Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Το Φράγμα Προδρόμου βρίσκεται στην οροσειρά του Τροόδους, περίπου δύο χιλιόμετρα πριν από το χωριό Πρόδρομος και περίπου πέντε χιλιόμετρα από την Πλατεία Τροόδους. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο περίπου 1.600 μέτρων και αποτελεί ένα από τα ψηλότερα φράγματα της Κύπρου.
Πρόκειται για μια μικρή, σχεδόν ορθογώνια τεχνητή λίμνη, η οποία περιβάλλεται από το πυκνό ορεινό δάσος του Τροόδους. Η ήρεμη επιφάνεια του νερού, τα ψηλά πεύκα και οι έντονες εποχικές αλλαγές δημιουργούν ένα από τα χαρακτηριστικότερα ορεινά τοπία της Κύπρου.
Κατασκευή και τεχνικά χαρακτηριστικά
Το Φράγμα Προδρόμου κατασκευάστηκε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και τέθηκε σε λειτουργία το 1962. Είναι εξωποτάμια δεξαμενή, δηλαδή δεν κατασκευάστηκε πάνω στην κοίτη κάποιου μεγάλου ποταμού. Το νερό συγκεντρώνεται και διοχετεύεται στη δεξαμενή από την ευρύτερη ορεινή λεκάνη.
Το φράγμα είναι χωμάτινο, με το ανάχωμά του να έχει κατασκευαστεί κυρίως από συμπυκνωμένα γαιώδη υλικά. Σύμφωνα με τον επίσημο κατάλογο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, έχει ύψος περίπου 10 μέτρα και συνολική χωρητικότητα 122.000 κυβικά μέτρα νερού.
Βασικά στοιχεία
- Ονομασία: Φράγμα ή Δεξαμενή Προδρόμου
- Τοποθεσία: Πρόδρομος, οροσειρά Τροόδους
- Επαρχία: Λεμεσός
- Έτος λειτουργίας: 1962
- Τύπος: Εξωποτάμια δεξαμενή με χωμάτινο ανάχωμα
- Ύψος φράγματος: Περίπου 10 μέτρα
- Χωρητικότητα: 122.000 κυβικά μέτρα
- Υψόμετρο περιοχής: Περίπου 1.600 μέτρα
- Σχεδιασμός και κατασκευή: Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων
Ο σκοπός κατασκευής
Η δεξαμενή δημιουργήθηκε πρωτίστως για την αποθήκευση νερού και την άρδευση των γεωργικών καλλιεργειών της περιοχής του Προδρόμου. Αναφέρεται ότι εξυπηρετούσε περίπου 220.000 τετραγωνικά μέτρα καλλιεργούμενης γης.
Το υψόμετρο και το ψυχρό κλίμα του Προδρόμου ευνοούν ιδιαίτερα την καλλιέργεια φυλλοβόλων οπωροφόρων δέντρων. Στην περιοχή καλλιεργούνται παραδοσιακά μηλιές, κερασιές, αχλαδιές, δαμασκηνιές και άλλα ορεινά οπωροφόρα. Η εξασφάλιση νερού κατά τους ξηρούς μήνες ήταν επομένως σημαντική για τη διατήρηση αυτών των καλλιεργειών.
Σε αντίθεση με τα μεγάλα φράγματα της Κύπρου, τα οποία αποτελούν βασικά έργα υδατικής αποθήκευσης, το Φράγμα Προδρόμου είναι μια μικρή τοπική δεξαμενή με κυρίως αρδευτικό χαρακτήρα.
Το ορεινό κλίμα
Η περιοχή του Προδρόμου χαρακτηρίζεται από χαμηλότερες θερμοκρασίες, περισσότερες βροχοπτώσεις και συχνότερες χιονοπτώσεις σε σύγκριση με τις πεδινές και παράκτιες περιοχές της Κύπρου.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η θερμοκρασία μπορεί να πέσει κάτω από το μηδέν. Η επιφάνεια της δεξαμενής παγώνει μερικές φορές, δημιουργώντας ένα ασυνήθιστο για την Κύπρο χειμερινό τοπίο. Το στρώμα πάγου, όμως, δεν έχει σταθερό πάχος και η πρόσβαση επάνω του είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.
Την άνοιξη, η τήξη των χιονιών και οι βροχές εμπλουτίζουν τη δεξαμενή, ενώ το γύρω δάσος γεμίζει αγριολούλουδα. Το καλοκαίρι η περιοχή παραμένει δροσερότερη από τις χαμηλότερες περιοχές του νησιού. Το φθινόπωρο, τα φυλλοβόλα δέντρα του Προδρόμου δημιουργούν έντονες κίτρινες, πορτοκαλιές και κόκκινες αποχρώσεις.
Το δάσος γύρω από το φράγμα
Το φράγμα βρίσκεται μέσα στο ορεινό δασικό περιβάλλον του Τροόδους. Στην περιοχή κυριαρχούν η τραχεία πεύκη (Pinus brutia) και, στα μεγαλύτερα υψόμετρα, η μαύρη πεύκη του υποείδους Pinus nigra subsp. pallasiana.
Συναντώνται επίσης κέδροι και κυπαρίσσια σε φυτεύσεις, αρκεύθοι, λατζιές, αγριοτριανταφυλλιές, βάτοι και πολυάριθμα ποώδη φυτά. Στα υγρά σημεία κοντά στο νερό αναπτύσσεται βλάστηση διαφορετική από εκείνη των ξηρότερων πευκόφυτων πλαγιών.
Το Τρόοδος φιλοξενεί πολλά ενδημικά και σπάνια φυτά. Για τον λόγο αυτό οι επισκέπτες δεν πρέπει να κόβουν αγριολούλουδα, να ξεριζώνουν φυτά ή να εγκαταλείπουν τα καθορισμένα μονοπάτια.
Πανίδα
Η δεξαμενή δεν αποτελεί φυσική λίμνη, αλλά προσφέρει νερό και έναν μικρό υγροτοπικό χώρο σε μια κατά τα άλλα ορεινή δασική περιοχή. Το νερό προσελκύει έντομα, αμφίβια, πουλιά και άλλα ζώα, ιδιαίτερα κατά τους ξηρούς μήνες.
Στο γύρω δάσος μπορούν να παρατηρηθούν διάφορα δασόβια πουλιά, όπως σπίνοι, παπαδίτσες, κοκκινολαίμηδες, τσίχλες, δεντροβάτες και κορακοειδή. Περαστικά ή μεταναστευτικά πουλιά ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιούν προσωρινά τη δεξαμενή για νερό και ξεκούραση.
Η παρουσία και ο αριθμός των ειδών μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή, τη στάθμη του νερού, τις καιρικές συνθήκες και την ανθρώπινη δραστηριότητα. Επομένως, η δεξαμενή δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως μεγάλος ή μόνιμος φυσικός υγρότοπος, αλλά ως ένα μικρό τεχνητό υδάτινο σώμα με τοπική οικολογική αξία.
Το μονοπάτι Φράγμα Προδρόμου–Σταυρούλια
Κοντά στο φράγμα βρίσκεται η αφετηρία του γραμμικού μονοπατιού μελέτης της φύσης Φράγμα Προδρόμου–Σταυρούλια. Το μονοπάτι αρχίζει στον κύριο δρόμο Τροόδους–Προδρόμου, λίγο ψηλότερα από τη δεξαμενή.
Υπάρχουν δύο επιλογές διαδρομής, οι οποίες καταλήγουν σε διαφορετικά σημεία του δρόμου Πεδουλά–Κακοπετριάς:
- πρώτη διαδρομή μήκους περίπου 4,5 χιλιομέτρων,
- δεύτερη διαδρομή μήκους περίπου 5,5 χιλιομέτρων.
Η πεζοπορία διαρκεί περίπου μιάμιση έως δύο ώρες. Το μονοπάτι θεωρείται υψηλού βαθμού δυσκολίας λόγω της απότομης κατηφορικής πορείας του.
Η διαδρομή περνά μέσα από πυκνό δάσος μαύρης πεύκης και προσφέρει θέα προς τον Κόλπο της Μόρφου και την οροσειρά του Τροόδους. Από ορισμένα σημεία είναι επίσης ορατές εγκαταλειμμένες στοές παλαιών μεταλλείων χρωμίου.
Πριν από κάθε πεζοπορία πρέπει να ελέγχεται η κατάσταση του μονοπατιού, καθώς μπορεί να κλείνει προσωρινά λόγω χιονιού, παγετού, κατολισθήσεων, πεσμένων δέντρων ή εργασιών συντήρησης.
Αναψυχή και επισκεψιμότητα
Κοντά στη δεξαμενή υπάρχει οργανωμένος εκδρομικός χώρος με τραπέζια, πόσιμο νερό και καθορισμένες εγκαταστάσεις για ψήσιμο. Η περιοχή αποτελεί δημοφιλή προορισμό για οικογένειες, περιπατητές, φωτογράφους και επισκέπτες που αναζητούν δροσιά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Η εικόνα του φράγματος μεταβάλλεται σημαντικά κατά τη διάρκεια του χρόνου. Τον χειμώνα μπορεί να καλύπτεται από χιόνι και πάγο, την άνοιξη περιβάλλεται από φρέσκια βλάστηση, το καλοκαίρι προσφέρει δροσιά και το φθινόπωρο συνδυάζεται με τα χρώματα των φυλλοβόλων δέντρων.
Προστασία και ασφάλεια
Το φράγμα αποτελεί τεχνικό έργο και όχι οργανωμένο χώρο κολύμβησης. Η είσοδος στο νερό πρέπει να αποφεύγεται, καθώς μπορεί να υπάρχουν απότομες όχθες, λάσπη, χαμηλές θερμοκρασίες, υποβρύχιες κατασκευές και μεταβολές στη στάθμη.
Κατά τη χειμερινή περίοδο δεν πρέπει κανείς να περπατά πάνω στον πάγο. Ακόμη και όταν η επιφάνεια φαίνεται παγωμένη, το πάχος της μπορεί να είναι ανεπαρκές ή ανομοιόμορφο.
Οι επισκέπτες πρέπει επίσης:
- να μην αφήνουν απορρίμματα,
- να μην ενοχλούν τα ζώα,
- να μη συλλέγουν φυτά,
- να χρησιμοποιούν φωτιά μόνο στους επιτρεπόμενους χώρους και όταν επιτρέπεται,
- να ακολουθούν τις οδηγίες του Τμήματος Δασών,
- να αποφεύγουν την πρόσβαση κατά τη διάρκεια έντονης χιονόπτωσης ή παγετού χωρίς κατάλληλο όχημα και εξοπλισμό.
Ένα ιδιαίτερο τοπίο του Τροόδους
Παρά το μικρό του μέγεθος, το Φράγμα Προδρόμου αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ορεινά υδάτινα τοπία της Κύπρου. Συνδυάζει την ιστορία της ορεινής γεωργίας με τη διαχείριση του νερού, το δασικό περιβάλλον και την αναψυχή.
Η κατασκευή του το 1962 συνέβαλε στην άρδευση των οπωρώνων του Προδρόμου, ενώ με την πάροδο του χρόνου η δεξαμενή ενσωματώθηκε στο τοπίο και απέκτησε οικολογική, αισθητική και εκπαιδευτική αξία.
Εναέριες λήψεις: 29 Δεκεμβρίου 2019
Πηγές
.JPG)
.jpg)
Prodromos Dam – The mountain reservoir of Troodos – Cyprus
Text by George Konstantinou
Prodromos Dam is situated in the Troodos mountain range, approximately two kilometres before the village of Prodromos and about five kilometres from Troodos Square. It was constructed at an elevation of approximately 1,600 metres and is one of the highest reservoirs in Cyprus.
It is a small, almost rectangular artificial lake surrounded by the dense mountain forest of Troodos. Its calm water, tall pine trees and pronounced seasonal changes create one of Cyprus’s most characteristic mountain landscapes.
Construction and technical characteristics
Prodromos Dam was constructed by the Water Development Department and became operational in 1962. It is an off-stream reservoir, meaning that it was not constructed across the channel of a major river. Water is collected and diverted into the reservoir from the surrounding mountain catchment.
It is an earthfill dam, with its embankment constructed mainly from compacted earth materials. According to the official catalogue of the Water Development Department, it is approximately 10 metres high and has a total storage capacity of 122,000 cubic metres of water.
Basic information
- Name: Prodromos Dam or Prodromos Reservoir
- Location: Prodromos, Troodos mountain range
- District: Limassol
- Year of operation: 1962
- Type: Off-stream reservoir with an earthfill embankment
- Dam height: Approximately 10 metres
- Capacity: 122,000 cubic metres
- Elevation: Approximately 1,600 metres
- Designed and constructed by: Water Development Department
Purpose of its construction
The reservoir was created primarily to store water for the irrigation of agricultural land around Prodromos. It is reported to have supplied approximately 220,000 square metres of cultivated land.
The elevation and cool climate of Prodromos are particularly favourable for growing deciduous fruit trees. Apple, cherry, pear and plum trees, together with other mountain fruit crops, have traditionally been cultivated in the area. Securing water during the dry months was therefore important for maintaining these orchards.
Unlike the large dams of Cyprus, which constitute major national water-storage projects, Prodromos Dam is a small local reservoir with a mainly irrigation-related function.
Mountain climate
The Prodromos area experiences lower temperatures, higher rainfall and more frequent snowfall than the lowland and coastal areas of Cyprus.
During winter, temperatures may fall below freezing. The surface of the reservoir occasionally freezes, creating a winter landscape that is unusual for Cyprus. However, the ice does not have a stable thickness and walking on it is extremely dangerous.
During spring, melting snow and rainfall replenish the reservoir, while wildflowers appear in the surrounding forest. In summer the area remains cooler than the lower parts of the island. During autumn, the deciduous trees of Prodromos produce striking yellow, orange and red colours.
The forest around the reservoir
The reservoir is situated within the mountain forest environment of Troodos. Calabrian pine (Pinus brutia) occurs in the area, while the higher elevations support stands of black pine, Pinus nigra subsp. pallasiana.
Junipers, golden oaks, wild roses, brambles and numerous herbaceous plants are also present, together with planted cedars and cypresses. Vegetation near the water differs from that found on the drier pine-covered slopes.
Troodos supports numerous endemic and rare plants. Visitors should therefore avoid picking wildflowers, uprooting plants or leaving the designated paths.
Fauna
The reservoir is not a natural lake, but it provides water and a small wetland-like environment within a mountain forest. It attracts insects, amphibians, birds and other animals, particularly during the dry months.
Various woodland birds may be observed in the surrounding forest, including finches, tits, robins, thrushes, treecreepers and members of the crow family. Passage or migratory birds may also use the reservoir temporarily for drinking and resting.
The presence and abundance of species vary according to the season, water level, weather conditions and human activity. The reservoir should therefore not be presented as a large permanent natural wetland, but as a small artificial water body with local ecological value.
The Prodromos Dam–Stavroulia Nature Trail
The linear Prodromos Dam–Stavroulia Nature Trail begins near the reservoir, on the main Troodos–Prodromos road.
Walkers can choose between two routes ending at different points along the Pedoulas–Kakopetria road:
- the first route is approximately 4.5 kilometres long,
- the second is approximately 5.5 kilometres long.
The walk takes between one and a half and two hours. It is considered a high-difficulty trail because of its very steep downhill sections.
The route passes through dense black-pine forest and offers views towards Morphou Bay and the Troodos mountain range. Abandoned galleries of old chromium mines can also be seen from parts of the trail.
The condition of the trail should always be checked before setting out. It may be temporarily closed because of snow, ice, landslides, fallen trees or maintenance work.
Recreation and visitors
An organised picnic site near the reservoir provides tables, drinking water and designated barbecue facilities. The area is a popular destination for families, walkers, photographers and visitors seeking cooler conditions during summer.
The appearance of the reservoir changes considerably throughout the year. It may be surrounded by snow and ice in winter, fresh vegetation in spring, cool forest scenery in summer and the colours of deciduous trees in autumn.
Protection and safety
The reservoir is an engineering structure and not an organised swimming area. Entering the water should be avoided because of steep banks, mud, low water temperatures, submerged structures and changing water levels.
Visitors must never walk on the ice during winter. Even when the surface appears completely frozen, the ice may be too thin or uneven to support a person.
Visitors should also:
- take all rubbish with them,
- avoid disturbing wildlife,
- refrain from collecting plants,
- light fires only in designated places and when permitted,
- follow the instructions of the Forestry Department,
- avoid travelling during heavy snowfall or icy conditions without a suitable vehicle and equipment.
A distinctive Troodos landscape
Despite its small size, Prodromos Dam is one of the most recognisable mountain water landscapes in Cyprus. It combines the history of mountain agriculture with water management, the forest environment and outdoor recreation.
Its construction in 1962 contributed to the irrigation of the Prodromos orchards. Over time, the reservoir became integrated into the landscape and acquired ecological, scenic and educational value.
Aerial footage: 29 December 2019
No comments:
Post a Comment