Translate

Wednesday, 14 June 2023

Small-leaved helleborine - Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw. - Μικρόφυλλη επιπακτίδα - Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

LIST OF CYPRUS ORCHIDS - ΛΙΣΤΑ ΟΡΧΙΔΕΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Red Data Book category:  

Critically endangered (CR)

Photos Troodos, Lagoudera 30/5/2020 by George Konstantinou


Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Μία εξαιρετικά απειλούμενη ορχιδέα της Κύπρου

Η Epipactis microphylla είναι μια λεπτή, διακριτική και συχνά δυσδιάκριτη δασική ορχιδέα. Σε αντίθεση με άλλα είδη που σχηματίζουν μεγάλα και έντονα χρωματισμένα άνθη, η μικρόφυλλη επιπακτίδα μπορεί εύκολα να περάσει απαρατήρητη ανάμεσα στα ξερά φύλλα και στη σκιά του δάσους.

Το είδος έχει ευρεία αλλά ασυνεχή παγκόσμια εξάπλωση από την Ευρώπη μέχρι το Ιράν και απαντά επίσης στη βόρεια Αλγερία. Στην Κύπρο, όμως, είναι εξαιρετικά σπάνιο και απειλούμενο.

Η Flora of Cyprus – a dynamic checklist το καταγράφει ως ιθαγενές, μη ενδημικό και κατατάσσει τον κυπριακό πληθυσμό στην κατηγορία Κρισίμως Κινδυνεύον – Critically Endangered (CR), σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου.

Η προέλευση του ονόματος

Η ετυμολογία του ονόματος Epipactis δεν είναι απολύτως βέβαιη. Πρόκειται για αρχαίο ελληνικό φυτικό όνομα που χρησιμοποίησε ο Θεόφραστος, χωρίς να είναι βέβαιο ότι αναφερόταν στο ίδιο φυτό που εννοούμε σήμερα. Το όνομα υιοθετήθηκε αργότερα για το σύγχρονο γένος των επιπακτίδων.

Το επίθετο microphylla προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «μικρός» και «φύλλον» και σημαίνει «μικρόφυλλη». Αναφέρεται στα σχετικά μικρά και στενά φύλλα της, τα οποία είναι λιγότερο ανεπτυγμένα από εκείνα πολλών άλλων ειδών του γένους Epipactis.

Η επιστημονική περιγραφή

Το φυτό περιγράφηκε αρχικά από τον Γερμανό βοτανικό Jakob Friedrich Ehrhart με το όνομα Serapias microphylla. Το όνομα αυτό αποτελεί το βασώνυμο, δηλαδή το αρχικό όνομα πάνω στο οποίο βασίστηκε ο σημερινός ταξινομικός συνδυασμός.

Το 1800 ο Σουηδός βοτανικός Olof Swartz μετέφερε το είδος στο γένος Epipactis και δημοσίευσε τον συνδυασμό Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw.

Τα ονόματα μέσα στην παρένθεση δείχνουν ότι ο Ehrhart περιέγραψε πρώτος το taxon με διαφορετικό όνομα, ενώ η συντομογραφία Sw. δηλώνει τον Swartz, ο οποίος το μετέφερε στο σημερινό γένος.

Το αποδεκτό taxon

Τα Plants of the World Online των Βασιλικών Βοτανικών Κήπων του Kew δέχονται την Epipactis microphylla ως αυτοτελές είδος. Η Flora of Cyprus ακολουθεί το ίδιο αποδεκτό όνομα.

Στη βιβλιογραφία εμφανίζονται αρκετά συνώνυμα, μεταξύ των οποίων τα Serapias microphylla, Epipactis helleborine var. microphylla, Epipactis latifolia var. microphylla, Helleborine microphylla και Amesia microphylla.

Τα ονόματα αυτά δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως διαφορετικά είδη της Κύπρου. Αποτελούν παλαιότερες ή εναλλακτικές ταξινομικές τοποθετήσεις του ίδιου φυτού.

Μορφολογία

Η Epipactis microphylla είναι πολυετής, χερσαία και ριζωματώδης ορχιδέα. Σε αντίθεση με πολλά είδη του γένους Orchis, δεν διαθέτει ζεύγος σαρκωδών κονδύλων αλλά υπόγειο ρίζωμα από το οποίο αναπτύσσονται οι ρίζες και οι νέοι βλαστοί.

Το φυτό συνήθως έχει ύψος περίπου 15–50 εκατοστά. Ο βλαστός είναι όρθιος, λεπτός, άτριχος χαμηλότερα και συχνά εμφανώς χνουδωτός ή γκριζωπός προς το ανώτερο τμήμα. Ο χρωματισμός του μπορεί να είναι πράσινος, γκριζοπράσινος ή ελαφρώς πορφυρός.

Τα φύλλα είναι λίγα, μικρά και τοποθετημένα κατά μήκος του βλαστού. Είναι ωοειδή έως στενά λογχοειδή, συχνά ελαφρώς διπλωμένα κατά μήκος της κεντρικής νεύρωσης. Τα ανώτερα φύλλα είναι μικρότερα και μπορεί να μοιάζουν περισσότερο με βράκτια.

Το μικρό μέγεθος των φύλλων σχετίζεται με την ιδιαίτερη οικολογία του είδους και με τη σημαντική εξάρτησή του από τους μυκορριζικούς μύκητες για την πρόσληψη θρεπτικών ουσιών και άνθρακα.

Τα μικρά και διακριτικά άνθη

Η ταξιανθία είναι σχετικά χαλαρή και συχνά μονόπλευρη. Φέρει λίγα έως αρκετά μικρά άνθη, τα οποία μπορεί να μην ανοίγουν πλήρως. Αυτό αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο το φυτό δύσκολα εντοπίζεται μέσα στη δασική βλάστηση.

Τα σέπαλα είναι πρασινωπά έως καστανοπράσινα και τα πέταλα μπορεί να έχουν ρόδινη ή πορφυρή απόχρωση. Το χείλος διαφέρει από τα υπόλοιπα τμήματα του άνθους και χωρίζεται σε δύο λειτουργικά μέρη, το υποχείλιο και το επιχείλιο.

Το υποχείλιο σχηματίζει μια βαθύτερη κοιλότητα, ενώ το επιχείλιο είναι περισσότερο εκτεθειμένο, συχνά καρδιόσχημο και φέρει χαρακτηριστικές ρυτιδώσεις ή μικρές διογκώσεις στη βάση του.

Τα άνθη αναφέρονται συχνά ως έντονα αρωματικά, με οσμή που έχει περιγραφεί ως παρόμοια με βανίλια. Η ένταση του αρώματος μπορεί να επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, την ώρα της ημέρας και το στάδιο ωρίμανσης του άνθους.

Μια ορχιδέα που εξαρτάται έντονα από τους μύκητες

Όλες οι ορχιδέες χρειάζονται μυκορριζικούς μύκητες για τη βλάστηση των σπόρων τους. Η Epipactis microphylla, όμως, φαίνεται να διατηρεί ιδιαίτερα ισχυρή σχέση με τους μύκητες και μετά τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής της.

Παρότι διαθέτει χλωροφύλλη και μπορεί να φωτοσυνθέτει, τα μικρά φύλλα και η συχνή παρουσία της σε έντονα σκιασμένα περιβάλλοντα περιορίζουν την ποσότητα ενέργειας που μπορεί να εξασφαλίσει αποκλειστικά από τη φωτοσύνθεση.

Το φυτό θεωρείται μερικώς μυκοετερότροφο: εκτός από τη δική του φωτοσυνθετική παραγωγή, λαμβάνει μέρος του άνθρακα και των θρεπτικών ουσιών μέσω της σχέσης του με υπόγειους μύκητες.

Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να παρουσιάζει σχετικά υψηλή εξειδίκευση ως προς τους μυκορριζικούς εταίρους της. Αυτό σημαίνει ότι η διατήρησή της εξαρτάται όχι μόνο από το ορατό δασικό περιβάλλον αλλά και από τη διατήρηση της αόρατης κοινότητας μυκήτων μέσα στο έδαφος.

Σπόροι και υπόγεια ανάπτυξη

Οι καρποί είναι επιμήκεις κάψες που περιέχουν τεράστιο αριθμό εξαιρετικά μικρών σπόρων. Οι σπόροι δεν διαθέτουν επαρκές απόθεμα θρεπτικών ουσιών και δεν μπορούν να αρχίσουν ανεξάρτητα την ανάπτυξή τους.

Μετά τη διασπορά τους με τον άνεμο, πρέπει να καταλήξουν σε κατάλληλο μικροπεριβάλλον και να συναντήσουν συμβατό μύκητα. Ο μύκητας εισέρχεται στον σπόρο και παρέχει τις απαραίτητες ουσίες για τον σχηματισμό του πρωτοκορμού, του πρώτου σταδίου ανάπτυξης μιας ορχιδέας.

Το νεαρό φυτό μπορεί να παραμείνει κάτω από το έδαφος για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν εμφανίσει τον πρώτο υπέργειο βλαστό. Ακόμη και ώριμα φυτά μπορεί να μην εμφανίζονται κάθε χρόνο πάνω από το έδαφος.

Επομένως, η απουσία ορατών βλαστών για μία περίοδο δεν αποδεικνύει ότι ένας πληθυσμός έχει εξαφανιστεί. Απαιτείται επαναλαμβανόμενη παρακολούθηση κατά την κατάλληλη εποχή.

Επικονίαση και αυτογονιμοποίηση

Τα αρωματικά άνθη μπορούν να προσελκύσουν μικρά έντομα, τα οποία έρχονται σε επαφή με τα αναπαραγωγικά τμήματα του άνθους. Η μορφολογία των επιπακτίδων επιτρέπει τη μεταφορά των γυρεομαγμάτων από το ένα άνθος στο άλλο.

Σε ορισμένα είδη και πληθυσμούς του γένους Epipactis μπορεί να πραγματοποιείται επίσης αυτογονιμοποίηση. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε σκιερούς δασικούς βιότοπους όπου οι επισκέψεις των εντόμων μπορεί να είναι περιορισμένες ή ακανόνιστες.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να αποδοθεί συγκεκριμένος επικονιαστής ή συγκεκριμένο ποσοστό αυτογονιμοποίησης στους κυπριακούς πληθυσμούς της Epipactis microphylla χωρίς άμεση επιστημονική μελέτη.

Βιότοπος

Η μικρόφυλλη επιπακτίδα είναι κυρίως δασικό είδος. Στην ευρύτερη εξάπλωσή της απαντά σε σκιερά φυλλοβόλα δάση, δρυοδάση, δάση οξιάς και, λιγότερο συχνά, σε δάση κωνοφόρων. Συνδέεται συνήθως με ουδέτερα έως ασβεστούχα εδάφη και με παχύ στρώμα φυλλοστρωμνής.

Χρειάζεται σκιά και σχετικά σταθερό, υγρό μικροκλίμα κατά την περίοδο της ανάπτυξης. Δεν είναι φυτό ανοικτών, εκτεθειμένων και πολύ ξηρών θέσεων.

Στην Κύπρο είναι γνωστό από ορεινό δασικό περιβάλλον στην περιοχή των Λαγουδερών και του Τροόδους. Η παρουσία του σε τόσο περιορισμένο και εξειδικευμένο βιότοπο αυξάνει σημαντικά την ευπάθειά του.

Ανθοφορία στην Κύπρο

Σύμφωνα με τη Flora of Cyprus, η Epipactis microphylla ανθίζει στην Κύπρο από τον Μάιο μέχρι τον Ιούλιο. Η ακριβής περίοδος εξαρτάται από το υψόμετρο, τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις και τη σκίαση της θέσης.

Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στα Λαγουδερά του Τροόδους στις 30 Μαΐου 2020, μέσα στην καταγεγραμμένη κυπριακή περίοδο ανθοφορίας.

Παγκόσμια εξάπλωση

Σύμφωνα με τα Plants of the World Online, το είδος είναι ιθαγενές σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, στα Βαλκάνια, στην Κύπρο, στην Κρήτη, στην Τουρκία, στον Καύκασο και μέχρι το Ιράν. Έχει επίσης καταγραφεί στη βόρεια Αλγερία.

Η εξάπλωσή του είναι μεγάλη γεωγραφικά αλλά ασυνεχής. Σε πολλές χώρες εμφανίζεται σε μικρούς, διάσπαρτους και δυσδιάκριτους πληθυσμούς που εξαρτώνται από καλά διατηρημένα δασικά οικοσυστήματα.

Η μεγάλη συνολική εξάπλωση δεν μειώνει τη σοβαρότητα της κατάστασής του στην Κύπρο. Η αξιολόγηση κινδύνου ενός εθνικού πληθυσμού βασίζεται στην έκταση, στον αριθμό των θέσεων, στο μέγεθος του πληθυσμού και στις τοπικές απειλές.

Κρισίμως Κινδυνεύον στην Κύπρο

Το Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου κατατάσσει την Epipactis microphylla στην κατηγορία Κρισίμως Κινδυνεύον – Critically Endangered (CR).

Η Flora of Cyprus παραθέτει τα κριτήρια B1ab(i–v)+2ab(i–v) και C2a. Τα κριτήρια αυτά συνδέονται με την εξαιρετικά περιορισμένη έκταση εξάπλωσης και περιοχή κατοίκησης, τη μικρή και κατακερματισμένη παρουσία, την παρατηρούμενη ή προβλεπόμενη υποβάθμιση και το πολύ μικρό μέγεθος του πληθυσμού.

Η κατηγορία CR αφορά την κατάσταση του φυτού στην Κύπρο. Δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι το είδος αντιμετωπίζει τον ίδιο βαθμό κινδύνου σε ολόκληρη την παγκόσμια εξάπλωσή του.

Απειλές στην Κύπρο

Ένας πληθυσμός που περιορίζεται σε ελάχιστες θέσεις μπορεί να επηρεαστεί ακόμη και από μικρές μεταβολές του περιβάλλοντος. Οι πιθανές απειλές περιλαμβάνουν:

  • δασικές εργασίες και διατάραξη του εδάφους,
  • διάνοιξη ή διεύρυνση δρόμων και μονοπατιών,
  • αφαίρεση της φυλλοστρωμνής,
  • κοπή δέντρων και μεταβολή της σκίασης,
  • δασικές πυρκαγιές μεγάλης έντασης,
  • παρατεταμένη ξηρασία και άνοδο της θερμοκρασίας,
  • καταπάτηση από επισκέπτες ή φωτογράφους,
  • συλλογή ή εκρίζωση φυτών,
  • διαταραχή των μυκορριζικών μυκήτων του εδάφους.

Δεν πρέπει να αποδοθεί η μείωση του κυπριακού πληθυσμού σε μία συγκεκριμένη αιτία χωρίς άμεση τεκμηρίωση. Η εξάρτησή του από το δασικό μικροκλίμα και τους υπόγειους μύκητες σημαίνει ότι ακόμη και αλλαγές που δεν καταστρέφουν άμεσα το φυτό μπορεί να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την επιβίωσή του.

Μέτρα προστασίας

Η γνωστή θέση πρέπει να παρακολουθείται συστηματικά κατά την περίοδο εμφάνισης και ανθοφορίας. Η καταγραφή πρέπει να περιλαμβάνει τόσο τους ανθοφόρους όσο και τους μη ανθοφόρους βλαστούς, όταν αυτοί μπορούν να εντοπιστούν.

Πρέπει να αποφεύγονται εργασίες που μεταβάλλουν το έδαφος, τη φυλλοστρωμνή, τη σκίαση και την υγρασία της μικροθέσης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατήρηση των ώριμων δέντρων και της φυσικής οργανικής ύλης του εδάφους.

Η ακριβής θέση ενός τόσο απειλούμενου πληθυσμού δεν πρέπει να δημοσιοποιείται ευρέως. Η φωτογράφιση πρέπει να γίνεται από ασφαλή απόσταση, χωρίς καταπάτηση, μετακίνηση της φυλλοστρωμνής ή άγγιγμα των φυτών.

Η προστασία της Epipactis microphylla δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στο ορατό φυτό. Πρέπει να προστατεύεται ολόκληρο το δασικό μικροπεριβάλλον και η υπόγεια κοινότητα μυκήτων από την οποία εξαρτάται.

Ένας αθέατος θησαυρός των κυπριακών δασών

Η Epipactis microphylla δεν εντυπωσιάζει με μεγάλα ή ζωηρόχρωμα άνθη. Η σημασία της βρίσκεται στη σπανιότητα, στην εξειδικευμένη οικολογία και στη σύνθετη σχέση της με το δασικό περιβάλλον και τους υπόγειους μύκητες.

Η εξαιρετικά περιορισμένη παρουσία της στην Κύπρο και η κατάταξή της ως Κρισίμως Κινδυνεύουσας καθιστούν την προστασία της άμεση προτεραιότητα. Η απώλεια ακόμη και μίας μικροθέσης θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες για την επιβίωση του είδους στο νησί.

Φωτογραφίες

Λαγουδερά, Τρόοδος, Κύπρος, 30 Μαΐου 2020 – Γιώργος Κωνσταντίνου

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Plantae
Συνομοταξία: Streptophyta
Ομοταξία: Equisetopsida
Υφομοταξία: Magnoliidae
Τάξη: Asparagales
Οικογένεια: Orchidaceae
Υποοικογένεια: Epidendroideae
Φυλή: Neottieae
Γένος: Epipactis Zinn
Είδος: Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw.
Βασώνυμο: Serapias microphylla Ehrh.
Κατάσταση στην Κύπρο: Ιθαγενές – Μη ενδημικό
Κατηγορία Κόκκινου Βιβλίου της Κύπρου: Κρισίμως Κινδυνεύον (CR)
Περίοδος ανθοφορίας στην Κύπρο: Μάιος–Ιούλιος
Αγγλική κοινή ονομασία: Small-leaved helleborine
Ελληνική απόδοση: Μικρόφυλλη επιπακτίδα

Πηγές











Small-leaved helleborine – Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw. – Cyprus

Text: George Konstantinou

An exceptionally threatened orchid of Cyprus

Epipactis microphylla is a slender, inconspicuous and often difficult-to-detect woodland orchid. Unlike species producing large and brightly coloured flowers, the small-leaved helleborine can easily remain unnoticed among fallen leaves and in the shade of woodland.

The species has a broad but discontinuous global distribution from Europe to Iran and also occurs in northern Algeria. In Cyprus, however, it is exceptionally rare and threatened.

Flora of Cyprus – a dynamic checklist records it as indigenous and not endemic and classifies the Cypriot population as Critically Endangered (CR), following the Red Data Book of the Flora of Cyprus.

The origin of the name

The etymology of Epipactis is not entirely certain. It is an Ancient Greek plant name used by Theophrastus, although it is uncertain whether he was referring to the plant understood by that name today. It was later adopted for the modern helleborine genus.

The epithet microphylla is derived from the Greek words meaning “small” and “leaf” and means “small-leaved”. It refers to the relatively small and narrow leaves, which are less developed than those of many other Epipactis species.

Scientific description

The plant was originally described by the German botanist Jakob Friedrich Ehrhart under the name Serapias microphylla. This is the basionym, the original name upon which the current taxonomic combination is based.

In 1800, the Swedish botanist Olof Swartz transferred it to the genus Epipactis and published the combination Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw.

The name inside parentheses indicates that Ehrhart originally described the taxon under a different genus, while the abbreviation Sw. refers to Swartz, who transferred it to its current genus.

The accepted taxon

Plants of the World Online of the Royal Botanic Gardens, Kew, accept Epipactis microphylla as a distinct species. Flora of Cyprus follows the same accepted name.

Several synonyms occur in the literature, including Serapias microphylla, Epipactis helleborine var. microphylla, Epipactis latifolia var. microphylla, Helleborine microphylla and Amesia microphylla.

These names should not be presented as different species occurring in Cyprus. They represent earlier or alternative taxonomic placements of the same plant.

Morphology

Epipactis microphylla is a perennial, terrestrial and rhizomatous orchid. Unlike many members of the genus Orchis, it does not possess a pair of fleshy tubers but an underground rhizome from which roots and new shoots develop.

The plant is generally about 15–50 centimetres tall. The stem is upright and slender, hairless below and often conspicuously downy or greyish towards its upper section. It may be green, greyish-green or slightly purple.

The leaves are few, small and arranged along the stem. They are ovate to narrowly lanceolate and often slightly folded along the central vein. The upper leaves are smaller and may resemble bracts.

The small size of the leaves is associated with the species’ distinctive ecology and its substantial dependence on mycorrhizal fungi for nutrients and carbon.

The small and inconspicuous flowers

The inflorescence is relatively lax and often one-sided. It bears a few to several small flowers that may not open fully. This is another reason why the plant is difficult to locate among woodland vegetation.

The sepals are greenish to brownish-green, while the petals may have a pink or purple colour. The labellum differs from the other parts and is divided into two functional sections, the hypochile and epichile.

The hypochile forms a deeper cavity, while the epichile is more exposed, often heart-shaped and bears characteristic folds or small swellings at its base.

The flowers are frequently described as strongly fragrant, with an odour resembling vanilla. The intensity may be influenced by temperature, time of day and the flower’s stage of maturity.

An orchid strongly dependent on fungi

All orchids require mycorrhizal fungi for seed germination. Epipactis microphylla, however, appears to maintain a particularly strong association with fungi beyond its earliest stages of development.

Although it contains chlorophyll and can photosynthesize, its small leaves and frequent occurrence in deeply shaded environments restrict the energy it can obtain solely from photosynthesis.

The plant is considered partially mycoheterotrophic: in addition to producing energy through photosynthesis, it obtains part of its carbon and nutrients through its association with underground fungi.

Studies indicate that it may display a relatively high degree of specificity towards its mycorrhizal partners. Its conservation therefore depends not only on the visible woodland habitat but also on the invisible fungal community within the soil.

Seeds and underground development

The fruits are elongated capsules containing enormous numbers of extremely small seeds. The seeds possess no adequate nutrient reserves and cannot begin their development independently.

After wind dispersal, they must reach a suitable microhabitat and encounter a compatible fungus. The fungus enters the seed and provides the substances required to form the protocorm, the first developmental stage of an orchid.

The young plant may remain below the ground for a long time before producing its first above-ground shoot. Even mature plants may fail to emerge above the ground every year.

The absence of visible shoots during one season therefore does not prove that a population has disappeared. Repeated monitoring during the appropriate season is required.

Pollination and self-pollination

The fragrant flowers can attract small insects that contact the reproductive structures. The floral morphology of helleborines permits the transfer of pollinia between flowers.

Self-pollination may also occur in some species and populations of Epipactis. This ability can be useful in shaded woodland habitats where insect visits may be limited or irregular.

No particular pollinator or rate of self-pollination should be attributed to the Cypriot populations of Epipactis microphylla without direct scientific study.

Habitat

The small-leaved helleborine is primarily a woodland species. Across its wider range, it occurs in shaded deciduous woodland, oak and beech forests and, less frequently, coniferous forests. It is generally associated with neutral to calcareous soils and a deep layer of leaf litter.

It requires shade and a relatively stable, moist microclimate during its growing season. It is not a plant of open, exposed and extremely dry habitats.

In Cyprus, it is known from montane woodland in the Lagoudera and Troodos area. Its presence in such a restricted and specialized habitat greatly increases its vulnerability.

Flowering in Cyprus

According to Flora of Cyprus, Epipactis microphylla flowers in Cyprus from May to July. The precise period depends on altitude, temperature, rainfall and the degree of shade.

The photographs in this post were taken at Lagoudera in the Troodos Mountains on 30 May 2020, within the recorded Cypriot flowering period.

Global distribution

According to Plants of the World Online, the species is native across much of Europe, the Balkans, Cyprus, Crete, Turkey and the Caucasus, extending eastwards to Iran. It has also been recorded in northern Algeria.

Its geographical range is broad but discontinuous. In many countries, it occurs in small, scattered and inconspicuous populations dependent on well-preserved woodland ecosystems.

Its wide overall distribution does not lessen the seriousness of its situation in Cyprus. National threat assessments are based on range, number of localities, population size and local threats.

Critically Endangered in Cyprus

The Red Data Book of the Flora of Cyprus classifies Epipactis microphylla as Critically Endangered (CR).

Flora of Cyprus cites the criteria B1ab(i–v)+2ab(i–v) and C2a. These relate to an exceptionally restricted extent of occurrence and area of occupancy, limited and fragmented presence, observed or projected decline, and very small population size.

The CR category refers to its status in Cyprus. It does not necessarily mean that the species faces the same level of threat throughout its entire global distribution.

Threats in Cyprus

A population restricted to very few localities may be affected by even small environmental changes. Potential threats include:

  • forestry operations and soil disturbance,
  • construction or widening of roads and paths,
  • removal of leaf litter,
  • tree cutting and alteration of shade,
  • high-intensity forest fires,
  • prolonged drought and rising temperatures,
  • trampling by visitors or photographers,
  • collection or uprooting,
  • disturbance of soil mycorrhizal fungi.

Its decline should not be attributed to one particular cause without direct evidence. Its dependence on woodland microclimate and underground fungi means that even changes not directly destroying the plant may affect its long-term survival.

Conservation measures

The known locality should be monitored systematically during the emergence and flowering period. Recording should include flowering and non-flowering shoots whenever they can be detected.

Operations altering the soil, leaf litter, shade and moisture of the microhabitat should be avoided. The conservation of mature trees and the soil’s natural organic matter is particularly important.

The precise locality of such a threatened population should not be widely publicized. Photography should be undertaken from a safe distance without trampling, disturbing the leaf litter or touching the plants.

Conserving Epipactis microphylla cannot be limited to the visible plant. The entire woodland microhabitat and the underground fungal community upon which it depends must be protected.

A hidden treasure of Cyprus’s forests

Epipactis microphylla does not impress through large or brightly coloured flowers. Its importance lies in its rarity, specialized ecology and complex relationship with the woodland environment and underground fungi.

Its exceptionally restricted presence in Cyprus and classification as Critically Endangered make its conservation an immediate priority. The loss of even one micro-locality could have severe consequences for the species’ survival on the island.

Photographs

Lagoudera, Troodos Mountains, Cyprus, 30 May 2020 – George Konstantinou

Classification

Kingdom: Plantae
Phylum: Streptophyta
Class: Equisetopsida
Subclass: Magnoliidae
Order: Asparagales
Family: Orchidaceae
Subfamily: Epidendroideae
Tribe: Neottieae
Genus: Epipactis Zinn
Species: Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw.
Basionym: Serapias microphylla Ehrh.
Status in Cyprus: Indigenous – Not endemic
Cyprus Red Data Book category: Critically Endangered (CR)
Flowering period in Cyprus: May–July
English common name: Small-leaved helleborine

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες , ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)