Geoffroy's bat, Geoffroy’s myotis - Myotis emarginatus (E. Geoffroy Saint-Hilaire, 1806) - Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

Λίστα με τα 19 είδη νυχτερίδων της Κύπρου - List of 19 bats species of Cyprus

Λίστα των θηλαστικών της Κύπρου - List of mammals of Cyprus

Τα 31 θηλαστικά της Κύπρου (Web TV) - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 20/5/2018

Οι 19 νυχτερίδες της Κύπρου (Web TV) - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 4/2/2018

Photos  Pomos 12/4/2023 by Demetris Kolokotronis

Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Η Myotis emarginatus, γνωστή στα αγγλικά ως Geoffroy’s bat ή Geoffroy’s myotis, είναι μια μικρού έως μεσαίου μεγέθους εντομοφάγος νυχτερίδα της οικογένειας Vespertilionidae. Απαντά και στην Κύπρο, όπου αποτελεί μέρος της ιδιαίτερα πλούσιας πανίδας χειροπτέρων του νησιού.

Η επιστημονική ονομασία emarginatus αναφέρεται στη χαρακτηριστική εγκοπή που υπάρχει στο εξωτερικό χείλος κάθε αυτιού. Το γνώρισμα αυτό είναι χρήσιμο για την αναγνώριση του είδους, πρέπει όμως να εξετάζεται μαζί με τα υπόλοιπα μορφολογικά χαρακτηριστικά, καθώς αρκετά είδη του γένους Myotis μοιάζουν μεταξύ τους.

Περιγραφή και αναγνώριση

Πρόκειται για σχετικά μικρόσωμη νυχτερίδα, με μήκος πήχη περίπου 36–42 χιλιοστά, άνοιγμα φτερών γύρω στα 22–25 εκατοστά και βάρος συνήθως περίπου 7–15 γραμμάρια. Το τρίχωμά της είναι πυκνό, μακρύ και μάλλινο.

Στα ενήλικα άτομα η ράχη έχει συνήθως καστανοκόκκινες, σκουροκίτρινες ή κοκκινωπές αποχρώσεις. Οι τρίχες της ράχης είναι τρίχρωμες, με γκρίζα βάση, κιτρινωπό ή καστανό ενδιάμεσο τμήμα και κοκκινωπή κορυφή. Η κοιλιακή επιφάνεια είναι πιο ανοιχτόχρωμη, κιτρινωπή ή γκριζόλευκη. Τα νεαρά άτομα είναι συνήθως πιο σκούρα και γκρίζα, χωρίς τις έντονες κοκκινωπές αποχρώσεις των ενηλίκων.

Τα αυτιά είναι καστανά, μέτριου μήκους και παρουσιάζουν τη χαρακτηριστική εγκοπή στο εξωτερικό τους χείλος. Το πτερύγιο του αυτιού εκτείνεται λίγο πέρα από την κορυφή του τράγου, ενώ ο τράγος είναι λεπτός και μυτερός. Το ρύγχος έχει συνήθως ροζοκάστανο ή καστανό χρώμα.

Εξάπλωση στον κόσμο

Η γεωγραφική εξάπλωση του είδους εκτείνεται στη νότια και κεντρική Ευρώπη, στη βορειοδυτική Αφρική, στον Καύκασο, στη Μέση Ανατολή και σε τμήματα της δυτικής και κεντρικής Ασίας. Συναντάται από την Ιβηρική Χερσόνησο και τη βορειοδυτική Αφρική μέχρι το Αφγανιστάν και περιοχές της Κεντρικής Ασίας.

Η Κύπρος βρίσκεται μέσα στο ανατολικό μεσογειακό τμήμα της φυσικής εξάπλωσής της. Η παρουσία της έχει επιβεβαιωθεί τόσο στις ελεύθερες όσο και στις κατεχόμενες περιοχές του νησιού. Παρά ταύτα, οι διαθέσιμες καταγραφές παραμένουν περιορισμένες και δεν επιτρέπουν ακόμη την πλήρη αποτύπωση της κατανομής και του μεγέθους του κυπριακού πληθυσμού.

Ενδιαίτημα και καταφύγια

Η Myotis emarginatus προτιμά θερμές περιοχές με μωσαϊκό φυσικών και αγροτικών ενδιαιτημάτων. Αναζητά τροφή σε δασωμένες εκτάσεις, θαμνώνες, παρυφές δασών, παραποτάμια βλάστηση, ελαιώνες, οπωρώνες, λιβάδια και παραδοσιακά γεωργικά τοπία. Μπορεί επίσης να κυνηγά μέσα ή κοντά σε στάβλους και κτηνοτροφικά υποστατικά, όπου συχνά συγκεντρώνονται μύγες και άλλα έντομα.

Χρησιμοποιεί ως καταφύγια σπήλαια, εγκαταλειμμένα μεταλλεία, υπόγειες στοές, παλιά κτίρια, στέγες και άλλες σκοτεινές και σχετικά ήσυχες θέσεις. Στις θερμότερες περιοχές της εξάπλωσής της οι αναπαραγωγικές αποικίες εγκαθίστανται συχνά σε σπήλαια και άλλα υπόγεια καταφύγια.

Μπορεί να σχηματίζει μικτές αποικίες με πεταλοειδείς νυχτερίδες του γένους Rhinolophus. Η συνύπαρξη αυτή κάνει ακόμη σημαντικότερη την προστασία των σπηλαίων και των άλλων θέσεων όπου συγκεντρώνονται πολλά διαφορετικά είδη νυχτερίδων.

Συμπεριφορά και ηχοεντοπισμός

Η Geoffroy’s bat είναι νυκτόβιο είδος. Εγκαταλείπει το ημερήσιο καταφύγιό της μετά τη δύση του ήλιου και πετά συνήθως χαμηλά, κοντά στη βλάστηση. Η πτήση της είναι αργή αλλά εξαιρετικά ευέλικτη, επιτρέποντάς της να κινείται ανάμεσα σε κλαδιά, θάμνους και άλλα εμπόδια.

Χρησιμοποιεί υπερηχητικές κλήσεις ηχοεντοπισμού για τον προσανατολισμό και τον εντοπισμό της λείας της. Οι κλήσεις της μπορεί να είναι δύσκολο να διακριθούν αποκλειστικά με ακουστικούς ανιχνευτές από εκείνες άλλων μικρών ειδών του γένους Myotis. Για ασφαλή ταυτοποίηση χρειάζεται συνδυασμός ακουστικών δεδομένων, μορφολογικών χαρακτηριστικών και, όπου είναι απαραίτητο, γενετικής εξέτασης.

Διατροφή και τρόπος κυνηγιού

Η διατροφή της αποτελείται κυρίως από αρθρόποδα, με ιδιαίτερη προτίμηση στις αράχνες και στις μύγες. Τρέφεται επίσης με μικρές νυχτοπεταλούδες, σκαθάρια, νευρόπτερα και άλλα έντομα.

Σε αντίθεση με είδη που συλλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της λείας τους στον αέρα, η Myotis emarginatus χρησιμοποιεί συχνά την τεχνική της συλλογής από επιφάνειες. Με αργή και ελεγχόμενη πτήση εντοπίζει και αρπάζει αράχνες και έντομα από φύλλα, κλαδιά, τοίχους ή άλλες επιφάνειες. Μπορεί ακόμη να αιωρείται στιγμιαία μπροστά από τη βλάστηση πριν συλλάβει τη λεία της.

Με την κατανάλωση μεγάλου αριθμού εντόμων συμβάλλει στον φυσικό έλεγχο των πληθυσμών τους και αποτελεί σημαντικό τμήμα της λειτουργίας των νυκτερινών οικοσυστημάτων.

Αναπαραγωγή

Την άνοιξη οι θηλυκές συγκεντρώνονται σε αναπαραγωγικές αποικίες, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν από λίγες δεκάδες μέχρι αρκετές εκατοντάδες άτομα. Οι αποικίες χρειάζονται θερμά και ήσυχα καταφύγια με σταθερές συνθήκες.

Κάθε θηλυκό γεννά συνήθως ένα μικρό, από τα μέσα Ιουνίου μέχρι τις αρχές Ιουλίου. Το νεογέννητο εξαρτάται πλήρως από τη μητέρα του κατά τις πρώτες εβδομάδες της ζωής του. Τα νεαρά αρχίζουν να πετούν σε ηλικία περίπου τεσσάρων εβδομάδων και απογαλακτίζονται λίγες εβδομάδες αργότερα.

Η ενόχληση μιας αναπαραγωγικής αποικίας μπορεί να προκαλέσει πανικό, εγκατάλειψη του καταφυγίου ή πτώση των νεογνών. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να εισερχόμαστε σε γνωστά καταφύγια, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της γέννας και της ανάπτυξης των μικρών.

Χειμερινή περίοδος

Κατά τη χειμερινή περίοδο το είδος καταφεύγει σε σπήλαια, στοές, υπόγεια και άλλα προστατευμένα σημεία με κατάλληλη θερμοκρασία και υγρασία. Εκεί μειώνει σημαντικά τη δραστηριότητα και τον μεταβολισμό του, ώστε να εξοικονομεί ενέργεια όταν η διαθεσιμότητα εντόμων είναι χαμηλή.

Η αφύπνιση κατά τη χειμερία νάρκη αναγκάζει τη νυχτερίδα να καταναλώσει πολύτιμα αποθέματα λίπους. Οι επανειλημμένες ενοχλήσεις μπορεί να μειώσουν τις πιθανότητες επιβίωσής της μέχρι την άνοιξη.

Παρουσία στην Κύπρο

Η Myotis emarginatus αποτελεί επιβεβαιωμένο είδος της κυπριακής πανίδας. Επιστημονικές έρευνες για τις νυχτερίδες της Κύπρου έχουν τεκμηριώσει την παρουσία της σε διάφορες περιοχές του νησιού. Έρευνα στις κατεχόμενες περιοχές κατέγραψε το είδος σε τρεις τοποθεσίες και το ανέφερε για πρώτη φορά από το βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Ο σχετικά μικρός αριθμός γνωστών καταγραφών δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι το είδος περιορίζεται μόνο σε αυτές τις θέσεις. Οι νυχτερίδες είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να αναγνωριστούν, ενώ μεγάλο μέρος των πιθανών καταφυγίων και περιοχών τροφοληψίας του νησιού δεν έχει ερευνηθεί συστηματικά.

Η διατήρηση των φυσικών σπηλαίων, των παλιών μεταλλείων, των ώριμων δασικών συστάδων, της παραποτάμιας βλάστησης και του παραδοσιακού αγροτικού τοπίου είναι σημαντική για τη μακροχρόνια επιβίωσή της στην Κύπρο.

Απειλές

Οι κυριότερες απειλές για το είδος είναι:

• Η καταστροφή, η αλλοίωση ή το κλείσιμο σπηλαίων και υπόγειων καταφυγίων.
• Η ενόχληση αναπαραγωγικών αποικιών και θέσεων χειμερίας νάρκης.
• Η ανακαίνιση ή κατεδάφιση παλιών κτιρίων χωρίς προηγούμενο έλεγχο για νυχτερίδες.
• Η απώλεια δασικής, θαμνώδους και παραποτάμιας βλάστησης.
• Η εντατικοποίηση της γεωργίας και η εκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων.
• Η μείωση των διαθέσιμων εντόμων και η πιθανή δηλητηρίαση μέσω μολυσμένης λείας.
• Ο τεχνητός φωτισμός κοντά σε καταφύγια και διαδρομές πτήσης.
• Η άμεση θανάτωση εξαιτίας φόβου, άγνοιας ή λανθασμένων αντιλήψεων.

Προστασία και κατάσταση διατήρησης

Σε παγκόσμιο επίπεδο η Myotis emarginatus κατατάσσεται από τη Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης στην κατηγορία Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern (LC). Αυτή η αξιολόγηση αφορά το σύνολο της παγκόσμιας εξάπλωσής της και δεν σημαίνει ότι κάθε τοπικός ή νησιωτικός πληθυσμός είναι ασφαλής.

Το είδος περιλαμβάνεται στα Παραρτήματα II και IV της ευρωπαϊκής Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους Οικοτόπους. Συνεπώς απαιτείται τόσο η προστασία σημαντικών ενδιαιτημάτων του μέσω του δικτύου Natura 2000 όσο και η αυστηρή προστασία των ατόμων, των αναπαραγωγικών θέσεων και των καταφυγίων του. Προστατεύεται επίσης από τη Σύμβαση της Βέρνης και τη Συμφωνία EUROBATS.

Όλες οι νυχτερίδες είναι ωφέλιμα και ευαίσθητα άγρια ζώα. Δεν επιτίθενται στους ανθρώπους και πρέπει να αποφεύγεται ο χειρισμός τους χωρίς ειδικές γνώσεις και προστατευτικό εξοπλισμό. Αν εντοπιστεί αποικία σε κτίριο, η απομάκρυνση ή η σφράγιση των εισόδων δεν πρέπει να γίνεται πριν από αξιολόγηση από αρμόδιους ειδικούς.

Φωτογραφίες

Πωμός, Κύπρος, 12 Απριλίου 2023.
Φωτογραφίες: Demetris Kolokotronis

Ταξινομική κατάταξη

• Βασίλειο: Animalia – Ζώα
• Συνομοταξία: Chordata – Χορδωτά
• Ομοταξία: Mammalia – Θηλαστικά
• Τάξη: Chiroptera – Χειρόπτερα
• Οικογένεια: Vespertilionidae
• Υποοικογένεια: Myotinae
• Γένος: Myotis
• Είδος: Myotis emarginatus (E. Geoffroy Saint-Hilaire, 1806)
• Αγγλικές κοινές ονομασίες: Geoffroy’s bat, Geoffroy’s myotis

Πηγές

• Mammal Diversity Database – Myotis emarginatus
• UNEP/EUROBATS – Myotis emarginatus
• Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας
• Benda, P. et al. (2007). Bat fauna of Cyprus: review of records with confirmation of six species new for the island and description of a new subspecies.
• Charalambidou, I. et al. (2018). Distribution of bats in Northern Cyprus (Chiroptera). Lynx, 49: 91–138.
• Flaquer, C. et al. (2008). Habitat selection by Geoffroy’s bats (Myotis emarginatus) in a rural Mediterranean landscape.
• Biodiversity of Cyprus – Αρχική ανάρτηση και φωτογραφικό υλικό

Geoffroy’s bat – Myotis emarginatus (E. Geoffroy Saint-Hilaire, 1806) – Cyprus

Text: George Konstantinou

Myotis emarginatus, commonly known as Geoffroy’s bat or Geoffroy’s myotis, is a small to medium-sized insectivorous bat belonging to the family Vespertilionidae. It also occurs in Cyprus, where it forms part of the island’s remarkably rich bat fauna.

The scientific name emarginatus refers to the characteristic notch on the outer edge of each ear. This feature is useful for identifying the species, but it must be considered together with its other morphological characteristics, as several species of the genus Myotis closely resemble one another.

Description and identification

It is a relatively small bat, with a forearm length of approximately 36–42 millimetres, a wingspan of around 22–25 centimetres and a weight generally ranging from about 7 to 15 grams. Its fur is dense, long and woolly.

In adults, the dorsal surface is usually rust-brown, ochre-brown or reddish. The dorsal hairs are tricoloured, with a grey base, a yellowish or brown middle section and a reddish tip. The ventral surface is paler, yellowish or greyish-white. Juveniles are generally darker and greyer, lacking the pronounced reddish tones of adults.

The ears are brown and of medium length, with a distinctive notch on their outer edge. The ear extends slightly beyond the tip of the tragus, while the tragus is slender and pointed. The muzzle is usually pinkish-brown or brown.

Global distribution

The species occurs across southern and central Europe, north-western Africa, the Caucasus, the Middle East and parts of western and central Asia. Its range extends from the Iberian Peninsula and north-western Africa to Afghanistan and areas of Central Asia.

Cyprus lies within the eastern Mediterranean part of its natural range. Its presence has been confirmed in both the government-controlled and occupied parts of the island. Nevertheless, the available records remain limited and do not yet provide a complete picture of the distribution or size of the Cypriot population.

Habitat and roosts

Myotis emarginatus prefers warm regions containing a mosaic of natural and agricultural habitats. It forages in woodland, scrub, forest edges, riparian vegetation, olive groves, orchards, meadows and traditional farmland. It may also hunt inside or around livestock buildings, where flies and other insects often gather.

It uses caves, abandoned mines, underground galleries, old buildings, roofs and other dark, relatively undisturbed places as roosts. In the warmer parts of its range, maternity colonies are frequently established in caves and other underground sites.

It may form mixed colonies with horseshoe bats of the genus Rhinolophus. This association makes the protection of caves and other roosts occupied by several bat species especially important.

Behaviour and echolocation

Geoffroy’s bat is nocturnal. It leaves its daytime roost after sunset and usually flies close to vegetation. Its flight is slow but highly manoeuvrable, allowing it to move among branches, shrubs and other obstacles.

It uses ultrasonic echolocation calls for navigation and prey detection. Its calls can be difficult to distinguish solely with acoustic detectors from those of other small Myotis species. Reliable identification may therefore require a combination of acoustic data, morphological characteristics and, where necessary, genetic examination.

Diet and hunting method

Its diet consists mainly of arthropods, with a particular preference for spiders and flies. It also feeds on small moths, beetles, lacewings and other insects.

Unlike species that capture most of their prey in open flight, Myotis emarginatus frequently uses a technique known as gleaning. Through slow and controlled flight, it locates and removes spiders and insects from leaves, branches, walls and other surfaces. It may also hover briefly in front of vegetation before seizing its prey.

By consuming large numbers of insects, it contributes to their natural population control and plays an important role in the functioning of nocturnal ecosystems.

Reproduction

During spring, females gather in maternity colonies that may contain from a few dozen to several hundred individuals. These colonies require warm, quiet roosts with stable conditions.

Each female usually gives birth to a single pup between mid-June and early July. The newborn is entirely dependent on its mother during the first weeks of life. Young bats begin flying at approximately four weeks of age and are weaned several weeks later.

Disturbance of a maternity colony can cause panic, abandonment of the roost or the fall of flightless pups. Known roosts should therefore not be entered, especially during the birth and juvenile-development period.

Winter period

During winter, the species shelters in caves, galleries, underground spaces and other protected places with suitable temperature and humidity. There it considerably reduces its activity and metabolism to conserve energy when insects are scarce.

Waking from hibernation forces the bat to consume valuable fat reserves. Repeated disturbance may reduce its chances of surviving until spring.

Occurrence in Cyprus

Myotis emarginatus is a confirmed member of the Cypriot fauna. Scientific surveys of the bats of Cyprus have documented its presence in different parts of the island. Research in the occupied areas recorded it at three localities and reported it for the first time from the northern part of Cyprus.

The relatively small number of known records does not necessarily mean that the species is restricted to these locations. Bats are difficult to detect and identify, while many potential roosts and foraging areas across the island have not been systematically surveyed.

The conservation of natural caves, old mines, mature woodland, riparian vegetation and traditional agricultural landscapes is important for its long-term survival in Cyprus.

Threats

The principal threats to the species include:

• Destruction, alteration or closure of caves and underground roosts.
• Disturbance of maternity colonies and hibernation sites.
• Renovation or demolition of old buildings without prior bat surveys.
• Loss of woodland, scrub and riparian vegetation.
• Agricultural intensification and extensive insecticide use.
• Reduction of available insects and possible poisoning through contaminated prey.
• Artificial lighting near roosts and flight corridors.
• Deliberate killing caused by fear, ignorance or misconceptions.

Protection and conservation status

At the global level, Myotis emarginatus is classified by the International Union for Conservation of Nature as Least Concern (LC). This assessment concerns its entire global range and does not mean that every local or island population is secure.

The species is included in Annexes II and IV of the European Union Habitats Directive 92/43/EEC. Its important habitats must therefore be protected through the Natura 2000 network, while its individuals, breeding sites and roosts are subject to strict protection. It is also protected under the Bern Convention and the EUROBATS Agreement.

All bats are beneficial and sensitive wild animals. They do not attack people, and they should not be handled without specialist knowledge and suitable protective equipment. When a colony is discovered in a building, its entrances should not be blocked and the animals should not be removed before the situation has been assessed by qualified specialists.

Photographs

Pomos, Cyprus, 12 April 2023.
Photographs: Demetris Kolokotronis

Classification

• Kingdom: Animalia
• Phylum: Chordata
• Class: Mammalia
• Order: Chiroptera
• Family: Vespertilionidae
• Subfamily: Myotinae
• Genus: Myotis
• Species: Myotis emarginatus (E. Geoffroy Saint-Hilaire, 1806)
• Common names: Geoffroy’s bat, Geoffroy’s myotis

Sources

• Mammal Diversity Database – Myotis emarginatus
• UNEP/EUROBATS – Myotis emarginatus
• Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and wild fauna and flora
• Benda, P. et al. (2007). Bat fauna of Cyprus: review of records with confirmation of six species new for the island and description of a new subspecies.
• Charalambidou, I. et al. (2018). Distribution of bats in Northern Cyprus (Chiroptera). Lynx, 49: 91–138.
• Flaquer, C. et al. (2008). Habitat selection by Geoffroy’s bats (Myotis emarginatus) in a rural Mediterranean landscape.
• Biodiversity of Cyprus – Original post and photographic material