Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Τα απολιθώματα που παρουσιάζονται εδώ ανήκουν στο γένος Epitonium και αντιπροσωπεύουν διαφορετικά είδη, τα οποία βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη σύζυγό του Φανή Κωνσταντίνου σε διάφορες περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας.
Επειδή πρόκειται για περισσότερες από μία μορφές και δεν υπάρχει ασφαλής προσδιορισμός όλων των δειγμάτων σε επίπεδο είδους, η κατάλληλη ονομασία για το σύνολο του υλικού είναι Epitonium spp.
Το Epitonium Röding, 1798 είναι αποδεκτό γένος θαλάσσιων γαστεροπόδων και αποτελεί χαρακτηριστικό γένος της οικογένειας Epitoniidae.
Περιγραφή
Τα Epitonium είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γαστερόποδα, με συνήθως ψηλό, στενό και κωνικό κέλυφος αποτελούμενο από πολυάριθμες σπείρες. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά γνωρίσματά τους είναι οι ισχυρές αξονικές πλευρές ή πτυχές που αναπτύσσονται κατά μήκος του κελύφους.
Η γενική μορφή πολλών ειδών θυμίζει ελικοειδή σκάλα. Από αυτό το χαρακτηριστικό προέρχεται και η καθιερωμένη αγγλική ονομασία wentletraps, από ολλανδική λέξη που αναφέρεται σε σπειροειδή σκάλα.
Η μορφή των πλευρών, η απόστασή τους, ο αριθμός και το σχήμα των σπειρών και η λεπτότερη γλυπτική του κελύφους είναι σημαντικά χαρακτηριστικά για τη διάκριση των ειδών. Το γένος είναι πλούσιο σε είδη και η ασφαλής ταυτοποίηση απολιθωμένου υλικού μπορεί να απαιτεί λεπτομερή μορφολογική εξέταση. Η σύγχρονη ταξινομική βιβλιογραφία αναγνωρίζει επίσης ότι παλαιότερες υποδιαιρέσεις του Epitonium βασισμένες κυρίως σε χαρακτηριστικά του κελύφους δεν αντανακλούν πάντοτε τις πραγματικές φυλογενετικές σχέσεις.
Τρόπος ζωής
Τα Epitonium είναι θαλάσσια γαστερόποδα. Οι σύγχρονοι αντιπρόσωποι της οικογένειας Epitoniidae είναι κυρίως θηρευτές ή εξειδικευμένοι οργανισμοί που τρέφονται σε σχέση με κνιδόζωα, ιδιαίτερα θαλάσσιες ανεμώνες και κοράλλια.
Διαφορετικά είδη έχουν προσαρμοστεί σε διαφορετικά θαλάσσια περιβάλλοντα και βάθη. Το γένος έχει ευρεία γεωγραφική εξάπλωση και διαθέτει επίσης εκτεταμένο απολιθωματολογικό αρχείο. Το Epitonium Röding, 1798 εξακολουθεί να αναγνωρίζεται ως αποδεκτό γένος στη σύγχρονη ταξινόμηση.
Τα απολιθώματα από την επαρχία Λευκωσίας
Τα συγκεκριμένα ευρήματα προέρχονται από διαφορετικές περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας και περιλαμβάνουν περισσότερες από μία μορφές Epitonium. Συλλέχθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου.
Η παρουσία θαλάσσιων γαστεροπόδων στην ενδοχώρα της Λευκωσίας συνδέεται με τη γεωλογική εξέλιξη της κεντρικής Κύπρου. Μετά την Κρίση Αλατότητας του Μεσσηνίου και την επανασύνδεση της Μεσογείου με τον Ατλαντικό, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας οδήγησε στην απόθεση των μαργών και ασβεστοψαμμιτών του Σχηματισμού Λευκωσίας, περίπου από 5,33 έως 2 εκατομμύρια χρόνια πριν.
Αργότερα, η έντονη ανύψωση της Κύπρου μετέτρεψε σταδιακά αυτές τις παλαιές θαλάσσιες περιοχές σε ξηρά. Έτσι, σήμερα σε πολλές περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας συναντώνται θαλάσσια ιζήματα και απολιθώματα πολύ μακριά από τη σύγχρονη ακτογραμμή.
Καθώς όμως τα συγκεκριμένα Epitonium προέρχονται από διαφορετικές θέσεις, δεν θεωρούμε ότι όλα προέρχονται απαραίτητα από τον ίδιο γεωλογικό ορίζοντα ή έχουν ακριβώς την ίδια ηλικία.
Διαφορετικά είδη
Η παρουσία διαφορετικών μορφών είναι ο λόγος που τα δείγματα παρουσιάζονται συλλογικά ως Epitonium spp. και όχι ως ένα μόνο Epitonium sp.
Η ταυτοποίηση σε επίπεδο συγκεκριμένων ειδών θα απαιτούσε εξέταση κάθε δείγματος χωριστά και σύγκριση των διαγνωστικών χαρακτηριστικών του με καλά τεκμηριωμένο απολιθωμένο υλικό. Για τον παρόντα κατάλογο, η διατήρηση της αναγνώρισης στο επίπεδο του γένους αποφεύγει έναν μη τεκμηριωμένο προσδιορισμό.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Gastropoda
Υποκλάση: Caenogastropoda
Υπεροικογένεια: Epitonioidea
Οικογένεια: Epitoniidae
Γένος: Epitonium Röding, 1798
Ταυτοποίηση: Epitonium spp. – διαφορετικά είδη
Υλικό: Απολιθώματα
Τοποθεσίες: Διάφορες περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Epitonium sp. fossil – Cyprus
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Geology of Cyprus
- PESI / MolluscaBase – Epitonium Röding, 1798
- Ocean Biodiversity Information System – Epitoniidae
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
The fossils presented here belong to the genus Epitonium and represent different species, found by George Konstantinou and his wife Fani Konstantinou at different localities in Nicosia District.
Because the material represents more than one form and not all specimens can be reliably identified to species level, the appropriate collective identification is Epitonium spp.
Epitonium Röding, 1798 is an accepted genus of marine gastropods and the characteristic genus of the family Epitoniidae.
Description
Epitonium species are distinctive gastropods, generally possessing tall, narrow, conical shells composed of numerous whorls. One of their most conspicuous features is the series of strong axial ribs or varices running across the whorls.
The general appearance of many species resembles a spiral staircase. This gave rise to the established English name wentletraps, derived from a Dutch term referring to a spiral staircase.
The form, number and spacing of the axial ribs, the proportions of the whorls and the finer shell sculpture provide important characters for distinguishing species. Epitonium is a species-rich genus, and reliable identification of fossil specimens may require detailed morphological examination. Modern taxonomic work has also shown that some older subdivisions based primarily on shell characters do not necessarily reflect the true phylogenetic relationships within the group.
Biology
Epitonium are marine gastropods. Living Epitoniidae are predominantly predatory or specialised feeders associated with cnidarians, particularly sea anemones and corals.
Different species inhabit a range of marine environments and depths. The genus has a broad geographical distribution and an extensive fossil record. Epitonium Röding, 1798 continues to be recognised as an accepted genus in modern taxonomy.
Fossils from Nicosia District
The specimens presented here originate from different localities in Nicosia District and represent more than one form of Epitonium. They were collected by George Konstantinou and Fani Konstantinou.
The occurrence of marine gastropod fossils in inland Nicosia is related to the geological development of central Cyprus. Following the Messinian Salinity Crisis and the reconnection of the Mediterranean with the Atlantic, rising sea level resulted in the deposition of the marls and calcarenites of the Nicosia Formation, approximately 5.33 to 2 million years ago.
Subsequent strong uplift of Cyprus progressively transformed these former marine environments into dry land. Consequently, marine sediments and fossils can now be found at many inland localities across Nicosia District, far from the present coastline.
As these Epitonium fossils were collected from different localities, they should not automatically be regarded as originating from the same stratigraphic horizon or as being exactly the same geological age.
Different species
The presence of several distinct forms is why the material is presented collectively as Epitonium spp., rather than as a single Epitonium sp.
Identification to individual species would require each specimen to be examined separately and its diagnostic shell characters compared with well-documented fossil material. Retaining the specimens at genus level avoids assigning unsupported species names.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Caenogastropoda
Superfamily: Epitonioidea
Family: Epitoniidae
Genus: Epitonium Röding, 1798
Identification: Epitonium spp. – different species
Material: Fossils
Localities: Different localities in Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
