See also
Ο φάρος στο λιμανάκι της Κερύνειας - The lighthouse in the port of Kyrenia
.png)
Below
in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Στο βορειοανατολικότερο άκρο της Κύπρου, απέναντι από το Ακρωτήριο του Αποστόλου Αντρέα στη χερσόνησο της Καρπασίας, βρίσκονται οι Κλείδες, μια συστάδα μικρών βραχωδών νησίδων που προεκτείνουν προς τη θάλασσα τη χαρακτηριστική στενή μορφή της χερσονήσου.
Σε μία από τις κύριες νησίδες της συστάδας, την Καστελλέττα (Kasteletta), βρίσκεται ο ιστορικός φάρος των Κλείδων. Η θέση του, ανοιχτά από το ακρωτήριο και πάνω σε ένα απομονωμένο βραχώδες νησί, τον καθιστά ένα από τα πιο ιδιαίτερα ναυτικά μνημεία της Κύπρου.
Οι Κλείδες ανήκουν γεωγραφικά στην επαρχία Αμμοχώστου και βρίσκονται στην κατεχόμενη περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974. Η επίσημη χαρτογράφηση της Κυπριακής Δημοκρατίας καταγράφει τις Kleides Islands ακριβώς ανοικτά από το Cape Apostolos Andreas.
Οι νησίδες Κλείδες
Η ονομασία Κλείδες προέρχεται από την ελληνική λέξη «κλειδιά». Το σύμπλεγμα αποτελείται από βραχώδεις, ακατοίκητες νησίδες και σκοπέλους που βρίσκονται πέρα από το άκρο της Καρπασίας.
Η θέση τους ήταν γνωστή ήδη από την αρχαιότητα. Αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν τις Κλείδες ως γεωγραφικό σημείο της Κύπρου, ενώ η θέση τους στο άκρο του νησιού τις έκανε φυσικό σημείο αναφοράς για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Σήμερα η ονομασία Νησιά Κλείδες – Kleides Islands εξακολουθεί να αποτελεί την καταγεγραμμένη γεωγραφική ονομασία της συστάδας.
Η Καστελλέττα
Η Καστελλέττα είναι μία από τις κύριες νησίδες του συμπλέγματος των Κλείδων. Η ονομασία της επιβεβαιώνεται και από σύγχρονες επιστημονικές μελέτες για την ορνιθοπανίδα της περιοχής, στις οποίες οι κύριες νησίδες αναφέρονται ως Zinaritou, Kasteletta και Kleidi.
Πρόκειται για ένα απομονωμένο, βραχώδες θαλάσσιο περιβάλλον χωρίς μόνιμο οικισμό. Η απόσταση από την ξηρά και η έκθεση στους ανέμους και στη θάλασσα δίνουν στην περιοχή έναν ιδιαίτερα άγριο χαρακτήρα.
Σε αυτή την απομονωμένη θέση δημιουργήθηκε ο φάρος που εξυπηρετούσε τη ναυσιπλοΐα γύρω από το βορειοανατολικό άκρο της Κύπρου.
Η κατασκευή του φάρου
Ο φάρος των Κλείδων κατασκευάστηκε κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας, στις αρχές του 20ού αιώνα. Ιστορικές καταγραφές τοποθετούν τη δημιουργία του γύρω στο 1913.
Η επιλογή της θέσης ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τη γεωγραφία της περιοχής. Οι βραχώδεις νησίδες βρίσκονται πέρα από το Ακρωτήριο του Αποστόλου Αντρέα και αποτελούν φυσικό κίνδυνο για τα πλοία που περνούν από το ανατολικό άκρο της Κύπρου.
Η παρουσία ενός φωτεινού ναυτιλιακού σήματος πάνω στις Κλείδες επέτρεπε στους ναυτικούς να αναγνωρίζουν τη θέση των νησίδων τη νύχτα και να διατηρούν ασφαλή απόσταση από τους βράχους.
Ένα απομονωμένο φυλάκιο στη θάλασσα
Η λειτουργία ενός φάρου σε μια ακατοίκητη νησίδα ήταν πολύ διαφορετική από εκείνη ενός φάρου κοντά σε πόλη ή λιμάνι.
Ο φαροφύλακας έπρεπε να μεταφέρεται με βάρκα από την Καρπασία και να παραμένει στη νησίδα ώστε να εξασφαλίζει τη σωστή λειτουργία του φωτός.
Η απομόνωση, οι καιρικές συνθήκες και η εξάρτηση από τη θάλασσα για τη μεταφορά ανθρώπων και προμηθειών έκαναν τη ζωή και την εργασία στον φάρο ιδιαίτερα απαιτητική.
Ο φαροφύλακας Νίκος Χαμπής
Μια σημαντική μαρτυρία για τη νεότερη ιστορία του φάρου προέρχεται από τον Νίκο Χαμπή, ο οποίος υπηρέτησε εκεί ως φαροφύλακας.
Σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία, διορίστηκε στον φάρο τον Ιούνιο του 1961 και βρισκόταν ακόμη εκεί κατά την τουρκική εισβολή του 1974.
Η μαρτυρία του αποτελεί πολύτιμη προσωπική καταγραφή για τον τρόπο λειτουργίας του απομονωμένου φάρου αλλά και για όσα συνέβησαν στην περιοχή εκείνες τις ημέρες.
Ο φάρος κατά την τουρκική εισβολή του 1974
Η ιστορία του φάρου συνδέθηκε άμεσα με τα γεγονότα της τουρκικής εισβολής.
Ο Νίκος Χαμπής αφηγήθηκε ότι η ιδιότητά του ως φαροφύλακα συνέβαλε στο να αποφύγει την αιχμαλωσία, επειδή ο φάρος έπρεπε να συνεχίσει να λειτουργεί.
Πριν αποχωρήσει, εκπαίδευσε έναν Τουρκοκύπριο, τον Μουσταφά, ώστε να μπορεί να χειρίζεται τον φάρο και να διατηρήσει το ναυτιλιακό φως σε λειτουργία.
Το περιστατικό αυτό αποτελεί μια ιδιαίτερη ανθρώπινη ιστορία που συνδέει ένα απομονωμένο ναυτικό μνημείο με τα δραματικά γεγονότα του 1974.
Η σημασία του για τη ναυσιπλοΐα
Το Ακρωτήριο του Αποστόλου Αντρέα αποτελεί το βορειοανατολικό άκρο της Κύπρου και προβάλλει βαθιά μέσα στην ανατολική Μεσόγειο.
Οι Κλείδες βρίσκονται ακόμη πιο έξω από την ακτή και αποτελούν ουσιαστικά τη θαλάσσια συνέχεια της χερσονήσου. Για ένα πλοίο που ταξιδεύει τη νύχτα, οι χαμηλές βραχώδεις νησίδες αποτελούσαν κίνδυνο που έπρεπε να επισημαίνεται με σαφήνεια.
Ο φάρος είχε επομένως ουσιαστικό ρόλο ως βοήθημα ναυσιπλοΐας, προειδοποιώντας για τις Κλείδες και σηματοδοτώντας το άκρο της Καρπασίας.
Ένας φάρος της περιόδου της Αγγλοκρατίας
Ο φάρος των Κλείδων αποτελεί μέρος του δικτύου φάρων και ναυτικών φώτων που αναπτύχθηκαν στην Κύπρο κατά την περίοδο της βρετανικής διοίκησης.
Οι φάροι αυτοί τοποθετούνταν σε ακρωτήρια, λιμάνια και άλλα κρίσιμα σημεία της ακτογραμμής, με σκοπό τη βελτίωση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.
Ο φάρος της Καστελλέττας ξεχωρίζει λόγω της απομονωμένης θέσης του πάνω σε νησίδα και όχι στην κύρια ακτογραμμή της Κύπρου.
Οι Κλείδες ως σημαντικός βιότοπος θαλασσοπουλιών
Οι Κλείδες δεν έχουν μόνο ναυτική και ιστορική σημασία. Αποτελούν επίσης έναν από τους σημαντικότερους τόπους αναπαραγωγής θαλασσοπουλιών στην Κύπρο.
Η περιοχή Καρπασία – Νησιά Κλείδες έχει αναγνωριστεί ως περιοχή διεθνούς σημασίας για τη βιοποικιλότητα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρουσία του Αιγαιόγλαρου (Larus audouinii). Οι Κλείδες αποτελούν έναν από τους ελάχιστους τόπους αναπαραγωγής του είδους στην Κύπρο, με τις φωλιές να εντοπίζονται κυρίως στις νησίδες Ζιναρίτου, Καστελλέττα και Κλείδι.
Ο Θαλασσοκόρακας
Οι βραχώδεις νησίδες αποτελούν επίσης εξαιρετικά σημαντικό τόπο αναπαραγωγής για τον Μεσογειακό Θαλασσοκόρακα (Gulosus aristotelis desmarestii).
Οι Κλείδες χαρακτηρίζονται ως ο σημαντικότερος τόπος αναπαραγωγής του συγκεκριμένου θαλασσοπουλιού στην Κύπρο.
Η απομόνωση των νησίδων, οι απόκρημνες βραχώδεις ακτές και η άμεση πρόσβαση στη θάλασσα δημιουργούν κατάλληλες συνθήκες για τα είδη αυτά.
Ένα ιδιαίτερο σημείο της Κύπρου
Η Καστελλέττα και οι υπόλοιπες Κλείδες βρίσκονται σε ένα από τα πιο απομονωμένα και γεωγραφικά χαρακτηριστικά σημεία της Κύπρου.
Εδώ συναντώνται η ναυτική ιστορία, η φυσική γεωγραφία και η σημαντική βιοποικιλότητα της Καρπασίας. Ο φάρος αποτελεί ανθρώπινο σημάδι μέσα σε ένα κατά τα άλλα άγριο θαλάσσιο τοπίο, ενώ γύρω του οι βραχώδεις νησίδες εξακολουθούν να προσφέρουν πολύτιμους χώρους αναπαραγωγής για θαλασσοπούλια.
Από το 1974, το Ακρωτήριο του Αποστόλου Αντρέα και η περιοχή της Καρπασίας βρίσκονται υπό τουρκική κατοχή.
Συνοπτικά στοιχεία
Ονομασία: Φάρος Κλείδων
Νησίδα: Καστελλέττα – Kasteletta
Σύμπλεγμα νησίδων: Κλείδες – Kleides Islands
Περιοχή: Ακρωτήριο Αποστόλου Αντρέα, Καρπασία
Επαρχία: Αμμόχωστος, Κύπρος
Χαρακτήρας περιοχής: Απομονωμένες βραχώδεις και ακατοίκητες νησίδες
Περίοδος κατασκευής φάρου: Αγγλοκρατία, αρχές 20ού αιώνα
Χρονολογία: Περίπου 1913
Κύρια λειτουργία: Προειδοποίηση και καθοδήγηση της ναυσιπλοΐας γύρω από τις Κλείδες και το Ακρωτήριο του Αποστόλου Αντρέα
Γνωστός Ελληνοκύπριος φαροφύλακας: Νίκος Χαμπής
Υπηρεσία στον φάρο: Από τον Ιούνιο του 1961 και κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής του 1974
Φυσική σημασία: Σημαντική περιοχή αναπαραγωγής θαλασσοπουλιών
Χαρακτηριστικά είδη: Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii) και Μεσογειακός Θαλασσοκόρακας (Gulosus aristotelis desmarestii)
Σημερινό καθεστώς περιοχής: Υπό τουρκική κατοχή από το 1974.
.png)
%20-%20Copy.png)
.png)
.png)
.png)
Text: George Konstantinou
At the northeasternmost end of Cyprus, off Cape Apostolos Andreas on the Karpasia Peninsula, lie the Kleides Islands, a group of small rocky islets extending beyond the characteristic narrow tip of the peninsula into the sea.
On one of the principal islets of the group, Kasteletta, stands the historic Kleides lighthouse. Its location offshore from the cape, on an isolated rocky islet, makes it one of the most distinctive maritime monuments of Cyprus.
The Kleides Islands geographically belong to the Famagusta District and have been within the Turkish-occupied area of the Republic of Cyprus since 1974.
The Kleides Islands
The Greek name Kleides means “keys”. The group consists of rocky, uninhabited islets and reefs situated beyond the tip of the Karpasia Peninsula.
Their location was known from antiquity, and ancient writers referred to the Kleides as a geographical feature of Cyprus. Their position at the extreme end of the island also made them a natural reference point for navigation in the surrounding waters.
Today, Kleides Islands remains the established geographical name for the group.
Kasteletta
Kasteletta is one of the principal islets of the Kleides group. Modern scientific studies of the seabirds of the area identify the main islets as Zinaritou, Kasteletta and Kleidi.
It is an isolated rocky marine environment without a permanent settlement. Its separation from the mainland and its exposure to strong winds and the open sea give the locality a particularly wild character.
It was in this remote location that the lighthouse was established to assist navigation around the northeastern extremity of Cyprus.
Construction of the Lighthouse
The Kleides lighthouse was constructed during the period of British rule, in the early 20th century. Historical records place its establishment at approximately 1913.
The choice of location was directly related to the geography of the area. The rocky islets extend beyond Cape Apostolos Andreas and represented a natural hazard to vessels passing around the eastern end of Cyprus.
A navigational light on the Kleides allowed sailors to identify the position of the islets at night and maintain a safe distance from the rocks.
An Isolated Outpost at Sea
Operating a lighthouse on an uninhabited islet was very different from maintaining one close to a town or harbour.
The lighthouse keeper had to reach the island by boat from the Karpasia Peninsula and remain there to ensure that the light continued to operate correctly.
Isolation, weather conditions and dependence on the sea for the transportation of people and supplies made life and work at the lighthouse particularly demanding.
Lighthouse Keeper Nikos Hambis
An important personal account of the more recent history of the lighthouse comes from Nikos Hambis, who served there as a lighthouse keeper.
According to his testimony, he was appointed to the lighthouse in June 1961 and was still serving there at the time of the Turkish invasion in 1974.
His account provides valuable information about life and work at this isolated lighthouse, as well as the events that affected the area during that period.
The Lighthouse during the Turkish Invasion of 1974
The history of the lighthouse became directly connected with the events of the Turkish invasion.
Nikos Hambis recalled that his position as lighthouse keeper contributed to his avoiding captivity because the lighthouse needed to remain operational.
Before leaving, he trained a Turkish Cypriot named Mustafa to operate the lighthouse so that the navigational light could continue functioning.
The incident represents a remarkable human story connecting this isolated maritime structure with the dramatic events of 1974.
Importance for Navigation
Cape Apostolos Andreas forms the northeastern extremity of Cyprus and projects far into the eastern Mediterranean.
The Kleides lie even farther offshore and effectively form a maritime continuation of the Karpasia Peninsula. For vessels travelling at night, the low rocky islets represented a hazard that needed to be clearly marked.
The lighthouse therefore served an important role as an aid to navigation, warning vessels of the Kleides and marking the outer end of the Karpasia Peninsula.
A Lighthouse from the British Period
The Kleides lighthouse formed part of the network of lighthouses and navigational lights developed in Cyprus during British administration.
Such lights were established at capes, harbours and other strategically important points along the coastline to improve maritime safety.
The Kasteletta lighthouse is particularly distinctive because of its isolated position on an offshore islet rather than on the main coastline of Cyprus.
The Kleides as an Important Seabird Habitat
The Kleides Islands are important not only for their maritime and historical significance. They also form one of the notable breeding areas for seabirds in Cyprus.
The wider Karpasia–Kleides Islands area has been recognised for its international biodiversity importance.
Of particular significance is the presence of Audouin’s Gull (Larus audouinii). The Kleides are among the few breeding localities of this species in Cyprus, with nesting recorded particularly on the islets of Zinaritou, Kasteletta and Kleidi.
The Mediterranean Shag
The rocky islets are also highly important for the Mediterranean Shag (Gulosus aristotelis desmarestii).
The Kleides constitute an important breeding locality for this Mediterranean seabird in Cyprus.
Their isolation, rocky shores and direct access to surrounding marine feeding areas provide suitable conditions for these birds.
A Distinctive Corner of Cyprus
Kasteletta and the other Kleides Islands occupy one of the most isolated and geographically distinctive locations in Cyprus.
Here, maritime history, physical geography and the biodiversity of the Karpasia Peninsula come together. The lighthouse represents a human presence within an otherwise wild marine landscape, while the surrounding rocky islets continue to provide valuable breeding habitat for seabirds.
Since 1974, Cape Apostolos Andreas and the wider Karpasia region have been under Turkish occupation.
Summary
Name: Kleides Lighthouse
Islet: Kasteletta
Island group: Kleides Islands
Location: Cape Apostolos Andreas, Karpasia Peninsula
District: Famagusta, Cyprus
Character of the area: Isolated, rocky and uninhabited islets
Period of lighthouse construction: British rule, early 20th century
Date: Approximately 1913
Main function: To warn and guide shipping around the Kleides Islands and Cape Apostolos Andreas
Known Greek Cypriot lighthouse keeper: Nikos Hambis
Service at the lighthouse: From June 1961 and during the Turkish invasion of 1974
Natural importance: Important seabird breeding area
Characteristic species: Audouin’s Gull (Larus audouinii) and Mediterranean Shag (Gulosus aristotelis desmarestii)
Present status of the area: Under Turkish occupation since 1974.
No comments:
Post a Comment