Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou: Scaly cricket, Mediterranean Beach-cricket - Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853)

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

Λίστα με τα Ορθόπτερα της Κύπρου - ;LIst of Orthoptera of Cyprus

Photos Zygi 8/2/2018 by Mike Hadjiconstantis

Below in English

Pseudomogoplistes squamiger – Ο φολιδωτός παράκτιος γρύλος της Κύπρου

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Μιχάλης Χατζηκωνσταντής

Ένας εξειδικευμένος γρύλος των ακτών

Ο Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853) είναι ένας μικρός, άπτερος γρύλος της οικογένειας Mogoplistidae, ο οποίος ζει κυρίως σε πετρώδεις και χαλικώδεις ακτές της Μεσογείου.

Οι τεκμηριωμένες αγγλικές κοινές ονομασίες του είναι Scaly Cricket και Mediterranean Beach-cricket. Η ονομασία «φολιδωτός γρύλος» αναφέρεται στα μικροσκοπικά λέπια που καλύπτουν μεγάλο μέρος του σώματός του, ενώ η ονομασία «μεσογειακός παράκτιος γρύλος» περιγράφει τον ιδιαίτερο βιότοπό του.

Στην Κύπρο καταγράφηκε για πρώτη φορά στις 8 Φεβρουαρίου 2018, όταν ο Μιχάλης Χατζηκωνσταντής εντόπισε άτομα σε πετρώδη παραλία στο Ζύγι της επαρχίας Λάρνακας.

Η πρώτη τεκμηριωμένη καταγραφή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το είδος έφθασε πρόσφατα στην Κύπρο. Λόγω του μικρού μεγέθους, της νυχτερινής δραστηριότητας και του κρυπτικού τρόπου ζωής του, είναι πιθανό να παρέμενε απαρατήρητο.

Η οικογένεια Mogoplistidae

Η οικογένεια Mogoplistidae περιλαμβάνει μικρούς γρύλους που χαρακτηρίζονται κυρίως από την παρουσία λεπιών πάνω στον θώρακα, στην κοιλιά και σε άλλα μέρη του σώματος.

Τα λέπια μοιάζουν επιφανειακά με εκείνα των πεταλούδων και των νυχτοπεταλούδων, αν και οι δύο ομάδες δεν είναι στενά συγγενικές. Αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μορφολογικά γνωρίσματα που διαχωρίζουν τους Mogoplistidae από άλλες οικογένειες γρύλων.

Πολλά μέλη της οικογένειας ζουν μέσα σε φυλλόστρωμα, κάτω από φλοιούς, ανάμεσα σε πέτρες ή σε άλλους κρυμμένους και σχετικά υγρούς μικροβιοτόπους.

Τα είδη του γένους Pseudomogoplistes παρουσιάζουν ακόμη μεγαλύτερη εξειδίκευση, καθώς αρκετά συνδέονται στενά με ακτές από βότσαλα, χαλίκια και κροκάλες.

Ταξινομική ιστορία

Ο Γερμανός εντομολόγος Leopold Heinrich Fischer περιέγραψε το είδος το 1853 με την ονομασία Gryllus squamiger.

Το επίθετο squamiger προέρχεται από λατινικές λέξεις που σημαίνουν περίπου «αυτός που φέρει λέπια» και αναφέρεται άμεσα στη χαρακτηριστική κάλυψη του σώματος.

Το είδος μεταφέρθηκε αργότερα σε διαφορετικά γένη και εμφανίζεται στην παλαιότερη βιβλιογραφία με ονόματα όπως:

Mogoplistes squamiger,
Mogoplistus squamiger,
Mogisoplistus squamiger.

Το όνομα Mogoplistes talitrus Costa, 1855 έχει επίσης τοποθετηθεί στη συνωνυμία του.

Το γένος Pseudomogoplistes καθιερώθηκε από τον Andrey V. Gorochov το 1984 και η P. squamiger αποτελεί το τυπικό του είδος.

Επειδή ο Fischer είχε περιγράψει το είδος αρχικά σε διαφορετικό γένος, το όνομά του και το έτος περικλείονται σε παρενθέσεις:

Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853).

Μορφολογία

Ο φολιδωτός γρύλος είναι μικρόσωμος, πεπλατυσμένος και προσαρμοσμένος να κινείται μέσα στα στενά κενά ανάμεσα σε πέτρες και χαλίκια.

Το σώμα είναι συνήθως καστανό, γκριζοκάστανο ή σχεδόν μαύρο, με ανομοιόμορφες ανοιχτόχρωμες περιοχές. Ο χρωματισμός του μοιάζει με το μωσαϊκό από πέτρες, οργανικά υπολείμματα και σκιές της παραλίας.

Η κεφαλή είναι σχετικά μεγάλη και φέρει ισχυρές γνάθους. Οι κεραίες είναι πολύ μακριές, λεπτές και αποτελούνται από πολυάριθμα άρθρα.

Τα πόδια είναι κατάλληλα για γρήγορο περπάτημα και άλματα. Τα οπίσθια πόδια είναι περισσότερο ανεπτυγμένα, όπως συμβαίνει γενικά στους γρύλους.

Η πεπλατυσμένη μορφή επιτρέπει στο έντομο να καταφεύγει κάτω από πέτρες και μέσα σε κενά που προσφέρουν προστασία από τον ήλιο, τον άνεμο και τους θηρευτές.

Τα χαρακτηριστικά λέπια

Το σώμα των Mogoplistidae καλύπτεται από πολυάριθμα μικροσκοπικά λέπια. Είναι πεπλατυσμένες επιδερμικές δομές που συνδέονται με τον εξωσκελετό.

Τα λέπια μπορεί να συμβάλλουν:

στη δημιουργία του κρυπτικού χρωματισμού,
στη διάσπαση της επιφάνειας και του περιγράμματος του σώματος,
στην προστασία από την τριβή,
στη διαχείριση της υγρασίας κοντά στην επιφάνεια του σώματος.

Η ακριβής λειτουργία τους δεν έχει διερευνηθεί πλήρως σε κάθε είδος. Είναι όμως το κυριότερο αναγνωριστικό χαρακτηριστικό που εξηγεί την κοινή ονομασία Scaly Cricket.

Τα λέπια μπορούν να αποκολληθούν από την επαφή και τη φθορά. Για αυτό τα παλαιότερα ή ταλαιπωρημένα άτομα μπορεί να φαίνονται λιγότερο έντονα φολιδωτά.

Ένα άπτερο έντομο

Η Pseudomogoplistes squamiger είναι άπτερη. Δεν διαθέτει λειτουργικές πτέρυγες και δεν μπορεί να πετάξει.

Η απώλεια των πτερύγων είναι συμβατή με έναν τρόπο ζωής που βασίζεται στο γρήγορο περπάτημα και στην απόκρυψη ανάμεσα σε πέτρες.

Οι πτέρυγες θα μπορούσαν να δυσκολεύουν την κίνηση μέσα στα στενά κενά, να υφίστανται ζημιές από την τριβή ή να αυξάνουν την πιθανότητα να παρασυρθεί το έντομο από ισχυρούς παράκτιους ανέμους.

Η απουσία πτήσης περιορίζει όμως τη δυνατότητα μετακίνησης μεταξύ απομονωμένων παραλιών. Οι πληθυσμοί μπορούν επομένως να εξαρτώνται έντονα από τη συνέχεια των κατάλληλων παράκτιων ενδιαιτημάτων.

Μέγεθος και φύλα

Τα είδη του γένους είναι πολύ μικρά. Σε συγγενικούς παράκτιους φολιδωτούς γρύλους, τα αρσενικά έχουν μήκος περίπου 8–11 χιλιοστά και τα θηλυκά περίπου 10–13 χιλιοστά.

Οι μετρήσεις αυτές παρέχουν μια γενική εικόνα του μεγέθους, αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς επιφύλαξη σε κάθε πληθυσμό της P. squamiger.

Το θηλυκό διακρίνεται από τον μακρύ, λεπτό ωοθέτη στο άκρο της κοιλιάς. Ο ωοθέτης χρησιμοποιείται για την τοποθέτηση των αυγών και δεν αποτελεί κεντρί.

Το αρσενικό δεν διαθέτει αντίστοιχο ωοθέτη. Επειδή το είδος είναι άπτερο, δεν έχει το συνηθισμένο πτερυγικό όργανο παραγωγής ήχου των περισσότερων γρύλων.

Αισθήσεις και προσανατολισμός

Οι πολύ μακριές κεραίες είναι σημαντικές για ένα μικρό νυκτόβιο έντομο που κινείται σε σκοτεινά κενά.

Με αυτές μπορεί να αντιλαμβάνεται:

την απόσταση από πέτρες και άλλα εμπόδια,
κινήσεις πιθανών θηρευτών,
την παρουσία άλλων ατόμων,
οσμές τροφής,
μεταβολές της επιφάνειας μπροστά του.

Εξειδικευμένες αισθητήριες τρίχες στα πόδια και στο σώμα ανιχνεύουν δονήσεις, ρεύματα αέρα και μηχανικές επαφές.

Η όραση συμπληρώνει αυτές τις πληροφορίες, αλλά η αφή και η χημική αντίληψη είναι ιδιαίτερα σημαντικές κάτω από πέτρες και μέσα στο χαλικώδες υπόστρωμα.

Ο βιότοπος της παραλίας

Η Pseudomogoplistes squamiger συνδέεται στενά με τη χερσαία παράκτια ζώνη και ιδιαίτερα με παραλίες που διαθέτουν:

μεγάλα χαλίκια,
βότσαλα και κροκάλες,
πέτρες με βαθιά κενά μεταξύ τους,
συσσωρευμένα φύκια και άλλα οργανικά υλικά,
θαλασσόξυλα,
περιοχές πάνω από τη συνηθισμένη γραμμή του κύματος.

Δεν είναι θαλάσσιο έντομο και δεν ζει μόνιμα μέσα στο νερό. Παραμένει στη χερσαία πλευρά της ακτής, πολύ κοντά όμως στη θάλασσα και στην ανώτερη γραμμή απόθεσης υλικών.

Τα βαθύτερα κενά μεταξύ των λίθων προσφέρουν σταθερότερο μικροκλίμα. Παραμένουν πιο δροσερά και υγρά κατά τη διάρκεια της ημέρας και προστατεύουν από τον δυνατό άνεμο και την άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

Ένα ακραίο περιβάλλον

Οι χαλικώδεις ακτές είναι ιδιαίτερα δυναμικοί βιότοποι. Τα έντομα που ζουν εκεί πρέπει να αντέχουν:

υψηλές θερμοκρασίες την ημέρα,
γρήγορη απώλεια υγρασίας,
αλατονέφωση,
δυνατούς ανέμους,
μετακίνηση του υποστρώματος,
περιστασιακή κατάκλυση,
χειμερινές καταιγίδες και κύματα.

Η συμπεριφορά του γρύλου μειώνει την έκθεση σε αυτές τις συνθήκες. Κατά τη διάρκεια της ημέρας καταφεύγει βαθύτερα ανάμεσα στις πέτρες, ενώ μπορεί να βγαίνει στην επιφάνεια όταν η θερμοκρασία μειώνεται και η υγρασία αυξάνεται.

Η απλή όψη μιας γυμνής παραλίας από χαλίκια κρύβει επομένως ένα περίπλοκο χερσαίο οικοσύστημα.

Η γραμμή των εκβρασμένων υλικών

Κύματα και ρεύματα αποθέτουν στην ακτή φύκια, θαλάσσια φυτά, μικρά κομμάτια ξύλου και άλλα οργανικά υλικά. Η ζώνη αυτή ονομάζεται συχνά γραμμή εκβρασμού ή strandline.

Τα οργανικά υλικά συγκρατούν υγρασία και αποσυντίθενται με τη δράση μυκήτων, βακτηρίων και μικρών ασπόνδυλων.

Η γραμμή εκβρασμού προσφέρει:

τροφή,
σκιά,
υγρασία,
καταφύγια,
πιθανά υποστρώματα ωοτοκίας.

Η απομάκρυνση όλων των φυσικών εκβρασμένων υλικών για αισθητικούς λόγους μπορεί να μετατρέψει μια ζωντανή παραλία σε βιολογικά φτωχότερο περιβάλλον.

Διατροφή

Η ειδική διατροφή της P. squamiger δεν είναι πλήρως γνωστή. Οι παράκτιοι φολιδωτοί γρύλοι θεωρούνται παμφάγοι συλλέκτες και νεκροφάγοι.

Πιθανές τροφές περιλαμβάνουν:

αποσυντιθέμενη φυτική ύλη,
μικρά κομμάτια φυκιών και θαλάσσιων φυτών,
μύκητες και μικροοργανισμούς πάνω στα οργανικά υπολείμματα,
νεκρά μικρά ζώα,
αυγά ή πολύ μικρά ασπόνδυλα,
άλλες διαθέσιμες οργανικές ουσίες.

Ο ρόλος τους είναι πιθανό να συνδέεται με τη διάσπαση και ανακύκλωση της οργανικής ύλης που μεταφέρεται από τη θάλασσα στην ξηρά.

Δεν αποτελεί γεωργικό παράσιτο και δεν είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο.

Νυχτερινή και κρυπτική συμπεριφορά

Το είδος περνά μεγάλο μέρος του χρόνου κάτω από πέτρες ή βαθύτερα μέσα στα χαλίκια. Μπορεί να δραστηριοποιείται περισσότερο τη νύχτα ή κατά τις δροσερές και υγρές ώρες.

Κατά την αναζήτηση τροφής περπατά γρήγορα πάνω και ανάμεσα στις πέτρες. Όταν ενοχληθεί, μπορεί να:

τρέξει μέσα σε ένα κενό,
κρυφτεί κάτω από την πλησιέστερη πέτρα,
πραγματοποιήσει μικρό άλμα,
παραμείνει ακίνητο και να βασιστεί στον χρωματισμό του.

Η συμπεριφορά αυτή εξηγεί γιατί ακόμη και ένας σταθερός πληθυσμός μπορεί να παραμένει αόρατος σε έναν περιστασιακό επισκέπτη.

Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής

Η Pseudomogoplistes squamiger παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση:

αυγό,
νύμφη,
ενήλικο.

Οι νύμφες μοιάζουν με μικρότερα ενήλικα και περνούν από διαδοχικές εκδύσεις. Επειδή το είδος είναι άπτερο, η διάκριση των μεγαλύτερων νυμφών από τα ενήλικα μπορεί να απαιτεί εξέταση της ανάπτυξης των γεννητικών δομών.

Η λεπτομερής διάρκεια του κύκλου ζωής του μεσογειακού είδους δεν είναι επαρκώς μελετημένη σε ολόκληρη την εξάπλωσή του.

Το συγγενικό ατλαντικό είδος Pseudomogoplistes vicentae μπορεί να χρειάζεται περίπου δύο χρόνια από το αυγό μέχρι την ενηλικίωση, με διαχείμαση τόσο στο στάδιο του αυγού όσο και ως νύμφη. Αυτά τα δεδομένα δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτομάτως στην P. squamiger, ιδιαίτερα στις θερμότερες μεσογειακές ακτές.

Η κυπριακή παρουσία ενηλίκων ή ανεπτυγμένων νυμφών τον Φεβρουάριο δείχνει ότι τουλάχιστον ορισμένα στάδια παραμένουν ενεργά ή μπορούν να εντοπιστούν κατά τον χειμώνα.

Ωοτοκία

Το θηλυκό χρησιμοποιεί τον ωοθέτη για να τοποθετήσει τα αυγά σε προστατευμένα υποστρώματα.

Στους παράκτιους φολιδωτούς γρύλους πιθανά υποστρώματα είναι:

υγρή άμμος μέσα στα κενά,
αποσυντιθέμενα θαλασσόξυλα,
ινώδη φυτικά υπολείμματα,
μαλακό οργανικό υλικό κάτω από τις πέτρες.

Για το συγγενικό P. vicentae έχει καταγραφεί προτίμηση για ωοτοκία σε θαλασσόξυλα. Δεν είναι όμως ασφαλές να θεωρηθεί ότι η P. squamiger έχει ακριβώς τις ίδιες απαιτήσεις χωρίς ειδική μελέτη.

Γεωγραφική εξάπλωση

Η Pseudomogoplistes squamiger έχει κυρίως μεσογειακή εξάπλωση. Έχει καταγραφεί σε παράκτιες περιοχές της:

Ιβηρικής Χερσονήσου,
νότιας Γαλλίας,
Ιταλίας,
Βαλκανικής,
Ελλάδας,
μεγάλων και μικρών μεσογειακών νησιών,
Κύπρου,
βόρειας Αφρικής.

Οι αναφορές από τη Βρετανία που αποδίδονταν παλαιότερα στην P. squamiger αφορούν σήμερα κυρίως το διακριτό είδος Pseudomogoplistes vicentae Gorochov, 1996.

Η ταξινομική αυτή διόρθωση είναι σημαντική, επειδή παλαιότερες πηγές μπορεί να δημιουργούν την εντύπωση ότι η P. squamiger εξαπλώνεται φυσικά μέχρι τις βρετανικές ακτές.

Η πρώτη καταγραφή στην Κύπρο

Το είδος εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο στις 8 Φεβρουαρίου 2018 από τον Μιχάλη Χατζηκωνσταντή.

Η θέση βρισκόταν σε παραλία στο Ζύγι της επαρχίας Λάρνακας, με μεγάλα χαλίκια και πέτρες. Ορισμένα άτομα βρέθηκαν κάτω από πέτρες, ενώ αρκετά περπατούσαν πάνω στα χαλίκια λίγα μέτρα από τη θάλασσα.

Η ταυτόχρονη παρουσία πολλών ατόμων σε χαρακτηριστικό βιότοπο υποστηρίζει την ύπαρξη τοπικού πληθυσμού και όχι την τυχαία μεταφορά ενός μεμονωμένου εντόμου.

Η καταγραφή πρόσθεσε ένα ακόμη είδος στον κατάλογο των Ορθοπτέρων της Κύπρου. Σύγχρονες ανασκοπήσεις της κυπριακής ορθοπτεροπανίδας αναφέρουν την P. squamiger μεταξύ των ειδών που προστέθηκαν μετά τους προηγούμενους δημοσιευμένους καταλόγους.

Γιατί ανακαλύφθηκε τόσο αργά

Η καθυστερημένη καταγραφή μπορεί να εξηγηθεί από τον συνδυασμό πολλών παραγόντων:

μικρό μέγεθος,
νυχτερινή δραστηριότητα,
απόκρυψη κάτω από πέτρες,
εξειδίκευση σε έναν συχνά παραμελημένο βιότοπο,
απουσία πτερύγων και έντονου ακουστικού καλέσματος,
ομοιότητα με σκιές και οργανικά υπολείμματα.

Οι περισσότερες εντομολογικές έρευνες πραγματοποιούνται σε βλάστηση, χωράφια, δάση ή υγροτόπους. Οι παραλίες από μεγάλα χαλίκια συχνά δεν εξετάζονται συστηματικά για χερσαία έντομα.

Δεν είναι επομένως δυνατό να καθοριστεί μόνο από την ημερομηνία ανακάλυψης εάν το είδος είναι παλαιό αυτόχθονο στοιχείο ή αποτέλεσμα παλαιότερης φυσικής διασποράς.

Πιθανή διασπορά

Επειδή το είδος δεν μπορεί να πετάξει, η παρουσία του σε νησιά δημιουργεί ενδιαφέροντα βιογεωγραφικά ερωτήματα.

Πιθανοί μηχανισμοί φυσικής διασποράς περιλαμβάνουν:

μεταφορά αυγών μέσα σε επιπλέοντα ξύλα,
παρασυρμό οργανικών υλικών από ρεύματα,
μεταφορά μέσα σε συσσωματώματα βλάστησης,
παλαιότερη σύνδεση ή μικρότερες θαλάσσιες αποστάσεις μεταξύ πληθυσμών.

Η μεταφορά με ανθρώπινες δραστηριότητες είναι επίσης θεωρητικά δυνατή, για παράδειγμα μέσα σε πέτρες, ξυλεία ή παράκτια υλικά. Δεν υπάρχουν όμως στοιχεία ότι ο πληθυσμός του Ζυγίου προήλθε με αυτόν τον τρόπο.

Οικολογικός ρόλος

Ο φολιδωτός γρύλος αποτελεί μέρος της κοινότητας χερσαίων ασπόνδυλων της ανώτερης παράκτιας ζώνης.

Με την κατανάλωση οργανικών υπολειμμάτων συμβάλλει πιθανώς στην αποσύνθεση και στην επαναφορά θρεπτικών στοιχείων στο οικοσύστημα.

Παράλληλα αποτελεί τροφή για:

αράχνες,
σκορπιούς,
σαύρες,
μικρά εντομοφάγα πουλιά,
κολεόπτερα και άλλα αρπακτικά ασπόνδυλα.

Η παρουσία του συνδέει βιολογικά τη θαλάσσια παραγωγή, η οποία εκβράζεται στην ακτή, με το χερσαίο τροφικό πλέγμα.

Κατάσταση διατήρησης

Η Pseudomogoplistes squamiger έχει αξιολογηθεί ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern (LC) στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο των Ορθοπτέρων.

Η ευρεία μεσογειακή της εξάπλωση συνέβαλε σε αυτήν την κατάταξη. Οι τοπικοί πληθυσμοί μπορεί όμως να είναι πολύ περιορισμένοι, επειδή το κατάλληλο ενδιαίτημα εμφανίζεται σε στενές και απομονωμένες λωρίδες ακτής.

Η κατάσταση του κυπριακού πληθυσμού δεν μπορεί να κριθεί μόνο από την ευρωπαϊκή κατηγορία. Χρειάζονται έρευνες σε άλλες χαλικώδεις ακτές για να προσδιοριστούν η εξάπλωση, η αφθονία και ο βαθμός απομόνωσής του.

Απειλές για τις χαλικώδεις ακτές

Οι εξειδικευμένοι παράκτιοι πληθυσμοί μπορεί να επηρεάζονται από:

απομάκρυνση ή μετακίνηση των λίθων,
κατασκευή δρόμων, κυματοθραυστών και τουριστικών υποδομών,
ισοπέδωση ή τεχνητή αναπλήρωση παραλιών,
μηχανικό καθαρισμό,
απομάκρυνση θαλασσόξυλων και φυκιών,
άναμμα φωτιάς πάνω σε εκβρασμένα ξύλα,
ρύπανση και πετρελαιοκηλίδες,
έντονη ποδοπάτηση,
άνοδο της στάθμης της θάλασσας,
ισχυρότερες παράκτιες καταιγίδες.

Η παραλία μπορεί να φαίνεται γυμνή και χωρίς βλάστηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι στερείται οικολογικής αξίας.

Προστασία του είδους

Η προστασία του φολιδωτού γρύλου απαιτεί κυρίως διατήρηση της φυσικής δομής της ακτής.

Χρήσιμα μέτρα περιλαμβάνουν:

αποφυγή μηχανικού καθαρισμού σε γνωστές θέσεις,
διατήρηση των βαθιών στρωμάτων από χαλίκια και κροκάλες,
παραμονή μέρους των φυσικών εκβρασμένων υλικών,
αποφυγή συλλογής και καύσης θαλασσόξυλων,
περιορισμό έργων που μεταβάλλουν τη γραμμή της ακτής,
παρακολούθηση γνωστών πληθυσμών,
αναζήτηση του είδους σε άλλες κατάλληλες παραλίες.

Κατά την έρευνα, οι πέτρες πρέπει να επανατοποθετούνται ακριβώς όπως βρέθηκαν. Η ανατροπή πολλών λίθων χωρίς αποκατάσταση καταστρέφει το μικροκλίμα και εκθέτει τα ζώα σε θηρευτές και αφυδάτωση.

Οι φωτογραφίες από το Ζύγι

Οι φωτογραφίες λήφθηκαν από τον Μιχάλη Χατζηκωνσταντή στο Ζύγι στις 8 Φεβρουαρίου 2018 και τεκμηριώνουν την πρώτη γνωστή καταγραφή του είδους στην Κύπρο.

Η παρατήρηση έχει ιδιαίτερη επιστημονική αξία επειδή περιλαμβάνει:

ακριβή ημερομηνία,
συγκεκριμένη τοποθεσία,
περιγραφή του βιοτόπου,
παρουσία πολλών ατόμων,
φωτογραφική τεκμηρίωση.

Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η προσεκτική έρευνα ενός φαινομενικά άδειου μικροβιοτόπου μπορεί να προσθέσει ένα νέο είδος στον κατάλογο της κυπριακής πανίδας.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Arthropoda
Ομοταξία: Insecta
Τάξη: Orthoptera
Υπόταξη: Ensifera
Υπεροικογένεια: Grylloidea
Οικογένεια: Mogoplistidae
Υποοικογένεια: Mogoplistinae
Γένος: Pseudomogoplistes Gorochov, 1984
Είδος: Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853)
Κοινή περιγραφική ονομασία: Φολιδωτός παράκτιος γρύλος
Αγγλικές κοινές ονομασίες: Scaly Cricket / Mediterranean Beach-cricket
Κατάσταση στην Κύπρο: Καταγεγραμμένο, μη ενδημικό παράκτιο είδος
Πρώτη κυπριακή καταγραφή: Ζύγι, 8 Φεβρουαρίου 2018
Κατάσταση διατήρησης στην Ευρώπη: Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern (LC)

Pseudomogoplistes squamiger – The Scaly Beach-cricket of Cyprus

Text by George Konstantinou
Photographs by Michael Hadjiconstantis

A Specialised Cricket of the Shore

Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853) is a small, wingless cricket of the family Mogoplistidae, living principally on rocky and shingle shores around the Mediterranean.

Its documented English names are Scaly Cricket and Mediterranean Beach-cricket. “Scaly” refers to the microscopic scales covering much of its body, while “beach-cricket” describes its specialised coastal habitat.

It was first recorded in Cyprus on 8 February 2018, when Michael Hadjiconstantis discovered individuals on a stony beach at Zygi in the Larnaca District.

A first documented record does not necessarily mean that the species recently arrived in Cyprus. Its small size, nocturnal activity and concealed way of life may have allowed it to remain unnoticed.

The Family Mogoplistidae

The family Mogoplistidae contains small crickets characterised primarily by scales covering the thorax, abdomen and other body regions.

These scales superficially resemble those of butterflies and moths, although the groups are not closely related. They form one of the principal features separating Mogoplistidae from other cricket families.

Many members live in leaf litter, beneath bark, among stones or within other concealed, comparatively humid microhabitats.

Species of Pseudomogoplistes are even more specialised, with several closely associated with shores formed from pebbles, shingle and cobbles.

Taxonomic History

The German entomologist Leopold Heinrich Fischer described the species in 1853 as Gryllus squamiger.

The name squamiger derives from Latin words meaning approximately “scale-bearing” and refers directly to the body covering.

The species was later transferred through several genera and appears in older literature under combinations including:

Mogoplistes squamiger,
Mogoplistus squamiger,
Mogisoplistus squamiger.

Mogoplistes talitrus Costa, 1855 has also been placed in its synonymy.

The genus Pseudomogoplistes was established by Andrey V. Gorochov in 1984, with P. squamiger as its type species.

Because Fischer originally described it in a different genus, his name and the year are enclosed in parentheses:

Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853).

Morphology

The Scaly Cricket is small, flattened and adapted to moving through narrow spaces between stones and shingle.

Its body is normally brown, grey-brown or almost black, with irregular paler areas. This pattern resembles the mosaic of stones, organic debris and shadows on a beach.

The head is comparatively large and bears strong mandibles. The antennae are extremely long, slender and composed of numerous segments.

The legs are adapted for rapid walking and jumping. As in other crickets, the hind legs are the most strongly developed.

Its flattened form allows it to enter crevices beneath stones that provide protection from sunlight, wind and predators.

The Characteristic Scales

Mogoplistid bodies are covered with numerous microscopic scales—flattened cuticular structures attached to the exoskeleton.

They may contribute to:

cryptic colouration,
disruption of the body’s surface and outline,
protection against abrasion,
management of moisture near the body surface.

Their precise function has not been fully investigated in every species. They nevertheless provide the principal identification feature behind the name Scaly Cricket.

Scales can become detached through contact and wear. Older or damaged individuals may consequently appear less strongly scaled.

A Wingless Insect

Pseudomogoplistes squamiger is apterous. It lacks functional wings and cannot fly.

Winglessness is compatible with a lifestyle based upon rapid walking and concealment among stones.

Wings might obstruct movement within narrow crevices, suffer damage through abrasion or increase the possibility of being caught by strong coastal winds.

The inability to fly nevertheless restricts movement between isolated beaches. Populations may therefore depend strongly upon continuity between suitable coastal habitats.

Size and Sexes

Members of the genus are very small. In related coastal scaly crickets, males measure approximately 8–11 millimetres and females around 10–13 millimetres.

These figures illustrate the general scale of the insect but should not be applied uncritically to every P. squamiger population.

Females possess a long, slender ovipositor at the abdominal tip. It is used for placing eggs and is not a sting.

Males lack an equivalent ovipositor. Because the species is wingless, it does not possess the usual wing-based sound-producing apparatus found in most crickets.

Sensory Perception

The extremely long antennae are essential to a small nocturnal insect moving through dark crevices.

They detect:

the distance to stones and obstacles,
movement by potential predators,
the presence of other individuals,
food odours,
changes in the surface ahead.

Specialised sensory hairs on the legs and body detect vibration, air movement and mechanical contact.

Vision supplements this information, but touch and chemical perception are particularly important beneath stones and within shingle.

Beach Habitat

The species is closely associated with the terrestrial coastal zone, particularly beaches containing:

large shingle,
pebbles and cobbles,
stones with deep spaces between them,
accumulated seaweed and organic material,
driftwood,
ground above the usual wave line.

It is not a marine insect and does not live permanently underwater. It occupies the landward shore, although often very close to the sea and the upper strandline.

Deep spaces between stones provide a more stable microclimate. They remain cooler and moister during the day and offer protection from strong winds and direct sunlight.

An Extreme Environment

Shingle shores are highly dynamic habitats. Animals living there must tolerate:

high daytime temperatures,
rapid moisture loss,
salt spray,
strong winds,
movement of the substrate,
occasional inundation,
winter storms and waves.

The cricket reduces exposure through behaviour. It retreats deeper among stones during the day and may emerge when temperatures fall and humidity rises.

A seemingly bare shingle beach can therefore conceal a complex terrestrial ecosystem.

The Strandline

Waves and currents deposit seaweed, marine plants, wood fragments and other organic material upon the shore. This zone is known as the strandline.

Organic deposits retain moisture and are broken down by fungi, bacteria and small invertebrates.

The strandline provides:

food,
shade,
moisture,
shelter,
potential oviposition material.

Removing all naturally deposited material for aesthetic reasons may transform a living shore into a biologically poorer environment.

Diet

The specific diet of P. squamiger remains incompletely known. Coastal scaly crickets are regarded as omnivorous scavengers.

Potential foods include:

decomposing plant material,
fragments of seaweed and marine plants,
fungi and microorganisms growing upon organic debris,
dead small animals,
eggs or minute invertebrates,
other available organic matter.

They probably contribute to decomposition and recycling of material transported from the sea to the land.

The species is not an agricultural pest and presents no danger to humans.

Nocturnal and Secretive Behaviour

The species spends much of its time beneath stones or deeper within the shingle. Activity may increase at night and during cool, humid conditions.

While searching for food, it runs rapidly across and between stones. When disturbed, it may:

disappear into a crevice,
hide beneath the nearest stone,
make a short jump,
remain motionless and rely upon camouflage.

This behaviour explains why even an established population may remain invisible to casual visitors.

Reproduction and Life Cycle

The species undergoes incomplete metamorphosis:

egg,
nymph,
adult.

Nymphs resemble smaller adults and grow through successive moults. Because the species is wingless, separating larger nymphs from adults may require examination of reproductive structures.

The precise duration of its Mediterranean life cycle remains insufficiently studied across the complete range.

The related Atlantic species Pseudomogoplistes vicentae may require approximately two years from egg to adult, overwintering as both eggs and nymphs. These findings should not automatically be transferred to P. squamiger, particularly on warmer Mediterranean shores.

The observation of individuals in Cyprus during February shows that at least some developmental stages remain present and detectable during winter.

Oviposition

Females use the ovipositor to place eggs within protected substrates.

Possible egg-laying materials for coastal scaly crickets include:

moist sand within crevices,
decaying driftwood,
fibrous plant debris,
soft organic material beneath stones.

The related P. vicentae has shown a preference for laying eggs in driftwood. It should not be assumed that P. squamiger has precisely the same requirements without species-specific investigation.

Geographic Distribution

Pseudomogoplistes squamiger has a principally Mediterranean distribution and is recorded from coastal areas of:

the Iberian Peninsula,
southern France,
Italy,
the Balkans,
Greece,
Mediterranean islands,
Cyprus,
northern Africa.

British records formerly assigned to P. squamiger now principally refer to the distinct species Pseudomogoplistes vicentae Gorochov, 1996.

This correction is important because older sources may give the impression that P. squamiger naturally extends to British shores.

The First Cyprus Record

The species was first found in Cyprus on 8 February 2018 by Michael Hadjiconstantis.

The locality was a beach at Zygi in the Larnaca District, formed from large shingle and stones. Some individuals occurred beneath stones, while several were walking over the shingle a few metres from the sea.

The presence of multiple individuals within characteristic habitat supports the existence of a local population rather than accidental transport of a single insect.

The discovery added another species to the recorded Orthoptera of Cyprus. Modern reviews list P. squamiger among the additions made after earlier published Cypriot checklists.

Why Was It Found So Late?

Its late discovery may be explained by:

small body size,
nocturnal activity,
concealment beneath stones,
specialisation in a frequently overlooked habitat,
absence of wings and a conspicuous calling song,
resemblance to shadows and organic debris.

Most insect surveys concentrate on vegetation, fields, forests or wetlands. Beaches of large shingle are seldom investigated systematically for terrestrial insects.

The discovery date alone cannot determine whether it is a long-established native species or the result of more recent natural dispersal.

Possible Dispersal

Because the species cannot fly, its occurrence on islands raises interesting biogeographic questions.

Possible natural dispersal mechanisms include:

eggs transported within floating wood,
organic material carried by currents,
rafting within masses of vegetation,
older connections or shorter marine distances between populations.

Transport through human activity is also theoretically possible in stones, timber or coastal materials. There is no evidence, however, that the Zygi population originated in this way.

Ecological Role

The Scaly Cricket forms part of the terrestrial invertebrate community of the upper shore.

By consuming organic debris, it probably contributes to decomposition and nutrient recycling.

It also provides food for:

spiders,
scorpions,
lizards,
small insectivorous birds,
beetles and other predatory invertebrates.

Its presence forms a biological connection between marine production deposited on the beach and the terrestrial food web.

Conservation Status

Pseudomogoplistes squamiger is classified as Least Concern (LC) in the European Red List of Orthoptera.

Its broad Mediterranean distribution contributed to this classification. Local populations may nevertheless be highly restricted because suitable habitat occurs in narrow and isolated coastal strips.

The condition of the Cypriot population cannot be determined from its European category alone. Surveys of additional shingle beaches are required to establish its range, abundance and degree of isolation.

Threats to Shingle Shores

Specialised coastal populations may be affected by:

removal or displacement of stones,
roads, breakwaters and tourism infrastructure,
beach levelling or artificial replenishment,
mechanical cleaning,
removal of driftwood and seaweed,
fires made from stranded wood,
pollution and oil spills,
intensive trampling,
sea-level rise,
stronger coastal storms.

A beach may appear bare and unvegetated without being ecologically unimportant.

Protecting the Species

Protection depends principally upon retaining the natural structure of the shore.

Useful measures include:

avoiding mechanical cleaning at known sites,
retaining deep layers of shingle and cobbles,
leaving some natural strandline deposits,
avoiding the collection and burning of driftwood,
restricting developments that alter the shoreline,
monitoring known populations,
searching other suitable beaches.

During surveys, stones should be returned precisely to their original positions. Turning large numbers without replacing them destroys the microclimate and exposes animals to predators and desiccation.

The Photographs from Zygi

The photographs were taken by Michael Hadjiconstantis at Zygi on 8 February 2018 and document the first known record of the species in Cyprus.

The observation is scientifically valuable because it includes:

an exact date,
a precise locality,
a habitat description,
multiple individuals,
photographic documentation.

It demonstrates how careful examination of a seemingly empty microhabitat can add another species to the known fauna of Cyprus.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Orthoptera
Suborder: Ensifera
Superfamily: Grylloidea
Family: Mogoplistidae
Subfamily: Mogoplistinae
Genus: Pseudomogoplistes Gorochov, 1984
Species: Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853)
English common names: Scaly Cricket / Mediterranean Beach-cricket
Status in Cyprus: Recorded non-endemic coastal species
First Cyprus record: Zygi, 8 February 2018
European conservation status: Least Concern (LC)

Translate

Saturday, 22 July 2023

Scaly cricket, Mediterranean Beach-cricket - Pseudomogoplistes squamiger (Fischer, 1853) - Cyprus