See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.
Family: Syrphidae
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Μια μύγα που μοιάζει με σφήκα
Το Ischiodon aegyptius είναι είδος συρφίδας της οικογένειας Syrphidae. Η αγγλική κοινή ονομασία του είναι Epauletted hoverfly.
Το σώμα του είναι μαύρο με έντονα κίτρινα σχέδια, τα οποία του προσδίδουν εμφάνιση παρόμοια με εκείνη μικρής σφήκας.
Δεν διαθέτει, όμως, κεντρί και είναι ακίνδυνο για τον άνθρωπο. Όπως όλες οι μύγες, έχει ένα μόνο λειτουργικό ζεύγος πτερύγων. Το δεύτερο ζεύγος έχει μετατραπεί σε μικρούς αλτήρες, οι οποίοι λειτουργούν ως όργανα ισορροπίας κατά την πτήση.
Αναγνώριση
Η κεφαλή φέρει μεγάλα σύνθετα μάτια, κοντές κεραίες και στοματικά μόρια κατάλληλα για την απορρόφηση νέκταρος και άλλων υγρών τροφών.
Ο θώρακας είναι σκουρόχρωμος, με κίτρινες περιοχές κοντά στους ώμους. Τα σημάδια αυτά θυμίζουν επωμίδες και έδωσαν στο είδος την αγγλική ονομασία Epauletted hoverfly.
Η κοιλιά είναι επιμήκης, σχετικά πεπλατυσμένη και φέρει κίτρινες εγκάρσιες ζώνες ή κηλίδες πάνω σε μαύρο υπόβαθρο.
Στο δεύτερο κοιλιακό τμήμα, τα κίτρινα σημάδια συνήθως ενώνονται ή πλησιάζουν έντονα στη μέση. Το χαρακτηριστικό παρουσιάζει, όμως, μεταβλητότητα και δεν αρκεί πάντοτε για ασφαλή διάκριση από το συγγενικό Ischiodon scutellaris.
Για έναν βέβαιο προσδιορισμό μπορεί να χρειάζεται εξέταση περισσότερων μορφολογικών γνωρισμάτων και, ιδιαίτερα στα αρσενικά, των γεννητικών οργάνων.
Μίμηση των σφηκών
Ο κίτρινος και μαύρος χρωματισμός αποτελεί μορφή μπατεσιανού μιμητισμού.
Το ακίνδυνο έντομο μοιάζει με σφήκα, την οποία πολλοί θηρευτές αποφεύγουν εξαιτίας του κεντριού της. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η πιθανότητα επίθεσης από πουλιά και άλλα εντομοφάγα ζώα.
Η συρφίδα μπορεί να αιωρείται σχεδόν ακίνητη στον αέρα, να μετακινείται απότομα προς διαφορετικές κατευθύνσεις και να προσγειώνεται με μεγάλη ακρίβεια πάνω στα άνθη.
Διατροφή των ενηλίκων
Τα ενήλικα επισκέπτονται άνθη για να τραφούν με νέκταρ και γύρη.
Το νέκταρ τους προσφέρει ενέργεια για την πτήση, ενώ η γύρη παρέχει πρωτεΐνες και άλλα θρεπτικά συστατικά που είναι σημαντικά για την ωρίμανση των αυγών.
Κατά τις επισκέψεις τους στα άνθη μεταφέρουν κόκκους γύρης από φυτό σε φυτό και συμβάλλουν στην επικονίαση αυτοφυών και καλλιεργούμενων ειδών.
Παρατηρούνται συχνότερα σε ηλιόλουστα σημεία με άφθονη ανθοφορία, όπως κήπους, αγρούς, παρυφές δρόμων, θαμνώνες και ανοικτές φυσικές εκτάσεις.
Οι αφιδοφάγες προνύμφες
Οι προνύμφες έχουν εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής από τα ενήλικα. Είναι άποδες, επιμήκεις και συχνά πρασινωπές, χαρακτηριστικό που τις βοηθά να παραμένουν δυσδιάκριτες πάνω στα φυτά.
Ζουν ανάμεσα σε αποικίες αφίδων και τρέφονται αρπάζοντας τις αφίδες και απορροφώντας το περιεχόμενο του σώματός τους.
Μπορούν επίσης να επιτίθενται σε άλλα μικρά έντομα με μαλακό σώμα, όταν αυτά είναι διαθέσιμα.
Η θηρευτική δράση των προνυμφών περιορίζει φυσικά τους πληθυσμούς των αφίδων, οι οποίες απομυζούν τους χυμούς των φυτών και μπορούν να μεταδίδουν φυτικούς ιούς.
Κύκλος ζωής
Το θηλυκό αναζητεί φυτά που φιλοξενούν αποικίες αφίδων και τοποθετεί τα αυγά του κοντά στη διαθέσιμη τροφή.
Μετά την εκκόλαψη, οι νεαρές προνύμφες αρχίζουν να κυνηγούν αφίδες. Περνούν από διαδοχικά στάδια ανάπτυξης και αυξάνονται σημαντικά σε μέγεθος.
Όταν ολοκληρωθεί η προνυμφική ανάπτυξη, σχηματίζεται ένα ακίνητο πουπάριο. Μέσα σε αυτό πραγματοποιείται η μεταμόρφωση και δημιουργείται το ενήλικο έντομο.
Η διάρκεια του κύκλου ζωής εξαρτάται από τη θερμοκρασία, την εποχή και τη διαθεσιμότητα τροφής.
Οικολογική σημασία
Το Ischiodon aegyptius προσφέρει δύο διαφορετικές οικολογικές υπηρεσίες:
- τα ενήλικα συμβάλλουν στην επικονίαση,
- οι προνύμφες λειτουργούν ως φυσικοί εχθροί των αφίδων.
Η παρουσία ανθοφόρων φυτών εξασφαλίζει τροφή για τα ενήλικα, ενώ οι μη ψεκασμένες αποικίες αφίδων επιτρέπουν την ανάπτυξη των προνυμφών.
Η αλόγιστη χρήση εντομοκτόνων καταστρέφει όχι μόνο τα επιβλαβή έντομα αλλά και ωφέλιμους θηρευτές και επικονιαστές όπως οι συρφίδες.
Εξάπλωση
Το είδος έχει κυρίως αφρικανική και νοτιομεσογειακή εξάπλωση. Απαντά σε μεγάλο μέρος της Αφρικής, σε νησιά του Ατλαντικού, στη Μέση Ανατολή και σε θερμές περιοχές της νότιας Ευρώπης.
Έχει καταγραφεί στην Κύπρο, όπου το θερμό κλίμα, η παρατεταμένη ανθοφορία και η παρουσία αφίδων προσφέρουν κατάλληλες συνθήκες.
Η ικανότητά του για ισχυρή πτήση διευκολύνει τη διασπορά και την εμφάνισή του σε νέες περιοχές.
Φωτογράφιση και παρατήρηση
Τα ενήλικα μπορούν να εντοπιστούν πάνω σε άνθη ή να αιωρούνται κοντά στη βλάστηση.
Οι καλύτερες ώρες παρατήρησης είναι συνήθως οι ηλιόλουστες περίοδοι της ημέρας, όταν η θερμοκρασία επιτρέπει έντονη πτητική δραστηριότητα.
Για την παρατήρηση των προνυμφών χρειάζεται προσεκτική εξέταση φυτών με αφίδες, ιδιαίτερα στην κάτω πλευρά των φύλλων και κοντά στους νεαρούς βλαστούς.
Οι προνύμφες δεν πρέπει να απομακρύνονται, επειδή αποτελούν πολύτιμους φυσικούς ελεγκτές των αφίδων.
Ταξινόμηση
Text by George Konstantinou
A Fly Resembling a Wasp
Ischiodon aegyptius is a hoverfly belonging to the family Syrphidae. Its English common name is the epauletted hoverfly.
Its body is black with prominent yellow markings that give it the appearance of a small wasp.
It possesses no sting and is harmless to humans. Like all true flies, it has only one functional pair of wings. The second pair is modified into small halteres that provide balance during flight.
Identification
The head bears large compound eyes, short antennae and mouthparts adapted for consuming nectar and other liquid food.
The thorax is dark, with yellow areas near the shoulders. These markings resemble epaulettes and gave the species its English common name.
The abdomen is elongated, comparatively flattened and patterned with yellow bands or spots upon a black background.
The yellow markings on the second abdominal tergite are generally joined or approach one another closely along the midline. This character is variable, however, and does not always permit reliable separation from the related Ischiodon scutellaris.
Confident identification may require examination of additional morphological features and, particularly in males, the genitalia.
Wasp Mimicry
The yellow and black pattern represents a form of Batesian mimicry.
The harmless fly resembles a stinging wasp, which many predators avoid. Its appearance consequently reduces the likelihood of attack by birds and other insectivorous animals.
The hoverfly can remain almost stationary in the air, move suddenly in different directions and land accurately upon flowers.
Adult Feeding
Adults visit flowers to consume nectar and pollen.
Nectar supplies energy for flight, whereas pollen provides proteins and other nutrients important for egg development.
During flower visits, the flies transfer pollen grains between plants and contribute to the pollination of wild and cultivated species.
They are most frequently observed in sunny locations with abundant flowers, including gardens, fields, roadsides, shrublands and open natural habitats.
Aphid-Eating Larvae
The larvae possess a completely different lifestyle from the adults. They are legless, elongated and frequently greenish, making them difficult to detect upon vegetation.
They live among aphid colonies and feed by capturing aphids and consuming their body contents.
They may also attack other small, soft-bodied insects when these are available.
Their predatory activity naturally reduces aphid populations. Aphids damage plants by extracting sap and may also transmit plant viruses.
Life Cycle
The female searches for plants supporting aphid colonies and lays her eggs close to the available prey.
After hatching, the young larvae begin hunting aphids. They pass through successive developmental stages and increase considerably in size.
At the end of larval development, an immobile puparium is formed. Metamorphosis takes place within it, producing the adult fly.
The duration of the life cycle depends upon temperature, season and food availability.
Ecological Importance
Ischiodon aegyptius provides two different ecological services:
- adults contribute to pollination,
- larvae act as natural enemies of aphids.
Flowering plants provide food for adults, while untreated aphid colonies support larval development.
Indiscriminate insecticide use destroys beneficial predators and pollinators together with harmful insects.
Distribution
The species has a principally African and southern Mediterranean distribution. It occurs across much of Africa, on Atlantic islands, in the Middle East and within warm parts of southern Europe.
It has been recorded in Cyprus, where the warm climate, prolonged flowering periods and presence of aphids provide suitable conditions.
Its powerful flight assists dispersal and allows it to appear within new areas.
Observation and Photography
Adults can be found feeding upon flowers or hovering close to vegetation.
Sunny periods of the day generally offer the best opportunities for observation, when temperatures permit active flight.
Finding the larvae requires careful examination of aphid-infested plants, especially the undersides of leaves and young shoots.
The larvae should not be removed because they are valuable natural predators of aphids.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Diptera
Suborder: Brachycera
Family: Syrphidae
Subfamily: Syrphinae
Tribe: Syrphini
Genus: Ischiodon Sack, 1913
Species: Ischiodon aegyptius (Wiedemann, 1830)
Original combination: Syrphus aegyptius Wiedemann, 1830
Common name: Epauletted hoverfly
No comments:
Post a Comment