Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Σιά, 2/3/2016
Μνημείο Πεσόντων και Αγνοουμένων Σιάς
Το Μνημείο Πεσόντων και Αγνοουμένων της Σιάς βρίσκεται στο προαύλιο του Κοινοτικού Συμβουλίου Σιάς και αποτελεί τον κεντρικό χώρο μνήμης της κοινότητας για τους ανθρώπους της που έχασαν τη ζωή τους ή εξαφανίστηκαν κατά τις διακοινοτικές συγκρούσεις και ιδιαίτερα κατά την τουρκική εισβολή του 1974.
Το μνημείο δεν αποτελεί απλώς ένα δημόσιο έργο, αλλά σημείο συλλογικής μνήμης για τη Σιά. Κάθε χρόνο, στο πλαίσιο του εθνικού μνημοσύνου της κοινότητας, τελείται Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Παναγίας Χρυσελεούσης και ακολουθεί τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο.
Οι άνθρωποι που τιμά η κοινότητα
Η ιστορία της Σιάς συνδέεται με ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους ή καταγράφηκαν ως αγνοούμενοι κατά τις συγκρούσεις της περιόδου 1963–1974.
Με βάση επίσημες επετειακές ομιλίες και τις ιστορικές καταγραφές της κοινότητας, ιδιαίτερη θέση έχουν οι:
Γεώργιος Τομπόλης του Θεοφάνη
Κωνσταντίνος Σάββα του Σωφρόνη
Σωτήρης Γιατρού του Γεωργίου
Αντρέας Παφίτης του Γεωργίου
Ιάκωβος Παπαδόπουλος του Θεοδώρου
Δημήτρης Σταύρου του Αρτέμη
Οι περιπτώσεις τους δεν είναι όλες ίδιες. Μερικοί ήταν εξαρχής γνωστό ότι έπεσαν σε μάχη, ενώ άλλοι παρέμειναν για χρόνια ή εξακολουθούν να καταγράφονται ως αγνοούμενοι.
Γεώργιος Τομπόλης του Θεοφάνη
Ο Γεώργιος Τομπόλης γεννήθηκε στη Σιά στις 31 Ιουλίου 1946. Υπηρέτησε στην Εθνική Φρουρά και ήταν Έφεδρος Ανθυπολοχαγός.
Κατά την πρώτη φάση της τουρκικής εισβολής παρουσιάστηκε στο 241 Τάγμα Πεζικού. Στις 22 Ιουλίου 1974, κατά τις μάχες στην περιοχή της Κερύνειας, παρέμεινε με άλλους μαχητές σε πρόχειρη αμυντική θέση κοντά στο Γ.Σ. Πράξανδρος, αντιστεκόμενος στην προέλαση των τουρκικών αρμάτων.
Για δεκαετίες η τύχη του δεν ήταν εξακριβωμένη. Το 2007 τα λείψανά του εντοπίστηκαν σε ομαδικό τάφο στην περιοχή του Καζαφανίου και ταυτοποιήθηκαν.
Έτσι, σήμερα πρέπει να τιμάται ως πεσών του 1974 και όχι να παρουσιάζεται ως εξακολουθούντα αγνοούμενος.
Κωνσταντίνος Σάββα του Σωφρόνη
Ο Κωνσταντίνος Σάββα γεννήθηκε στη Σιά στις 22 Μαΐου 1956.
Κατατάχθηκε στον στρατό τον Ιανουάριο του 1974, σε ηλικία μόλις 18 ετών, και υπηρετούσε στην περιοχή της Καντάρας.
Στις 21 Ιουλίου 1974, κατά τη δεύτερη ημέρα της τουρκικής εισβολής, σκοτώθηκε από πυρά τουρκικών αεροσκαφών.
Το σώμα του μεταφέρθηκε στη Σιά από δύο στρατιώτες της μονάδας του και παραδόθηκε στην οικογένειά του.
Σωτήρης Γιατρού του Γεωργίου
Ο Σωτήρης Γιατρού γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου 1951 στο Έξω Μετόχι.
Με την έναρξη της εισβολής κατατάχθηκε ως έφεδρος στο 306 Τάγμα Πεζικού, με έδρα το Νέο Χωριό Κυθρέας.
Έλαβε μέρος στις μάχες στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου Κερύνειας και της Κερύνειας. Στις 22 Ιουλίου 1974, μέσα στις σφοδρές πολεμικές συγκρούσεις και κατά την οπισθοχώρηση των δυνάμεων της Εθνικής Φρουράς, χάθηκαν τα ίχνη του.
Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες θεωρούνταν αγνοούμενος.
Το 2007, στο πλαίσιο των εκταφών και των ταυτοποιήσεων της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους, τα λείψανά του εντοπίστηκαν σε ομαδικό τάφο στην περιοχή της Κερύνειας και ταυτοποιήθηκαν με τη μέθοδο DNA.
Σήμερα τιμάται επομένως ως πεσών της τουρκικής εισβολής του 1974.
Αντρέας Παφίτης του Γεωργίου
Ο Αντρέας Παφίτης γεννήθηκε στη Σιά στις 26 Απριλίου 1939.
Η δική του περίπτωση προηγείται χρονικά της τουρκικής εισβολής. Στις 27 Δεκεμβρίου 1963, κατά τη διάρκεια των διακοινοτικών ταραχών, συνελήφθη ενώ εργαζόταν στη Λευκωσία, όπου είχε μετακομίσει με την οικογένειά του.
Από τότε η τύχη του καταγραφόταν ως άγνωστη.
Η περίπτωση του Αντρέα Παφίτη υπενθυμίζει ότι το ζήτημα των αγνοουμένων της Κύπρου δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο 1974, αλλά περιλαμβάνει και ανθρώπους που εξαφανίστηκαν κατά τις διακοινοτικές συγκρούσεις της δεκαετίας του 1960.
Ιάκωβος Παπαδόπουλος του Θεοδώρου
Ο Ιάκωβος Παπαδόπουλος ήταν έφεδρος στρατιώτης.
Με την έναρξη της τουρκικής εισβολής άφησε πίσω του τη σύζυγό του και το παιδί τους, ηλικίας μόλις 13 μηνών, για να παρουσιαστεί στην Εθνική Φρουρά.
Έλαβε μέρος στις μάχες του Τράχωνα και της Νεάπολης.
Σύμφωνα με τις επίσημες επετειακές καταγραφές της κοινότητας, συνελήφθη από τουρκικές δυνάμεις κατά την περίοδο που ακολούθησε την κατάπαυση του πυρός και η τύχη του καταγράφηκε ως αγνοούμενη.
Δημήτρης Σταύρου του Αρτέμη
Ο Δημήτρης Σταύρου του Αρτέμη ήταν 22 ετών κατά την τουρκική εισβολή.
Υπηρετούσε σε μονάδα πυροβολικού στην περιοχή του Καράολου και απείχε μόλις πέντε ημέρες από την απόλυσή του, όταν ξέσπασε η εισβολή.
Κλήθηκε να πολεμήσει και στη συνέχεια χάθηκαν τα ίχνη του.
Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν πρέπει να συγχέεται με άλλον Δημήτρη Σταύρου από τα Λατσιά, του οποίου τα λείψανα είχαν εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί παλαιότερα. Πρόκειται για διαφορετικό πρόσωπο.
Σε σημερινό κυβερνητικό κατάλογο αγνοουμένων καταγράφεται Δημήτριος Σταύρου του Αρτέμη, γεννημένος στις 6/3/1953, στρατιωτικός, με τελευταία γνωστή περιοχή τη Μια Μηλιά στις 14 Αυγούστου 1974.
Το ετήσιο εθνικό μνημόσυνο
Η Σιά διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των πεσόντων και αγνοουμένων της με ετήσιο Εθνικό Μνημόσυνο.
Το Κοινοτικό Συμβούλιο και οι οικογένειες των ηρώων οργανώνουν τη μνημονική εκδήλωση στον Ιερό Ναό Παναγίας Χρυσελεούσης.
Μετά τη Θεία Λειτουργία και τον επιμνημόσυνο λόγο ακολουθεί τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο Πεσόντων και Αγνοουμένων, στο προαύλιο του Κοινοτικού Συμβουλίου.
Αυτή η πρακτική συνεχίζεται για δεκαετίες και καθιστά το μνημείο ενεργό χώρο συλλογικής μνήμης και όχι απλώς ιστορικό κατάλοιπο.
Η σημασία του μνημείου
Τα μνημεία πεσόντων και αγνοουμένων στις κυπριακές κοινότητες αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της νεότερης ιστορίας του νησιού.
Στη Σιά, το μνημείο συγκεντρώνει σε έναν χώρο μνήμες από διαφορετικές περιόδους: τις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963–64, την τουρκική εισβολή του 1974, τις μάχες, τις απώλειες και τη μακρόχρονη αναζήτηση ανθρώπων των οποίων η τύχη παρέμεινε άγνωστη.
Παράλληλα, η ταυτοποίηση λειψάνων όπως εκείνων του Γεώργιου Τομπόλη και του Σωτήρη Γιατρού δείχνει ότι η ιστορική κατάσταση των επιμέρους προσώπων μπορεί να αλλάξει με την πρόοδο των εκταφών και της επιστημονικής ταυτοποίησης.
Τοποθεσία – Συντεταγμένες – Google Maps
Το μνημείο βρίσκεται στο προαύλιο του Κοινοτικού Συμβουλίου Σιάς.
Διεύθυνση Κοινοτικού Συμβουλίου:
Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ 8, 2574 Σιά, Κύπρος
Google Maps:
Μνημείο Πεσόντων και Αγνοουμένων – Κοινοτικό Συμβούλιο Σιάς
Δεν προσθέτω αριθμητικό latitude/longitude χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση του ακριβούς σημείου μέσα στο προαύλιο. Η επίσημη πηγή της κοινότητας όμως επιβεβαιώνει σαφώς ότι το μνημείο βρίσκεται στο προαύλιο του Κοινοτικού Συμβουλίου Σιάς.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στη Σιά στις 2 Μαρτίου 2016 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Στοιχεία μνημείου
Ονομασία: Μνημείο Πεσόντων και Αγνοουμένων Σιάς
Αγγλική ονομασία: Monument of the Fallen and Missing Persons of Sia
Τύπος: Μνημείο μνήμης
Κοινότητα: Σιά
Επαρχία: Λευκωσία
Χώρα: Κύπρος
Τοποθεσία: προαύλιο Κοινοτικού Συμβουλίου Σιάς
Διεύθυνση: Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ 8, 2574 Σιά
Περίοδοι που συνδέονται με τη μνήμη: διακοινοτικές συγκρούσεις 1963–64 και τουρκική εισβολή 1974
Ετήσια εκδήλωση: Εθνικό Μνημόσυνο Πεσόντων και Αγνοουμένων της Κοινότητας Σιάς
Χώρος Θείας Λειτουργίας: Ιερός Ναός Παναγίας Χρυσελεούσης
Τελετή στο μνημείο: τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 2/3/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Μνημείο Πεσόντων και Αγνοουμένων Σιάς
Biodiversity of Cyprus – Το χωριό Σιά – Sia Village – Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Κατάλογος Δήμων και Κοινοτήτων της Κύπρου
Κοινοτικό Συμβούλιο Σιάς – Ανακοινώσεις και Εθνικά Μνημόσυνα
Κοινοτικό Συμβούλιο Σιάς – Αρχείο ανακοινώσεων
Κοινοτικό Συμβούλιο Σιάς – Χρήσιμες πληροφορίες και διεύθυνση
Κυπριακή Δημοκρατία – Κατάλογος αγνοουμένων Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Sia, 2/3/2016
Monument of the Fallen and Missing Persons of Sia
The Monument of the Fallen and Missing Persons of Sia stands in the courtyard of the Sia Community Council and is the principal memorial site of the village for members of the community who lost their lives or disappeared during the intercommunal conflicts and, particularly, the Turkish invasion of Cyprus in 1974.
The monument is not merely a public structure but a focal point of collective memory. Each year, following the national memorial service at the Church of Panagia Chryseleousa, a trisagion is held and wreaths are laid at the monument.
People commemorated by the community
Historical records and official commemorative speeches concerning Sia refer particularly to:
Georgios Tombolis, son of Theofanis
Konstantinos Savva, son of Sofronis
Sotiris Giatrou, son of Georgios
Andreas Pafitis, son of Georgios
Iakovos Papadopoulos, son of Theodoros
Dimitris Stavrou, son of Artemis
Their cases are not identical. Some were known to have fallen in battle, while others remained missing for years or continue to be recorded in connection with the unresolved missing-persons issue.
Georgios Tombolis
Georgios Tombolis was born at Sia on 31 July 1946 and served as a Reserve Second Lieutenant.
During the first phase of the Turkish invasion he reported to the 241 Infantry Battalion. On 22 July 1974, during fighting around Kyrenia, he remained at a defensive position near the G.S. Praxandros stadium while Turkish armoured forces advanced.
For decades his fate was not conclusively established. In 2007, his remains were recovered from a mass grave in the Kazafani area and identified.
He should therefore now be commemorated as one of the fallen of 1974, rather than described as still missing.
Konstantinos Savva
Konstantinos Savva was born at Sia on 22 May 1956.
He joined the army in January 1974 at the age of eighteen and was serving in the Kantara area.
On 21 July 1974, the second day of the Turkish invasion, he was killed by fire from Turkish aircraft.
His body was subsequently returned to his village by soldiers from his unit.
Sotiris Giatrou
Sotiris Giatrou was born on 6 August 1951 at Exo Metochi.
Following the invasion he reported as a reservist to the 306 Infantry Battalion and participated in fighting around Agios Georgios Kyrenias and Kyrenia.
His traces were lost on 22 July 1974 during heavy fighting and withdrawal of National Guard forces.
He remained listed as missing for more than three decades. In 2007, his remains were recovered from a mass grave in the Kyrenia area and identified through DNA analysis.
He is therefore now commemorated among those who fell during the 1974 invasion.
Andreas Pafitis
Andreas Pafitis was born at Sia on 26 April 1939.
His case predates the Turkish invasion. On 27 December 1963, during the period of intercommunal violence, he was seized while working in Nicosia, where he had moved with his family.
His fate was subsequently recorded as unknown.
His case illustrates that the Cyprus missing-persons issue includes not only people who disappeared in 1974 but also individuals missing since the intercommunal disturbances of the 1960s.
Iakovos Papadopoulos
Iakovos Papadopoulos served as a reservist.
When called to duty during the invasion, he left behind his wife and their 13-month-old child.
He fought in the battles of Trachonas and Neapolis and was subsequently reported captured by Turkish forces following the ceasefire.
His fate was recorded as missing in the commemorative records concerning the community.
Dimitris Stavrou, son of Artemis
Dimitris Stavrou, son of Artemis, was 22 years old during the invasion.
He was serving in an artillery unit and was only five days away from completing his military service when the invasion began.
He was called upon to fight, after which his traces disappeared.
This individual must not be confused with another Dimitris Stavrou from Latsia whose remains were recovered and identified years ago.
A current Government of Cyprus list includes Dimitrios Stavrou, son of Artemis, born on 6 March 1953, as a serviceman associated with the Mia Milia area on 14 August 1974.
Annual national memorial service
Sia continues to honour the fallen and missing through an annual National Memorial Service organised by the Community Council and the families of those commemorated.
The religious service is held at the Church of Panagia Chryseleousa.
It is followed by a trisagion and wreath-laying ceremony at the Monument of the Fallen and Missing Persons, in the courtyard of the Community Council.
This long-established practice keeps the monument active as a living place of remembrance rather than simply a historic structure.
Historical significance
Memorials to the fallen and missing in Cypriot communities are important records of the island's modern history.
At Sia, the monument brings together memories associated with different historical periods: the intercommunal disturbances of the 1960s, the Turkish invasion of 1974, battlefield losses and the long search for people whose fate remained unknown.
The later identification of individuals such as Georgios Tombolis and Sotiris Giatrou also demonstrates why the historical status of individual cases must be updated when new archaeological and DNA evidence becomes available.
Location – Coordinates – Google Maps
The monument stands in the courtyard of Sia Community Council.
Community Council address:
Archbishop Makarios III 8, 2574 Sia, Cyprus
Google Maps:
Monument of the Fallen and Missing Persons – Sia Community Council
Exact decimal latitude and longitude are not included without independent confirmation of the precise point within the courtyard. The official community sources, however, explicitly confirm that the monument is located in the courtyard of Sia Community Council.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken at Sia on 2 March 2016 by George Konstantinou.
Monument details
Name: Monument of the Fallen and Missing Persons of Sia
Type: Memorial monument
Community: Sia
District: Nicosia
Country: Cyprus
Location: courtyard of Sia Community Council
Address: Archbishop Makarios III 8, 2574 Sia
Historical periods commemorated: intercommunal disturbances of 1963–64 and the Turkish invasion of 1974
Annual ceremony: National Memorial Service for the Fallen and Missing Persons of Sia
Religious service: Church of Panagia Chryseleousa
Ceremony at the monument: trisagion and wreath laying
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 2/3/2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – Monument of the Fallen and Missing Persons of Sia
Biodiversity of Cyprus – Sia Village – Cyprus
Biodiversity of Cyprus – List of Cities, Towns and Villages in Cyprus
Sia Community Council – Announcements and National Memorial Services
Sia Community Council – Archive
Sia Community Council – Useful information and address
Republic of Cyprus – Official list of missing Greek Cypriots and Greeks
No comments:
Post a Comment