See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Απολιθωμένα φυτικά κατάλοιπα από τη Λευκωσία
Τα απολιθώματα που παρουσιάζονται στις φωτογραφίες τα βρήκα στην επαρχία Λευκωσίας και στην παλαιότερη ανάρτησή μου τα είχα παρουσιάσει γενικά ως απολιθωμένο ξύλο.
Με προσεκτικότερη εξέταση της μορφής τους, φαίνεται πιθανότερο ότι πρόκειται για απολιθωμένα τμήματα κλαδιών ή βλαστών φυτών και όχι απλώς για άμορφα κομμάτια απολιθωμένου ξύλου.
Στην εξωτερική τους επιφάνεια διακρίνονται επίσης χαρακτηριστικές προεξοχές. Μορφολογικά θυμίζουν αγκάθια ή σημεία από τα οποία αναπτύσσονταν φυτικά όργανα. Χωρίς όμως λεπτομερή παλαιοβοτανική εξέταση του υλικού δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί η πραγματική φύση αυτών των δομών.
Για τον λόγο αυτό τα παρουσιάζω συντηρητικά ως απολιθωμένα φυτικά κλαδιά ή βλαστούς αδιευκρίνιστης ταξινομικής προέλευσης.
Απολιθωμένα φυτά στην Κύπρο
Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού απολιθωματικού αρχείου της Κύπρου αποτελείται από θαλάσσιους οργανισμούς, φυτικά κατάλοιπα έχουν επίσης διατηρηθεί στα ιζηματογενή πετρώματα του νησιού.
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης αναφέρει ότι η πλειονότητα των ιζηματογενών πετρωμάτων της Κύπρου σχηματίστηκε σε θαλάσσιο περιβάλλον. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως φυτικά κατάλοιπα μεταφέρθηκαν από χερσαίες περιοχές προς τις θαλάσσιες λεκάνες και ενσωματώθηκαν στα ιζήματα.
Στους ανώτερους ορίζοντες του Σχηματισμού Πάχνας έχουν αναγνωριστεί φύλλα και άλλα φυτικά κατάλοιπα. Ο σχηματισμός αυτός αποτέθηκε περίπου μεταξύ 22 και 7 εκατομμυρίων ετών πριν, κατά το Μειόκαινο.
Απολιθωμένα κλαδιά στην περιοχή της Λευκωσίας
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τα συγκεκριμένα ευρήματα είναι ότι το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης αναφέρει πολύ καλά διατηρημένα απολιθώματα κώνων και κλαδιών κωνοφόρων μέσα σε πλειοκαινικές μάργες της Κύπρου.
Το είδος του κωνοφόρου δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί.
Υπάρχει επίσης τεκμηριωμένο απολίθωμα κώνου πεύκου από τη δυτική Μεσαορία, ηλικίας περίπου 3–5 εκατομμυρίων ετών, το οποίο έχει παρουσιαστεί από την Κυπριακή Γεωλογική Επισκόπηση. Το συγκεκριμένο εύρημα ερμηνεύθηκε ως φυτικό υλικό που μεταφέρθηκε μέσω ποτάμιου συστήματος προς παράκτιο θαλάσσιο περιβάλλον, όπου τελικά διατηρήθηκε.
Αυτά τα τεκμηριωμένα ευρήματα αποδεικνύουν ότι κλαδιά, κώνοι και άλλα χερσαία φυτικά κατάλοιπα μπορούσαν να μεταφερθούν και να διατηρηθούν μέσα στα νεογενή ιζήματα της Κύπρου.
Πώς μπορούσε ένα κλαδί να απολιθωθεί σε θαλάσσια ιζήματα
Ένα κλαδί που αποσπάστηκε από ένα δέντρο μπορούσε να παρασυρθεί από βροχοπτώσεις, χειμάρρους ή ποτάμια και να μεταφερθεί προς την ακτή.
Εάν έφθανε σε θαλάσσια ή παράκτια λεκάνη και καλυπτόταν σχετικά γρήγορα από ίζημα, υπήρχαν συνθήκες που μπορούσαν να περιορίσουν την πλήρη αποσύνθεσή του.
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης αναφέρει ειδικά τη μεταφορά φυτικών καταλοίπων προς θαλάσσια ιζήματα, γεγονός που εξηγεί γιατί απολιθωμένα φυτικά υπολείμματα μπορούν να βρεθούν μαζί με απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών.
Είναι πραγματικά απολιθωμένο ξύλο;
Ο όρος «απολιθωμένο ξύλο» είναι πολύ γενικός και δεν περιγράφει απαραίτητα σωστά τη μορφολογία των συγκεκριμένων δειγμάτων.
Από τις φωτογραφίες φαίνεται ότι τουλάχιστον ορισμένα κομμάτια διατηρούν τη μορφή επιμήκους φυτικού άξονα και εξωτερικές προεξοχές. Γι' αυτό ο όρος «απολιθωμένο κλαδί ή βλαστός» είναι καταλληλότερος για την παρουσίασή τους.
Δεν είναι όμως δυνατόν μόνο από φωτογραφική εξέταση να διαπιστωθεί αν οι προεξοχές είναι:
- πραγματικά αγκάθια,
- βάσεις φύλλων ή κλαδιών,
- άλλες ανατομικές δομές του φυτού,
- ή χαρακτηριστικά που δημιουργήθηκαν ή αλλοιώθηκαν κατά την απολίθωση.
Γι' αυτό δεν τις χαρακτηρίζω ως αγκάθια με βεβαιότητα.
Σε ποιο φυτό ανήκαν;
Δεν υπάρχουν σήμερα αρκετά στοιχεία για να προσδιοριστεί το φυτό.
Η εξωτερική μορφή ενός απολιθωμένου κλαδιού από μόνη της συνήθως δεν επαρκεί για ασφαλή ταξινομικό προσδιορισμό. Στην παλαιοβοτανική μπορεί να χρειαστεί μικροσκοπική εξέταση της ανατομικής δομής του ξύλου και σύγκριση με σύγχρονα και απολιθωμένα φυτά.
Επομένως δεν θα ήταν σωστό να αποδώσουμε τα συγκεκριμένα ευρήματα σε πεύκο, άλλο κωνοφόρο ή οποιοδήποτε άλλο φυτό χωρίς πρόσθετα στοιχεία.
Η ηλικία των συγκεκριμένων ευρημάτων
Παρότι είναι γνωστά απολιθωμένα φυτικά κατάλοιπα από νεογενείς αποθέσεις της Κύπρου και ειδικότερα κλαδιά και κώνοι από πλειοκαινικά ιζήματα, δεν αποδίδω συγκεκριμένη ηλικία στα δικά μου δείγματα μόνο από την εμφάνισή τους.
Για ασφαλή χρονολόγηση χρειάζεται να γνωρίζουμε την ακριβή θέση εύρεσης και τον γεωλογικό και στρωματογραφικό ορίζοντα από τον οποίο προήλθαν.
Προσωρινός προσδιορισμός
Τα δείγματα μπορούν προς το παρόν να καταγραφούν ως:
Plantae indet. – απολιθωμένα κλαδιά ή βλαστοί μη προσδιορισμένου φυτού.
Οι χαρακτηριστικές προεξοχές τους αξίζουν περαιτέρω εξέταση, καθώς η επιβεβαίωση της φύσης τους θα μπορούσε να προσφέρει περισσότερες πληροφορίες για το φυτό από το οποίο προέρχονται.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Plantae
Προσδιορισμός: Plantae indet.
Τύπος ευρήματος: Απολιθωμένα τμήματα κλαδιών ή βλαστών
Ακριβέστερος ταξινομικός προσδιορισμός: Δεν έχει επιβεβαιωθεί
Πηγές
Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Κυπριακής Δημοκρατίας – Απολιθώματα της Κύπρου και καταγραφές απολιθωμένων φυτικών καταλοίπων.
Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης – Γεωλογική εξέλιξη της Κύπρου και ιζηματογενείς σχηματισμοί της Μεσαορίας.
Cyprus Geological Survey – τεκμηριωμένο απολίθωμα κώνου πεύκου από τη δυτική Μεσαορία, ηλικίας περίπου 3–5 εκατομμυρίων ετών.
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – αρχική ανάρτηση “Fossilized wood from Nicosia - Cyprus”. Η αρχική ανάρτηση αναφέρει επίσης ότι οι φωτογραφίες είναι του Γιώργου Κωνσταντίνου.
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
Fossil plant branches or stems from Nicosia – Cyprus
Fossil plant remains from Nicosia
The fossils shown in these photographs were found in Nicosia District and were originally presented in my earlier post simply as fossilised wood.
A closer examination of their morphology suggests that they may be better described as fossilised portions of plant branches or stems, rather than simply as undifferentiated pieces of fossil wood.
Characteristic projections are also visible on their external surfaces. Morphologically, these may resemble thorns or points from which other plant structures developed. However, without detailed palaeobotanical examination of the specimens, the true nature of these structures cannot be confirmed.
I therefore conservatively present the specimens as fossil plant branches or stems of undetermined taxonomic affinity.
Fossil plants in Cyprus
Although most of the known fossil record of Cyprus consists of marine organisms, plant remains have also been preserved in the island's sedimentary rocks.
The Geological Survey Department notes that most sedimentary rocks in Cyprus were formed in marine environments. In some cases, however, plant remains were transported from terrestrial areas into marine basins and incorporated into the sediments.
Leaves and other plant remains have been identified in the upper horizons of the Pakhna Formation, which was deposited approximately 22–7 million years ago, during the Miocene.
Fossil branches in the Nicosia region
Particularly relevant to these finds is the Geological Survey Department's record of very well-preserved fossil cones and branches of coniferous trees within Pliocene marls in Cyprus.
The species of conifer could not be identified.
A fossil pine cone from western Mesaoria, dated to approximately 3–5 million years ago, has also been documented by the Cyprus Geological Survey. This specimen was interpreted as plant material transported through a river system into a coastal marine environment, where it was eventually preserved.
These documented discoveries demonstrate that branches, cones and other terrestrial plant remains could be transported and preserved within the Neogene sediments of Cyprus.
How could a branch become fossilised in marine sediments?
A branch detached from a tree could be carried by rainfall, streams or rivers towards the coast.
If it entered a coastal or marine basin and was buried relatively rapidly by sediment, conditions could develop that reduced its complete decomposition.
The Geological Survey Department specifically records the transport of plant remains into marine sediments, helping to explain why fossil plant material can sometimes occur together with fossils of marine organisms.
Is it really fossil wood?
The term “fossil wood” is broad and may not adequately describe the morphology of these particular specimens.
From the photographs, at least some pieces appear to retain the form of an elongated plant axis together with external projections. For this reason, “fossil branch or stem” is a more appropriate descriptive term.
However, examination of photographs alone cannot establish whether the projections represent:
- true thorns,
- leaf or branch bases,
- other anatomical structures of the plant,
- or features modified or produced during fossilisation.
I therefore do not identify them as thorns with certainty.
What plant did they belong to?
There is currently insufficient evidence to identify the plant.
The external shape of a fossil branch alone is generally insufficient for a secure taxonomic identification. Palaeobotanical identification may require microscopic examination of wood anatomy and comparison with modern and fossil plants.
It would therefore be inappropriate to assign these specimens to pine, another conifer, or any other particular plant without additional evidence.
Age of these specimens
Although fossil plant remains are known from Neogene deposits in Cyprus, including branches and cones from Pliocene sediments, I do not assign a specific age to my specimens based solely on their appearance.
A reliable age would require knowledge of the precise locality and geological and stratigraphic horizon from which the specimens originated.
Provisional identification
For the present, the specimens can be recorded as:
Plantae indet. – fossil branches or stems of an unidentified plant.
Their distinctive external projections deserve further examination, as determining their true nature could provide additional information about the plant from which they originated.
Classification
Kingdom: Plantae
Identification: Plantae indet.
Type of material: Fossilised portions of branches or stems
More precise taxonomic identification: Not confirmed
Sources
Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils of Cyprus and records of fossil plant remains.
Geological Survey Department – Geological evolution of Cyprus and the sedimentary formations of Mesaoria.
Cyprus Geological Survey – documented fossil pine cone from western Mesaoria, approximately 3–5 million years old.
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – original post “Fossilized wood from Nicosia - Cyprus”; the original post credits the photographs to George Konstantinou.
No comments:
Post a Comment