Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Η Ononis pubescens είναι ένα χαρακτηριστικό ετήσιο φυτό της οικογένειας των Ψυχανθών (Fabaceae), με φυσική εξάπλωση στην περιοχή της Μεσογείου και τη δυτική Ασία. Απαντά αυτοφυής και στην Κύπρο, όπου μπορεί να παρατηρηθεί κυρίως σε ανοικτές, ηλιόλουστες και διαταραγμένες τοποθεσίες.
Ξεχωρίζει από το πυκνό τρίχωμα που καλύπτει τους βλαστούς, τα φύλλα και τους κάλυκες, καθώς και από τα σχετικά μεγάλα κίτρινα άνθη της. Οι αδενώδεις τρίχες κάνουν συχνά ολόκληρο το φυτό κολλώδες στην αφή.
Περιγραφή
Είναι ετήσια, όρθια ή ανερχόμενη πόα, συνήθως πολύκλαδη, η οποία στην Κύπρο φθάνει περίπου μέχρι τα 40 εκατοστά σε ύψος. Η τελική της ανάπτυξη εξαρτάται από την υγρασία, το έδαφος και τις συνθήκες της κάθε χρονιάς.
Οι βλαστοί είναι πράσινοι, διακλαδισμένοι και πυκνά καλυμμένοι με μακριές απλές τρίχες και μικρότερες αδενώδεις τρίχες. Η χαρακτηριστική αυτή χνοώδης εμφάνιση αποτελεί ένα από τα βασικά γνωρίσματα του είδους.
Τα κατώτερα φύλλα είναι συνήθως σύνθετα και αποτελούνται από τρία φυλλάρια, ενώ τα ανώτερα φύλλα μπορεί να είναι απλά. Τα φυλλάρια είναι ωοειδή έως ελλειπτικά ή επιμήκη, με οδοντωτό περιθώριο και πυκνό τρίχωμα. Στη βάση των φύλλων υπάρχουν ευδιάκριτα παράφυλλα.
Άνθη
Τα άνθη σχηματίζονται σε πυκνές επάκριες ταξιανθίες. Είναι ερμαφρόδιτα και ζυγόμορφα, με τη χαρακτηριστική ψυχανθή μορφή που συναντάται σε πολλά μέλη της οικογένειας Fabaceae.
Η στεφάνη είναι κίτρινη έως χρυσοκίτρινη και μπορεί να παρουσιάζει κοκκινωπές ή πορφυρές νευρώσεις, ιδιαίτερα στο πέτασο. Αποτελείται από τον μεγάλο πέτασο, δύο πλευρικές πτέρυγες και την τρόπιδα, μέσα στην οποία βρίσκονται τα αναπαραγωγικά όργανα.
Ο κάλυκας είναι πυκνά τριχωτός και αδενώδης. Οι πέντε στενοί, λογχοειδείς και μυτεροί λοβοί του είναι πολύ μακρύτεροι από τον σωλήνα του κάλυκα. Οι ποδίσκοι των ταξιανθιών δεν καταλήγουν σε εμφανή άκανθα, γνώρισμα χρήσιμο για τη διάκρισή της από ορισμένα συγγενικά είδη.
Καρπός και σπόροι
Ο καρπός είναι μικρός, ωοειδής ή ελλειψοειδής χέδρωπας, πυκνά τριχωτός και συνήθως δεν προεξέχει πολύ από τον επίμονο κάλυκα. Στο εσωτερικό του περιέχονται λίγοι νεφροειδείς σπόροι.
Με την ολοκλήρωση της καρποφορίας και την ξήρανση του φυτού, οι σπόροι απελευθερώνονται στο έδαφος. Παραμένουν εκεί μέχρι να παρουσιαστούν κατάλληλες συνθήκες υγρασίας για τη βλάστησή τους.
Ανθοφορία
Στην Κύπρο ανθίζει κυρίως από τον Μάρτιο μέχρι τον Ιούνιο. Η ακριβής περίοδος μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με το υψόμετρο, τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις της κάθε χρονιάς.
Βιότοπος στην Κύπρο
Η Ononis pubescens προτιμά ανοικτές και ηλιόλουστες θέσεις. Φύεται σε:
- άκρες δρόμων και μονοπατιών,
- εγκαταλειμμένους ή καλλιεργημένους αγρούς,
- χέρσες και διαταραγμένες εκτάσεις,
- ξηρές πλαγιές και λόφους,
- ανοίγματα χαμηλής θαμνώδους βλάστησης,
- πετρώδη ή αμμώδη εδάφη.
Παρουσιάζεται από τις χαμηλές περιοχές μέχρι περίπου τα 900 μέτρα υψόμετρο. Μπορεί να είναι τοπικά κοινή, χωρίς όμως να έχει ομοιόμορφη εξάπλωση σε ολόκληρο το νησί.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το είδος έχει ευρεία, κυρίως μεσογειακή εξάπλωση. Καταγράφεται στη νότια Ευρώπη, στα νησιά της Μεσογείου, στη βόρεια Αφρική και σε τμήματα της δυτικής Ασίας.
Σύμφωνα με τις διεθνείς ταξινομικές βάσεις δεδομένων, η παρουσία του στην Κύπρο είναι φυσική. Δεν αποτελεί ενδημικό φυτό του νησιού.
Οικολογικός ρόλος
Τα άνθη προσελκύουν έντομα, ιδιαίτερα μέλισσες και άλλα είδη που συλλέγουν γύρη ή νέκταρ. Με αυτόν τον τρόπο το φυτό συμμετέχει στη λειτουργία των μεσογειακών οικοσυστημάτων και παρέχει τροφή σε επικονιαστές κατά την ανοιξιάτικη περίοδο.
Όπως πολλά ψυχανθή, ανήκει σε μια οικογένεια φυτών που μπορεί να αναπτύσσει συμβιωτικές σχέσεις με αζωτοδεσμευτικά βακτήρια στις ρίζες. Οι σχέσεις αυτές συμβάλλουν στον κύκλο του αζώτου και στην οικολογική λειτουργία των εδαφών όπου αναπτύσσονται τα φυτά.
Αναγνώριση
Τα βασικά γνωρίσματα για την αναγνώριση της Ononis pubescens είναι:
- η ετήσια και συνήθως πολύκλαδη ανάπτυξη,
- το πυκνό, μακρύ και συχνά κολλώδες τρίχωμα,
- τα κατώτερα τρίφυλλα και τα ανώτερα απλά φύλλα,
- οι πυκνές επάκριες ταξιανθίες,
- τα μεγάλα κίτρινα άνθη,
- οι πολύ μακρύτεροι από τον σωλήνα λοβοί του κάλυκα,
- οι μικροί, τριχωτοί καρποί που παραμένουν μέσα ή κοντά στον κάλυκα.
Για ασφαλή διάκριση από άλλα κίτρινα είδη του γένους Ononis πρέπει να εξετάζονται μαζί το τρίχωμα, η μορφή των φύλλων, ο κάλυκας, ο ποδίσκος της ταξιανθίας και ο ώριμος καρπός.
Ετυμολογία
Η ονομασία του γένους Ononis προέρχεται από αρχαία ελληνική φυτική ονομασία που χρησιμοποιήθηκε για φυτά αυτού του γένους.
Το λατινικό επίθετο pubescens σημαίνει «χνοώδης» ή «καλυμμένος με λεπτές τρίχες» και αναφέρεται στο πυκνό τρίχωμα του φυτού. Από το ίδιο γνώρισμα προέρχεται και η ελληνική απόδοση «Ονονίς η χνουδωτή».
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Συνομοταξία: Tracheophyta
- Ομοταξία: Magnoliopsida
- Τάξη: Fabales
- Οικογένεια: Fabaceae
- Γένος: Ononis
- Είδος: Ononis pubescens L.
- Αγγλική κοινή ονομασία: Downy restharrow
Πηγές
- Plants of the World Online – Royal Botanic Gardens, Kew
- Euro+Med PlantBase – Ononis pubescens
- R. D. Meikle, Flora of Cyprus, Volume 1, Royal Botanic Gardens, Kew, 1977.
- Flora of Cyprus – Ononis pubescens
- Flora Iberica – Royal Botanic Garden of Madrid, CSIC
Downy restharrow – Ononis pubescens L.
Text by George Konstantinou.
Ononis pubescens is a characteristic annual plant of the pea family Fabaceae, with a natural distribution in the Mediterranean region and western Asia. It also occurs naturally in Cyprus, where it is found mainly in open, sunny and disturbed places.
It is distinguished by the dense covering of hairs on its stems, leaves and calyces, as well as by its relatively large yellow flowers. Glandular hairs often make the entire plant sticky to the touch.
Description
It is an annual, erect or ascending, usually much-branched herb, reaching approximately 40 centimetres in height in Cyprus. Its final size depends on moisture, soil conditions and the rainfall of each year.
The stems are green, branched and densely covered with long simple hairs and shorter glandular hairs. This characteristic downy appearance is one of the species’ principal identifying features.
The lower leaves are generally compound and consist of three leaflets, while the upper leaves may be simple. The leaflets are ovate to elliptical or oblong, with toothed margins and dense hairs. Distinct stipules are present at the bases of the leaves.
Flowers
The flowers are borne in dense terminal inflorescences. They are hermaphroditic and zygomorphic, with the characteristic pea-like structure found in many members of the family Fabaceae.
The corolla is yellow to golden yellow and may have reddish or purple veins, especially on the standard petal. It consists of the large standard, two lateral wings and the keel, which encloses the reproductive organs.
The calyx is densely hairy and glandular. Its five narrow, lanceolate and pointed lobes are considerably longer than the calyx tube. The inflorescence peduncles do not terminate in a conspicuous awn, a feature useful in distinguishing the species from certain related taxa.
Fruit and seeds
The fruit is a small, ovate or ellipsoid, densely hairy legume that usually does not project far beyond the persistent calyx. It contains a small number of kidney-shaped seeds.
When fruiting is completed and the plant dries, the seeds are released onto the ground. They remain there until suitable moisture conditions allow them to germinate.
Flowering period
In Cyprus, it flowers mainly from March to June. The exact period may vary according to altitude, temperature and the rainfall received during each year.
Habitat in Cyprus
Ononis pubescens prefers open and sunny locations. It grows in:
- roadsides and path margins,
- abandoned or cultivated fields,
- waste and disturbed ground,
- dry slopes and hillsides,
- openings in low scrub vegetation,
- stony or sandy soils.
It occurs from the lowlands to approximately 900 metres above sea level. It may be locally common, although it is not uniformly distributed throughout the island.
Geographical distribution
The species has a broad, predominantly Mediterranean distribution. It is recorded from southern Europe, the Mediterranean islands, northern Africa and parts of western Asia.
According to international taxonomic databases, it is native to Cyprus. It is not endemic to the island.
Ecological role
The flowers attract insects, particularly bees and other species that collect pollen or nectar. The plant therefore contributes to the functioning of Mediterranean ecosystems and provides food for pollinators during spring.
Like many legumes, it belongs to a family of plants whose members may form symbiotic associations with nitrogen-fixing bacteria on their roots. Such relationships contribute to the nitrogen cycle and to the ecological functioning of the soils in which these plants grow.
Identification
The principal features used to identify Ononis pubescens include:
- its annual and usually much-branched growth,
- its dense, long and often sticky hairs,
- lower trifoliate and upper simple leaves,
- dense terminal inflorescences,
- relatively large yellow flowers,
- calyx lobes much longer than the calyx tube,
- small hairy fruits remaining within or close to the calyx.
For reliable separation from other yellow-flowered species of Ononis, the hairs, leaves, calyx, inflorescence peduncle and mature fruit should be examined together.
Etymology
The generic name Ononis originates from an ancient Greek plant name used for members of this genus.
The Latin epithet pubescens means “downy” or “covered with fine hairs” and refers to the plant’s dense indumentum. The Greek name «Ονονίς η χνουδωτή» is based on the same characteristic.
Classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Tracheophyta
- Class: Magnoliopsida
- Order: Fabales
- Family: Fabaceae
- Genus: Ononis
- Species: Ononis pubescens L.
- Common name: Downy restharrow
Sources
- Plants of the World Online – Royal Botanic Gardens, Kew
- Euro+Med PlantBase – Ononis pubescens
- R. D. Meikle, Flora of Cyprus, Volume 1, Royal Botanic Gardens, Kew, 1977.
- Flora of Cyprus – Ononis pubescens
- Flora Iberica – Royal Botanic Garden of Madrid, CSIC
Text by George Konstantinou.
No comments:
Post a Comment