sergios lies approximately 10 kilometres from Famagusta, close to the ancient city of Salamis and the Monastery of Apostolos Barnabas. The village takes its name from Saints Sergius and Bacchus, Roman military officers and Christian martyrs who, according to tradition, originated from Syria.
Before 1974, Agios Sergios was a prosperous community of Famagusta District with a population of around two thousand people and substantial agricultural, livestock-breeding and tourism activity. Its position near Famagusta, Salamis and Apostolos Barnabas gave the village considerable geographical and historical importance.
The Church of Cyprus continues officially to recognise the ecclesiastical community of Agios Sergios, whose principal church is dedicated to Saints Sergius and Bacchus.
Architecture of Agia Paraskevi
Agia Paraskevi is representative of the small historic Orthodox churches of eastern Cyprus. Its form belongs to the broader tradition of modest stone-built churches developed during the later Byzantine, Frankish and Venetian periods.
The ecclesiastical architecture of the wider Famagusta and Mesaoria region is particularly important because it combines Byzantine traditions with influences introduced during the Frankish and Venetian periods. Local masonry, barrel-vaulted spaces and architectural features reflecting this gradual development occur widely in the area's medieval churches.
For Agia Paraskevi itself, however, no exact construction date should be stated without firm evidence. The safest conclusion from the currently available documentation is that the church already existed during the Venetian period.
After the Turkish invasion of 1974
Agios Sergios was occupied by Turkish forces in 1974, and its Greek Cypriot population was displaced. Since then, Agia Paraskevi and the other Christian monuments of the community have remained within the occupied part of the Republic of Cyprus. The Church of Cyprus includes Agia Paraskevi among the recorded Christian monuments situated under occupation.
The survival of such monuments is historically important because they constitute material evidence of community life before 1974 and of the long Orthodox Christian presence in the Famagusta region.
Saint Paraskevi
Saint Paraskevi is among the widely venerated saints of the Orthodox Church. Her feast is celebrated on 26 July, and many churches and chapels throughout Cyprus are dedicated to her.
The dedication of rural churches to Saint Paraskevi is common in Cyprus and reflects the long-established position of the saint within the religious traditions of local communities.
The photographs of 2016
The photographs accompanying this article were taken by George Konstantinou on 8 September 2016 during his visit to occupied Agios Sergios in Famagusta District. Both the photographer and the date are explicitly recorded in the original post.
Classification
Name: Church of Agia Paraskevi
Greek name: Εκκλησία Αγίας Παρασκευής
Dedication: Saint Paraskevi
Feast day: 26 July
Village: Agios Sergios
District: Famagusta
Type: Historic Orthodox church
Dating: Historic church demonstrably pre-existing during the Venetian period
Area status: Occupied part of the Republic of Cyprus since 1974
Photographer: George Konstantinou
Photograph location: Agios Sergios, Famagusta District
Date of photographs: 8 September 2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – Church of Agia Paraskevi at Agios Sergios
Church of Cyprus – Christian Monuments of Cyprus under Military Occupation
Church of Cyprus – Parishes of the Holy Metropolis of Constantia and Famagusta
