See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Red Data Book category
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Φράγμα Άχνας, 2/10/2016
Phyla nodiflora
Η Phyla nodiflora (L.) Greene είναι χαμηλό, έρπον πολυετές φυτό ή υποθάμνος της οικογένειας Verbenaceae.
Είναι είδος με εξαιρετικά ευρεία εξάπλωση στις θερμές περιοχές του κόσμου και στην Κύπρο αποτελεί χαρακτηριστικό φυτό υγρών και εποχικά υγρών ενδιαιτημάτων.
Στα αγγλικά είναι γνωστό με διάφορες κοινές ονομασίες, μεταξύ των οποίων Frog fruit, Sawtooth fogfruit και Turkey tangle.
Καθεστώς στην Κύπρο – Ιθαγενές είδος
Το Phyla nodiflora πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή ως προς την προέλευσή του, επειδή η πολύ μεγάλη παγκόσμια εξάπλωσή του και η ύπαρξη διαφορετικών ποικιλιών έχουν προκαλέσει σύγχυση στη βιβλιογραφία.
Σύμφωνα με το Plants of the World Online των Royal Botanic Gardens, Kew, το Phyla nodiflora είναι ιθαγενές στην Κύπρο.
Το Kew καταγράφει επίσης την τυπική ποικιλία Phyla nodiflora var. nodiflora ως ιθαγενή στο νησί.
Αντίθετα, η Phyla nodiflora var. minor έχει φυσική εξάπλωση στην τροπική και υποτροπική Αμερική και καταγράφεται από το Kew ως εισαγμένη στην Κύπρο.
Επομένως το Phyla nodiflora δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται γενικά ως ξενικό είδος της Κύπρου.
Επιστημονική ονομασία και ταξινομία
Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι:
Phyla nodiflora (L.) Greene
Ο σημερινός συνδυασμός δημοσιεύθηκε από τον Αμερικανό βοτανικό Edward Lee Greene το 1899, στο Pittonia.
Το (L.) στην επιστημονική ονομασία δηλώνει ότι η αρχική περιγραφή ανάγεται στον Carl Linnaeus.
Μεταξύ των συνωνύμων που έχουν χρησιμοποιηθεί για το είδος είναι το:
Lippia nodiflora (L.) Michx.
Το είδος περιλαμβάνεται στη Flora of Cyprus του R.D. Meikle.
Περιγραφή
Είναι πολυετές φυτό με χαρακτηριστική χαμηλή και έρπουσα ανάπτυξη.
Οι βλαστοί απλώνονται οριζόντια πάνω στο έδαφος και μπορούν να ριζώνουν στους κόμβους, επιτρέποντας στο φυτό να σχηματίζει πυκνά χαμηλά στρώματα βλάστησης.
Η ανάπτυξη αυτή αποτελεί σημαντική προσαρμογή στα ανοικτά και συχνά διαταρασσόμενα υγρά ενδιαιτήματα όπου εμφανίζεται.
Φύλλα
Τα φύλλα είναι αντίθετα και παρουσιάζουν κάποια μορφολογική μεταβλητότητα.
Είναι συνήθως αντιλογχοειδή έως αντωοειδή και στενεύουν προς τη βάση.
Το περιθώριο του άνω τμήματος του φύλλου παρουσιάζει χαρακτηριστικές οδοντώσεις, ενώ χαμηλότερα γίνεται περισσότερο ακέραιο.
Αυτό το χαρακτηριστικό σχετίζεται με την αγγλική κοινή ονομασία Sawtooth fogfruit.
Άνθη και ταξιανθία
Τα άνθη είναι πολύ μικρά και συγκεντρώνονται σε χαρακτηριστικές πυκνές κεφαλιόμορφες ή βραχείες κυλινδρικές ταξιανθίες.
Τα μικροσκοπικά άνθη μπορούν να παρουσιάζουν λευκές, υπόλευκες, ροζ ή ελαφρά ιώδεις αποχρώσεις.
Οι ταξιανθίες εμφανίζονται πάνω σε μίσχους που υψώνονται πάνω από το χαμηλό έρπον φύλλωμα.
Βλαστοί και αγενής εξάπλωση
Οι έρποντες βλαστοί μπορούν να ριζώνουν όταν οι κόμβοι έρχονται σε επαφή με κατάλληλο υγρό έδαφος.
Η ιδιότητα αυτή επιτρέπει στο φυτό να εξαπλώνεται αγενώς και να δημιουργεί χαμηλά χαλιά βλάστησης.
Παράλληλα αναπαράγεται με άνθη και σπόρους.
Ενδιαίτημα στην Κύπρο
Στην Κύπρο το είδος συνδέεται στενά με υγρά και εποχικά υγρά ενδιαιτήματα.
Η επιστημονική βιβλιογραφία αναφέρει συγκεκριμένα παρουσία του σε:
υγρά λιβάδια, εποχικές λίμνες και έλη.
Πρόκειται για ενδιαιτήματα που εξαρτώνται από την παρουσία νερού ή την εποχική διατήρηση υψηλής εδαφικής υγρασίας.
Μεταβολές στην υδρολογία, αποστραγγίσεις, καταστροφή υγροτόπων και άλλες αλλαγές στη χρήση γης μπορούν συνεπώς να επηρεάσουν τους κατάλληλους βιότοπους του φυτού.
Εξάπλωση στην Κύπρο
Δημοσιευμένη κυπριακή επιστημονική έρευνα αναφέρει ότι το Phyla nodiflora ήταν γνωστό από τέσσερις τοποθεσίες στην Κύπρο.
Οι θέσεις αυτές βρίσκονταν σε πολύ χαμηλά υψόμετρα, μεταξύ 0 και 50 μέτρων.
Υπάρχουν καταγραφές από υγροτοπικές περιοχές του νησιού, μεταξύ των οποίων η περιοχή Ακρωτηρίου, ενώ δημοσιευμένη συμπληρωματική καταγραφή αναφέρει επίσης το είδος περίπου 3 χλμ. δυτικά της Αμμοχώστου, κοντά στη Γαϊδουρά, σε υγρό έδαφος δίπλα σε λίμνη, σε υψόμετρο 25 μ.
Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου
Το Phyla nodiflora περιλαμβάνεται στο Red Data Book of the Flora of Cyprus – Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου.
Η κατηγορία του είναι:
VU – Vulnerable / Τρωτό
Η καταχώριση στο Κόκκινο Βιβλίο αναφέρεται ως Papachristophorou (2007).
Η κατηγορία Vulnerable (VU) δηλώνει ότι, σύμφωνα με τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την εθνική αξιολόγηση, το είδος αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο εξαφάνισης από τη φύση εάν συνεχιστούν οι παράγοντες που επηρεάζουν τους πληθυσμούς ή τα ενδιαιτήματά του.
Για την Κύπρο έχουν δημοσιευθεί τα ακόλουθα σημαντικά στοιχεία:
Κατηγορία Κόκκινου Βιβλίου: VU – Vulnerable / Τρωτό
Αριθμός γνωστών θέσεων που αναφέρονται στη σχετική επιστημονική μελέτη: 4
Ενδιαιτήματα: υγρά λιβάδια, εποχικές λίμνες και έλη
Υψομετρικό εύρος των αναφερόμενων θέσεων: 0–50 μ.
Η περιορισμένη παρουσία του σε εξειδικευμένα υγρά ενδιαιτήματα κάνει ιδιαίτερα σημαντική τη διατήρηση των υγροτόπων στους οποίους επιβιώνει.
Το Phyla nodiflora εξακολουθεί να αναφέρεται μεταξύ των σημαντικών φυτών του Κόκκινου Βιβλίου που απαντούν στην περιοχή του Ακρωτηρίου.
Το Phyla nodiflora στο Φράγμα Άχνας
Ιδιαίτερα σημαντική για την παρούσα ανάρτηση είναι η παρουσία του είδους στο Φράγμα Άχνας.
Το φράγμα αποτελεί σημαντικό τεχνητό υγρότοπο της Κύπρου. Στις εποχικά υγρές παρυφές του δημιουργούνται κατάλληλα ενδιαιτήματα για εξειδικευμένα φυτά υγροτόπων.
Το Phyla nodiflora έχει καταγραφεί στο Φράγμα Άχνας ως ένα από τα σπάνια φυτά της περιοχής που περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου.
Η παρουσία ενός φυτού κατηγορίας VU – Vulnerable προσθέτει ιδιαίτερη βοτανική αξία στον ήδη σημαντικό υγρότοπο.
Φωτογραφική καταγραφή στο Φράγμα Άχνας
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στο Φράγμα Άχνας στις 2 Οκτωβρίου 2016 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Η καταγραφή αποτελεί τεκμήριο παρουσίας του είδους σε έναν από τους σημαντικούς υγροτόπους της ανατολικής Κύπρου.
Παγκόσμια εξάπλωση
Το Phyla nodiflora παρουσιάζει εξαιρετικά ευρεία εξάπλωση στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές του κόσμου.
Το Kew καταγράφει φυσικούς πληθυσμούς σε μεγάλα τμήματα της Αμερικής, της Αφρικής, της Ασίας, της Αυστραλασίας και της Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου.
Παράλληλα, το είδος ή ορισμένες ποικιλίες του έχουν εισαχθεί σε άλλες περιοχές.
Αυτός είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο απαιτείται προσεκτική διάκριση μεταξύ του είδους και των επιμέρους ποικιλιών όταν εξετάζεται το καθεστώς τους ως ιθαγενών ή ξενικών.
Παγκόσμια κατάσταση διατήρησης
Η παγκόσμια κατάσταση διατήρησης δεν πρέπει να συγχέεται με την κατάσταση του είδους στην Κύπρο.
Σε παγκόσμιο επίπεδο το Phyla nodiflora έχει αξιολογηθεί ως:
LC – Least Concern / Μειωμένου Ενδιαφέροντος.
Στην Κύπρο, αντίθετα, το Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου το κατατάσσει ως VU – Vulnerable / Τρωτό.
Η διαφορά αυτή είναι σημαντική: ένα είδος μπορεί να είναι ευρέως διαδεδομένο παγκοσμίως αλλά ταυτόχρονα σπάνιο και απειλούμενο σε εθνικό επίπεδο.
Οικολογική σημασία
Το Phyla nodiflora αποτελεί μέρος της χαμηλής βλάστησης υγρών και εποχικά πλημμυρισμένων περιοχών.
Οι έρποντες βλαστοί καλύπτουν ανοικτό έδαφος, ενώ τα μικρά άνθη του μπορούν να χρησιμοποιούνται από έντομα.
Η διατήρησή του στην Κύπρο είναι στενά συνδεδεμένη με τη διατήρηση των ιδιαίτερων υγροτοπικών ενδιαιτημάτων στα οποία αναπτύσσεται.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Plantae
Τάξη: Lamiales
Οικογένεια: Verbenaceae
Γένος: Phyla
Είδος: Phyla nodiflora (L.) Greene
Συνώνυμο: Lippia nodiflora (L.) Michx.
Αγγλικές κοινές ονομασίες: Frog fruit, Sawtooth fogfruit, Turkey tangle
Βιολογική μορφή: πολυετές έρπον ποώδες φυτό ή υποθάμνος
Καθεστώς στην Κύπρο: Ιθαγενές, μη ενδημικό
Κύρια ενδιαιτήματα στην Κύπρο: υγρά λιβάδια, εποχικές λίμνες και έλη
Αναφερόμενο υψομετρικό εύρος στην Κύπρο: 0–50 μ.
Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου: VU – Vulnerable / Τρωτό
Παγκόσμια IUCN: LC – Least Concern / Μειωμένου Ενδιαφέροντος
Τοποθεσία φωτογραφιών: Φράγμα Άχνας
Ημερομηνία φωτογραφιών: 2/10/2016
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Πηγές
Plants of the World Online – Phyla nodiflora
Plants of the World Online – Phyla nodiflora var. nodiflora
Plants of the World Online – Phyla nodiflora var. minor
Biodiversity of Cyprus – Οικογένεια Verbenaceae στην Κύπρο
Biodiversity of Cyprus – Phyla nodiflora
Tsintides, T., Christodoulou, C.S., Delipetrou, P. & Georghiou, K. (eds), 2007. The Red Data Book of the Flora of Cyprus.
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Achna Dam, 2/10/2016
Phyla nodiflora
Phyla nodiflora (L.) Greene is a low-growing, creeping perennial herb or subshrub belonging to the family Verbenaceae.
It has an exceptionally broad distribution throughout warmer regions of the world and in Cyprus is particularly associated with wet and seasonally wet habitats.
Documented English common names include Frog fruit, Sawtooth fogfruit and Turkey tangle.
Status in Cyprus – Native species
The biogeographical status of Phyla nodiflora requires care because of its extremely broad global distribution and the occurrence of different varieties.
According to Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew, Phyla nodiflora is native to Cyprus.
Kew also records the typical Phyla nodiflora var. nodiflora as native to Cyprus.
In contrast, Phyla nodiflora var. minor is native to tropical and subtropical America and is listed by Kew as introduced to Cyprus.
The species Phyla nodiflora as a whole should therefore not simply be described as alien to Cyprus.
Scientific name and taxonomy
The accepted scientific name is:
Phyla nodiflora (L.) Greene
The present combination was published by American botanist Edward Lee Greene in 1899 in Pittonia.
The (L.) indicates that the original name is based on a Linnaean description.
An important synonym is:
Lippia nodiflora (L.) Michx.
The species is included in R.D. Meikle's Flora of Cyprus.
Description
It is a perennial plant characterised by its low, creeping growth.
Its stems spread horizontally across the ground and can root at the nodes, allowing the plant to form dense low mats.
This growth form is particularly well adapted to open and periodically disturbed wet habitats.
Leaves
The leaves are opposite and somewhat variable in shape.
They are generally oblanceolate to obovate and narrow towards the base.
The upper part of the leaf margin is characteristically toothed, becoming more entire towards the base.
This feature is reflected in the common name Sawtooth fogfruit.
Flowers and inflorescences
The flowers are extremely small and grouped into distinctive dense, head-like or short cylindrical inflorescences.
Individual flowers may be white, whitish, pink or slightly violet.
The flower heads are borne on stalks above the low creeping foliage.
Creeping stems and vegetative spread
The creeping stems may root where their nodes contact suitable moist soil.
This enables the plant to spread vegetatively and form extensive low mats.
It also reproduces sexually through flowers and seeds.
Habitat in Cyprus
In Cyprus the species is strongly associated with wet and seasonally wet habitats.
Published scientific information specifically reports it from:
wet meadows, seasonal ponds and swamps.
These habitats depend upon standing water or seasonally high soil moisture.
Hydrological alteration, drainage, wetland destruction and changes in land use can therefore affect suitable habitat for the species.
Distribution in Cyprus
Published scientific research reports Phyla nodiflora from four localities in Cyprus.
These reported populations occurred at very low elevations of 0–50 metres.
Records are known from wetland areas including Akrotiri, while a published supplementary record also documents the species approximately 3 km west of Famagusta, near Gaidouras, on moist ground beside a pond at 25 m elevation.
Red Data Book of the Flora of Cyprus
Phyla nodiflora is included in the Red Data Book of the Flora of Cyprus.
Its national category is:
VU – Vulnerable
The Red Data Book treatment is cited as Papachristophorou (2007).
The category Vulnerable (VU) indicates that, under the criteria used for the national assessment, the species faces an elevated risk of extinction in the wild if the factors affecting its populations or habitats continue.
Important published information for Cyprus includes:
Red Data Book category: VU – Vulnerable
Number of known localities reported in the relevant scientific study: 4
Habitats: wet meadows, seasonal ponds and swamps
Elevation of reported localities: 0–50 m
Its restricted occurrence in specialised wet habitats makes the conservation of the wetlands supporting its populations particularly important.
Phyla nodiflora continues to be listed among the important Cyprus Red Data Book plants occurring on the Akrotiri Peninsula.
Phyla nodiflora at Achna Dam
Of particular relevance to this article is the occurrence of the species at Achna Dam.
The reservoir is an important artificial wetland in Cyprus. Its seasonally wet margins provide suitable habitats for specialised wetland plants.
Phyla nodiflora has been recorded at Achna Dam as one of the rare plants of the area included in the Red Data Book of the Flora of Cyprus.
The occurrence of a nationally Vulnerable (VU) plant adds to the botanical importance of this significant wetland.
Photographic record at Achna Dam
The photographs accompanying this article were taken at Achna Dam on 2 October 2016 by George Konstantinou.
They document the presence of this Red Data Book plant at an important wetland in eastern Cyprus.
Global distribution
Phyla nodiflora has an exceptionally wide distribution throughout tropical and subtropical regions.
Kew records native populations across large parts of the Americas, Africa, Asia, Australasia and the Mediterranean, including Cyprus.
The species or some of its varieties have also been introduced elsewhere.
This is an important reason why species-level and variety-level status must be carefully distinguished when determining whether a particular taxon is native or alien.
Global conservation status
The global conservation status should not be confused with its national conservation status in Cyprus.
Globally, Phyla nodiflora is assessed as:
LC – Least Concern.
In Cyprus, however, the Red Data Book of the Flora of Cyprus classifies it as VU – Vulnerable.
This distinction is important: a species may be widespread globally while simultaneously being rare and threatened at national level.
Ecological importance
Phyla nodiflora forms part of the low vegetation of wet and seasonally flooded habitats.
Its creeping stems cover exposed moist ground, while its small flowers can provide resources for insects.
Its conservation in Cyprus is therefore closely connected with the protection and appropriate management of the specialised wetland habitats on which it depends.
Classification
Kingdom: Plantae
Order: Lamiales
Family: Verbenaceae
Genus: Phyla
Species: Phyla nodiflora (L.) Greene
Synonym: Lippia nodiflora (L.) Michx.
English common names: Frog fruit, Sawtooth fogfruit, Turkey tangle
Life form: creeping perennial herb or subshrub
Status in Cyprus: Native, non-endemic
Principal habitats in Cyprus: wet meadows, seasonal ponds and swamps
Reported elevation range in Cyprus: 0–50 m
Red Data Book of the Flora of Cyprus: VU – Vulnerable
Global IUCN: LC – Least Concern
Photographic locality: Achna Dam
Date of photographs: 2/10/2016
Photographer: George Konstantinou
Sources
Plants of the World Online – Phyla nodiflora
Plants of the World Online – Phyla nodiflora var. nodiflora
Plants of the World Online – Phyla nodiflora var. minor
Biodiversity of Cyprus – Verbenaceae Family in Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Phyla nodiflora
Tsintides, T., Christodoulou, C.S., Delipetrou, P. & Georghiou, K. (eds), 2007. The Red Data Book of the Flora of Cyprus.
