See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Fig Tree Bay, Πρωταράς, 1/10/2016
Δράκαινα – Trachinus araneus
Η Trachinus araneus, γνωστή στα αγγλικά ως Spotted weever και στην Κύπρο και την Ελλάδα ως δράκαινα, είναι θαλάσσιο βενθικό ψάρι της οικογένειας Trachinidae.
Αποτελεί χαρακτηριστικό κάτοικο αμμωδών βυθών και περνά μεγάλο μέρος του χρόνου σχεδόν ολόκληρη θαμμένη στην άμμο, αφήνοντας εκτεθειμένα κυρίως τα μάτια και το επάνω μέρος του κεφαλιού.
Είναι επίσης ένα από τα δηλητηριώδη ψάρια της Μεσογείου. Διαθέτει ισχυρά δηλητηριώδη αγκάθια και γι' αυτό απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή τόσο από λουόμενους όσο και από ψαράδες.
Φυσική εξάπλωση – Δεν είναι ξενικό είδος
Το Trachinus araneus δεν είναι ξενικό ή λεσσεψιανό είδος της Κύπρου.
Η φυσική του εξάπλωση περιλαμβάνει τον Ανατολικό Ατλαντικό, από την Πορτογαλία προς τις ακτές της δυτικής Αφρικής μέχρι την Αγκόλα, καθώς και τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Η παρουσία του στη Μεσόγειο αποτελεί μέρος της φυσικής γεωγραφικής εξάπλωσης του είδους και δεν είναι αποτέλεσμα πρόσφατης εισόδου μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Συνεπώς δεν χρησιμοποιούμε στον τίτλο τις ενδείξεις Alien species / Ξενικό είδος.
Περιγραφή
Η δράκαινα έχει επίμηκες και σχετικά πλευρικά πεπλατυσμένο σώμα, προσαρμοσμένο στη ζωή κοντά στον πυθμένα.
Το κεφάλι είναι μεγάλο σε σχέση με το σώμα και τα μάτια βρίσκονται ψηλά, χαρακτηριστικό ιδιαίτερα χρήσιμο όταν το ψάρι βρίσκεται θαμμένο στην άμμο.
Το στόμα είναι μεγάλο και λοξό προς τα πάνω, επιτρέποντας στο ψάρι να επιτίθεται γρήγορα σε θηράματα που περνούν από πάνω του.
Ο χρωματισμός λειτουργεί ως εξαιρετικό καμουφλάζ στον αμμώδη βυθό. Το σώμα παρουσιάζει καστανές, κιτρινωπές και ανοιχτόχρωμες αποχρώσεις και χαρακτηριστικές σκούρες κηλίδες κατά μήκος των πλευρών.
Μέγεθος
Το είδος μπορεί να φτάσει σε μέγιστο μήκος περίπου 45 εκατοστά, ενώ το συνηθισμένο μήκος είναι περίπου 30 εκατοστά.
Το σχετικά μεγάλο μέγεθος, οι χαρακτηριστικές πλευρικές κηλίδες και το σχήμα του κεφαλιού βοηθούν στη διάκρισή του από άλλα είδη δράκαινας.
Δηλητηριώδη αγκάθια
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του είδους από την άποψη της ανθρώπινης ασφάλειας είναι τα δηλητηριώδη αγκάθια.
Δηλητηριώδεις αδένες συνδέονται με τα αγκάθια της πρώτης ραχιαίας περιοχής και με ισχυρό αγκάθι στην περιοχή του βραγχιακού καλύμματος.
Τα αγκάθια δεν χρησιμοποιούνται για την επίθεση και τη σύλληψη της λείας. Αποτελούν κυρίως αμυντικό μηχανισμό.
Όταν το ψάρι αισθανθεί ότι απειλείται, η παρουσία αυτών των αγκαθιών το καθιστά επικίνδυνο για έναν άνθρωπο που θα το πατήσει ή θα προσπαθήσει να το πιάσει.
Κίνδυνος για τον άνθρωπο
Η δράκαινα χαρακτηρίζεται ως venomous – δηλητηριώδης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δημιουργείται επειδή μπορεί να βρίσκεται σχεδόν ολόκληρη θαμμένη στην άμμο σε πολύ ρηχά νερά.
Ένας λουόμενος μπορεί επομένως να μην τη δει και να την πατήσει.
Τραυματισμοί μπορούν επίσης να συμβούν σε ψαράδες κατά την αφαίρεση του ψαριού από δίχτυ, πετονιά ή άλλο αλιευτικό εργαλείο.
Το τσίμπημα μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο και τοπική αντίδραση και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δηλητηριώδης τραυματισμός. Σε σοβαρά συμπτώματα ή αμφιβολία απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ζωή μέσα στην άμμο
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές συμπεριφορές του Trachinus araneus είναι η ικανότητά του να θάβεται στον πυθμένα.
Με κινήσεις του σώματος καλύπτεται γρήγορα από την άμμο και παραμένει σχεδόν αόρατο.
Τα μάτια παραμένουν σε κατάλληλη θέση ώστε να παρακολουθεί το περιβάλλον, ενώ το στόμα βρίσκεται έτοιμο για αιφνιδιαστική επίθεση.
Αυτή η συμπεριφορά εξυπηρετεί τόσο το καμουφλάζ όσο και το κυνήγι.
Θηρευτική συμπεριφορά
Η δράκαινα είναι θηρευτής ενέδρας.
Αντί να καταδιώκει συνεχώς τη λεία της σε ανοικτό νερό, παραμένει κρυμμένη στον πυθμένα και περιμένει την κατάλληλη στιγμή.
Όταν ένα μικρό ψάρι ή άλλο κατάλληλο θήραμα πλησιάσει αρκετά, πραγματοποιεί πολύ γρήγορη επίθεση.
Ο συνδυασμός καμουφλάζ, θέσης των ματιών και μεγάλου στόματος αποτελεί αποτελεσματική προσαρμογή σε αυτόν τον τρόπο κυνηγιού.
Διατροφή
Η διατροφή του Trachinus araneus αποτελείται κυρίως από μικρά ψάρια και καρκινοειδή.
Η βενθική του συμπεριφορά το φέρνει σε επαφή με οργανισμούς που κινούνται κοντά στον αμμώδη πυθμένα.
Ενδιαίτημα
Πρόκειται για θαλάσσιο, βενθικό και υποτροπικό είδος.
Προτιμά κυρίως αμμώδεις ή μαλακούς πυθμένες όπου μπορεί να θάβεται εύκολα.
Μπορεί να βρεθεί σε πολύ ρηχά νερά, γεγονός που εξηγεί και την πιθανότητα επαφής του με λουόμενους.
Βάθος
Το Trachinus araneus έχει καταγραφεί περίπου από 1 έως 100 μέτρα βάθος.
Η παρουσία του από εξαιρετικά ρηχά νερά μέχρι σημαντικά μεγαλύτερα βάθη δείχνει την ικανότητά του να χρησιμοποιεί διαφορετικές παράκτιες βενθικές ζώνες, εφόσον υπάρχει κατάλληλο υπόστρωμα.
Αναπαραγωγή
Το είδος είναι ωοτόκο.
Σε αντίθεση με τον ενήλικο που ζει σε στενή σχέση με τον πυθμένα, τα αυγά και οι προνύμφες είναι πελαγικά.
Αυτό αποτελεί σημαντικό μέρος του κύκλου ζωής του και επιτρέπει τη διασπορά των πρώιμων σταδίων μέσω των θαλάσσιων ρευμάτων.
Παρουσία στην Κύπρο
Το Trachinus araneus αποτελεί μέρος της ιχθυοπανίδας της Ανατολικής Μεσογείου και απαντά και στα νερά της Κύπρου.
Κατάλληλο ενδιαίτημα υπάρχει σε πολλές παράκτιες περιοχές του νησιού όπου συναντώνται αμμώδεις βυθοί.
Η φωτογραφική καταγραφή της παρούσας ανάρτησης προέρχεται από το Fig Tree Bay στον Πρωταρά, στην ανατολική ακτή της Κύπρου.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι υποβρύχιες φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στο Fig Tree Bay, Πρωταράς, στις 1 Οκτωβρίου 2016 από τον Κώστα Αριστείδου.
Η καταγραφή δείχνει το είδος μέσα στο φυσικό του θαλάσσιο περιβάλλον στην Κύπρο.
Κατάσταση διατήρησης
Το Trachinus araneus έχει αξιολογηθεί στην IUCN Red List ως Least Concern (LC – Μειωμένου Ενδιαφέροντος).
Η αξιολόγηση που εμφανίζεται σήμερα στο FishBase έχει ημερομηνία 9 Φεβρουαρίου 2015.
Η κατηγορία LC σημαίνει ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία της αξιολόγησης, το είδος δεν πληροί τα κριτήρια για ένταξη σε κατηγορία απειλούμενου είδους.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Chordata
Κλάση: Actinopterygii
Τάξη: Perciformes
Οικογένεια: Trachinidae
Γένος: Trachinus
Είδος: Trachinus araneus Cuvier, 1829
Αγγλική κοινή ονομασία: Spotted weever
Ελληνική κοινή ονομασία: Δράκαινα
Περιβάλλον: Θαλάσσιο
Οικολογικός τύπος: Βενθικό / demersal
Βάθος: περίπου 1–100 μ.
Μέγιστο αναφερόμενο μήκος: περίπου 45 εκ.
Συνηθισμένο μήκος: περίπου 30 εκ.
Διατροφή: μικρά ψάρια και καρκινοειδή
Αναπαραγωγή: ωοτόκο – πελαγικά αυγά και προνύμφες
Επικινδυνότητα για τον άνθρωπο: δηλητηριώδες
Καθεστώς στην Κύπρο: φυσικό μεσογειακό είδος – όχι ξενικό
IUCN: LC – Least Concern / Μειωμένου Ενδιαφέροντος
Τοποθεσία φωτογραφιών: Fig Tree Bay, Πρωταράς, Κύπρος
Ημερομηνία φωτογραφιών: 1/10/2016
Φωτογράφος: Κώστας Αριστείδου
Πηγές
FishBase – Trachinus araneus Cuvier, 1829
Biodiversity of Cyprus – Spotted weever – Trachinus araneus
TEXT: GEORGE KONSTANTINOU
UNDERWATER PHOTOS: KOSTAS ARISTEIDOU – Fig Tree Bay, Protaras, 1/10/2016
Spotted weever – Trachinus araneus
Trachinus araneus, commonly known as the Spotted weever, is a marine demersal fish belonging to the family Trachinidae.
It is a characteristic inhabitant of sandy bottoms and spends much of its time almost completely buried in the substrate, usually leaving mainly its eyes and upper head exposed.
It is also one of the venomous fishes occurring in the Mediterranean and possesses powerful venomous spines. It should therefore be treated with particular caution by both swimmers and fishermen.
Natural distribution – Not an alien species
Trachinus araneus is not an alien or Lessepsian species in Cyprus.
Its natural distribution includes the eastern Atlantic, from Portugal southwards along the western coast of Africa to Angola, as well as the Mediterranean Sea.
Its Mediterranean occurrence forms part of the natural geographical distribution of the species and does not represent a recent introduction through the Suez Canal.
The designations Alien species / Ξενικό είδος should therefore not be applied to this species.
Description
The Spotted weever has an elongated and moderately laterally compressed body adapted to life close to the seabed.
The head is relatively large, and the eyes are positioned high on the head, an important adaptation when the fish is buried in sand.
The mouth is large and obliquely directed upwards, allowing the fish to strike rapidly at prey passing above it.
Its colouration provides excellent camouflage against sandy substrates. The body displays brownish, yellowish and pale tones, with characteristic darker spots along the sides.
Size
The species can reach a maximum reported length of approximately 45 cm, while a common length is about 30 cm.
Its relatively large size, characteristic lateral spots and head shape assist in distinguishing it from other weever species.
Venomous spines
One of the most important characteristics of Trachinus araneus from the perspective of human safety is the presence of venomous spines.
Venom glands are associated with defensive spines, including those of the first dorsal region and a strong spine associated with the opercular area.
These structures are not primarily used to capture prey. They function mainly as a defensive mechanism.
Consequently, a buried fish can present a hazard if accidentally stepped on or handled.
Danger to humans
The Spotted weever is classified as venomous.
The principal risk arises from its habit of burying almost its entire body beneath the sand, sometimes in very shallow water.
A swimmer may therefore fail to see the fish and accidentally step on it.
Fishermen may also be injured while removing a specimen from a net, fishing line or other gear.
Envenomation can cause intense pain and a significant local reaction and should be treated as a venomous injury. Severe symptoms or uncertainty warrant prompt medical assessment.
Burrowing behaviour
One of the most characteristic behaviours of Trachinus araneus is its ability to bury itself in the seabed.
Movements of the body rapidly cover the fish with sand until it becomes extremely difficult to detect.
The eyes remain positioned so that the fish can observe its surroundings, while the upward-directed mouth is ready for a sudden strike.
This behaviour serves both camouflage and predation.
Predatory behaviour
The Spotted weever is an ambush predator.
Rather than continuously pursuing prey through open water, it remains concealed on the seabed and waits for an opportunity.
When a small fish or other suitable prey approaches sufficiently closely, the weever can launch a rapid attack.
Its camouflage, eye position and large mouth are highly effective adaptations to this hunting strategy.
Diet
The diet of Trachinus araneus consists principally of small fishes and crustaceans.
Its benthic habits bring it into contact with organisms moving on or immediately above sandy substrates.
Habitat
It is a marine, demersal, subtropical species.
It is particularly associated with sandy and other soft substrates where it can bury itself effectively.
It can occur in very shallow water, explaining its potential contact with swimmers.
Depth
Trachinus araneus has been reported from approximately 1 to 100 metres depth.
Its occurrence from the immediate shallow subtidal zone to substantially greater depths demonstrates its ability to occupy different coastal benthic environments where suitable substrate is available.
Reproduction
The species is oviparous.
In contrast with the bottom-associated adults, its eggs and larvae are pelagic.
This is an important part of its life cycle, allowing early developmental stages to disperse through marine currents.
Occurrence in Cyprus
Trachinus araneus forms part of the fish fauna of the Eastern Mediterranean and occurs in Cypriot waters.
Suitable habitat is present around many parts of the Cypriot coastline where sandy seabeds occur.
The photographic record accompanying this article comes from Fig Tree Bay at Protaras, on the eastern coast of Cyprus.
Photographic record
The underwater photographs accompanying this article were taken at Fig Tree Bay, Protaras, on 1 October 2016 by Kostas Aristeidou.
They document the species in its natural marine environment in Cyprus.
Conservation status
Trachinus araneus is assessed on the IUCN Red List as Least Concern (LC).
The assessment currently reported by FishBase is dated 9 February 2015.
Least Concern indicates that, according to the information available for that assessment, the species did not meet the criteria for inclusion within a threatened category.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Actinopterygii
Order: Perciformes
Family: Trachinidae
Genus: Trachinus
Species: Trachinus araneus Cuvier, 1829
English common name: Spotted weever
Greek common name: Δράκαινα
Environment: Marine
Ecological type: Demersal
Depth: approximately 1–100 m
Maximum reported length: approximately 45 cm
Common length: approximately 30 cm
Diet: small fishes and crustaceans
Reproduction: oviparous – pelagic eggs and larvae
Threat to humans: venomous
Status in Cyprus: naturally occurring Mediterranean species – not alien
IUCN: LC – Least Concern
Photographic locality: Fig Tree Bay, Protaras, Cyprus
Date of photographs: 1/10/2016
Photographer: Kostas Aristeidou
Sources
FishBase – Trachinus araneus Cuvier, 1829
Biodiversity of Cyprus – Spotted weever – Trachinus araneus
No comments:
Post a Comment