Mitrella thiara (BROCCHI, 1814) - Fossils from Nicosia - Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Family Columbellidae

Photos by George Konstantinou  

Below in English

Κείμενο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Mitrella thiara

Η Mitrella thiara (Brocchi, 1814) είναι ένα εξαφανισμένο είδος θαλάσσιου γαστερόποδου μαλακίου, γνωστό αποκλειστικά από το απολιθωματοφόρο αρχείο. Ανήκει στην οικογένεια Columbellidae, μια μεγάλη οικογένεια μικρών έως σχετικά μικρών θαλάσσιων σαλιγκαριών.

Σε παλαιότερη παλαιοντολογική βιβλιογραφία το είδος εμφανίζεται με διαφορετικούς συνδυασμούς ονομάτων, μεταξύ των οποίων Murex thiara, Columbella thiara και Mitrella (Crenisutura) thiara. Σε νεότερες βάσεις δεδομένων έχει επίσης καταγραφεί ως Mitrella thiara (Brocchi, 1814).

Η αρχική περιγραφή του είδους

Το είδος περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1814 από τον Ιταλό φυσιοδίφη και παλαιοντολόγο Giovanni Battista Brocchi (1772–1826).

Ο Brocchi το περιέγραψε αρχικά με την ονομασία:

Murex thiara Brocchi, 1814

στη σημαντική εργασία του Conchiologia fossile subapennina, που αφορούσε τα απολιθωμένα όστρακα των ιταλικών αποθέσεων. Η αρχική αναφορά βρίσκεται στον δεύτερο τόμο, στη σελίδα 424 και στον πίνακα VIII, εικόνα 6.

Η παρουσία του ονόματος του Brocchi μέσα σε παρένθεση στη σημερινή γραφή — Mitrella thiara (Brocchi, 1814) — δείχνει ότι το είδος είχε αρχικά περιγραφεί σε διαφορετικό γένος και μεταφέρθηκε αργότερα στο Mitrella.

Μορφολογία του οστράκου

Η Mitrella thiara είχε ένα χαρακτηριστικό στενό, επιμήκες και πυργοειδές έως ατρακτοειδές όστρακο.

Παλαιοντολογικό υλικό που έχει αποδοθεί στο είδος παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστική γλυπτική. Οι σπείρες φέρουν αξονικές πλευρές, ενώ στην περιοχή των ραφών μπορούν να εμφανίζονται μικρές προεξοχές ή οζίδια. Στην επιφάνεια του οστράκου παρατηρείται επίσης λεπτή γραμμωτή γλυπτική.

Το άνοιγμα του οστράκου είναι σχετικά στενό και επιμηκυμένο, ενώ στο κατώτερο τμήμα σχηματίζεται σιφωνικός σωλήνας ή κανάλι, χαρακτηριστικό που συνδέεται με τη μορφολογία πολλών νεογαστερόποδων.

Μέγεθος

Η Mitrella thiara ήταν σχετικά μικρό γαστερόποδο.

Σε δημοσιευμένο απολιθωμένο υλικό έχουν καταγραφεί δείγματα περίπου 19–22 χιλιοστών σε ύψος και 7–8 χιλιοστών σε πλάτος.

Άλλα καλά τεκμηριωμένα πλειοκαινικά δείγματα που εξετάστηκαν σε σύγχρονη αναθεώρηση φτάνουν σε ύψος περίπου 25,6 mm και πλάτος 8,9 mm.

Επομένως πρόκειται για ένα μικρό αλλά αρκετά χαρακτηριστικό απολιθωμένο γαστερόποδο.

Ένα είδος με πολύ χαρακτηριστικό όστρακο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διακόσμηση του οστράκου.

Οι αξονικές πλευρές και οι δομές κοντά στις ραφές δημιουργούν μια χαρακτηριστική ανάγλυφη επιφάνεια. Η μορφολογία αυτή είναι σημαντική για τη διάκριση του είδους από άλλα παρόμοια απολιθωμένα Columbellidae.

Ωστόσο, όπως συμβαίνει με πολλά μικρά απολιθωμένα γαστερόποδα, ο ασφαλής προσδιορισμός δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο γενικό περίγραμμα του οστράκου. Χρειάζεται εξέταση της πρωτοκόγχης, της γλυπτικής, των ραφών, του ανοίγματος και του σιφωνικού τμήματος.

Η ταξινομική ιστορία

Η ταξινομική ιστορία της Mitrella thiara είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και αντικατοπτρίζει τις αλλαγές στην ταξινόμηση των απολιθωμένων γαστερόποδων κατά τους τελευταίους δύο αιώνες.

Το είδος ξεκίνησε ως:

Murex thiara Brocchi, 1814

και αργότερα εμφανίστηκε στη βιβλιογραφία ως:

Columbella thiara

και:

Mitrella (Crenisutura) thiara.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται απαραίτητα για διαφορετικά είδη. Σε πολλές περιπτώσεις οι διαφορετικές ονομασίες αντανακλούν αλλαγές στις απόψεις των ερευνητών σχετικά με το ποιο γένος ή υπογένος αποδίδει καλύτερα τις μορφολογικές και εξελικτικές σχέσεις του είδους.

Μια σημαντική σύγχρονη ταξινομική παρατήρηση

Η ταξινόμηση του συγκεκριμένου είδους χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Σε σύγχρονη παλαιοντολογική αναθεώρηση του 2023, το είδος αντιμετωπίζεται ως:

Thiarella thiara (Brocchi, 1814)

και παρουσιάζονται πλειοκαινικά δείγματα από την Estepona της Ισπανίας.

Αυτό δείχνει ότι στη σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία υπάρχουν ταξινομικές προσεγγίσεις που το τοποθετούν στο γένος Thiarella αντί του Mitrella.

Για την παρούσα καταγραφή, όμως, διατηρούμε την ονομασία Mitrella thiara (Brocchi, 1814), με την οποία έχει ταυτοποιηθεί το συγκεκριμένο απολίθωμα, αναφέροντας παράλληλα την ταξινομική αυτή εξέλιξη.

Γεωλογική παρουσία

Η Mitrella thiara είναι γνωστή από νεογενείς θαλάσσιες αποθέσεις της Ευρώπης και της Μεσογειακής περιοχής.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι καταγραφές της από το Πλειόκαινο. Για παράδειγμα, έχει καταγραφεί από πλειοκαινικά στρώματα της Ιταλίας, της νότιας Γαλλίας και της Ισπανίας.

Σε ιστορικές συλλογές από την Ιταλία υπάρχει υλικό που αποδίδεται στο είδος από το Piacenzian του Πλειόκαινου, ενώ σύγχρονη μελέτη από την Ισπανία παρουσιάζει δείγματα από το Lower Piacenzian, Upper Pliocene.

Καταγραφές από τη Γαλλία

Το είδος έχει επίσης βρεθεί στις πλούσιες πλειοκαινικές αποθέσεις της περιοχής της Νίκαιας στη νότια Γαλλία.

Απολιθώματα που αναφέρονται ως Mitrella (Crenisutura) thiara έχουν καταγραφεί από τις περίφημες Marnes bleues – Blue Marls της περιοχής Saint-Martin-du-Var, οι οποίες περιέχουν εξαιρετικά πλούσια πανίδα θαλάσσιων μαλακίων.

Οι καταγραφές αυτές βοηθούν να κατανοήσουμε τη γεωγραφική εξάπλωση του είδους στις αρχαίες θάλασσες της Μεσογείου.

Το θαλάσσιο περιβάλλον του είδους

Η παρουσία της Mitrella thiara σε πλειοκαινικές θαλάσσιες αποθέσεις δείχνει ότι αποτελούσε μέρος των πλούσιων κοινοτήτων γαστερόποδων που ζούσαν στις θάλασσες της Μεσογειακής περιοχής κατά το Νεογενές.

Ορισμένες ευρωπαϊκές καταγραφές του είδους προέρχονται από αποθέσεις που έχουν ερμηνευθεί ως βαθύτερα θαλάσσια περιβάλλοντα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εύρημα M. thiara προέρχεται υποχρεωτικά από το ίδιο βάθος ή ακριβώς τις ίδιες οικολογικές συνθήκες.

Για την παλαιοπεριβαλλοντική ερμηνεία ενός συγκεκριμένου απολιθώματος χρειάζεται πάντα να λαμβάνονται υπόψη ο γεωλογικός σχηματισμός, το στρωματογραφικό επίπεδο και τα υπόλοιπα απολιθώματα που το συνοδεύουν.

Ίχνη θήρευσης σε απολιθώματα

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο έχει παρατηρηθεί σε ορισμένα απολιθωμένα δείγματα της Mitrella thiara.

Σε παλαιοντολογική συλλογή με εκατοντάδες δείγματα του είδους έχουν καταγραφεί σε ορισμένα κελύφη ίχνη Oichnus paraboloides, δηλαδή χαρακτηριστικές οπές που ερμηνεύονται ως ίχνη θήρευσης από άλλους οργανισμούς.

Τέτοιου είδους ίχνη είναι πολύτιμα, επειδή ένα απολίθωμα μπορεί να διατηρεί όχι μόνο τη μορφή του ίδιου του ζώου αλλά και ενδείξεις αλληλεπιδράσεων μεταξύ οργανισμών σε ένα αρχαίο οικοσύστημα.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Mollusca
Ομοταξία: Gastropoda
Οικογένεια: Columbellidae
Γένος: Mitrella
Είδος: Mitrella thiara (Brocchi, 1814)
Αρχικός συνδυασμός: Murex thiara Brocchi, 1814
Άλλες ονομασίες στη βιβλιογραφία: Columbella thiara, Mitrella (Crenisutura) thiara
Νεότερος ταξινομικός συνδυασμός που χρησιμοποιείται σε μέρος της βιβλιογραφίας: Thiarella thiara (Brocchi, 1814)
Κατάσταση: Εξαφανισμένο – γνωστό από απολιθώματα

Mitrella thiara από τη Λευκωσία

Το απολίθωμα της Mitrella thiara (Brocchi, 1814) που παρουσιάζεται στην παρούσα καταγραφή προέρχεται από τη Λευκωσία της Κύπρου.

Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό μικρό θαλάσσιο γαστερόποδο με ενδιαφέρουσα μορφολογία και μακρά ταξινομική ιστορία. Η παρουσία του σε πλειοκαινικές αποθέσεις σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου το καθιστά ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τη μελέτη των νεογενών θαλάσσιων μαλακίων.

Στην παρούσα ανάρτηση περιοριζόμαστε αποκλειστικά στο συγκεκριμένο είδος, χωρίς να αποδίδουμε στο δείγμα πρόσθετες πληροφορίες για ηλικία, στρωματογραφικό επίπεδο ή παλαιοπεριβάλλον της θέσης εύρεσης στη Λευκωσία που δεν μπορούν να τεκμηριωθούν από το ίδιο το δείγμα και τα διαθέσιμα στοιχεία.

Mitrella thiara (Brocchi, 1814) – Fossils from Nicosia, Cyprus

Text by George Konstantinou

Mitrella thiara

Mitrella thiara (Brocchi, 1814) is an extinct species of marine gastropod mollusc known exclusively from the fossil record. It belongs to the family Columbellidae, a large family of small to relatively small marine snails.

In older palaeontological literature, the species appears under different combinations of names, including Murex thiara, Columbella thiara and Mitrella (Crenisutura) thiara. In more recent databases it has also been recorded as Mitrella thiara (Brocchi, 1814).

The Original Description of the Species

The species was first described in 1814 by the Italian naturalist and palaeontologist Giovanni Battista Brocchi (1772–1826).

Brocchi originally described it under the name:

Murex thiara Brocchi, 1814

in his important work Conchiologia fossile subapennina, which dealt with fossil shells from Italian deposits. The original reference appears in the second volume, on page 424 and Plate VIII, figure 6.

The presence of Brocchi's name in parentheses in the current combination — Mitrella thiara (Brocchi, 1814) — indicates that the species was originally described in a different genus and was later transferred to Mitrella.

Shell Morphology

Mitrella thiara had a characteristic narrow, elongated and turreted to fusiform shell.

Palaeontological material attributed to the species shows particularly characteristic sculpture. The whorls bear axial ribs, while small projections or nodules may occur near the sutures. Fine linear sculpture can also be observed on the shell surface.

The aperture is relatively narrow and elongated, while the lower part forms a siphonal canal, a feature associated with the morphology of many neogastropods.

Size

Mitrella thiara was a relatively small gastropod.

Published fossil material includes specimens measuring approximately 19–22 millimetres in height and 7–8 millimetres in width.

Other well-documented Pliocene specimens examined in a modern revision reach approximately 25.6 mm in height and 8.9 mm in width.

It was therefore a small but quite distinctive fossil gastropod.

A Species with a Distinctive Shell

The ornamentation of the shell is particularly interesting.

The axial ribs and structures near the sutures create a characteristic sculptured surface. This morphology is important for distinguishing the species from other similar fossil Columbellidae.

However, as with many small fossil gastropods, reliable identification should not be based solely on the general outline of the shell. Examination of the protoconch, sculpture, sutures, aperture and siphonal region is also important.

Taxonomic History

The taxonomic history of Mitrella thiara is quite interesting and reflects changes in the classification of fossil gastropods during the last two centuries.

The species began as:

Murex thiara Brocchi, 1814

and later appeared in the literature as:

Columbella thiara

and:

Mitrella (Crenisutura) thiara.

This does not necessarily mean that these names represent different species. In many cases, different combinations reflect changes in researchers' views concerning which genus or subgenus best represents the morphological and evolutionary relationships of a species.

An Important Modern Taxonomic Observation

The classification of this particular species requires some attention.

In a modern palaeontological revision published in 2023, the species is treated as:

Thiarella thiara (Brocchi, 1814)

and Pliocene specimens from Estepona in Spain are presented under this combination.

This indicates that some modern scientific literature places the species in the genus Thiarella rather than Mitrella.

For the present record, however, we retain the name Mitrella thiara (Brocchi, 1814) under which the fossil has been identified, while also noting this more recent taxonomic treatment.

Geological Occurrence

Mitrella thiara is known from Neogene marine deposits of Europe and the Mediterranean region.

Records from the Pliocene are particularly important. The species has, for example, been recorded from Pliocene deposits in Italy, southern France and Spain.

Historical Italian collections contain material attributed to the species from the Piacenzian of the Pliocene, while a modern study from Spain presents specimens from the Lower Piacenzian, Upper Pliocene.

Records from France

The species has also been found in the rich Pliocene deposits of the Nice region in southern France.

Fossils recorded as Mitrella (Crenisutura) thiara are known from the famous Marnes bleues – Blue Marls of the Saint-Martin-du-Var area, which contain an exceptionally rich fauna of marine molluscs.

These records help us understand the geographical distribution of the species in the ancient seas of the Mediterranean region.

Marine Environment of the Species

The occurrence of Mitrella thiara in Pliocene marine deposits shows that it formed part of the rich gastropod communities inhabiting the seas of the Mediterranean region during the Neogene.

Some European records of the species come from deposits interpreted as representing deeper marine environments, but this does not mean that every occurrence of M. thiara necessarily represents the same depth or exactly the same ecological conditions.

For the palaeoenvironmental interpretation of a particular fossil, the geological formation, stratigraphic horizon and associated fossil assemblage must always be considered.

Traces of Predation on Fossil Shells

A particularly interesting feature has been observed on some fossil specimens of Mitrella thiara.

In a palaeontological collection containing hundreds of specimens of the species, some shells have been recorded with traces identified as Oichnus paraboloides. These are characteristic holes interpreted as predatory drill holes produced by other organisms.

Such traces are valuable because a fossil may preserve not only the morphology of the animal itself but also evidence of interactions between organisms within an ancient ecosystem.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Family: Columbellidae
Genus: Mitrella
Species: Mitrella thiara (Brocchi, 1814)
Original combination: Murex thiara Brocchi, 1814
Other names used in the literature: Columbella thiara, Mitrella (Crenisutura) thiara
More recent taxonomic combination used in part of the literature: Thiarella thiara (Brocchi, 1814)
Status: Extinct – known from fossils

Mitrella thiara from Nicosia

The fossil of Mitrella thiara (Brocchi, 1814) presented in this record comes from Nicosia, Cyprus.

It is a characteristic small marine gastropod with interesting shell morphology and a long taxonomic history. Its occurrence in Pliocene deposits in several parts of the Mediterranean region makes it particularly interesting for the study of Neogene marine molluscs.

In the present article, we restrict the discussion exclusively to this particular species, without assigning additional information concerning the age, stratigraphic horizon or palaeoenvironment of the Nicosia specimen that cannot be established from the specimen itself and the available evidence.