Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Τα απολιθωμένα κελύφη Bolinus brandaris (Linnaeus, 1758) που παρουσιάζονται εδώ βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη σύζυγό του Φανή Κωνσταντίνου, σε διάφορες περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας.
Πρόκειται για μεγάλο θαλάσσιο γαστερόποδο της οικογένειας Muricidae, χαρακτηριστικό της μεσογειακής πανίδας. Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι Bolinus brandaris, ενώ το αρχικό όνομα με το οποίο περιγράφηκε από τον Linnaeus το 1758 ήταν Murex brandaris.
Περιγραφή
Το Bolinus brandaris έχει ισχυρό, επιμήκες κέλυφος με έντονη γλυπτική. Χαρακτηρίζεται από τις σειρές προεξοχών ή ακανθών που αναπτύσσονται γύρω από τις σπείρες του και ιδιαίτερα από τον μακρύ, σχετικά στενό σιφωνικό σωλήνα.
Οι άκανθες παρουσιάζουν μορφολογική ποικιλότητα μεταξύ διαφορετικών ατόμων και μπορούν επίσης να φθείρονται. Το άνοιγμα του κελύφους είναι σχετικά μεγάλο και ωοειδές.
Τα χαρακτηριστικά αυτά βοηθούν στην αναγνώριση του είδους και συχνά διατηρούνται αρκετά καλά και στα απολιθωμένα κελύφη.
Οικολογία του σημερινού είδους
Το σύγχρονο Bolinus brandaris είναι θαλάσσιο βενθικό και σαρκοφάγο γαστερόποδο. Ζει στη Μεσόγειο και στον γειτονικό ανατολικό Ατλαντικό και συναντάται κυρίως σε αμμώδεις και λασπώδεις πυθμένες.
Τρέφεται με άλλα μαλάκια, μεταξύ των οποίων δίθυρα και γαστερόποδα. Το είδος μπορεί να απαντά από πολύ ρηχά νερά μέχρι σημαντικά μεγαλύτερα βάθη.
Η πορφυρή βαφή
Το Bolinus brandaris είναι ιδιαίτερα γνωστό λόγω της χρησιμοποίησής του από τον άνθρωπο για την παραγωγή πορφυρής βαφής. Για τον λόγο αυτό το καθιερωμένο αγγλικό κοινό όνομά του είναι purple dye murex.
Μαζί με άλλα είδη Muricidae, αποτέλεσε πηγή της περίφημης πορφυρής χρωστικής που χρησιμοποιήθηκε από αρχαίους πολιτισμούς της Μεσογείου. Η βαφή προερχόταν από έκκριση ειδικού αδένα του ζώου και η παραγωγή της απαιτούσε την επεξεργασία μεγάλου αριθμού κοχυλιών.
Τα απολιθώματα της Λευκωσίας
Η παρουσία απολιθωμένων θαλάσσιων γαστεροπόδων στην επαρχία Λευκωσίας συνδέεται με τη γεωλογική εξέλιξη της Κύπρου και με τις παλαιότερες θαλάσσιες λεκάνες που κάλυπταν περιοχές της σημερινής ενδοχώρας.
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει ότι τα Πλειο-Πλειστοκαινικά ιζήματα της Κύπρου περιέχουν άφθονα μακροαπολιθώματα. Μεταξύ των γαστεροπόδων αναφέρονται Natica, Strombus, Murex, Conus και Patella, μαζί με πολυάριθμα δίθυρα και άλλα θαλάσσια απολιθώματα.
Τα ευρήματα αυτά αποτελούν κατάλοιπα θαλάσσιων οικοσυστημάτων που υπήρχαν όταν περιοχές που σήμερα αποτελούν τμήμα της ξηράς βρίσκονταν κάτω από τη θάλασσα.
Τα ευρήματα από διαφορετικές περιοχές
Τα κελύφη που παρουσιάζονται στην ανάρτηση δεν προέρχονται από μία μόνο θέση, αλλά από διαφορετικές περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας και αποτελούν ευρήματα του Γιώργου Κωνσταντίνου και της Φανής Κωνσταντίνου.
Επειδή πρόκειται για ευρήματα από διαφορετικές τοποθεσίες, δεν είναι σωστό να θεωρηθεί χωρίς στρωματογραφικά στοιχεία ότι όλα προέρχονται από ακριβώς την ίδια γεωλογική ηλικία ή τον ίδιο γεωλογικό σχηματισμό. Η ακριβέστερη χρονολόγηση κάθε δείγματος απαιτεί γνώση της συγκεκριμένης θέσης και του στρώματος από το οποίο προήλθε.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Gastropoda
Υφομοταξία: Caenogastropoda
Τάξη: Neogastropoda
Υπεροικογένεια: Muricoidea
Οικογένεια: Muricidae
Γένος: Bolinus Pusch, 1837
Είδος: Bolinus brandaris (Linnaeus, 1758)
Αρχικός συνδυασμός: Murex brandaris Linnaeus, 1758
Υλικό: Απολιθωμένα κελύφη
Προέλευση: Διάφορες περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Bolinus brandaris fossils from Nicosia - Cyprus
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils of Cyprus
- Ocean Biodiversity Information System (OBIS) – Bolinus brandaris
- NCBI Taxonomy – Bolinus brandaris
- SeaLifeBase – Bolinus brandaris / Purple dye murex
.JPG)
.JPG)
.JPG)
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
The fossil shells of Bolinus brandaris (Linnaeus, 1758) presented here were found by George Konstantinou and his wife Fani Konstantinou at different localities in Nicosia District, Cyprus.
Bolinus brandaris is a large marine gastropod belonging to the family Muricidae and is a characteristic member of the Mediterranean fauna. Its accepted scientific name is Bolinus brandaris, while the original combination under which Linnaeus described the species in 1758 was Murex brandaris.
Description
Bolinus brandaris has a robust, elongated and strongly sculptured shell. One of its most distinctive features is the development of projections or spines around the whorls, together with a long and relatively narrow siphonal canal.
The development of the spines can vary considerably between individuals, and they can also become worn. The aperture is relatively large and oval in shape.
These characteristics are useful for recognising the species and can often remain clearly visible in fossil specimens.
Ecology of the living species
The living Bolinus brandaris is a marine benthic carnivorous gastropod. It occurs in the Mediterranean and neighbouring eastern Atlantic and is particularly associated with sandy and muddy bottoms.
It feeds on other molluscs, including bivalves and gastropods, and occurs from shallow coastal waters to considerably greater depths.
Purple dye
Bolinus brandaris is particularly famous for its historical use in the production of purple dye, which is reflected in its established English common name, purple dye murex.
Together with other Mediterranean muricids, this species was exploited for the production of the celebrated purple pigment used by ancient Mediterranean societies. The pigment originated from a secretion produced by a specialised gland of the animal, and large quantities of shells were required for dye production.
Fossils of Nicosia District
The occurrence of fossil marine gastropods in Nicosia District is connected with the geological evolution of Cyprus and the former marine basins that once covered areas that are now part of the island's interior.
The Geological Survey Department of the Republic of Cyprus records abundant macrofossils in the Plio-Pleistocene formations of Cyprus. Among the gastropods it specifically lists Natica, Strombus, Murex, Conus and Patella, together with numerous bivalves and other marine fossils.
These fossils represent remnants of marine ecosystems that existed when areas now forming part of the Cypriot landscape were submerged beneath the sea.
Specimens from different localities
The shells presented here were not collected from a single site. They were found at different localities across Nicosia District by George Konstantinou and Fani Konstantinou.
Because the specimens originate from different places, they should not automatically be assigned to exactly the same geological age or formation without stratigraphic evidence. More precise dating of an individual specimen requires information about the particular locality and geological layer from which it originated.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Caenogastropoda
Order: Neogastropoda
Superfamily: Muricoidea
Family: Muricidae
Genus: Bolinus Pusch, 1837
Species: Bolinus brandaris (Linnaeus, 1758)
Original combination: Murex brandaris Linnaeus, 1758
Material: Fossil shells
Provenance: Different localities in Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
Sources
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Bolinus brandaris fossils from Nicosia - Cyprus
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils of Cyprus
- Ocean Biodiversity Information System (OBIS) – Bolinus brandaris
- NCBI Taxonomy – Bolinus brandaris
- SeaLifeBase – Bolinus brandaris / Purple dye murex
No comments:
Post a Comment