See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Thanks to my son Chrysantho Konstantinou for his drone footage 29/12/2019 Cyprus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Το ιστορικό ξενοδοχείο Βερεγγάρια δεσπόζει σε μια δασωμένη πλαγιά πάνω από το χωριό Πρόδρομος, σε υψόμετρο περίπου 1.400–1.450 μέτρων. Υπήρξε ένα από τα πολυτελέστερα και πιο φημισμένα ξενοδοχεία της Κύπρου κατά τον 20ό αιώνα και συνδέθηκε με την ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού στο Τρόοδος.

Μετά το κλείσιμό του, το επιβλητικό πέτρινο κτήριο παρέμεινε εγκαταλελειμμένο για δεκαετίες. Η σταδιακή κατάρρευση, οι άδειοι διάδρομοι και οι ιστορίες που διαδόθηκαν γύρω από αυτό το μετέτρεψαν σε ένα από τα πιο μυστηριώδη κτήρια της Κύπρου. Πίσω από τους θρύλους, όμως, βρίσκεται μια πραγματική ιστορία φιλοδοξίας, πολυτέλειας, κοινωνικής ζωής, παρακμής και προσπάθειας αναγέννησης.

Διόρθωση της ονομασίας

Στα ελληνικά επικράτησε η ονομασία Βερεγγάρια, ενώ στα αγγλικά το ξενοδοχείο είναι γνωστό ως Berengaria Hotel. Το όνομα προέρχεται από τη Βερεγγάρια της Ναβάρρας –Berengaria of Navarre– σύζυγο του βασιλιά Ριχάρδου Α΄ της Αγγλίας, γνωστού ως Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου.

Η Βερεγγάρια δεν ήταν βασίλισσα της Ναβάρρας. Ήταν πριγκίπισσα της Ναβάρρας και έγινε βασίλισσα της Αγγλίας ως σύζυγος του Ριχάρδου.

Η Βερεγγάρια της Ναβάρρας και η Κύπρος

Κατά τη διάρκεια της Γ΄ Σταυροφορίας, το πλοίο που μετέφερε τη Βερεγγάρια και την Ιωάννα της Αγγλίας, αδελφή του Ριχάρδου, παρασύρθηκε προς την Κύπρο ύστερα από θαλασσοταραχή.

Την εποχή εκείνη το νησί διοικούσε ο Ισαάκιος Κομνηνός. Η σύγκρουσή του με τον Ριχάρδο οδήγησε στην κατάκτηση της Κύπρου από τον Άγγλο βασιλιά. Στις 12 Μαΐου 1191 ο Ριχάρδος και η Βερεγγάρια παντρεύτηκαν στη Λεμεσό και η Βερεγγάρια στέφθηκε βασίλισσα της Αγγλίας.

Σύμφωνα με μια τοπική παράδοση, το βασιλικό ζεύγος επισκέφθηκε το Τρόοδος μετά τον γάμο του. Δεν υπάρχουν επαρκή ιστορικά στοιχεία που να αποδεικνύουν αυτή την επίσκεψη. Η παράδοση, ωστόσο, λέγεται ότι ενέπνευσε τον ιδρυτή του ξενοδοχείου να επιλέξει το όνομα Βερεγγάρια.

Ο οραματιστής του ξενοδοχείου

Ιδρυτής του Βερεγγάρια ήταν ο Ιωάννης Γ. Ιωαννίδης, γνωστός ως Κόκκαλος, ο οποίος καταγόταν από τον Πρόδρομο. Οραματίστηκε τη δημιουργία ενός μεγάλου και πολυτελούς ορεινού ξενοδοχείου, ικανού να προσελκύσει εύπορους επισκέπτες από την Κύπρο και το εξωτερικό.

Η τοποθεσία όπου ανεγέρθηκε το ξενοδοχείο ήταν γνωστή ως «Τρεμιθίδι», πιθανότατα λόγω της παρουσίας τρεμιθιών στην περιοχή. Το σημείο προσέφερε θέα προς το χωριό, τις γύρω κοιλάδες και τις δασωμένες πλαγιές του Τροόδους.

Σχεδιασμός και κατασκευή

Ο σχεδιασμός του ξενοδοχείου ανατέθηκε στον Βρετανό αρχιτέκτονα Walter Henry Clarke. Η προετοιμασία των σχεδίων άρχισε περίπου το 1927, ενώ η κατασκευή προχώρησε στα τέλη της δεκαετίας του 1920.

Οι εργασίες αντιμετώπισαν προβλήματα, μεταξύ άλλων εξαιτίας οικονομικών δυσκολιών και ελλείψεων οικοδομικών υλικών που συνδέθηκαν με τη διεθνή οικονομική κρίση του 1929. Τμήματα της αρχικής κατασκευής παρουσίασαν προβλήματα και χρειάστηκε να ανακατασκευαστούν.

Οι εργασίες επανεκκινήθηκαν και το επιβλητικό ξενοδοχείο ολοκληρώθηκε το 1931.

Η αρχιτεκτονική του

Το Βερεγγάρια κατασκευάστηκε με συνδυασμό τοπικής πέτρας και οπλισμένου σκυροδέματος. Η πέτρινη τοιχοποιία και η επικλινής κεραμοσκεπή το βοήθησαν να ενταχθεί στο ορεινό περιβάλλον, ενώ το μέγεθος και η συμμετρική του μορφή το έκαναν να μοιάζει περισσότερο με ευρωπαϊκό ορεινό ανάκτορο παρά με συνηθισμένο κυπριακό ξενοδοχείο.

Το κεντρικό κτήριο διέθετε δύο μεγάλες πτέρυγες. Η συνολική ιδιοκτησία καταλάμβανε έκταση περίπου 26.520 τετραγωνικών μέτρων, ενώ το κύριο κτήριο είχε καλυμμένη επιφάνεια περίπου 4.980 τετραγωνικών μέτρων.

Κατά την περίοδο της ακμής του διέθετε περίπου 80 δωμάτια, μεγάλες αίθουσες υποδοχής, εστιατόριο, μπαρ, σαλόνια με τζάκια, αίθουσες χορού και ψυχαγωγίας, βοηθητικά κτήρια και εκτεταμένους εξωτερικούς χώρους.

Η έναρξη λειτουργίας

Το ξενοδοχείο άνοιξε επίσημα το 1931. Μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 25 Ιουλίου 1931, διοργανώθηκε ο πρώτος μεγάλος χορός στους χώρους του. Ακολούθησε νέα μεγάλη εκδήλωση στις 15 Αυγούστου, με ορχήστρα και πλούσιο γεύμα.

Οι εκδηλώσεις αυτές σηματοδότησαν την είσοδο του Βερεγγάρια στην κοινωνική ζωή της Κύπρου. Το ξενοδοχείο εξελίχθηκε γρήγορα σε τόπο διακοπών, επίσημων γευμάτων, δεξιώσεων, χορών και συναντήσεων της πολιτικής και οικονομικής ελίτ.

Η χρυσή εποχή του ορεινού τουρισμού

Πριν από τη μεγάλη ανάπτυξη των παραθαλάσσιων θερέτρων, το Τρόοδος αποτελούσε τον κύριο τόπο καλοκαιρινής αναψυχής για πολλούς κατοίκους και επισκέπτες της Κύπρου.

Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες, το πευκόδασος, ο καθαρός αέρας και το ορεινό τοπίο προσέλκυαν επισκέπτες που ήθελαν να ξεφύγουν από τη ζέστη των πόλεων και των πεδινών περιοχών. Ο Πρόδρομος, το ψηλότερο χωριό της Κύπρου, βρισκόταν σε ιδανική θέση για την ανάπτυξη αυτού του είδους του τουρισμού.

Το Βερεγγάρια απέκτησε φήμη για:

την πολυτελή φιλοξενία του,
την κυπριακή και γαλλική κουζίνα,
τις μεγάλες κοινωνικές εκδηλώσεις,
τις μουσικές και χορευτικές βραδιές,
τα σαλόνια και τα επιβλητικά τζάκια του,
τη θέα και το δασικό περιβάλλον,
τη φιλοξενία επίσημων και διακεκριμένων επισκεπτών.

Για τον λόγο αυτό ονομάστηκε «Ξενοδοχείο των Βασιλιάδων» και «Βασίλισσα των ορεινών ξενοδοχείων».

Διακεκριμένοι επισκέπτες

Στους επισκέπτες που συνδέονται με την ιστορία του Βερεγγάρια αναφέρονται ο βασιλιάς Φαρούκ Α΄ της Αιγύπτου, ο Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακάριος Γ΄, ο Εζέρ Βαϊσμάν –ο οποίος αργότερα έγινε Πρόεδρος του Ισραήλ– και άλλες προσωπικότητες από τον πολιτικό, επιχειρηματικό και κοινωνικό κόσμο.

Ορισμένοι κατάλογοι στο διαδίκτυο περιλαμβάνουν επίσης τον Winston Churchill. Αυτό, όμως, χρειάζεται διευκρίνιση: η γνωστή επίσκεψη του Churchill στην Κύπρο πραγματοποιήθηκε το 1907, πολλά χρόνια πριν από την κατασκευή και το άνοιγμα του ξενοδοχείου. Επομένως δεν μπορούσε να είχε διαμείνει τότε στο Βερεγγάρια.

Οι πληροφορίες για τους διάσημους επισκέπτες πρέπει να βασίζονται, όπου είναι δυνατόν, στα ιστορικά βιβλία επισκεπτών, στις φωτογραφίες και στα αρχεία του ίδιου του ξενοδοχείου.

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Η έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου περιόρισε σημαντικά τις διεθνείς μετακινήσεις και επηρέασε τον τουρισμό στην Κύπρο. Παρά τις δυσκολίες, το ξενοδοχείο συνέχισε την πορεία του και επανήλθε σε περίοδο ανάπτυξης μετά το τέλος του πολέμου.

Ο Ιωάννης Κόκκαλος συμμετείχε και στην προσπάθεια οργάνωσης του κυπριακού τουριστικού τομέα. Μεταξύ 1946 και 1949 υπηρέτησε στο διοικητικό συμβούλιο του Συνδέσμου Ξενοδόχων Κύπρου.

Η διαχείριση από τη δεύτερη γενιά

Γύρω στο 1960 η διαχείριση του ξενοδοχείου πέρασε στους τρεις γιους του ιδρυτή. Την ίδια περίοδο πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες προσθήκες και ανακαινίσεις.

Το 1961 προστέθηκαν νέες εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων η εξωτερική πισίνα, το Knights Club, παιδική αίθουσα και άλλοι χώροι ψυχαγωγίας και φιλοξενίας. Οι προσθήκες αντανακλούσαν τις νέες απαιτήσεις του τουρισμού και την προσπάθεια διατήρησης του ξενοδοχείου σε υψηλό επίπεδο.

Στο Βερεγγάρια διοργανώνονταν εκθέσεις κυπριακών προϊόντων και κοινωνικές εκδηλώσεις. Το 1962 πραγματοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, ο διαγωνισμός ομορφιάς «Miss Berengaria».

Η αλλαγή του κυπριακού τουρισμού

Μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου και ιδιαίτερα από τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, ο χαρακτήρας του τουρισμού άρχισε να αλλάζει. Τα παραθαλάσσια θέρετρα αναπτύχθηκαν ραγδαία και οι οργανωμένες διακοπές στράφηκαν προς τις παραλίες, τα μεγάλα σύγχρονα ξενοδοχεία και τα τουριστικά πακέτα.

Ο ορεινός τουρισμός έχασε σταδιακά μέρος της παλαιότερης αίγλης του. Ταυτόχρονα, ένα μεγάλο ιστορικό κτήριο όπως το Βερεγγάρια απαιτούσε συνεχείς και δαπανηρές εργασίες συντήρησης και εκσυγχρονισμού.

Η επίδραση της τουρκικής εισβολής

Η τουρκική εισβολή του 1974 προκάλεσε τεράστια οικονομική και κοινωνική αναστάτωση στην Κύπρο και επηρέασε σοβαρά ολόκληρο τον τουριστικό τομέα.

Παρόλο που ο τουρισμός του νησιού ανέκαμψε σταδιακά, η ανάπτυξη επικεντρώθηκε κυρίως στις παραθαλάσσιες περιοχές. Το Βερεγγάρια άρχισε να αντιμετωπίζει αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες, μειωμένη επισκεψιμότητα και προβλήματα προσαρμογής στις νέες απαιτήσεις της αγοράς.

Το κλείσιμο του ξενοδοχείου

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα προβλήματα έγιναν εντονότερα. Το 1984, έπειτα από 53 χρόνια λειτουργίας, το Βερεγγάρια έκλεισε οριστικά τις πόρτες του.

Ο Αναστάσης, γνωστός ως Τάσος Κόκκαλος, αναφέρεται ως ο τελευταίος διευθυντής του ιστορικού ξενοδοχείου.

Το κλείσιμο δεν προκλήθηκε από κάποιο ανεξήγητο ή υπερφυσικό γεγονός. Ήταν αποτέλεσμα οικονομικών προβλημάτων, της μεταβολής του κυπριακού τουριστικού προτύπου, της ανάγκης εκτεταμένου εκσυγχρονισμού και της γενικότερης παρακμής του παραδοσιακού ορεινού τουρισμού.

Τέσσερις δεκαετίες εγκατάλειψης

Από το 1984 μέχρι το 2020 το ξενοδοχείο άλλαξε ιδιοκτήτες και παρουσιάστηκαν διάφορα σχέδια επαναλειτουργίας του. Κανένα από αυτά δεν ολοκληρώθηκε.

Η στέγη και τα πατώματα υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Η υγρασία, το χιόνι, ο παγετός και οι έντονες καιρικές συνθήκες του Τροόδους επιτάχυναν τη φθορά. Τμήματα των τοίχων και της οροφής κατέρρευσαν, ενώ το εσωτερικό λεηλατήθηκε και καλύφθηκε με επιγραφές.

Η ανεξέλεγκτη είσοδος στο ερειπωμένο κτήριο ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη λόγω των ασταθών δαπέδων, των ανοιχτών φρεατίων, των σπασμένων κλιμάκων και του κινδύνου κατάρρευσης.

Οι θρύλοι του «στοιχειωμένου» ξενοδοχείου

Η εγκατάλειψη δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάπτυξη ιστοριών σχετικά με φαντάσματα, ανεξήγητους ήχους, φωτεινές σφαίρες στις φωτογραφίες και μυστηριώδεις θανάτους.

Ο πιο γνωστός θρύλος υποστηρίζει ότι οι τρεις γιοι του ιδρυτή συγκρούστηκαν για την περιουσία και πέθαναν με τραγικό τρόπο: ο ένας στην πισίνα, ο δεύτερος με απαγχονισμό και ο τρίτος από πυροβολισμό κοντά στο τζάκι.

Η ιστορία αυτή δεν επιβεβαιώνεται από τα πραγματικά γεγονότα. Οι αδελφοί Κόκκαλοι διαχειρίστηκαν το ξενοδοχείο για χρόνια και επέζησαν των δυσκολότερων περιόδων της λειτουργίας του. Οι δραματικές αφηγήσεις αποτελούν μεταγενέστερους αστικούς θρύλους.

Οι φωτεινές «σφαίρες» που εμφανίζονται σε φωτογραφίες εγκαταλειμμένων κτηρίων εξηγούνται συνήθως ως αντανακλάσεις του φωτός πάνω σε σκόνη, υγρασία, έντομα ή άλλα σωματίδια που βρίσκονται πολύ κοντά στον φωτογραφικό φακό.

Οι θρύλοι αποτελούν πλέον μέρος της σύγχρονης λαογραφίας του Βερεγγάρια, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ιστορικά γεγονότα.

Η αγορά και η διάσωση του κτηρίου

Το 2020 το Βερεγγάρια αγοράστηκε από τον όμιλο ανάπτυξης ακινήτων bbf. Την περίοδο εκείνη το κτήριο βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση και κινδύνευε με περαιτέρω ή ακόμη και ολική κατάρρευση.

Οι πρώτες εργασίες επικεντρώθηκαν:

στην υποστύλωση του κτηρίου,
στη στατική ενίσχυση,
στην αποκατάσταση των πέτρινων τοίχων,
στην επισκευή δοκών και πλακών,
στην ανακατασκευή τμημάτων που είχαν καταρρεύσει,
στην επαναφορά της στέγης στην ιστορική της μορφή,
στην απομάκρυνση επικίνδυνων ή ακατάλληλων μεταγενέστερων προσθηκών.

Η επέμβαση αποσκοπεί στη διατήρηση του ιστορικού κελύφους και των βασικών αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του ξενοδοχείου, σε συνδυασμό με τις σύγχρονες απαιτήσεις ασφάλειας και φιλοξενίας.

Το νέο Βερεγγάρια

Το αποκατεστημένο Βερεγγάρια σχεδιάζεται να λειτουργήσει ως πολυτελές ορεινό ξενοδοχείο με περίπου 30 δωμάτια και σουίτες. Τα σχέδια περιλαμβάνουν:

εστιατόριο και μπαρ,
σύγχρονο κέντρο ευεξίας,
εσωτερική και εξωτερική πισίνα,
χώρους άσκησης και χαλάρωσης,
διαμορφωμένους εξωτερικούς χώρους,
κατοικίες, επαύλεις και μικρότερες οικιστικές μονάδες στον περιβάλλοντα χώρο.

Τη μελλοντική ξενοδοχειακή λειτουργία έχει αναλάβει η Thanos Hotels & Resorts, ενώ στον σχεδιασμό συμμετέχουν οι UHA και Economides + Akkelidou Architects.

Πότε αναμένεται να επαναλειτουργήσει

Τα αρχικά σχέδια προέβλεπαν ολοκλήρωση το 2026 και αργότερα στα τέλη του 2027. Το νεότερο δημοσιευμένο χρονοδιάγραμμα της εταιρείας που θα διαχειρίζεται το ξενοδοχείο τοποθετεί την επαναλειτουργία του στο 2029.

Επομένως, αναφορές ότι το ξενοδοχείο έχει ήδη επαναλειτουργήσει ή ότι θα είναι οπωσδήποτε έτοιμο το 2026 δεν ανταποκρίνονται στα νεότερα διαθέσιμα στοιχεία. Οι εργασίες αποκατάστασης συνεχίζονται και τα χρονοδιαγράμματα ενδέχεται να μεταβληθούν.

Η σημασία του για τον Πρόδρομο

Η λειτουργία του Βερεγγάρια είχε μετατρέψει τον Πρόδρομο σε διεθνώς γνωστό ορεινό προορισμό. Το ξενοδοχείο προσέφερε εργασία στους κατοίκους, στήριζε τα τοπικά καταστήματα και προωθούσε τα γεωργικά προϊόντα της περιοχής.

Η αποκατάστασή του μπορεί να συμβάλει στην αναζωογόνηση του ορεινού τουρισμού, στην προσέλκυση επισκεπτών καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και στη στήριξη του Προδρόμου και των γύρω κοινοτήτων.

Το Βερεγγάρια δεν αποτελεί μόνο μια νέα τουριστική επένδυση. Είναι ένα σημαντικό έργο διάσωσης ενός κτηρίου που συνδέθηκε με την κοινωνική, αρχιτεκτονική και τουριστική ιστορία της Κύπρου.

Από την αίγλη στην εγκατάλειψη και την αναγέννηση

Το Βερεγγάρια γνώρισε την πολυτέλεια, τους επίσημους επισκέπτες και τις λαμπρές κοινωνικές εκδηλώσεις. Στη συνέχεια πέρασε στην παρακμή και παρέμεινε για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες και τη λεηλασία.

Οι μύθοι έκαναν το κτήριο διάσημο ως «στοιχειωμένο ξενοδοχείο», αλλά η πραγματική του ιστορία είναι πιο ενδιαφέρουσα από τις φανταστικές αφηγήσεις. Είναι η ιστορία ενός φιλόδοξου Κυπρίου επιχειρηματία, της ανάπτυξης του ορεινού τουρισμού, της μεταβολής της κυπριακής κοινωνίας και της προσπάθειας διάσωσης ενός μοναδικού αρχιτεκτονικού μνημείου.

Εναέριες λήψεις: 29 Δεκεμβρίου 2019

Σύντομο χρονολόγιο

1927: Έναρξη του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.
Τέλη δεκαετίας 1920: Πρώτες κατασκευαστικές εργασίες.
1930: Επανέναρξη και αναδιοργάνωση της κατασκευής.
1931: Ολοκλήρωση και επίσημη λειτουργία του ξενοδοχείου.
25 Ιουλίου 1931: Πρώτος μεγάλος χορός.
1946–1949: Συμμετοχή του Ιωάννη Κόκκαλου στο διοικητικό συμβούλιο του Συνδέσμου Ξενοδόχων Κύπρου.
1960: Η διαχείριση περνά στη δεύτερη γενιά της οικογένειας.
1961: Προσθήκη πισίνας, Knights Club και νέων χώρων.
1962: Διοργάνωση του διαγωνισμού «Miss Berengaria».
1974: Η τουρκική εισβολή επιταχύνει την οικονομική παρακμή.
1984: Οριστικό κλείσιμο έπειτα από 53 χρόνια λειτουργίας.
1984–2020: Εγκατάλειψη και αποτυχημένες προσπάθειες αξιοποίησης.
2020: Αγορά από την bbf.
Από το 2022: Εργασίες στατικής ενίσχυσης και αποκατάστασης.
2029: Νεότερος προγραμματισμός για επαναλειτουργία.

Πηγές

Berengaria Hotel in Prodromos – The historic “Hotel of Kings” – Cyprus

Text by George Konstantinou

The historic Berengaria Hotel dominates a forested hillside above the village of Prodromos, at an elevation of approximately 1,400–1,450 metres. It was one of the most luxurious and celebrated hotels in twentieth-century Cyprus and was closely associated with the development of mountain tourism in Troodos.

After its closure, the imposing stone building remained abandoned for decades. Its gradual deterioration, empty corridors and the stories surrounding it transformed it into one of Cyprus’s most mysterious buildings. Behind the legends, however, lies a genuine story of ambition, luxury, social life, decline and attempted rebirth.

The correct name

The hotel is known in English as the Berengaria Hotel. Its name comes from Berengaria of Navarre, wife of King Richard I of England, better known as Richard the Lionheart.

Berengaria was not the reigning Queen of Navarre. She was a princess of Navarre who became Queen of England through her marriage to Richard.

Berengaria of Navarre and Cyprus

During the Third Crusade, the ship carrying Berengaria and Richard’s sister, Joan of England, was driven towards Cyprus by a storm.

At that time the island was ruled by Isaac Komnenos. His confrontation with Richard led to the conquest of Cyprus by the English king. On 12 May 1191, Richard and Berengaria were married in Limassol, where Berengaria was crowned Queen of England.

According to a local tradition, the royal couple visited Troodos after their wedding. There is insufficient historical evidence to confirm this visit. Nevertheless, the tradition is said to have inspired the hotel’s founder to choose the name Berengaria.

The hotel’s visionary founder

The founder of the Berengaria was Ioannis G. Ioannides, known as Kokkalos, who came from Prodromos. He envisioned a large and luxurious mountain hotel capable of attracting affluent visitors from Cyprus and abroad.

The site on which the hotel was built was known as “Trimithidi”, probably because of the presence of terebinth trees in the area. It provided views over the village, the surrounding valleys and the forested slopes of Troodos.

Design and construction

The hotel was designed by British architect Walter Henry Clarke. Preparation of the plans began around 1927, while construction proceeded during the closing years of the 1920s.

The project encountered financial difficulties and shortages of building materials associated with the international economic crisis of 1929. Parts of the initial construction developed problems and required rebuilding.

Work recommenced, and the imposing hotel was completed in 1931.

Architecture

The Berengaria was constructed from a combination of local stone and reinforced concrete. Its stone walls and sloping tiled roof helped it blend into the mountain environment, while its size and symmetrical form made it resemble a European mountain palace rather than an ordinary Cypriot hotel.

The main building consisted of two large wings. The entire property covered approximately 26,520 square metres, while the main building had a covered area of about 4,980 square metres.

During its most successful period, it contained approximately 80 rooms, large reception halls, a restaurant, bar, lounges with fireplaces, ballrooms, entertainment areas, auxiliary buildings and extensive grounds.

Opening of the hotel

The hotel officially opened in 1931. Only a few weeks later, on 25 July 1931, its first Grand Ball was held. Another major event followed on 15 August, featuring an orchestra and an elaborate meal.

These events marked the Berengaria’s entry into Cyprus’s social life. It quickly became a venue for holidays, formal dinners, receptions, dances and meetings involving the island’s political and financial elite.

The golden age of mountain tourism

Before the major development of coastal resorts, Troodos was the principal summer holiday destination for many residents and visitors to Cyprus.

Its lower temperatures, pine forest, fresh air and mountain landscape attracted people seeking relief from the heat of the towns and lowlands. Prodromos, the highest village in Cyprus, was ideally placed for this form of tourism.

The Berengaria became renowned for:

its luxurious hospitality,
its Cypriot and French cuisine,
major social occasions,
musical and dancing evenings,
its lounges and imposing fireplaces,
its views and forest surroundings,
the accommodation of official and distinguished visitors.

It consequently became known as the “Hotel of Kings” and the “Queen of the Mountain Hotels”.

Distinguished visitors

Visitors associated with the history of the Berengaria reportedly included King Farouk I of Egypt, Archbishop and President Makarios III, Ezer Weizman—who later became President of Israel—and other prominent figures from political, business and social life.

Some online lists also include Winston Churchill. This requires clarification: Churchill’s documented visit to Cyprus took place in 1907, many years before the hotel was built and opened. He could not, therefore, have stayed at the Berengaria during that visit.

Wherever possible, claims about famous guests should be based on historical guest books, photographs and the hotel’s surviving archives.

The Second World War

The outbreak of the Second World War greatly restricted international travel and affected tourism in Cyprus. Despite the difficulties, the hotel continued its journey and entered another period of growth following the end of the war.

Ioannis Kokkalos also participated in efforts to organise the Cypriot hotel sector. From 1946 until 1949, he served on the board of the Cyprus Hotel Association.

Management by the second generation

Around 1960, management of the hotel passed to the founder’s three sons. Extensive additions and renovations were made during this period.

In 1961, new facilities were added, including the outdoor swimming pool, Knights Club, a children’s room and other hospitality and entertainment areas. These additions reflected changing tourism requirements and efforts to maintain the hotel’s high standards.

Exhibitions of Cypriot products and various social events were held at the Berengaria. The “Miss Berengaria” beauty contest was among the events organised in 1962.

Changes in Cypriot tourism

Following Cypriot independence, particularly during the 1960s and 1970s, the character of tourism began to change. Coastal resorts developed rapidly, while organised holidays increasingly focused on beaches, large modern hotels and package tours.

Mountain tourism gradually lost part of its former popularity. At the same time, maintaining and modernising a large historic building such as the Berengaria required continuous and expensive work.

The impact of the Turkish invasion

The Turkish invasion of 1974 caused enormous economic and social disruption in Cyprus and seriously affected the entire tourism industry.

Although tourism gradually recovered, new development concentrated mainly on coastal areas. The Berengaria began to experience increasing financial difficulties, reduced visitor numbers and problems adapting to the market’s changing demands.

Closure of the hotel

By the early 1980s, the problems had become more serious. In 1984, after 53 years of operation, the Berengaria permanently closed its doors.

Anastasis, known as Tasos Kokkalos, is remembered as the historic hotel’s final manager.

The closure was not caused by an unexplained or supernatural event. It resulted from economic problems, changes in Cyprus’s tourism model, the need for extensive modernisation and the general decline of traditional mountain tourism.

Four decades of abandonment

Between 1984 and 2020, the hotel changed ownership and several proposals were presented for its reopening. None was completed.

The roof and floors suffered severe damage. Moisture, snow, frost and the harsh weather conditions of Troodos accelerated the deterioration. Parts of the walls and roof collapsed, while the interior was looted and covered in graffiti.

Unauthorised entry into the ruined building was extremely dangerous because of unstable floors, open shafts, broken staircases and the risk of structural collapse.

Legends of the “haunted” hotel

The long period of abandonment created ideal conditions for stories about ghosts, unexplained noises, luminous spheres in photographs and mysterious deaths.

The best-known legend claims that the founder’s three sons quarrelled over the property and died tragically: one in the swimming pool, another by hanging and the third from a gunshot near the fireplace.

This story is not supported by the historical facts. The Kokkalos brothers managed the hotel for many years and survived some of the most difficult periods in its history. The dramatic accounts are later urban legends.

The luminous “orbs” appearing in photographs of abandoned buildings are generally reflections of light from dust, moisture, insects or other particles close to the camera lens.

These legends have become part of the Berengaria’s modern folklore, but they should not be presented as historical facts.

Purchase and rescue of the building

In 2020, the Berengaria was acquired by property developer bbf. By then, the building was in critical condition and at risk of further or even complete collapse.

The initial works concentrated on:

supporting and stabilising the building,
structural reinforcement,
restoring the stone walls,
repairing beams and floor slabs,
rebuilding collapsed sections,
restoring the roof to its historic form,
removing unsafe or unsuitable later additions.

The project seeks to preserve the historic shell and principal architectural features while meeting modern safety and hospitality requirements.

The new Berengaria

The restored Berengaria is planned to operate as a luxury mountain hotel with approximately 30 rooms and suites. Plans include:

a restaurant and bar,
a modern spa,
indoor and outdoor swimming pools,
exercise and relaxation areas,
landscaped outdoor spaces,
residences, villas and smaller residential units within the grounds.

Thanos Hotels & Resorts has undertaken the future hotel operation, while UHA and Economides + Akkelidou Architects are involved in the design.

Expected reopening

Initial plans proposed completion in 2026 and later by the end of 2027. The latest published timetable from the future hotel operator now places its reopening in 2029.

Reports suggesting that the hotel has already reopened or will definitely be completed in 2026 therefore do not reflect the latest available information. Restoration work continues, and project schedules may change.

Importance to Prodromos

The operation of the Berengaria transformed Prodromos into an internationally known mountain destination. The hotel provided employment, supported local businesses and promoted the agricultural products of the region.

Its restoration could contribute to the revival of mountain tourism, attract visitors throughout the year and support Prodromos and the surrounding communities.

The Berengaria is not merely a new tourism investment. It is an important attempt to save a building associated with the social, architectural and tourism history of Cyprus.

From grandeur to abandonment and rebirth

The Berengaria experienced luxury, official visitors and brilliant social events. It then declined and remained exposed to severe weather and looting for almost four decades.

Its legends made it famous as a “haunted hotel”, but its real history is more interesting than the fictional accounts. It is the story of an ambitious Cypriot entrepreneur, the development of mountain tourism, changes within Cypriot society and the attempt to rescue a unique architectural monument.

Aerial footage: 29 December 2019

Brief chronology

1927: Beginning of architectural design.
Late 1920s: Initial construction work.
1930: Recommencement and reorganisation of construction.
1931: Completion and official opening.
25 July 1931: First Grand Ball.
1946–1949: Ioannis Kokkalos serves on the board of the Cyprus Hotel Association.
1960: Management passes to the family’s second generation.
1961: Addition of the swimming pool, Knights Club and new facilities.
1962: “Miss Berengaria” contest.
1974: The Turkish invasion accelerates the economic decline.
1984: Final closure after 53 years of operation.
1984–2020: Abandonment and unsuccessful redevelopment proposals.
2020: Acquisition by bbf.
From 2022: Structural reinforcement and restoration work.
2029: Latest projected reopening date.

Translate

Monday, 30 December 2019

Verengaria the mysterious hotel - Το ιστορικό ξενοδοχείο Βερεγγάρια στον Πρόδρομο – Το «Ξενοδοχείο των Βασιλιάδων» – Berengaria Hotel in Prodromos – The historic “Hotel of Kings” – Cyprus