See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
List of dams and lakes of Cyprus
Το χωριό Λεύκαρα - Lefkara village - Cyprus
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Το φράγμα
Το Φράγμα των Λευκάρων βρίσκεται στην επαρχία Λάρνακας, περίπου τέσσερα χιλιόμετρα βόρεια των Πάνω Λευκάρων.
Κατασκευάστηκε πάνω στον ποταμό Συργάτη και τέθηκε σε λειτουργία το 1973. Αρχικός σκοπός του ήταν η εξασφάλιση νερού για την ύδρευση της Λάρνακας και της Αμμοχώστου.
Αργότερα χρησιμοποιήθηκε και για άρδευση, ενώ σήμερα αποτελεί μέρος του ευρύτερου Συστήματος του Νότιου Αγωγού.
Τοποθεσία και συντεταγμένες
Κοινότητα: Πάνω Λεύκαρα
Επαρχία: Λάρνακα
Γεωγραφικό πλάτος: 34.89456° N
Γεωγραφικό μήκος: 33.29539° E
Συντεταγμένες: 34°53′40″ N, 33°17′43″ E
Υψόμετρο: Περίπου 336 μέτρα
Χάρτης: Φράγμα Λευκάρων – Google Maps
Οι συντεταγμένες αντιστοιχούν στο σώμα του φράγματος. Η τεχνητή λίμνη εκτείνεται προς τα νότια και νοτιοανατολικά μέσα στη στενή κοιλάδα.
Τεχνικά χαρακτηριστικά
Το Φράγμα των Λευκάρων είναι χωμάτινο και λιθόρριπτο φράγμα. Το σώμα του αποτελείται από συμπυκνωμένα εδαφικά και βραχώδη υλικά.
Τα βασικά τεχνικά στοιχεία του είναι:
- Έτος λειτουργίας: 1973
- Ποταμός: Συργάτης
- Σκοπός: Ύδρευση και άρδευση
- Τύπος: Χωμάτινο και λιθόρριπτο
- Ύψος: 71 μέτρα
- Μήκος: 233 μέτρα
- Όγκος σώματος: Περίπου 830.000 κυβικά μέτρα
- Χωρητικότητα ταμιευτήρα: 13.850.000 κυβικά μέτρα
- Επιφάνεια ταμιευτήρα: Περίπου 650.000 τετραγωνικά μέτρα
- Λεκάνη απορροής: Περίπου 36,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα
- Μήκος υπερχειλιστή: 70 μέτρα
- Ικανότητα υπερχειλιστή: Περίπου 300 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο
Με βάση τη χωρητικότητά του, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα φράγματα της Κύπρου.
Ο ποταμός Συργάτης
Ο ποταμός Συργάτης συγκεντρώνει νερό από την ορεινή περιοχή στα ανατολικά του Μαχαιρά.
Οι περισσότερες εισροές σημειώνονται κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν οι βροχοπτώσεις αυξάνουν την επιφανειακή απορροή.
Η μέση ετήσια εισροή είναι αρκετά μικρότερη από τη συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα. Για τον λόγο αυτό, χρειάζονται συνεχόμενες βροχερές περίοδοι για να γεμίσει και να υπερχειλίσει.
Η στάθμη επηρεάζεται επίσης από την εξάτμιση και τις ποσότητες νερού που διοχετεύονται για ύδρευση και άρδευση.
Ύδρευση και άρδευση
Το φράγμα δημιουργήθηκε αρχικά για την υδροδότηση της Λάρνακας και της Αμμοχώστου.
Μετά το 1974, οι μεταβολές στις ανάγκες και στη διαχείριση του νερού οδήγησαν στην αξιοποίησή του και για την άρδευση καλλιεργειών.
Το νερό των Λευκάρων χρησιμοποιήθηκε για την ύδρευση της Λάρνακας, χωριών της επαρχίας και της ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου.
Η σύνδεσή του με άλλα φράγματα, αγωγούς και εγκαταστάσεις επεξεργασίας επιτρέπει τη μεταφορά νερού ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές, ανάλογα με τις διαθέσιμες ποσότητες και τις ανάγκες.
Οι υπερχειλίσεις
Όταν η στάθμη φτάσει στο ανώτατο επιτρεπόμενο επίπεδο, το επιπλέον νερό διοχετεύεται μέσα από τον υπερχειλιστή.
Λόγω της μεγάλης χωρητικότητας και των σχετικά περιορισμένων εισροών, η υπερχείλιση δεν αποτελεί συχνό φαινόμενο.
Από την ολοκλήρωση του έργου έχουν καταγραφεί υπερχειλίσεις το 2004, το 2020 και το 2022.
Η υπερχείλιση δεν σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα στην κατασκευή. Είναι η κανονική λειτουργία του συστήματος ασφαλούς απομάκρυνσης του πλεονάζοντος νερού.
Το τοπίο
Η τεχνητή λίμνη βρίσκεται μέσα σε λοφώδες τοπίο με πευκώνες, θαμνώδη βλάστηση, καλλιέργειες και βαθιές κοιλάδες.
Η μορφή της μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με τη στάθμη. Όταν είναι γεμάτη, το νερό εισχωρεί στις μικρές κοιλάδες και σχηματίζει έναν εκτεταμένο, διακλαδισμένο ταμιευτήρα.
Σε περιόδους ανομβρίας, αποκαλύπτονται μεγάλες λασπώδεις και πετρώδεις εκτάσεις στις όχθες.
Οι μεταβολές αυτές αποτυπώνουν άμεσα τις διακυμάνσεις των βροχοπτώσεων και τη σοβαρότητα της ξηρασίας στην Κύπρο.
Φυσικό περιβάλλον
Παρόλο που δημιουργήθηκε για τη διαχείριση του νερού, ο ταμιευτήρας λειτουργεί και ως τεχνητός υγρότοπος.
Η υδάτινη επιφάνεια και οι όχθες μπορούν να χρησιμοποιούνται από υδρόβια και παρυδάτια πουλιά για ανάπαυση και τροφοληψία.
Στις ρηχές περιοχές αναπτύσσονται υδρόβια ασπόνδυλα, ενώ αμφίβια και ερπετά χρησιμοποιούν το νερό και τη γύρω βλάστηση.
Η οικολογική αξία του χώρου εξαρτάται από την ποιότητα του νερού, τη στάθμη, την κατάσταση των όχθεων και τον βαθμό ανθρώπινης ενόχλησης.
Υπεύθυνη επίσκεψη
Το φράγμα αποτελεί ενεργό και σημαντικό υδατικό έργο. Οι επισκέπτες πρέπει να τηρούν τις πινακίδες και τους περιορισμούς πρόσβασης.
Δεν πρέπει να εισέρχονται σε περιφραγμένες εγκαταστάσεις ούτε να πλησιάζουν τον υπερχειλιστή όταν υπάρχει ροή.
Τα οχήματα πρέπει να παραμένουν στους υφιστάμενους δρόμους, ώστε να αποφεύγονται η διάβρωση και η καταστροφή της βλάστησης.
Η παρατήρηση και η φωτογράφιση της φύσης πρέπει να γίνονται χωρίς ενόχληση των πουλιών και χωρίς εγκατάλειψη σκουπιδιών.
Text by George Konstantinou
The Dam
Lefkara Dam is situated within the Larnaca District, approximately four kilometres north of Pano Lefkara.
It was constructed across the Syrgatis River and began operating in 1973. Its original purpose was to provide domestic water for Larnaca and Famagusta.
It was later also used for irrigation and now forms part of the wider Southern Conveyor System.
Location and Coordinates
Community: Pano Lefkara
District: Larnaca
Latitude: 34.89456° N
Longitude: 33.29539° E
Coordinates: 34°53′40″ N, 33°17′43″ E
Elevation: Approximately 336 metres
Map: Lefkara Dam – Google Maps
The coordinates indicate the dam embankment. The reservoir extends southwards and southeastwards through the narrow valley.
Technical Characteristics
Lefkara Dam is an earth-fill and rock-fill embankment. Its body consists of compacted soil and rock materials.
Its principal technical characteristics are:
- Year of operation: 1973
- River: Syrgatis
- Purpose: Domestic water supply and irrigation
- Type: Earth-fill and rock-fill
- Height: 71 metres
- Length: 233 metres
- Dam volume: Approximately 830,000 cubic metres
- Reservoir capacity: 13,850,000 cubic metres
- Reservoir surface: Approximately 650,000 square metres
- Catchment area: Approximately 36.3 square kilometres
- Spillway length: 70 metres
- Spillway capacity: Approximately 300 cubic metres per second
Its storage capacity places it among the larger reservoirs of Cyprus.
The Syrgatis River
The Syrgatis River collects water from the mountainous region east of Machairas.
Most inflow occurs during winter, when rainfall increases surface runoff.
Average annual inflow is considerably smaller than the total reservoir capacity. Several consecutive wet periods are therefore required for the reservoir to fill and overflow.
Water level is also affected by evaporation and withdrawals for domestic supply and irrigation.
Domestic Supply and Irrigation
The reservoir was originally created to supply water to Larnaca and Famagusta.
After 1974, changes in water requirements and management resulted in its additional use for agricultural irrigation.
Water from Lefkara was used to supply Larnaca, villages within the district and the government-controlled area of Famagusta.
Its connection with other reservoirs, pipelines and treatment works allows water to be transferred between different areas according to availability and demand.
Overflow Events
When the reservoir reaches its maximum permitted level, excess water passes through the spillway.
Because of its large capacity and comparatively limited inflow, overflow is not frequent.
Recorded overflow events since completion of the project occurred in 2004, 2020 and 2022.
Overflow does not indicate a failure of the structure. It is the normal operation of the system designed to discharge excess water safely.
The Landscape
The reservoir occupies a hilly landscape containing pine woodland, shrub vegetation, cultivated land and deep valleys.
Its appearance changes considerably with water level. When full, water enters the smaller valleys and produces an extensive, branching reservoir.
During drought, broad muddy and stony areas become exposed around the shores.
These changes directly reflect variations in rainfall and the severity of drought in Cyprus.
Natural Environment
Although constructed for water management, the reservoir also functions as an artificial wetland.
Its open water and shores may be used by waterbirds and waders for resting and feeding.
Aquatic invertebrates develop within shallow areas, while amphibians and reptiles use the water and surrounding vegetation.
The ecological value of the site depends upon water quality, reservoir level, the condition of the shores and the degree of human disturbance.
Responsible Visiting
The dam is an active and important water-management structure. Visitors must observe warning signs and access restrictions.
They should not enter fenced installations or approach the spillway when water is flowing.
Vehicles should remain upon existing roads to prevent erosion and damage to vegetation.
Nature observation and photography should take place without disturbing birds or leaving litter.
No comments:
Post a Comment