See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Underwater photos by Costas Constantinou
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Υποβρύχιες φωτογραφίες Costas Constantinou.
Σημαντική σημείωση για την ονομασία
Η ένδειξη «sp.» μετά το όνομα του γένους σημαίνει ότι το ζώο αναγνωρίστηκε ως εκπρόσωπος του γένους Sepietta, αλλά το ακριβές είδος δεν προσδιορίστηκε.
Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη κοινή ονομασία που να αντιστοιχεί ειδικά στο μη προσδιορισμένο Sepietta sp. των φωτογραφιών. Για τον λόγο αυτό δεν προστίθεται επινοημένο ελληνικό ή αγγλικό κοινό όνομα στον τίτλο.
Ο αγγλικός όρος bobtail squid χρησιμοποιείται γενικότερα για πολλά μικρά κεφαλόποδα της οικογένειας Sepiolidae. Δεν αποτελεί κοινή ονομασία ενός συγκεκριμένου είδους όταν η αναγνώριση έχει γίνει μόνο μέχρι το επίπεδο του γένους.
Ένα μικρό κεφαλόποδο των κυπριακών θαλασσών
Το Sepietta είναι γένος μικρών θαλάσσιων κεφαλόποδων της οικογένειας Sepiolidae. Τα ζώα αυτά συγγενεύουν με τις σουπιές και τα καλαμάρια, αλλά διαφέρουν από τις μεγάλες σουπιές του γένους Sepia ως προς το μέγεθος, τη μορφολογία και αρκετές ανατομικές λεπτομέρειες.
Διαθέτουν κοντό, στρογγυλεμένο σώμα, μεγάλα μάτια, οκτώ βραχίονες και δύο μακρύτερα συλληπτήρια πλοκάμια. Ζουν κυρίως κοντά στον θαλάσσιο βυθό και είναι συνήθως δραστήρια κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Την ημέρα μπορούν να παραμένουν ακίνητα ή να κρύβονται μέσα σε άμμο και λάσπη. Ο μικρός τους όγκος, η νυκτόβια δραστηριότητα και η αποτελεσματική παραλλαγή τους κάνουν δύσκολη την παρατήρησή τους από δύτες.
Η φωτογραφική καταγραφή αποδεικνύει την παρουσία ενός εκπροσώπου του γένους Sepietta στην Κύπρο. Δεν επαρκεί, όμως, από μόνη της για τον ασφαλή προσδιορισμό του ακριβούς είδους.
Το γένος Sepietta
Το γένος Sepietta περιγράφηκε από τον Adolf Naef το 1912. Σύμφωνα με τη σύγχρονη ταξινόμηση του World Register of Marine Species, τα αποδεκτά είδη του γένους είναι:
- Sepietta neglecta Naef, 1916
- Sepietta obscura Naef, 1916
- Sepietta oweniana (A. d’Orbigny, 1841)
Η ονομασία Sepietta petersii ή Sepietta petersi, η οποία εμφανίζεται σε παλαιότερες πηγές, θεωρείται συνώνυμο του Sepietta oweniana. Η Sepietta minor επίσης δεν αντιμετωπίζεται σήμερα ως ξεχωριστό αποδεκτό είδος.
Και τα τρία αποδεκτά είδη έχουν καταγραφεί στη Μεσόγειο, αλλά η παρουσία του γένους σε μια περιοχή δεν επιτρέπει αυτόματα τον προσδιορισμό ενός ατόμου σε ένα από αυτά.
Γιατί δεν μπορεί να προσδιοριστεί το είδος από τη φωτογραφία
Τα είδη του γένους Sepietta έχουν παρόμοιο σχήμα, μέγεθος και χρωματισμό. Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά μεταβάλλονται επίσης μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, επειδή τα ζώα ελέγχουν ενεργά τα χρωματοφόρα κύτταρα του δέρματός τους.
Για τον ασφαλή διαχωρισμό των ειδών εξετάζονται μορφολογικά χαρακτηριστικά όπως:
- η μορφή και η έκταση της μεμβράνης ανάμεσα στους βραχίονες,
- ο αριθμός και η διάταξη των μυζητήρων,
- η μορφή των πτερυγίων,
- οι αναλογίες του μανδύα,
- η δομή του τροποποιημένου βραχίονα του αρσενικού,
- το σχήμα των αναπαραγωγικών οργάνων,
- η παρουσία ή απουσία συγκεκριμένων φωτοφόρων οργάνων.
Πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι ορατά σε μια υποβρύχια φωτογραφία. Ορισμένα απαιτούν μικροσκοπική εξέταση και άλλα μπορούν να εξεταστούν μόνο σε διατηρημένο δείγμα.
Η ανάλυση DNA μπορεί να βοηθήσει, αλλά χρειάζεται σωστά ταυτοποιημένο συγκριτικό υλικό. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις λανθασμένης αναγνώρισης γενετικών ακολουθιών σε είδη της οικογένειας Sepiolidae, γεγονός που υπογραμμίζει τη δυσκολία της ομάδας.
Περιγραφή
Το σώμα είναι μικρό, κοντό και ωοειδές ή σχεδόν στρογγυλό. Το κύριο τμήμα του ονομάζεται μανδύας και περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα.
Στις πλευρές του μανδύα υπάρχουν δύο κοντά και στρογγυλεμένα πτερύγια. Τα πτερύγια χρησιμοποιούνται για αργή, ελεγχόμενη κολύμβηση και για τη διατήρηση της θέσης του ζώου λίγο επάνω από τον βυθό.
Το κεφάλι είναι πλατύ σε σχέση με το σώμα και φέρει δύο μεγάλα, καλά ανεπτυγμένα μάτια. Η καλή όραση είναι σημαντική τόσο για τον εντοπισμό θηραμάτων όσο και για την αποφυγή θηρευτών.
Γύρω από το στόμα υπάρχουν οκτώ βραχίονες και δύο μακρύτερα συλληπτήρια πλοκάμια. Τα πλοκάμια μπορούν να εκτιναχθούν γρήγορα προς ένα μικρό θήραμα και να το τραβήξουν προς τους βραχίονες.
Στο κέντρο των βραχιόνων βρίσκεται ένα σκληρό, κεράτινο ράμφος, το οποίο χρησιμοποιείται για τον τεμαχισμό της τροφής.
Μικρό μέγεθος
Τα είδη του γένους Sepietta είναι πολύ μικρότερα από την κοινή σουπιά, Sepia officinalis. Το μήκος του μανδύα των ενηλίκων είναι συνήθως λίγα μόνο εκατοστά.
Το Sepietta oweniana, ένα από τα καλύτερα μελετημένα είδη, έχει συνήθως μήκος μανδύα περίπου 15–35 χιλιοστά, αν και έχουν αναφερθεί μεγαλύτερα άτομα.
Το μικρό μέγεθος επιτρέπει στα ζώα να κρύβονται εύκολα μέσα στο επιφανειακό στρώμα του ιζήματος και να εκμεταλλεύονται πολύ μικρά βενθικά θηράματα.
Η εκτίμηση του μεγέθους από μια υποβρύχια φωτογραφία είναι δύσκολη όταν δεν υπάρχει γνωστό αντικείμενο για σύγκριση. Για τον λόγο αυτό, το μέγεθος δεν αρκεί από μόνο του για την αναγνώριση του είδους.
Χρωματοφόρα και αλλαγή χρώματος
Το δέρμα διαθέτει πολυάριθμα χρωματοφόρα κύτταρα. Κάθε χρωματοφόρο περιέχει χρωστική ουσία και περιβάλλεται από μικροσκοπικούς μυς.
Με τη σύσπαση ή χαλάρωση των μυών, το ζώο μπορεί να διευρύνει ή να περιορίσει τα χρωματοφόρα. Με αυτόν τον τρόπο αλλάζει γρήγορα την ένταση, την απόχρωση και το σχέδιο της επιφάνειας του σώματος.
Ο χρωματισμός μπορεί να είναι ανοικτός καστανός, κοκκινωπός, κιτρινωπός, γκριζωπός ή πολύ σκούρος. Μπορούν επίσης να εμφανιστούν κηλίδες, ακανόνιστα σχέδια ή διαφορετικοί τόνοι στα πτερύγια και στους βραχίονες.
Οι αλλαγές χρησιμοποιούνται για παραλλαγή, επικοινωνία, άμυνα και απόκριση σε πιθανή απειλή. Για τον λόγο αυτό, δύο φωτογραφίες του ίδιου ατόμου μπορεί να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετικό χρωματισμό.
Παραλλαγή στον βυθό
Τα Sepietta μπορούν να προσαρμόσουν την εμφάνισή τους σε αμμώδεις, λασπώδεις και μεικτούς βυθούς. Ο συνδυασμός χρωματοφόρων, στάσης του σώματος και μερικής ταφής τα καθιστά δύσκολα ορατά.
Όταν παραμένει ακίνητο, το ζώο μπορεί να χαμηλώσει το σώμα του και να μιμηθεί τις αποχρώσεις του γύρω ιζήματος. Μικρά σωματίδια άμμου ή λάσπης επάνω στο σώμα ενισχύουν την παραλλαγή.
Η παραλλαγή δεν είναι τέλεια αντιγραφή κάθε λεπτομέρειας του βυθού. Αρκεί να διασπά το περίγραμμα του σώματος και να δυσκολεύει τον εντοπισμό του από ψάρια και άλλους θηρευτές.
Όταν τρομάξει, μπορεί να αλλάξει απότομα χρώμα, να απομακρυνθεί με εκτόξευση νερού ή να απελευθερώσει μελάνι.
Ταφή στο ίζημα
Πολλά μικρά Sepiolidae περνούν μέρος της ημέρας θαμμένα μέσα σε άμμο ή λεπτή λάσπη. Με κινήσεις των πτερυγίων και εκτοξεύσεις νερού ανασηκώνουν το επιφανειακό ίζημα και το αφήνουν να καλύψει το σώμα.
Συχνά παραμένουν ορατά μόνο τα μάτια, επιτρέποντας στο ζώο να παρακολουθεί το περιβάλλον χωρίς να αποκαλύπτει ολόκληρο το σώμα του.
Η ταφή προσφέρει προστασία από θηρευτές και μειώνει την πιθανότητα εντοπισμού κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως θέση ενέδρας για τη σύλληψη μικρών καρκινοειδών.
Μετά τη δύση του ήλιου, το ζώο βγαίνει από το ίζημα και κινείται επάνω από τον βυθό αναζητώντας τροφή.
Κίνηση
Για αργή κίνηση χρησιμοποιεί κυρίως τα δύο πλευρικά πτερύγια. Οι κυματιστές κινήσεις τους επιτρέπουν στο ζώο να αιωρείται, να κινείται προς τα εμπρός ή προς τα πίσω και να προσεγγίζει προσεκτικά ένα θήραμα.
Για γρήγορη διαφυγή χρησιμοποιεί αεριωθούμενη προώθηση. Νερό εισέρχεται στην κοιλότητα του μανδύα και στη συνέχεια εκτοξεύεται με δύναμη μέσα από έναν μυώδη σωλήνα που ονομάζεται χοάνη ή σίφωνας.
Η κατεύθυνση της χοάνης μπορεί να μεταβληθεί, επιτρέποντας απότομες αλλαγές πορείας. Αυτή η μέθοδος είναι γρήγορη αλλά απαιτεί περισσότερη ενέργεια από την κολύμβηση με τα πτερύγια.
Η ταυτόχρονη αλλαγή χρώματος, η απελευθέρωση μελανιού και η απότομη εκτόξευση προς διαφορετική κατεύθυνση δημιουργούν έναν αποτελεσματικό μηχανισμό διαφυγής.
Το μελάνι ως άμυνα
Όπως πολλά άλλα κολεοειδή κεφαλόποδα, τα είδη του γένους Sepietta διαθέτουν μελανηφόρο σάκο.
Όταν απειλούνται, μπορούν να απελευθερώσουν ένα σύννεφο σκούρου μελανιού. Το σύννεφο περιορίζει προσωρινά την ορατότητα και μπορεί να αποπροσανατολίσει τον θηρευτή, ενώ το κεφαλόποδο απομακρύνεται.
Η έκκριση μελανιού δεν χρησιμοποιείται σε κάθε διαταραχή. Το ζώο συχνά προτιμά πρώτα να παραμείνει ακίνητο, να βασιστεί στην παραλλαγή ή να θαφτεί.
Η επανειλημμένη παρενόχληση από δύτες ή φωτογράφους μπορεί να το αναγκάσει να καταναλώσει ενέργεια και αποθέματα μελανιού. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να παρατηρείται χωρίς άγγιγμα ή συνεχή καταδίωξη.
Διατροφή και κυνήγι
Τα Sepietta είναι σαρκοφάγοι θηρευτές. Τρέφονται κυρίως με μικρά καρκινοειδή, όπως γαρίδες, αμφίποδα, ισόποδα και άλλους οργανισμούς που ζουν κοντά στον βυθό.
Μπορούν επίσης να καταναλώνουν μικρά ψάρια, πολύχαιτους σκώληκες και μικρά μαλάκια, ανάλογα με το μέγεθος του ζώου και τη διαθεσιμότητα τροφής.
Κατά το κυνήγι πλησιάζουν αργά το θήραμα χρησιμοποιώντας τα πτερύγια. Όταν φτάσουν σε κατάλληλη απόσταση, εκτινάσσουν τα δύο μακρύτερα συλληπτήρια πλοκάμια.
Οι μυζητήρες συγκρατούν το θήραμα, το οποίο μεταφέρεται ανάμεσα στους οκτώ βραχίονες και προς το ράμφος. Το σκληρό ράμφος και η οδοντωτή ράδουλα τεμαχίζουν την τροφή.
Θηρευτές
Το μικρό μέγεθος των Sepietta τα καθιστά κατάλληλη τροφή για πολλά θαλάσσια ζώα. Μεγαλύτερα ψάρια, καρχαρίες, σαλάχια και άλλα κεφαλόποδα μπορούν να τα καταναλώσουν.
Μπορούν επίσης να αποτελέσουν μέρος της διατροφής θαλάσσιων θηλαστικών και καταδυόμενων πτηνών σε περιοχές όπου είναι άφθονα.
Για να μειώσουν τον κίνδυνο θήρευσης χρησιμοποιούν παραλλαγή, ταφή, νυκτόβια δραστηριότητα, απότομη διαφυγή και απελευθέρωση μελανιού.
Παρά τις αμυντικές αυτές ικανότητες, αποτελούν σημαντικό ενδιάμεσο κρίκο στο τροφικό πλέγμα, μεταφέροντας ενέργεια από μικρά καρκινοειδή προς μεγαλύτερους θαλάσσιους θηρευτές.
Αναπαραγωγή
Τα φύλα είναι χωριστά. Το αρσενικό διαθέτει έναν τροποποιημένο βραχίονα, τον εκτοκοτύλιο, ο οποίος χρησιμοποιείται για τη μεταφορά σπερματοφόρων στο θηλυκό.
Το θηλυκό μπορεί να αποθηκεύσει σπέρμα και να γονιμοποιήσει τα αυγά όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες. Τα αυγά τοποθετούνται μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες επάνω σε σταθερά αντικείμενα του βυθού.
Ως θέσεις ωοτοκίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν κελύφη, πέτρες, σπόγγοι, κοράλλια και άλλες σκληρές επιφάνειες. Η διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης επηρεάζεται σημαντικά από τη θερμοκρασία.
Τα νεαρά εκκολάπτονται με τη βασική μορφή του ενήλικου και δεν περνούν από μια μακρά, εντελώς διαφορετική προνυμφική μορφή. Αρχίζουν σύντομα να κυνηγούν πολύ μικρά θηράματα.
Οι λεπτομέρειες του κύκλου ζωής διαφέρουν ανάμεσα στα είδη. Επειδή το κυπριακό άτομο δεν έχει προσδιοριστεί σε επίπεδο είδους, δεν είναι ασφαλές να του αποδοθεί συγκεκριμένη περίοδος αναπαραγωγής ή διάρκεια ζωής.
Διάρκεια ζωής
Τα μικρά Sepiolidae έχουν γενικά σύντομη διάρκεια ζωής, συχνά περίπου ένα έτος ή λιγότερο. Αναπτύσσονται γρήγορα, ωριμάζουν μέσα σε λίγους μήνες και επενδύουν μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους στην αναπαραγωγή.
Στο καλύτερα μελετημένο Sepietta oweniana, η διάρκεια ζωής εκτιμάται περίπου στους έξι έως δώδεκα μήνες, ανάλογα με την περιοχή, τη θερμοκρασία και την εποχή εκκόλαψης.
Δεν πρέπει, όμως, να θεωρείται ότι όλα τα είδη του γένους έχουν ακριβώς την ίδια διάρκεια ζωής. Οι πληροφορίες για τα S. neglecta και S. obscura είναι περισσότερο περιορισμένες.
Βιότοπος
Τα Sepietta είναι νηκτοβενθικά κεφαλόποδα. Ζουν κοντά στον βυθό, αλλά μπορούν να κολυμπούν ελεύθερα λίγο επάνω από αυτόν.
Συναντώνται κυρίως σε αμμώδεις, λασπώδεις και μεικτούς βυθούς της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας και της ανώτερης ηπειρωτικής κατωφέρειας.
Το εύρος βάθους διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στα είδη. Ορισμένα μπορούν να βρεθούν σε σχετικά ρηχά παράκτια νερά, ενώ άλλα καταγράφονται συχνότερα σε βάθη δεκάδων ή εκατοντάδων μέτρων.
Το Sepietta oweniana παρουσιάζει το μεγαλύτερο γνωστό βαθυμετρικό εύρος του γένους και έχει καταγραφεί από σχετικά ρηχά νερά μέχρι βάθη μεγαλύτερα των 1.000 μέτρων. Αυτό δεν σημαίνει ότι το άτομο των κυπριακών φωτογραφιών ανήκει απαραίτητα σε αυτό το είδος.
Εξάπλωση στην Κύπρο
Η φωτογραφική παρατήρηση επιβεβαιώνει την παρουσία του γένους Sepietta στις κυπριακές θάλασσες.
Οι αμμώδεις και λασπώδεις βυθοί γύρω από την Κύπρο προσφέρουν κατάλληλο ενδιαίτημα για μικρά νηκτοβενθικά κεφαλόποδα. Ωστόσο, τα περισσότερα τέτοια είδη καταγράφονται σπάνια από δύτες, επειδή είναι μικρά, νυκτόβια και συχνά θαμμένα.
Μερικά είδη Sepietta έχουν αναφερθεί σε καταλόγους κεφαλοπόδων της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου και της Κύπρου. Παρ’ όλα αυτά, η ταύτιση κάθε φωτογραφημένου ζώου απαιτεί ξεχωριστή τεκμηρίωση.
Η ασφαλής γνώση της κατανομής τους στην Κύπρο χρειάζεται συλλογή δειγμάτων από επιστημονικές έρευνες, λεπτομερή μορφολογική εξέταση και γενετική επιβεβαίωση.
Παγκόσμια εξάπλωση
Το γένος Sepietta εξαπλώνεται κυρίως στον ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Το Sepietta oweniana παρουσιάζει την ευρύτερη κατανομή, από τον βορειοανατολικό Ατλαντικό μέχρι τις ακτές της βορειοδυτικής Αφρικής και σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου.
Το Sepietta neglecta απαντά επίσης στον ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο, ενώ το Sepietta obscura θεωρείται σχεδόν ενδημικό της Μεσογείου, με ορισμένες καταγραφές και κοντά στις δυτικές ακτές της Ιβηρικής Χερσονήσου.
Η Κύπρος βρίσκεται στο ανατολικό άκρο της Μεσογείου, όπου η κεφαλοποδοπανίδα περιλαμβάνει τόσο αυτόχθονα μεσογειακά είδη όσο και είδη ινδοειρηνικής προέλευσης που έχουν εισέλθει μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Το γένος Sepietta αποτελεί φυσικό στοιχείο της μεσογειακής πανίδας και δεν θεωρείται ξενικό στην Κύπρο. Η κατάσταση του ακριβούς είδους, όμως, δεν μπορεί να προσδιοριστεί χωρίς αναγνώριση σε επίπεδο είδους.
Οικολογικός ρόλος
Τα Sepietta αποτελούν μικρούς αλλά δραστήριους θηρευτές των βενθικών και νηκτοβενθικών οικοσυστημάτων.
Καταναλώνοντας μικρά καρκινοειδή, ψάρια και άλλους ασπόνδυλους οργανισμούς, συμβάλλουν στη ρύθμιση των πληθυσμών τους.
Παράλληλα, αποτελούν σημαντική τροφή για μεγαλύτερα ψάρια, καρχαρίες, σαλάχια, θαλάσσια θηλαστικά και άλλα κεφαλόποδα.
Η γρήγορη ανάπτυξη και η σύντομη διάρκεια ζωής τους επιτρέπουν να μεταφέρουν γρήγορα ενέργεια από μικρά θηράματα προς ανώτερα επίπεδα του θαλάσσιου τροφικού πλέγματος.
Σχέση με τον άνθρωπο
Τα μικρά είδη Sepietta είναι εντελώς ακίνδυνα για τον άνθρωπο. Το ράμφος και οι μυζητήρες τους είναι προσαρμοσμένα στη σύλληψη πολύ μικρών θηραμάτων.
Δεν έχουν συνήθως σημαντική στοχευμένη εμπορική αλιεία. Μπορούν, όμως, να συλλαμβάνονται ως παρεμπίπτον αλίευμα με τράτες βυθού και άλλα εργαλεία που χρησιμοποιούνται σε αμμώδεις ή λασπώδεις βυθούς.
Σε ορισμένες περιοχές μικρά Sepiolidae διατίθενται μαζί με άλλα κεφαλόποδα στην αγορά χωρίς να διαχωρίζονται σε επίπεδο είδους.
Για την επιστήμη έχουν ιδιαίτερη αξία, επειδή προσφέρουν πληροφορίες για την εξέλιξη, τη συμπεριφορά, την αναπαραγωγή και τους μηχανισμούς αλλαγής χρώματος των κεφαλόποδων.
Απειλές
Οι σημαντικότερες πιθανές πιέσεις σχετίζονται με την υποβάθμιση των αμμωδών και λασπωδών βυθών.
Η αλιεία με συρόμενα εργαλεία μπορεί να προκαλεί άμεση θνησιμότητα ως παρεμπίπτον αλίευμα και να μεταβάλλει τη δομή του ιζήματος στο οποίο τα ζώα κρύβονται και αναζητούν τροφή.
Η ρύπανση, η μείωση του οξυγόνου κοντά στον βυθό και η συσσώρευση χημικών ουσιών στο ίζημα μπορούν να επηρεάζουν τόσο τα κεφαλόποδα όσο και τα θηράματά τους.
Η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας μπορεί να μεταβάλει τον ρυθμό ανάπτυξης, τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης, την αναπαραγωγική περίοδο και τη γεωγραφική κατανομή των ειδών.
Οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλα τα Sepietta και δεν μπορούν να εκτιμηθούν ειδικά για την κυπριακή φωτογραφική καταγραφή χωρίς προσδιορισμό του είδους.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν μπορεί να αποδοθεί κατάσταση IUCN σε ένα μη προσδιορισμένο Sepietta sp., επειδή οι αξιολογήσεις πραγματοποιούνται για συγκεκριμένα είδη και όχι για μία αβέβαιη φωτογραφική αναγνώριση σε επίπεδο γένους.
Τα διαφορετικά είδη του γένους μπορεί να έχουν διαφορετική αξιολόγηση ή διαφορετικό επίπεδο διαθέσιμων πληροφοριών.
Η ένδειξη «Δεν εφαρμόζεται σε επίπεδο μη προσδιορισμένου είδους» είναι ακριβέστερη από την αυθαίρετη απόδοση της κατηγορίας ενός πιθανού είδους.
Η βελτίωση των γνώσεων για την κυπριακή πανίδα απαιτεί ακριβείς καταγραφές με ημερομηνία, τοποθεσία, βάθος, τύπο βυθού, μέγεθος και φωτογραφίες από διαφορετικές γωνίες.
Ταξινόμηση
Κοινή ονομασία – Common name: Δεν έχει προσδιοριστεί, επειδή δεν είναι γνωστό το ακριβές είδος – Not determined because the exact species is unknown
Βασίλειο – Kingdom: Animalia
Φύλο – Phylum: Mollusca
Κλάση – Class: Cephalopoda
Υποκλάση – Subclass: Coleoidea
Υπερτάξη – Superorder: Decapodiformes
Τάξη – Order: Sepiolida
Οικογένεια – Family: Sepiolidae
Υποοικογένεια – Subfamily: Sepiolinae
Γένος – Genus: Sepietta
Είδος – Species: Sepietta sp. – Μη προσδιορισμένο είδος
Περιβάλλον – Environment: Θαλάσσιο – Marine
Τρόπος ζωής – Lifestyle: Νηκτοβενθικό – Necto-benthic
Διατροφή – Diet: Σαρκοφάγο – Carnivorous
Κατάσταση του γένους στην Κύπρο – Status of the genus in Cyprus: Αυτόχθονο – Native
Ακριβές είδος των φωτογραφιών – Exact species in the photographs: Δεν έχει προσδιοριστεί – Not determined
Κατάσταση στην IUCN – IUCN status: Δεν εφαρμόζεται σε μη προσδιορισμένο είδος – Not applicable to an unidentified species
Πηγές
World Register of Marine Species – Sepietta
Ocean Biodiversity Information System – Sepietta
FAO – Cephalopods of the world, Volume 1
Smithsonian Institution – Cephalopods of the world
Biodiversity Journal – The Mediterranean Sepiolidae
New Zealand Journal of Zoology – Behavioural ecology of Sepiolidae
Scientia Marina – Reproduction and egg masses of Sepietta oweniana
Original Cyprus observation – Sepietta sp.
Sepietta sp. – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Underwater photos by Costas Constantinou.
Important identification note
The abbreviation “sp.” following the genus name means that the animal has been identified as a member of Sepietta, but its exact species has not been determined.
The post should therefore retain the title Sepietta sp. – Cyprus and should not be assigned arbitrarily to a particular species such as Sepietta oweniana, Sepietta neglecta or Sepietta obscura.
Species of Sepietta closely resemble one another. Reliable identification depends on details that are generally not visible in underwater photographs, including sucker arrangement, tentacle structure, reproductive anatomy and especially the modified arm of the male.
There is no documented common name applying specifically to an unidentified Sepietta sp. No invented Greek or English common name has therefore been added to the title.
A small cephalopod of the family Sepiolidae
Sepietta is a genus of small marine cephalopods belonging to the family Sepiolidae. Despite their external resemblance to cuttlefish and squid, they form a separate evolutionary group of small decapodiform cephalopods.
They possess eight arms and two longer feeding tentacles, as do cuttlefish and squid. Their bodies, however, are much smaller, shorter and more rounded.
Sepietta species live mainly near the seabed, on or within sandy and muddy substrates. Many remain concealed during daylight and become more active at night.
The presence of the genus in Cypriot waters is expected because different Sepietta species occur throughout the Mediterranean and eastern Atlantic.
The genus Sepietta
The genus Sepietta was established by Adolf Naef in 1912. According to the modern classification of the World Register of Marine Species, its accepted species are:
- Sepietta neglecta Naef, 1916
- Sepietta obscura Naef, 1916
- Sepietta oweniana (A. d’Orbigny, 1841)
The name Sepietta petersii, which appears in older sources and checklists, is now regarded as a synonym of Sepietta oweniana.
Some older sources stated that the genus contained four species. This difference is primarily the result of taxonomic changes and the synonymisation of names. A modern article should follow the accepted WoRMS classification.
Description
Members of Sepietta are small cephalopods with a short, oval or nearly rounded mantle. The head is broad and carries two large, well-developed eyes.
Two small, rounded fins occur on the sides of the mantle. Unlike those of most squid, the fins do not extend along the entire length of the mantle.
Eight relatively short arms bearing rows of suckers surround the mouth. Two longer feeding tentacles are concealed among them and can be rapidly projected towards prey.
The mouth lies at the centre of the arm crown and contains a hard, horny beak. Behind the beak is the radula, a toothed ribbon used to process food.
The mantle length of most members of the genus is only a few centimetres. Despite their small size, they possess all the complex sensory, locomotory and hunting adaptations of larger cephalopods.
Colouration and chromatophores
The skin of Sepietta contains numerous chromatophores. These are elastic pigment sacs controlled by the nervous system.
By expanding and contracting its chromatophores, the animal can alter its colour and pattern extremely rapidly. It may appear whitish, cream, yellowish, brown, reddish or almost black.
Colour changes are used for camouflage, communication, defence and responses to threats. An individual resting on sand may develop small dark markings, while a disturbed animal may darken within seconds.
These changes make identification from photographs difficult. Two photographs of the same individual may show very different colours, while different species may display almost identical patterns.
Fins and movement
The two small lateral fins are used for slow, controlled swimming and for maintaining position just above the seabed.
For faster movement, the animal uses jet propulsion. It draws water into the mantle cavity and expels it under pressure through a muscular tube called the funnel or siphon.
By changing the direction of the funnel, it can move forwards, backwards or sideways. When threatened, it jets rapidly away from the predator.
Slow fin movements allow precise adjustments of position, while jet propulsion supplies the speed required for attack or escape.
Camouflage and burial
Many sepiolids spend the day partially or completely buried in sand or mud. This behaviour protects them from predators and allows them to remain hidden from potential prey.
The animal uses movements of its fins, arms and funnel to shift sediment around its body. Often only the eyes remain visible above the surface.
Its colouration adjusts to the substrate, further reducing the outline of the body. This ability combines behavioural and visual camouflage.
When prey approaches or darkness falls, the cephalopod emerges from the sediment and begins moving over the seabed.
Nocturnal activity
Sepietta are most frequently observed during night dives. At night they leave their hiding places and search for food over the seabed.
Their large eyes provide effective vision in low-light conditions. They can detect the movement of small crustaceans and other invertebrates across the sediment.
Activity is not controlled only by the time of day. It is also influenced by depth, light intensity, temperature, season, food availability and predators.
In deeper or strongly shaded water, they may also be active during daylight.
Diet
Members of Sepietta are carnivorous predators. They feed mainly on small crustaceans such as shrimp, amphipods, isopods and other animals living on or close to the seabed.
They may also consume small fish, juvenile molluscs and other small marine organisms, depending on their size and species.
While hunting, they approach prey slowly using the lateral fins. Once within range, they rapidly project the two long feeding tentacles.
The expanded tentacle clubs carry suckers that hold the prey. It is then transferred to the eight arms and the hard beak.
This rapid attack mechanism allows a very small cephalopod to capture agile crustaceans.
Ink and defence
Like many cephalopods, Sepietta possess an ink sac. When threatened, they can release a cloud of dark ink into the water.
The ink temporarily reduces visibility and may confuse a predator. At the same time, the cephalopod uses jet propulsion to escape.
Other defensive mechanisms include camouflage, burial, rapid colour changes and sudden acceleration.
Persistent disturbance by divers or photographers may cause repeated ink release and exhaustion. Touching, chasing and continuous intense illumination should therefore be avoided.
Respiration and circulation
Respiration takes place through gills inside the mantle cavity. Water enters the cavity, passes over the gills and leaves through the funnel.
Like other cephalopods, Sepietta possess a closed circulatory system and three hearts. Two branchial hearts send blood towards the gills, while the central heart pumps it through the rest of the body.
Their blood uses haemocyanin to transport oxygen. Haemocyanin contains copper and gives oxygenated blood a bluish colour.
This efficient system supports active swimming, rapid attacks and sudden escape movements.
Nervous system and senses
Like all cephalopods, Sepietta possess a highly developed nervous system compared with most other molluscs.
Their large eyes form clear images and are adapted to detecting movement and contrast. Although they do not perceive colour in the same manner as humans, they control their body patterns with remarkable precision.
Statocysts inside the head function as balance organs, allowing the animal to detect its position and acceleration.
The suckers and skin also provide tactile and chemical information, assisting in the handling and recognition of food.
Reproduction
The sexes are separate. Males possess a specially modified arm, the hectocotylus, which is used to transfer spermatophores to the female.
The structure of the hectocotylus is an important taxonomic feature for distinguishing related species. Because it is generally not clearly visible in photographs of living animals, species-level identification remains difficult.
Females attach eggs individually or in small groups to stable seabed surfaces. Egg size, clutch size and spawning period vary among species.
The hatchlings resemble miniature versions of the adults. They do not pass through a prolonged, completely different larval form like many other marine animals.
Many small cephalopods have short life cycles, grow rapidly and reproduce within a relatively brief period.
Habitat
Species of Sepietta occur mainly on sandy, muddy and mixed seabeds of the continental shelf and upper continental slope.
Some species occur in very shallow water, whereas others are more frequent at depths of tens or hundreds of metres. The genus has a broad overall depth range that cannot safely be assigned to an unidentified individual.
Sepietta obscura is considered a mainly Mediterranean species of relatively shallow coastal seabeds, although it has also been recorded deeper. Sepietta neglecta occurs on sandy and muddy substrates from northern European waters to the Mediterranean. Sepietta oweniana has the broadest depth range and may occur from the continental shelf into much deeper water.
Without a reliable identification of the Cypriot individual, the depth range or ecology of any particular species should not be attributed to it.
Distribution in Cyprus
The photographic record confirms the presence of a cephalopod belonging to Sepietta in Cypriot waters but does not permit definitive species identification.
Different members of the genus have been reported from surrounding areas of the eastern Mediterranean. Studies of the cephalopod fauna of Cyprus and the wider Levantine Basin indicate that the group forms part of the natural Mediterranean fauna.
Because these animals are small, nocturnal and frequently buried in sediment, they are probably observed much less often than they actually occur.
Information about locality, depth, seabed type, time and behaviour can provide valuable ecological evidence. Species identification generally requires examination of a specimen by a cephalopod specialist.
Global distribution
The genus Sepietta occurs mainly in the eastern Atlantic, Mediterranean and neighbouring European seas.
Its three accepted species do not share exactly the same range. Sepietta oweniana has the broadest distribution, extending from northern European waters to the Mediterranean and the northwestern coast of Africa.
Sepietta neglecta occurs in the northeastern Atlantic and Mediterranean, while Sepietta obscura is regarded as nearly endemic to the Mediterranean, with some records near the Iberian Peninsula.
Accurate mapping of their distributions is complicated by morphological similarity and historical misidentifications.
Ecological role
Sepietta are small but active predators within benthic and nectobenthic ecosystems. They consume small crustaceans and other animals, transferring energy to higher trophic levels.
They are themselves eaten by benthic and pelagic fish, sharks, larger cephalopods, marine mammals and other predators.
Their rapid growth and short life cycles allow them to respond relatively quickly to changes in food availability and environmental conditions.
As both predators and prey, they form an important intermediate link in marine food webs.
Relationship with humans
Sepietta are harmless to humans. Their small size and secretive behaviour mean that they normally avoid divers.
They are not an important target of commercial fisheries. They may nevertheless be caught as bycatch in bottom trawls and other gear operating over sandy or muddy seabeds.
In some regions, small sepiolids may be sold together with other small cephalopods without being separated by species.
Their scientific study provides information about cephalopod behaviour, vision, neurobiology, reproduction and evolution.
Threats
The principal potential threat is disturbance of sandy and muddy seabeds by bottom-towed fishing gear.
Mechanical disruption of sediment may damage resting and egg-laying sites and increase the suspension of fine particles in the water.
Pollution, reduced oxygen near the seabed and the accumulation of chemicals in sediment may also affect small benthic cephalopods and their prey.
Increasing seawater temperatures may alter the growth, reproduction, geographical distribution and depth ranges of different species.
Conservation status
An IUCN category cannot be assigned to an unidentified Sepietta sp., because Red List assessments apply to particular species rather than an uncertain genus-level identification.
Some species of Sepietta have been assessed as Data Deficient (DD), while available assessments may differ for others. Selecting one of these categories without knowing the exact species would be incorrect.
Better documentation is needed in Cyprus concerning the species present, their habitats and the possible effects of fishing and seabed degradation.
Classification
Common name: No documented common name applies to an unidentified Sepietta sp.
Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Cephalopoda
Subclass: Coleoidea
Superorder: Decapodiformes
Order: Sepiolida
Family: Sepiolidae
Subfamily: Sepiolinae
Genus: Sepietta
Genus authority: Naef, 1912
Exact species: Not determined
Scientific designation: Sepietta sp.
Environment: Marine
Lifestyle: Benthic or nectobenthic
Feeding type: Carnivorous
Status in Cyprus: Genus recorded, species undetermined
IUCN status: Not applicable to an unidentified species
Sources
World Register of Marine Species – Sepietta
Ocean Biodiversity Information System – Sepietta
FAO – Cephalopods of the world, Volume 1
Smithsonian Institution – Cephalopods of the world
The Mediterranean Sepiolidae – Distribution and ecology
Scientia Marina – Reproduction and egg masses of Sepietta oweniana
No comments:
Post a Comment