Δυο παλαιοί πετρόκτιστοι ανεμόμυλοι στο κατεχόμενο χωριό Γιαλούσα στη χερσόνησο της Καρπασίας - Two Old Stone-Built Windmills in the Occupied Village of Yialousa, on the Karpasia Peninsula - Cyprus.

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το κατεχόμενο χωριό Γιαλούσα ή Αιγιαλούσα στη χερσόνησο της Καρπασίας - Yialousa village in the Karpas peninsula

 Old windmills - παλαιοί ανεμόμυλοi

Οι μύλοι της Γιαλούσας

Το σιτάρι και το κριθάρι ήταν πολύ σημαντικά για τους κατοίκους και η πρώτη ύλη για το ψωμί. Στους μύλους άλεθαν σιτάρι. Στην Καρπασία υπήρχαν ζωόμυλοι, νερόμυλοι και ανεμόμυλοι. Στη Γιαλούσα υπάρχουν δύο πετρόκτιστοι ανεμόμυλοι. Ο ένας στην Καλαμιά και ο άλλος στον δρόμο προς την Αγία Τριάδα. Απόσπασμα από το βιβλίο της Δανιέλλας Δανιήλ « Καρπασία, εικόνες και αναμνήσεις»

Τον ανεμόμυλο στη Γιαλούσα, στον δρόμο προς την Αγία Τριάδα, τον έκτισαν δυο αδέλφια γύρω στα 1870. Αρχικά τούτα τα αδέλφια εκτίσαν ανεμόμυλο στην είσοδο του Ριζοκαρπάσου. Το σχέδιο έφερέν το ο ένας ο αδελφός, που την Κάλυμνο, όπου ήταν σφουγγαράς. Οι χωρκανοί όμως έν τους εθέλαν γιατί ήταν ξένοι τζαι επίσης γιατί εκτυπούσαν τη δουλειά των νερόμυλων στο χωρκό. Λόγω ζήλιας, οι χωρκανοί εσσίζαν τους τα πανιά του ανεμόμυλου τζαι μη ξέροντας τι να κάμουν εχαλάσαν τον τζ εκτίσαν τον στη Γιαλούσα. Πηγή Ανδρέας Τανής - Ριζοκάρπασο

Photos by George Konstantinou 

O ανεμόμυλος στη Γιαλούσα, του Παπά Ανεμομυλάρη στην    ενορία Αγίας Τριάδας

Below in English

Κείμενο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Στο κατεχόμενο χωριό Γιαλούσα ή Αιγιαλούσα, στο κεντρικό τμήμα της χερσονήσου της Καρπασίας, σώζονται δύο παλαιοί πετρόκτιστοι ανεμόμυλοι, κατάλοιπα μιας άλλης εποχής και σημαντικά μνημεία της αγροτικής και λαϊκής κληρονομιάς της περιοχής.

Η Γιαλούσα υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα χωριά της Καρπασίας. Είναι κτισμένη στην πλαγιά λόφου με θέα προς τις βόρειες ακτές της χερσονήσου, θέση που ευνοούσε την αξιοποίηση των ανέμων. Πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ανάμεσα στα κυριότερα γεωργικά προϊόντα του χωριού ήταν τα σιτηρά, ο καπνός, οι ελιές και τα χαρούπια.

Οι ανεμόμυλοι είχαν μεγάλη σημασία για τις παλαιότερες αγροτικές κοινωνίες, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου δεν υπήρχε αρκετό τρεχούμενο νερό για τη λειτουργία νερόμυλων. Με τη δύναμη του ανέμου έθεταν σε κίνηση τον μηχανισμό και τις βαριές μυλόπετρες, αλέθοντας κυρίως σιτάρι και κριθάρι για την παραγωγή αλευριού.

Οι δύο παλαιοί ανεμόμυλοι της Γιαλούσας ήταν κατασκευασμένοι κυρίως από τοπική πέτρα. Το χαρακτηριστικό κυλινδρικό πέτρινο οικοδόμημα αποτελούσε το βασικό σώμα του μύλου, ενώ στο επάνω μέρος βρισκόταν η ξύλινη κατασκευή με τις αντένες και τα πανιά που δέχονταν τη δύναμη του ανέμου. Μέσω ενός συστήματος ξύλινων αξόνων και γραναζιών, η περιστροφική κίνηση μεταφερόταν στις μυλόπετρες.

Υπάρχει μάλιστα ιστορική αναφορά και φωτογραφική τεκμηρίωση για τον ανεμόμυλο του Παπα-Ανεμομυλάρη στη Γιαλούσα, ο οποίος καταγράφηκε και φωτογραφήθηκε το 2003. Η αναφορά αυτή αποτελεί σημαντική μαρτυρία για την παρουσία και τη λειτουργία ανεμόμυλων στο χωριό.

Οι μυλωνάδες αποτελούσαν σημαντικά πρόσωπα στις αγροτικές κοινότητες. Οι γεωργοί μετέφεραν στους μύλους τα δημητριακά που παρήγαγαν στα χωράφια τους και επέστρεφαν με το αλεύρι που ήταν απαραίτητο για την παρασκευή του ψωμιού και άλλων βασικών τροφών της οικογένειας. Έτσι, ο μύλος δεν αποτελούσε μόνο χώρο εργασίας αλλά και σημείο συνάντησης των κατοίκων της περιοχής.

Με την εμφάνιση των μηχανοκίνητων αλευρόμυλων, οι παραδοσιακοί ανεμόμυλοι έχασαν σταδιακά τη χρησιμότητά τους και εγκαταλείφθηκαν. Τα ξύλινα μέρη, οι αντένες, τα πανιά και οι μηχανισμοί τους χάθηκαν με την πάροδο του χρόνου, ενώ τα ανθεκτικότερα πέτρινα τμήματά τους κατάφεραν σε αρκετές περιπτώσεις να επιβιώσουν μέχρι τις μέρες μας.

Οι δύο παλαιοί πετρόκτιστοι ανεμόμυλοι της Γιαλούσας αποτελούν σήμερα πολύτιμα κατάλοιπα της προβιομηχανικής ιστορίας της Καρπασίας. Μας θυμίζουν μια εποχή κατά την οποία οι άνθρωποι αξιοποιούσαν με απλούς αλλά ευρηματικούς τρόπους τις φυσικές δυνάμεις, όπως τον άνεμο και το νερό, για να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες.

Τέτοια μνημεία πρέπει να καταγράφονται και να προστατεύονται, καθώς αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας των χωριών μας. Οι παλαιοί ανεμόμυλοι της Γιαλούσας δεν είναι απλώς εγκαταλελειμμένα πέτρινα κτίσματα. Είναι μάρτυρες της ζωής, της εργασίας και του μόχθου των ανθρώπων της Καρπασίας και ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου.

                                         O ανεμόμυλος στην Καλαμιά

Βρισκόταν περί τα διακόσια μέτρα από τα τελευταία σπίτια στα αριστερά του δρόμου που οδηγούσε πρός τον "Λιμνιώνα" το παλιό ψαρολίμανο της Γιαλούσας,κοντά από τις αποθήκες των χαρουπιών.

Two Old Stone-Built Windmills in the Occupied Village of Yialousa, on the Karpasia Peninsula

Text by George Konstantinou

In the occupied village of Yialousa, also known as Aigialousa, in the central part of the Karpasia Peninsula, two old stone-built windmills still survive. They are remnants of another era and important examples of the agricultural and folk heritage of the region.

Yialousa was one of the largest and most important villages of Karpasia. It is built on the slope of a hill overlooking the northern coast of the peninsula, in a location well suited to taking advantage of the winds. Before the Turkish invasion of 1974, the village’s main agricultural products included cereals, tobacco, olives and carobs.

Windmills were of great importance to traditional rural communities, particularly in areas where there was not enough continuously flowing water to operate watermills. Using the power of the wind, they set in motion the mechanism and the heavy millstones, grinding mainly wheat and barley to produce flour.

The two old windmills of Yialousa were built mainly of local stone. The characteristic cylindrical stone structure formed the main body of the mill, while the upper section supported the wooden mechanism with its sails, which captured the power of the wind. Through a system of wooden shafts and gears, the rotational movement was transferred to the millstones.

There is also historical reference and photographic documentation of the windmill of Papa-Anemomilaris in Yialousa, which was recorded and photographed in 2003. This provides important evidence of the presence and operation of windmills in the village.

Millers played an important role in rural communities. Farmers brought the grain produced in their fields to the mills and returned home with the flour needed for making bread and other basic foods for their families. The mill was therefore not only a place of work but also a meeting point for the inhabitants of the surrounding area.

With the introduction of mechanised flour mills, traditional windmills gradually lost their usefulness and were abandoned. Their wooden components, sails and internal mechanisms disappeared over time, while the more durable stone structures managed, in several cases, to survive to the present day.

The two old stone-built windmills of Yialousa are today valuable remains of the pre-industrial history of Karpasia. They remind us of a time when people used simple but ingenious methods to harness natural forces such as wind and water in order to meet their everyday needs.

Such monuments deserve to be recorded and protected, as they form an inseparable part of the history of our villages. The old windmills of Yialousa are not merely abandoned stone structures. They are witnesses to the life, work and toil of the people of Karpasia and an important part of the cultural heritage of Cyprus.