See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.
LIST OF CYPRUS ORCHIDS - ΛΙΣΤΑ ΟΡΧΙΔΕΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
Λίστα Ενδημικών Φυτών της Κύπρου - List of Endemics plants of Cyprus
Photos Souni 25/3/2021 by George Konstantinou
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Η ορχιδέα που περιγράφηκε ως ενδημική της Κύπρου
Η Ophrys alasiatica είναι μια εντυπωσιακή αγριοορχιδέα που περιγράφηκε το 2002 από φυτά της Κύπρου. Για αρκετά χρόνια θεωρούνταν αυτοτελές είδος και ενδημικό του νησιού. Νεότερες ταξινομικές και γεωγραφικές πληροφορίες άλλαξαν, όμως, τόσο το αποδεκτό όνομα όσο και τον χαρακτηρισμό της εξάπλωσής της.
Η σύγχρονη Flora of Cyprus – a dynamic checklist και τα Plants of the World Online των Βασιλικών Βοτανικών Κήπων του Kew εντάσσουν σήμερα το όνομα Ophrys alasiatica στη συνωνυμία της Ophrys sphegodes subsp. taurica.
Παράλληλα, το 2015 δημοσιεύθηκε επιστημονικά καταγραφή της Ophrys alasiatica από τον Λίβανο. Επομένως, ακόμη και όταν ακολουθείται η στενή ταξινομική έννοια του αρχικά περιγραφέντος είδους, δεν είναι πλέον ασφαλές να χαρακτηρίζεται ενδημικό της Κύπρου.
Η αρχική περιγραφή του είδους
Το όνομα Ophrys alasiatica δημοσιεύθηκε το 2002 από τους Karel C.A.J. Kreutz, Mieke Segers και Hubert Walraven στο επιστημονικό περιοδικό Journal Europäischer Orchideen. Η εργασία είχε ως αντικείμενο την ομάδα της Ophrys mammosa στην Κύπρο.
Οι συγγραφείς διαχώρισαν το φυτό από άλλες συγγενικές οφρύες βάσει ενός συνδυασμού μορφολογικών χαρακτηριστικών. Ανάμεσα σε αυτά ήταν το μεσαίο μέγεθος των ανθέων, το βασικό πεδίο του χείλους που εμφανίζεται ανοιχτότερο από το υπόλοιπο χείλος, οι πρασινοκίτρινες πλευρικές προεξοχές και το συχνά κιτρινωπό ή ανοιχτοκάστανο περιθώριο.
Πριν από την επίσημη περιγραφή του είχε αναφερθεί με διαφορετικές προσωρινές ή λανθασμένες ονομασίες. Είχε συσχετιστεί με την Ophrys sphegodes με την ευρεία έννοια, την Ophrys sintenisii και την Ophrys aesculapii, ενώ χρησιμοποιήθηκε επίσης το ανεπίσημο όνομα “Ophrys cypricola”.
Η επίσημη περιγραφή του ως Ophrys alasiatica επιχείρησε να δώσει σαφή ταξινομική ταυτότητα στον συγκεκριμένο κυπριακό μορφότυπο.
Η προέλευση του ονόματος
Το όνομα του γένους Ophrys προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «ὀφρύς», δηλαδή φρύδι. Η ονομασία συνδέεται με την τριχωτή και βελούδινη επιφάνεια του χείλους που χαρακτηρίζει πολλά είδη του γένους.
Το επίθετο alasiatica προέρχεται από την αρχαία ονομασία Αλασία, η οποία συνδέεται ιστορικά με την Κύπρο. Το όνομα επιλέχθηκε για να υπογραμμίσει την κυπριακή προέλευση του φυτού κατά την αρχική του περιγραφή.
Το επίθετο taurica αναφέρεται στην Ταυρική ή την ιστορική περιοχή της Κριμαίας. Προέρχεται από παλαιότερο όνομα που δημοσιεύθηκε για φυτά εκτός Κύπρου και έχει προτεραιότητα σύμφωνα με τους κανόνες της βοτανικής ονοματολογίας όταν οι διαφορετικοί πληθυσμοί αντιμετωπίζονται ως ένα taxon.
Η σημερινή αποδεκτή ταξινομική θέση
Η σύγχρονη Flora of Cyprus καταγράφει το κυπριακό φυτό ως Ophrys sphegodes subsp. taurica (Aggeenko) Soó ex Niketić & Djordjević. Στη συνωνυμία του περιλαμβάνονται τόσο η Ophrys alasiatica όσο και ο συνδυασμός Ophrys sphegodes subsp. alasiatica.
Τα Plants of the World Online ακολουθούν την ίδια βασική αντιμετώπιση. Δέχονται την Ophrys sphegodes subsp. taurica και θεωρούν την Ophrys alasiatica ένα από τα πολυάριθμα ονόματα που έχουν δημοσιευθεί για μορφές της ευρύτερης αυτής ταξινομικής ομάδας.
Το όνομα του παλιού τίτλου, Ophrys sphegodes subsp. alasiatica (Kreutz & al.) H.Baumann & R.Lorenz, είναι έγκυρα δημοσιευμένος συνδυασμός, αλλά δεν αποτελεί σήμερα το αποδεκτό όνομα στις δύο κύριες βάσεις που χρησιμοποιούμε.
Η σωστή σειρά στον νέο τίτλο είναι επομένως να εμφανίζεται πρώτο το αποδεκτό Ophrys sphegodes subsp. taurica και στη συνέχεια το γνωστό συνώνυμο Ophrys alasiatica.
Γιατί δεν πρέπει να αναφέρεται πλέον ως ενδημικό της Κύπρου
Όταν περιγράφηκε η Ophrys alasiatica το 2002, θεωρήθηκε ενδημικό είδος της Κύπρου. Η εικόνα αυτή μεταβλήθηκε από νεότερες καταγραφές και από τη διεύρυνση της ταξινομικής της έννοιας.
Το 2015 οι Errol Véla και Julien Viglione δημοσίευσαν την παρουσία της Ophrys alasiatica στον Λίβανο, βάσει φυτού που φωτογραφήθηκε στην περιοχή Chekka στις 19 Φεβρουαρίου 2011. Οι συγγραφείς σημείωσαν ότι το taxon θεωρούνταν μέχρι τότε ενδημικό της Κύπρου και παρουσίασαν την καταγραφή ως νέα για τη χλωρίδα του Λιβάνου.
Η συγκεκριμένη λιβανική καταγραφή αφορούσε ένα μόνο άτομο και οι ίδιοι οι ερευνητές άφησαν ανοικτό το ενδεχόμενο να επρόκειτο για περιστασιακή παρουσία. Παρ’ όλα αυτά, αποτελεί δημοσιευμένη επιστημονική αναφορά εκτός Κύπρου και δεν επιτρέπει πλέον τον απόλυτο χαρακτηρισμό «ενδημικό της Κύπρου» χωρίς διευκρίνιση.
Επιπλέον, όταν χρησιμοποιείται το αποδεκτό όνομα Ophrys sphegodes subsp. taurica, το taxon έχει πολύ ευρύτερη φυσική εξάπλωση. Το Kew το καταγράφει από τα Βαλκάνια, την Ελλάδα και την Κύπρο μέχρι την Τουρκία, τον Λίβανο, τη Συρία, την Παλαιστίνη, τον Καύκασο, το Ιράκ και το Ιράν.
Η ασφαλέστερη σημερινή διατύπωση είναι ότι η Ophrys alasiatica περιγράφηκε από την Κύπρο και θεωρούνταν αρχικά κυπριακό ενδημικό, αλλά σήμερα εντάσσεται στην ευρύτερα διαδεδομένη Ophrys sphegodes subsp. taurica.
Μορφολογία του φυτού
Η Ophrys sphegodes subsp. taurica είναι πολυετής, χερσαία και κονδυλώδης ορχιδέα. Το υπέργειο τμήμα εμφανίζεται κατά την υγρή περίοδο, ανθίζει την άνοιξη και ξηραίνεται καθώς πλησιάζει το θερμό και ξηρό καλοκαίρι.
Τα φύλλα σχηματίζουν βασική ροζέτα και είναι απλά, ακέραια, ωοειδή έως λογχοειδή, με πράσινο ή ελαφρώς γλαυκό χρώμα. Μικρότερα φύλλα αναπτύσσονται κατά μήκος του ανθοφόρου βλαστού και τον περιβάλλουν εν μέρει.
Ο ανθοφόρος βλαστός είναι όρθιος και φέρει σχετικά χαλαρή ταξιανθία με λίγα έως αρκετά άνθη. Το μέγεθος του φυτού και ο αριθμός των ανθέων επηρεάζονται από την ηλικία, τις βροχοπτώσεις και τις τοπικές συνθήκες.
Τα χαρακτηριστικά άνθη
Τα σέπαλα είναι συνήθως πράσινα ή κιτρινοπράσινα. Το ραχιαίο σέπαλο βρίσκεται πάνω από το γυνοστήμιο, ενώ τα δύο πλευρικά σέπαλα απλώνονται ή στρέφονται προς τα πίσω.
Τα πέταλα είναι πολύ μικρότερα από τα σέπαλα, στενά και συχνά τριγωνικά. Το μικρό μέγεθος και το τριγωνικό τους σχήμα έχουν αναφερθεί ως χρήσιμα χαρακτηριστικά της μορφής που περιγράφηκε ως Ophrys alasiatica.
Το χείλος είναι καστανό έως πολύ σκούρο καστανό, βελούδινο και συνήθως κυρτό. Φέρει πλευρικές προεξοχές, οι οποίες μπορεί να είναι εμφανείς και να έχουν πρασινωπό, κιτρινωπό ή σκοτεινότερο χρωματισμό.
Το βασικό πεδίο, δηλαδή η περιοχή κοντά στη βάση του χείλους, είναι στην τυπική μορφή της Ophrys alasiatica ανοιχτότερο από το υπόλοιπο χείλος. Αυτό το γνώρισμα χρησιμοποιήθηκε στην αρχική περιγραφή για τη διάκρισή της από ορισμένες άλλες οφρύες της ομάδας mammosa.
Το χείλος μπορεί να έχει κιτρινωπό ή ανοιχτοκάστανο περιθώριο. Στο κέντρο του υπάρχει γυαλιστερός θυρεός, συνήθως με απλό ή ελαφρώς σύνθετο σχέδιο. Η μορφή και η έντασή του παρουσιάζουν φυσική μεταβλητότητα.
Ένα δύσκολο σύμπλεγμα ορχιδέων
Η ομάδα της Ophrys sphegodes και της Ophrys mammosa περιλαμβάνει πολλούς μορφολογικά συγγενικούς πληθυσμούς. Για αρκετούς από αυτούς έχουν δημοσιευθεί διαφορετικά ονόματα σε επίπεδο είδους, υποείδους, ποικιλίας ή μορφής.
Η αναγνώριση αποκλειστικά από μία φωτογραφία μπορεί να είναι παραπλανητική. Πρέπει να εξετάζονται το συνολικό σχήμα του φυτού, η ταξιανθία, τα πέταλα, τα σέπαλα, οι πλευρικές προεξοχές, το βασικό πεδίο, το περιθώριο και ο θυρεός του χείλους.
Χρήσιμες πληροφορίες προσφέρουν επίσης η περίοδος ανθοφορίας, ο βιότοπος, το υψόμετρο και η παρουσία άλλων συγγενικών ορχιδέων στην ίδια περιοχή.
Η μεγάλη συνωνυμία της Ophrys sphegodes subsp. taurica στο Kew αντανακλά τη σύγχρονη τάση να ενώνονται πολλοί τοπικοί μορφότυποι σε μια ευρύτερη ταξινομική μονάδα. Άλλοι ερευνητές εξακολουθούν να θεωρούν ότι ορισμένοι από αυτούς αντιπροσωπεύουν διακριτές βιολογικές οντότητες.
Σεξουαλική εξαπάτηση και επικονίαση
Όπως και οι άλλες ορχιδέες του γένους Ophrys, δεν προσφέρει νέκταρ ως ανταμοιβή. Το άνθος προσελκύει αρσενικά έντομα μιμούμενο χημικά, οπτικά και απτικά χαρακτηριστικά των θηλυκών τους.
Το χείλος μοιάζει με το σώμα εντόμου και εκπέμπει πτητικές ουσίες που μπορούν να προσομοιάζουν στις σεξουαλικές φερομόνες του θηλυκού επικονιαστή. Το αρσενικό επιχειρεί να ζευγαρώσει με το άνθος, συμπεριφορά γνωστή ως ψευδοσυνουσία.
Κατά την προσπάθεια αυτή, τα γυρεομάγματα προσκολλώνται στο σώμα του εντόμου. Εάν το ίδιο έντομο επισκεφθεί άλλο κατάλληλο άνθος, μπορεί να μεταφέρει τη γύρη στο στίγμα και να επιτύχει την επικονίαση.
Δεν πρέπει να αποδοθεί συγκεκριμένο είδος επικονιαστή στον κυπριακό μορφότυπο χωρίς άμεση βιβλιογραφική ή επιτόπια τεκμηρίωση. Η γενική γνώση για την επικονίαση του γένους δεν επαρκεί για την ασφαλή ταυτοποίηση του συγκεκριμένου επικονιαστή.
Βιότοπος και ανθοφορία
Στην Κύπρο απαντά σε ανοικτούς μεσογειακούς οικοτόπους, όπως φρυγανότοπους, χαμηλούς θαμνώνες, χορτώδεις θέσεις, ακαλλιέργητες εκτάσεις και ανοίγματα δασών.
Χρειάζεται θέσεις με αρκετό φως και χαμηλό έως μέτριο ανταγωνισμό από την ψηλή βλάστηση. Οι ακριβείς οικολογικές συνθήκες μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των επιμέρους πληθυσμών.
Η μορφή που περιγράφηκε ως Ophrys alasiatica είναι πρώιμη ορχιδέα. Ανθίζει κυρίως από τα τέλη του χειμώνα μέχρι τις αρχές της άνοιξης, αν και η ακριβής περίοδος επηρεάζεται από το υψόμετρο, τη γεωγραφική θέση και τις καιρικές συνθήκες.
Η πρώιμη ανθοφορία χρησιμοποιήθηκε επίσης για τη διάκρισή της από άλλες συγγενικές κυπριακές οφρύες που ανθίζουν αργότερα.
Κόνδυλοι, σπόροι και μύκητες
Το φυτό επιβιώνει το καλοκαίρι κάτω από το έδαφος με τη βοήθεια κονδύλων. Κατά την ενεργό περίοδο σχηματίζεται ένας νέος κόνδυλος, ο οποίος θα υποστηρίξει την ανάπτυξη της επόμενης χρονιάς.
Μετά την επικονίαση σχηματίζονται κάψες με πολύ μεγάλο αριθμό μικροσκοπικών σπόρων. Οι σπόροι είναι εξαιρετικά ελαφροί και μεταφέρονται κυρίως με τον άνεμο.
Επειδή δεν διαθέτουν επαρκές απόθεμα θρεπτικών ουσιών, πρέπει να έρθουν σε επαφή με κατάλληλους μυκορριζικούς μύκητες για να βλαστήσουν. Η εγκατάσταση ενός νέου φυτού εξαρτάται επομένως από έναν πολύ συγκεκριμένο συνδυασμό εδάφους, υγρασίας, μυκήτων και μικροκλίματος.
Απειλές και προστασία
Η απώλεια ή αλλοίωση των οικοτόπων, η οικοπεδοποίηση, η διάνοιξη δρόμων, το βαθύ όργωμα, η χρήση ζιζανιοκτόνων και ο πρόωρος καθαρισμός της βλάστησης μπορούν να επηρεάσουν τους πληθυσμούς της.
Η κοπή του ανθοφόρου βλαστού πριν ωριμάσουν οι κάψες εμποδίζει την παραγωγή και τη διασπορά σπόρων. Η επαναλαμβανόμενη διακοπή της αναπαραγωγής μπορεί να οδηγήσει σταδιακά σε μείωση ενός μικρού πληθυσμού.
Οι άγριες ορχιδέες δεν πρέπει να συλλέγονται ή να ξεριζώνονται. Η μεταφορά τους σε κήπο συνήθως αποτυγχάνει, επειδή εξαρτώνται από το φυσικό τους έδαφος και από εξειδικευμένους υπόγειους μύκητες.
Η φωτογράφιση πρέπει να γίνεται χωρίς καταπάτηση και χωρίς απομάκρυνση της γύρω βλάστησης. Κοντά στα ανθοφόρα φυτά μπορεί να υπάρχουν μικρές ροζέτες ή νεαρά φυτά που δεν είναι εύκολα ορατά.
Η σωστή σημερινή παρουσίαση
Η Ophrys alasiatica έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία για την κυπριακή βοτανική, επειδή περιγράφηκε από φυτά της Κύπρου και το όνομά της παραπέμπει στην αρχαία Αλασία. Δεν πρέπει, όμως, να παρουσιάζεται σήμερα ως αδιαμφισβήτητα αποδεκτό και αποκλειστικά κυπριακό είδος.
Η ορθότερη σύγχρονη παρουσίαση είναι να χρησιμοποιείται ως κύριο όνομα το Ophrys sphegodes subsp. taurica και να αναφέρεται το Ophrys alasiatica ως σημαντικό συνώνυμο που περιγράφηκε από την Κύπρο.
Φωτογραφίες
Σούνι, Κύπρος, 25 Μαρτίου 2021 – Γιώργος Κωνσταντίνου
Ταξινόμηση
Πηγές
- Flora of Cyprus – Ophrys sphegodes subsp. taurica
- Flora of Cyprus – Συνωνυμία της Ophrys sphegodes
- Plants of the World Online – Ophrys sphegodes subsp. taurica
- Kreutz, Segers & Walraven (2002), αρχική περιγραφή της Ophrys alasiatica
- Véla & Viglione (2015), νέα καταγραφή της Ophrys alasiatica στον Λίβανο
- Η αρχική φωτογραφική ανάρτηση στο Biodiversity of Cyprus
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
Ophrys sphegodes subsp. taurica (Aggeenko) Soó ex Niketić & Djordjević
≡ Ophrys alasiatica Kreutz, Segers & H.Walraven – ≡ Ophrys sphegodes subsp. alasiatica (Kreutz, Segers & H.Walraven) H.Baumann & R.Lorenz – Native to Cyprus
Text: George Konstantinou
Correction of the former title
The former title requires correction. Ophrys alasiatica Kreutz, Segers & H.Walraven and Ophrys sphegodes subsp. alasiatica are not the names currently accepted by Plants of the World Online and Flora of Cyprus – a dynamic checklist.
Both modern databases include the Cypriot plant in the accepted taxon Ophrys sphegodes subsp. taurica (Aggeenko) Soó ex Niketić & Djordjević. The names Ophrys alasiatica and Ophrys sphegodes subsp. alasiatica are retained as synonyms.
The phrase “Endemic to Cyprus” must also be removed. Ophrys alasiatica was described in 2002 as a distinctive Cypriot species and was initially considered endemic. It was subsequently recorded from Lebanon, while under the current broader taxonomic treatment it is included in Ophrys sphegodes subsp. taurica, which has a wide distribution in the eastern Mediterranean, the Balkans, the Caucasus region and western Asia.
The corrected title of the post should therefore be:
Ophrys sphegodes subsp. taurica (Aggeenko) Soó ex Niketić & Djordjević ≡ Ophrys alasiatica Kreutz, Segers & H.Walraven – Cyprus
The bee orchid described from Cyprus
Ophrys alasiatica was described as a new species in 2002 by Karel C.A.J. Kreutz, Mieke Segers and Hubert Walraven following their study of plants belonging to the Ophrys mammosa group in Cyprus. Its scientific description was published in the Journal Europäischer Orchideen.
Before its formal description, the Cypriot plants had been assigned to different taxa or referred to by provisional names. They had been associated, among others, with Ophrys sphegodes, Ophrys sintenisii and Ophrys aesculapii, demonstrating the difficulty of interpreting this group taxonomically.
The authors of the original description considered that its particular combination of morphological, ecological and phenological characteristics justified the recognition of a new species, Ophrys alasiatica. The name was widely used for several years in books and checklists concerning the orchids of Cyprus.
The origin of the name
The name of the genus Ophrys comes from the Ancient Greek word “ὀφρύς”, meaning eyebrow. It is associated with the hairy and velvety appearance of the labellum of many members of the genus.
The epithet alasiatica is derived from Alashiya, an ancient name historically associated with Cyprus. It was chosen to emphasize the Cypriot origin of the plant described as a new species.
The epithet taurica refers to Taurica, a historical geographical name associated with Crimea. The earlier basionym Ophrys aranifera var. taurica was published by Aggeenko in the nineteenth century and has nomenclatural priority under the current broad taxonomic treatment.
Current taxonomic treatment
The taxonomy of the genus Ophrys is among the most controversial in European and Mediterranean orchids. Some authors recognize many narrowly defined species based on small morphological differences, geographical isolation and relationships with particular pollinators. Others adopt broader species concepts and include many local forms as subspecies or synonyms.
Plants of the World Online currently accept the name Ophrys sphegodes subsp. taurica and treat Ophrys alasiatica as one of its heterotypic synonyms. The later combination Ophrys sphegodes subsp. alasiatica is treated in the same way.
Flora of Cyprus – a dynamic checklist also follows the name Ophrys sphegodes subsp. taurica. It is therefore the most appropriate accepted name for the corrected title of the post.
The name Ophrys alasiatica remains important because it forms part of the history of research on the Cypriot plants and continues to be used by several orchid specialists. It should, however, be presented as a synonym rather than as the only indisputably accepted name.
Why it is no longer considered endemic to Cyprus
When Ophrys alasiatica was described in 2002, it was considered a species endemic to Cyprus. This description was subsequently adopted in books, websites, photographic collections and older posts.
In 2015, a scientific paper on the orchids of Lebanon reported Ophrys alasiatica as a new record for that country. The plant had been photographed at Chekka on 19 February 2011. The authors noted that only one individual had been found and left open the possibility that it represented a casual occurrence.
Even if the Lebanese record were treated with caution, the present inclusion of the Cypriot plant within Ophrys sphegodes subsp. taurica excludes its description as endemic to Cyprus. The accepted subspecies has a much wider natural distribution.
According to Plants of the World Online, Ophrys sphegodes subsp. taurica occurs from southeastern Europe and the Balkans to the eastern Mediterranean, Turkey, the Caucasus, Iran and Iraq. Its range also includes Cyprus, Crete, the East Aegean Islands, Lebanon, Syria and Palestine.
The phrase “Endemic to Cyprus” should therefore no longer appear in the title. The safe description is “Native to Cyprus” or simply “Cyprus”.
Morphology
Ophrys sphegodes subsp. taurica is a perennial, terrestrial and tuberous orchid. Its above-ground parts develop during the wet season, while they dry out in summer and the plant survives underground by means of its tubers.
The leaves form a basal rosette and are simple, entire, ovate to lanceolate, and green or slightly glaucous. Smaller leaves occur along the upright flowering stem.
The inflorescence is relatively lax and usually bears only a few flowers. The size of the plant and the number of flowers are influenced by its age, moisture, rainfall, soil and the conditions of the locality.
The distinctive flowers
The sepals are usually green or yellowish-green and spread around the labellum. The petals are considerably smaller, relatively short and often triangular. Their colour may be yellowish-green, brownish or slightly reddish.
The labellum is brown to very dark brown, velvety and usually ovate or nearly rounded. Its lateral protuberances may be prominent, while its margin is often paler, yellowish or light brown.
A smooth and glossy area known as the speculum occurs at the centre of the labellum. The basal field is generally paler than the remainder of the labellum.
The original description of Ophrys alasiatica emphasized its medium-sized flowers, pale basal field, greenish-yellow lateral protuberances and the often yellow or pale brown margin of the labellum.
Difficulties in identification
Identifying plants of the Ophrys sphegodes–mammosa group is difficult because many taxa display overlapping morphological characteristics. The size and shape of the labellum, its colour, speculum and lateral protuberances may vary even between plants in the same population.
Reliable identification should consider the entire plant, several mature flowers, the form of the petals and sepals, the basal field, the margin of the labellum, the speculum, flowering season and habitat.
A photograph taken from only one angle is not always sufficient. Front and side views of the flower, photographs of the inflorescence and basal rosette, and records of the population and surrounding habitat are particularly useful.
Sexual deception and pollination
Like other orchids of the genus Ophrys, it does not rely on the production of nectar. Its flowers attract male insects by imitating chemical, visual and tactile characteristics of females.
The labellum resembles an insect’s body, while the volatile substances produced by the flower may imitate sexual pheromones. The male attempts to mate with the flower in a behaviour known as pseudocopulation.
During contact, the pollinia become attached to the insect’s body. If the insect subsequently visits another flower, it may transfer pollen to the stigma and achieve pollination.
A particular pollinator species should not be attributed to the Cypriot plants without direct scientific evidence. Their taxonomic transfer from the narrowly defined Ophrys alasiatica to the broader Ophrys sphegodes subsp. taurica makes it especially important to establish precisely which population each pollinator observation concerns.
Habitat and flowering in Cyprus
In Cyprus, it occurs in open Mediterranean habitats, including phrygana, low scrubland, grassy clearings, uncultivated ground and woodland openings.
It prefers localities with sufficient light and low to moderate competition from surrounding vegetation. Its appearance and abundance may vary considerably between years according to rainfall and temperature.
The plants described in Cyprus as Ophrys alasiatica are characterized by relatively early flowering. They flower mainly from late winter through spring, with variations according to altitude and local conditions.
The photographs in this post were taken at Souni on 25 March 2021, during the expected flowering period of the Cypriot plants.
Tubers, seeds and fungi
Below the ground, the plant develops tubers in which nutrients are stored. A new tuber develops during the active season and supports the plant during the following year.
Following pollination, capsules are produced containing a very large number of microscopic seeds. The seeds are sufficiently light to be dispersed by wind but possess no adequate nutrient reserves.
To germinate, they must encounter compatible mycorrhizal fungi in the soil. The development of a new plant therefore depends on a complex combination of conditions rather than merely on the presence of seeds.
This dependence on fungi is one of the reasons why wild orchids should never be uprooted or transplanted.
Threats and protection
The principal threats include habitat destruction and alteration, building development, road construction, deep ploughing, herbicide use and inappropriate vegetation clearance.
Cutting flowering stems before the fruits mature prevents seed production and dispersal. Repeated cutting may gradually cause small populations to decline.
The collection and uprooting of wild orchids must be strictly avoided. The plants are closely associated with their soil, underground fungi and the particular conditions of their natural locality.
Care must also be taken during photography to avoid trampling small rosettes or non-flowering plants. Removing the surrounding vegetation to obtain a clearer photograph may also damage the microhabitat.
An important part of the history of Cyprus orchids
The name Ophrys alasiatica remains important in the botanical history of Cyprus because the plant was described as a new species from Cypriot material and received a name referring to ancient Alashiya.
Its subsequent inclusion in Ophrys sphegodes subsp. taurica does not diminish the importance of the Cypriot populations. It does, however, demonstrate how taxonomic interpretation may change when more populations are compared and different species concepts are applied.
Photographs
Souni, Cyprus, 25 March 2021 – George Konstantinou
Classification
Kingdom: Plantae
Phylum: Streptophyta
Class: Equisetopsida
Subclass: Magnoliidae
Order: Asparagales
Family: Orchidaceae
Subfamily: Orchidoideae
Tribe: Orchideae
Subtribe: Orchidinae
Genus: Ophrys L.
Species: Ophrys sphegodes Mill.
Subspecies: Ophrys sphegodes subsp. taurica (Aggeenko) Soó ex Niketić & Djordjević
Synonym: Ophrys alasiatica Kreutz, Segers & H.Walraven
Synonym: Ophrys sphegodes subsp. alasiatica (Kreutz, Segers & H.Walraven) H.Baumann & R.Lorenz
Status in Cyprus: Indigenous – Not endemic
Sources
- Flora of Cyprus – Ophrys sphegodes subsp. taurica
- Flora of Cyprus – Synonymy of Ophrys sphegodes
- Plants of the World Online – Ophrys sphegodes subsp. taurica
- Kreutz, Segers & Walraven (2002) – Original description of Ophrys alasiatica
- Véla & Viglione (2015) – Record of Ophrys alasiatica from Lebanon
- Original photographic post on Biodiversity of Cyprus
No comments:
Post a Comment