Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Το γαλαζόγραμμο παπαγαλόψαρο, με το επιστημονικό όνομα Scarus ghobban, είναι ένα εντυπωσιακό θαλάσσιο ψάρι της οικογένειας Scaridae. Η φυσική του εξάπλωση περιλαμβάνει μεγάλο μέρος του Ινδοειρηνικού, την Ερυθρά Θάλασσα και περιοχές του ανατολικού Ειρηνικού Ωκεανού. Στη Μεσόγειο αποτελεί ξενικό, λεσσεψιανό είδος, το οποίο πιστεύεται ότι εισήλθε από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Το είδος καταγράφηκε για πρώτη φορά στη Μεσόγειο το 2001, στις ακτές του Ισραήλ. Ακολούθησαν καταγραφές από τον Λίβανο, την Κύπρο, την Τουρκία και άλλες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου. Οι επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις και η παρουσία ομάδων ψαριών δείχνουν ότι έχει πλέον εγκατασταθεί στην περιοχή, αν και παραμένει πολύ λιγότερο κοινό από άλλα λεσσεψιανά ψάρια.
Η πρώτη επιστημονικά τεκμηριωμένη καταγραφή στην Κύπρο
Η πρώτη δημοσιευμένη καταγραφή του Scarus ghobban στα παράκτια ύδατα της Κύπρου έγινε το 2010. Το ψάρι είχε καταγραφεί στο Ζύγι και η παρουσία του δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Mediterranean Marine Science. Η καταγραφή επιβεβαίωσε την εξάπλωση του είδους κατά μήκος των ακτών της ανατολικής Μεσογείου.
Στις 20 Ιουλίου 2013 καταγράφηκε ακόμα ένα άτομο στην περιοχή του Τρικώμου. Είχε συνολικό μήκος 46 εκατοστά, βάρος 2.350 γραμμάρια και βρισκόταν σε λιβάδι Ποσειδωνίας, σε βάθος 16 μέτρων. Το ψάρι αποτελούσε μέρος μιας ομάδας έξι ατόμων, γεγονός που παρείχε πρόσθετες ενδείξεις ότι το είδος είχε αρχίσει να εγκαθίσταται στα κυπριακά νερά.
Η αρχική ανάρτηση στο Biodiversity of Cyprus περιλαμβάνει επίσης υποβρύχιες φωτογραφίες από το Ακρωτήρι, οι οποίες λήφθηκαν στις 12 Νοεμβρίου 2017, καθώς και μεταγενέστερη φωτογραφία από τον Πρωταρά, σε βάθος έξι μέτρων, στις 18 Δεκεμβρίου 2021.
Περιγραφή
Το Scarus ghobban παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία χρωμάτων ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τη φάση ανάπτυξης του ατόμου. Το σώμα μπορεί να είναι πρασινωπό, γαλαζοπράσινο, κιτρινωπό ή καστανό, με χαρακτηριστικές γαλάζιες ή τιρκουάζ γραμμές και κηλίδες.
Σε ορισμένα άτομα οι άκρες των λεπιών είναι πιο σκούρες, σχηματίζοντας δικτυωτό σχέδιο. Γαλάζιες γραμμές εμφανίζονται συχνά στο κεφάλι, γύρω από το στόμα και κοντά στα θωρακικά πτερύγια. Η κάτω πλευρά του σώματος μπορεί να είναι κιτρινωπή ή ροζ, ενώ το ραχιαίο και το εδρικό πτερύγιο μπορεί να φέρουν ροζ ή κοκκινωπές ζώνες.
Το είδος συνήθως έχει μήκος περίπου 30–46 εκατοστά, αλλά τα μεγαλύτερα άτομα μπορούν να φτάσουν περίπου τα 75 εκατοστά. Μπορεί να ζήσει για περισσότερο από μία δεκαετία, αν και η ανάπτυξη και η μακροζωία διαφέρουν μεταξύ των γεωγραφικών πληθυσμών.
Το χαρακτηριστικό ράμφος
Όπως όλα τα παπαγαλόψαρα, διαθέτει δόντια ενωμένα μεταξύ τους, τα οποία σχηματίζουν ένα ισχυρό ράμφος που θυμίζει το ράμφος παπαγάλου. Από αυτό το χαρακτηριστικό προέρχεται και η κοινή ονομασία της οικογένειας.
Με το ράμφος του ξύνει φύκια και άλλους οργανισμούς από βράχους, νεκρά κοράλλια και σκληρές επιφάνειες. Παράλληλα αποσπά μικρές ποσότητες ασβεστολιθικού υλικού, το οποίο αλέθεται στο πεπτικό σύστημα και αποβάλλεται ως λεπτό ίζημα.
Διατροφή και οικολογικός ρόλος
Το γαλαζόγραμμο παπαγαλόψαρο είναι κυρίως φυτοφάγο και τρέφεται βόσκοντας βενθικά φύκια από σκληρά υποστρώματα. Με αυτόν τον τρόπο επηρεάζει την ανάπτυξη των φυκιών και τη σύνθεση των βενθικών κοινωνιών.
Στα τροπικά οικοσυστήματα τα παπαγαλόψαρα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βιοδιάβρωση και στη δημιουργία λεπτού ιζήματος. Στη Μεσόγειο, όμως, η οικολογική επίδραση του Scarus ghobban δεν έχει ακόμη μελετηθεί επαρκώς. Η παρουσία ενός νέου μεγάλου φυτοφάγου ψαριού μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις ανάμεσα στα φύκια, τα λιβάδια θαλάσσιων φυτών και τα αυτόχθονα φυτοφάγα είδη.
Δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αυτομάτως ως εισβλητικό χωρίς τεκμηριωμένες αποδείξεις σοβαρών οικολογικών ή οικονομικών επιπτώσεων. Είναι, ωστόσο, επιβεβαιωμένο ξενικό και εγκατεστημένο είδος της ανατολικής Μεσογείου, του οποίου η εξάπλωση χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση.
Βιότοπος και συμπεριφορά
Στη φυσική του εξάπλωση συναντάται σε κοραλλιογενείς υφάλους, λιμνοθάλασσες, βραχώδεις περιοχές, αμμώδεις βυθούς και λιβάδια θαλάσσιων φυτών. Μπορεί να εμφανιστεί από πολύ ρηχά νερά μέχρι σημαντικά μεγαλύτερα βάθη.
Στη Μεσόγειο έχει παρατηρηθεί σε βραχώδεις βυθούς και λιβάδια Ποσειδωνίας. Τα νεαρά άτομα προτιμούν συχνά ρηχές προστατευμένες περιοχές, ενώ τα ενήλικα μπορούν να κινούνται σε βαθύτερα νερά. Παρατηρείται μόνο του, σε μικρές ομάδες ή περιστασιακά σε μεγαλύτερα κοπάδια.
Είναι ημερόβιο ψάρι και περνά μεγάλο μέρος της ημέρας αναζητώντας τροφή πάνω στον βυθό. Η παρουσία του κοντά σε δύτες δεν θεωρείται επικίνδυνη για τον άνθρωπο.
Αναπαραγωγή και αλλαγές χρωματισμού
Το Scarus ghobban είναι ωοτόκο είδος και απελευθερώνει τα αβγά του στο νερό. Τα γονιμοποιημένα αβγά και οι προνύμφες μεταφέρονται από τα θαλάσσια ρεύματα, γεγονός που διευκολύνει τη διασπορά του σε νέες περιοχές.
Όπως συμβαίνει με πολλά παπαγαλόψαρα, παρουσιάζει διαδοχικό ερμαφροδιτισμό. Πολλά άτομα αρχίζουν τη ζωή τους ως θηλυκά και ορισμένα αργότερα μετατρέπονται σε αρσενικά. Η αλλαγή φύλου συνοδεύεται συχνά από σημαντικές αλλαγές στον χρωματισμό, γι’ αυτό άτομα του ίδιου είδους μπορούν να φαίνονται πολύ διαφορετικά μεταξύ τους.
Διάκριση από το μεσογειακό παπαγαλόψαρο
Το Scarus ghobban δεν πρέπει να συγχέεται με τη γηγενή Σκάρο ή μεσογειακό παπαγαλόψαρο, Sparisoma cretense. Τα δύο είδη ανήκουν στην ίδια οικογένεια αλλά σε διαφορετικά γένη.
Το γαλαζόγραμμο παπαγαλόψαρο διακρίνεται από τις χαρακτηριστικές τιρκουάζ γραμμές στο κεφάλι και στο σώμα, από το διαφορετικό χρωματικό σχέδιο και από τη διάταξη των λεπιών στα μάγουλα. Η ασφαλής αναγνώριση χρειάζεται καλές φωτογραφίες των πλευρών του σώματος και της περιοχής του κεφαλιού.
Η εξάπλωσή του στη Μεσόγειο
Η διάνοιξη της Διώρυγας του Σουέζ το 1869 δημιούργησε μια άμεση θαλάσσια σύνδεση μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και της Μεσογείου. Από τότε, εκατοντάδες θαλάσσια είδη έχουν μετακινηθεί προς τη Μεσόγειο, κυρίως προς τη θερμότερη ανατολική λεκάνη.
Η αύξηση της θερμοκρασίας του θαλάσσιου νερού ευνοεί την επιβίωση και την εξάπλωση θερμόφιλων ειδών όπως το Scarus ghobban. Η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στην ανατολική Μεσόγειο, βρίσκεται ανάμεσα στις πρώτες περιοχές στις οποίες μπορούν να εμφανιστούν είδη που προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα.
Η συστηματική φωτογράφιση και καταγραφή από δύτες, ψαράδες και παρατηρητές της θαλάσσιας ζωής μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη μελλοντική εξάπλωση και την οικολογική συμπεριφορά του είδους.
Κατάσταση διατήρησης
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το Scarus ghobban έχει ευρύτατη φυσική εξάπλωση και δεν θεωρείται ότι αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο εξαφάνισης. Συλλαμβάνεται για κατανάλωση και εμπορία σε αρκετές περιοχές, ενώ επηρεάζεται τοπικά από την υπεραλίευση και την υποβάθμιση των κοραλλιογενών υφάλων.
Στην Κύπρο η σημασία του αφορά κυρίως την παρακολούθηση των ξενικών θαλάσσιων ειδών και των αλλαγών που συντελούνται στην ανατολική Μεσόγειο.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Animalia
- Συνομοταξία: Chordata
- Ομοταξία: Actinopterygii
- Τάξη: Labriformes
- Οικογένεια: Scaridae
- Γένος: Scarus
- Είδος: Scarus ghobban Forsskål, 1775
- Αγγλικό κοινό όνομα: Blue-barred Parrotfish
- Ελληνικό κοινό όνομα: Παπαγαλόψαρο, Γαλαζόγραμμο παπαγαλόψαρο
- Προέλευση: Ινδοειρηνικός και Ερυθρά Θάλασσα
- Κατάσταση στην Κύπρο: ξενικό λεσσεψιανό είδος
- Κατάσταση στη Μεσόγειο: εγκατεστημένο ξενικό είδος
Στοιχεία φωτογραφιών
Πηγές
- Biodiversity of Cyprus – Scarus ghobban
- World Register of Marine Species – Scarus ghobban Forsskål, 1775
- FishBase – Scarus ghobban
- Πρώτη καταγραφή του Scarus ghobban στα παράκτια ύδατα της Κύπρου
- CIESM Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean – Scarus ghobban
- Νέα καταγραφή του Scarus ghobban από τα παράκτια ύδατα της Κύπρου
6mts deep,Protaras 18.12.2021- Underwater photo by Costas Constantinou
Blue-barred Parrotfish – Scarus ghobban Forsskål, 1775 – Alien Species of Cyprus Text by George Konstantinou The Blue-barred Parrotfish, scientifically named Scarus ghobban, is a striking marine fish belonging to the family Scaridae. Its native distribution covers a large part of the Indo-Pacific, the Red Sea and parts of the eastern Pacific Ocean. In the Mediterranean it is an alien Lessepsian species believed to have entered from the Red Sea through the Suez Canal. The species was first recorded in the Mediterranean in 2001 along the coast of Israel. Records subsequently followed from Lebanon, Cyprus, Turkey and other parts of the eastern Mediterranean. Repeated observations and the presence of groups of fish indicate that it has become established in the region, although it remains much less common than several other Lessepsian fishes. The first scientifically documented record in Cyprus The first published record of Scarus ghobban from the coastal waters of Cyprus appeared in 2010. The fish had been recorded at Zygi, and its presence was reported in the scientific journal Mediterranean Marine Science. The record confirmed the species’ expansion along the coasts of the eastern Mediterranean. Another individual was recorded near Trikomo on 20 July 2013. It measured 46 centimetres in total length, weighed 2,350 grams and was found over a Posidonia seagrass meadow at a depth of 16 metres. The specimen belonged to a group of six fish, providing further evidence that the species had begun to establish itself in Cypriot waters. The original Biodiversity of Cyprus post also contains underwater photographs taken at Akrotiri on 12 November 2017 and a later photograph taken at Protaras, at a depth of six metres, on 18 December 2021. Description The appearance of Scarus ghobban varies considerably according to the individual’s age, sex and developmental phase. The body may be greenish, blue-green, yellowish or brown, with characteristic blue or turquoise lines and markings. In some individuals, the darker edges of the scales form a reticulated pattern. Blue lines commonly occur on the head, around the mouth and near the pectoral fins. The underside may be yellowish or pinkish, while the dorsal and anal fins may bear pink or reddish bands. The species is commonly about 30–46 centimetres long, although larger individuals may reach approximately 75 centimetres. It can live for more than a decade, but growth and longevity vary among geographical populations. The characteristic beak Like all parrotfishes, it possesses fused teeth that form a powerful structure resembling a parrot’s beak. This distinctive feature gives the family its common name. The fish uses its beak to scrape algae and other organisms from rocks, dead coral and other hard surfaces. During feeding, it also removes small quantities of calcareous material, which are ground down in the digestive system and expelled as fine sediment. Diet and ecological role The Blue-barred Parrotfish is principally herbivorous and feeds by grazing benthic algae from hard substrates. In this way, it influences algal growth and the composition of benthic communities. In tropical ecosystems, parrotfishes play an important role in bioerosion and the production of fine sediment. In the Mediterranean, however, the ecological effects of Scarus ghobban have not yet been studied sufficiently. The presence of a new large herbivorous fish could affect relationships among algae, seagrass meadows and native herbivorous species. It should not automatically be described as invasive without documented evidence of serious ecological or economic effects. It is, however, a confirmed alien and established species in the eastern Mediterranean, and its expansion requires continued monitoring. Habitat and behaviour Within its native range, the species inhabits coral reefs, lagoons, rocky areas, sandy bottoms and seagrass beds. It may occur in very shallow water as well as at considerably greater depths. In the Mediterranean it has been observed over rocky bottoms and Posidonia meadows. Juveniles often favour shallow, sheltered areas, whereas adults may move into deeper water. The species may be seen alone, in small groups or occasionally in larger schools. It is active during the day and spends much of its time searching for food on the seabed. Its presence near divers is not considered dangerous to humans. Reproduction and colour changes Scarus ghobban is an egg-laying species that releases its eggs into the water. The fertilised eggs and larvae are transported by marine currents, helping the species disperse into new areas. Like many other parrotfishes, it exhibits sequential hermaphroditism. Many individuals begin life as females, and some later change into males. This change is often accompanied by substantial alterations in colour, which explains why individuals of the same species may look very different from one another. Distinction from the Mediterranean parrotfish Scarus ghobban should not be confused with the native Mediterranean parrotfish, Sparisoma cretense. The two species belong to the same family but are classified in different genera. The Blue-barred Parrotfish can be distinguished by the characteristic turquoise lines on its head and body, its different colour pattern and the arrangement of scales on its cheeks. Reliable identification requires clear photographs showing the sides of the body and the head. Expansion in the Mediterranean The opening of the Suez Canal in 1869 created a direct marine connection between the Red Sea and the Mediterranean. Since then, hundreds of marine species have moved into the Mediterranean, particularly its warmer eastern basin. Rising seawater temperatures favour the survival and spread of warm-water species such as Scarus ghobban. Because of its geographical position in the eastern Mediterranean, Cyprus is among the first areas where species originating from the Red Sea may appear. Systematic photography and reporting by divers, fishermen and observers of marine life can provide valuable information about the species’ future expansion and ecological behaviour. Conservation status Globally, Scarus ghobban has a very wide natural distribution and is not considered to face an immediate risk of extinction. It is captured for consumption and trade in several regions and may be affected locally by overfishing and the degradation of coral reefs. In Cyprus, its importance relates principally to monitoring alien marine species and the ecological changes taking place in the eastern Mediterranean. Classification Kingdom: Animalia Phylum: Chordata Class: Actinopterygii Order: Labriformes Family: Scaridae Genus: Scarus Species: Scarus ghobban Forsskål, 1775 English common name: Blue-barred Parrotfish Greek common name: Παπαγαλόψαρο, Γαλαζόγραμμο παπαγαλόψαρο Native range: Indo-Pacific and Red Sea Status in Cyprus: alien Lessepsian species Status in the Mediterranean: established alien species Photograph details Species: Blue-barred Parrotfish – Scarus ghobban Photographer: Kostas Aristeidou Location: Akrotiri, Cyprus Date: 12 November 2017 Species: Blue-barred Parrotfish – Scarus ghobban Photographer: Costas Constantinou Location: Protaras, Cyprus Depth: 6 metres Date: 18 December 2021 Sources Biodiversity of Cyprus – Scarus ghobban World Register of Marine Species – Scarus ghobban Forsskål, 1775 FishBase – Scarus ghobban First occurrence of Scarus ghobban in the coastal waters of Cyprus CIESM Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean – Scarus ghobban A new record of Scarus ghobban from the coastal waters of Cyprus
No comments:
Post a Comment