Ο μεταλλικός φάρος στο κατεχόμενο Ακρωτήριο Κορμακίτη και τα παλαιά κτίρια του φαροφύλακα - The Metal Lighthouse at Occupied Cape Kormakitis and the Old Lighthouse Keeper’s Buildings – Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Ο Φάρος στο νησί Καστελλέττα στα νησιά Κλείδες στο ακρωτήρι του Αποστόλου Αντρέα 

Ο φάρος στο λιμανάκι της Κερύνειας - The lighthouse in the port of Kyrenia

Ο φάρος του ακρωτηρίου Γάτα στο νοτιοανατολικό άκρο της χερσονήσου του Ακρωτηρίου Λεμεσού - Cape Gata lighthouse

Ο φάρος του Κάβο Γκρέκο στο νοτιοανατολικότερο άκρο της Κύπρου - The lighthouse of Cavo Gkreko in the southeast corner of Cyprus

Φάρος Κάτω Πάφου: Ο αρχαιότερος φάρος της Κύπρου - Lighthouses of Pafos - Cyprus

Photos  2020 by George Konstantinou

Below in English

Ο μεταλλικός φάρος στο κατεχόμενο Ακρωτήριο Κορμακίτη και τα παλαιά κτίρια του φαροφύλακα – Κύπρος

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Στο Ακρωτήριο Κορμακίτη, στο βορειοδυτικό τμήμα της κατεχόμενης Κύπρου, βρίσκεται ένας χαρακτηριστικός μεταλλικός φάρος, μαζί με τα παλαιά κτίρια που εξυπηρετούσαν τον φαροφύλακα και τη λειτουργία του σταθμού.

Το ακρωτήριο προβάλλει στη θάλασσα στο βορειοδυτικό άκρο της επαρχίας Κερύνειας και σηματοδοτεί το βόρειο όριο του Κόλπου της Μόρφου. Η γεωγραφική του θέση το έκανε σημαντικό σημείο για τη ναυσιπλοΐα κατά μήκος της βόρειας και δυτικής ακτής της Κύπρου.

Το Ακρωτήριο Κορμακίτη

Το ακρωτήριο πήρε την ονομασία του από το κοντινό μαρωνίτικο χωριό Κορμακίτης, μία από τις ιστορικές μαρωνίτικες κοινότητες της Κύπρου.

Πρόκειται για εκτεθειμένο παράκτιο τοπίο, με χαμηλή βλάστηση, βραχώδεις ακτές και ανοιχτή θέα προς τη Μεσόγειο. Η θέση του είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική, καθώς εδώ ουσιαστικά συναντώνται η δυτική ακτογραμμή του Κόλπου της Μόρφου με τη βόρεια ακτή της Κύπρου.

Στην αρχαιότητα το ακρωτήριο ήταν γνωστό ως Κρόμμυον ή Κρομμυακόν και βρισκόταν απέναντι από το Ανεμούριον της Κιλικίας, στη νότια Μικρά Ασία.

Ο φάρος του Κορμακίτη

Ο σταθμός του φάρου στο Ακρωτήριο Κορμακίτη φαίνεται να δημιουργήθηκε κατά τη δεκαετία του 1940. Η σημερινή όμως μεταλλική κατασκευή είναι μεταγενέστερη και χρονολογείται στο 1991.

Αυτή η διάκριση είναι σημαντική: η παρουσία φάρου στην τοποθεσία είναι παλαιότερη από τον μεταλλικό πύργο που βλέπουμε σήμερα.

Ο σημερινός φάρος αποτελείται από έναν τετράγωνο πυραμιδοειδή μεταλλικό δικτυωτό πύργο, βαμμένο λευκό, ύψους περίπου 20 μέτρων.

Το φως και η λειτουργία του

Το φωτιστικό σύστημα βρίσκεται σε εστιακό ύψος περίπου 30 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Το χαρακτηριστικό του φωτός καταγράφεται ως δύο λευκές αναλαμπές κάθε 20 δευτερόλεπτα, ενώ η ονομαστική εμβέλειά του είναι περίπου 15 ναυτικά μίλια. Στους διεθνείς καταλόγους φέρει τον αριθμό Admiralty N5904 και NGA 20976.

Ο κύριος σκοπός του είναι να επισημαίνει στους ναυτικούς τη θέση του Ακρωτηρίου Κορμακίτη και να βοηθά τα πλοία που κινούνται στα νερά γύρω από το βορειοδυτικό άκρο της Κύπρου.

Τα παλαιά κτίρια του φαροφύλακα

Δίπλα στον μεταλλικό πύργο διατηρούνται παλαιότερα κτίρια του σταθμού του φάρου. Η ύπαρξή τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούσαν παλαιότερα οι φάροι.

Πριν από την αυτοματοποίηση των σύγχρονων φωτεινών συστημάτων, ένας απομονωμένος φάρος απαιτούσε ανθρώπινη παρουσία. Ο φαροφύλακας έπρεπε να επιβλέπει το φως και τον εξοπλισμό και να βρίσκεται κοντά στον σταθμό για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Για τον λόγο αυτό, οι παλαιοί φαρικοί σταθμοί συνήθως διέθεταν κατοικίες και βοηθητικές εγκαταστάσεις για τους ανθρώπους που τους συντηρούσαν.

Στην περίπτωση του Κορμακίτη, τα σωζόμενα κτίρια αποτελούν κατάλοιπα αυτής της παλαιότερης εποχής λειτουργίας του σταθμού. Η διαθέσιμη τεκμηρίωση που εντόπισα, ωστόσο, δεν δίνει ασφαλή χρονολογία κατασκευής για κάθε κτίριο ξεχωριστά, γι' αυτό δεν θα ήταν σωστό να τους αποδώσουμε συγκεκριμένη ημερομηνία χωρίς πρόσθετα στοιχεία.

Η ζωή σε έναν απομονωμένο φάρο

Η εργασία του φαροφύλακα σε ένα ακρωτήριο όπως ο Κορμακίτης απαιτούσε συνεχή επαγρύπνηση.

Η θέση είναι εκτεθειμένη στους ανέμους και στη θαλασσοταραχή και βρίσκεται μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Πριν από τη σύγχρονη τεχνολογία, η σωστή λειτουργία ενός φάρου εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τον άνθρωπο που ήταν υπεύθυνος για τη συντήρησή του.

Τα κτίρια δίπλα στον πύργο θυμίζουν αυτή την περίοδο της ναυτικής ιστορίας, όταν ο φάρος δεν ήταν απλώς ένα φωτεινό σήμα αλλά ένας μικρός, μόνιμα επανδρωμένος σταθμός.

Γιατί ήταν σημαντική η θέση του

Το Ακρωτήριο Κορμακίτη βρίσκεται σε καίρια γεωγραφική θέση.

Ένα πλοίο που κινείται από τη δυτική ακτή της Κύπρου προς τη βόρεια ακτή πρέπει να περάσει από την ευρύτερη περιοχή του ακρωτηρίου. Αντίστοιχα, τα πλοία που προσεγγίζουν τον Κόλπο της Μόρφου από τα βόρεια πρέπει να γνωρίζουν με ακρίβεια τη θέση του.

Πριν από τα σύγχρονα συστήματα GPS και ηλεκτρονικής πλοήγησης, τα φωτεινά σήματα σε τέτοια ακρωτήρια αποτελούσαν βασικά σημεία προσανατολισμού κατά τη νύχτα.

Ένα ιδιαίτερο παράκτιο τοπίο

Γύρω από τον φάρο απλώνεται ένα ανοικτό, ανεμοδαρμένο παράκτιο τοπίο με βραχώδεις ακτές και παραλίες. Μπροστά από το ακρωτήριο βρίσκεται επίσης μικρή νησίδα, ενώ η περιοχή ανοίγεται προς το πέλαγος χωρίς σημαντικά φυσικά εμπόδια.

Η απομόνωση αυτή προσδίδει στον φάρο τον χαρακτηριστικό χαρακτήρα των παλαιών ναυτικών σταθμών: μια ανθρώπινη κατασκευή τοποθετημένη σε ένα ακραίο γεωγραφικό σημείο με μοναδικό σκοπό να καθοδηγεί όσους βρίσκονται στη θάλασσα.

Ο παλαιός σταθμός και ο σημερινός μεταλλικός πύργος

Η παρουσία των παλαιών κτιρίων δίπλα στον νεότερο μεταλλικό πύργο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή επιτρέπει να διακρίνουμε δύο διαφορετικές φάσεις της ιστορίας του σταθμού.

Ο φαρικός σταθμός ανάγεται στη δεκαετία του 1940, ενώ ο σημερινός μεταλλικός πύργος κατασκευάστηκε το 1991.

Επομένως, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι ο μεταλλικός φάρος και τα παλαιά κτίρια δημιουργήθηκαν απαραίτητα ταυτόχρονα. Τα κτίρια συνδέονται με την παλαιότερη λειτουργία του σταθμού, ενώ ο μεταλλικός πύργος αντιπροσωπεύει τη νεότερη φάση του.

Η περιοχή μετά το 1974

Το Ακρωτήριο Κορμακίτη βρίσκεται στην περιοχή της επαρχίας Κερύνειας που τελεί υπό τουρκική κατοχή από το 1974.

Το κοντινό χωριό Κορμακίτης έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία των Μαρωνιτών της Κύπρου, καθώς αποτελεί μία από τις παραδοσιακές μαρωνίτικες κοινότητες του νησιού.

Παρά τις πολιτικές και δημογραφικές αλλαγές που ακολούθησαν το 1974, το ακρωτήριο διατηρεί τον ιδιαίτερο φυσικό χαρακτήρα του και ο φάρος εξακολουθεί να αποτελεί χαρακτηριστικό σημείο του τοπίου.

Ένα κομμάτι της ναυτικής ιστορίας της Κύπρου

Ο φάρος του Ακρωτηρίου Κορμακίτη παρουσιάζει ενδιαφέρον όχι μόνο ως ενεργό ναυτιλιακό βοήθημα αλλά και ως μέρος της ιστορίας των φάρων της Κύπρου.

Ο σημερινός μεταλλικός πύργος αντιπροσωπεύει τη σύγχρονη φάση λειτουργίας του σταθμού, ενώ τα παλαιά κτίρια του φαροφύλακα διατηρούν τη μνήμη μιας εποχής κατά την οποία η λειτουργία ενός απομονωμένου φάρου βασιζόταν στην καθημερινή παρουσία ανθρώπων.

Μαζί σχηματίζουν ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό σύνολο της ναυτικής και παράκτιας κληρονομιάς της Κύπρου.

Συνοπτικά στοιχεία

Ονομασία: Φάρος Ακρωτηρίου Κορμακίτη

Τοποθεσία: Ακρωτήριο Κορμακίτη, επαρχία Κερύνειας, Κύπρος

Γειτονική κοινότητα: Κορμακίτης

Γεωγραφική σημασία: Βόρειο άκρο του Κόλπου της Μόρφου

Αρχαία ονομασία ακρωτηρίου: Κρόμμυον / Κρομμυακόν

Ίδρυση φαρικού σταθμού: Δεκαετία του 1940

Σημερινός φάρος: Μεταλλικός δικτυωτός πυραμιδοειδής πύργος

Χρονολογία σημερινού πύργου: 1991

Ύψος πύργου: Περίπου 20 μέτρα

Εστιακό ύψος: Περίπου 30 μέτρα

Χαρακτηριστικό φωτός: Δύο λευκές αναλαμπές κάθε 20 δευτερόλεπτα

Εμβέλεια: Περίπου 15 ναυτικά μίλια

Admiralty number: N5904

NGA number: 20976

Παλαιά κτίρια: Κτίρια που συνδέονται με τον παλαιότερο φαρικό σταθμό και τη διαμονή/εξυπηρέτηση του φαροφύλακα

Σημερινό καθεστώς περιοχής: Υπό τουρκική κατοχή από το 1974.

The Metal Lighthouse at Occupied Cape Kormakitis and the Old Lighthouse Keeper’s Buildings – Cyprus

Text: George Konstantinou

At Cape Kormakitis, on the northwestern coast of occupied Cyprus, stands a distinctive metal lighthouse, together with the old buildings that once served the lighthouse keeper and the operation of the station.

The cape projects into the sea at the northwestern end of the Kyrenia District and marks the northern limit of Morphou Bay. Its geographical position made it an important navigational point for vessels travelling along the northern and western coasts of Cyprus.

Cape Kormakitis

The cape takes its name from the nearby Maronite village of Kormakitis, one of the historic Maronite communities of Cyprus.

It is an exposed coastal landscape characterised by low vegetation, rocky shores and extensive views over the Mediterranean. Its position is particularly distinctive, as this is essentially where the western coastline of Morphou Bay meets the northern coast of Cyprus.

In antiquity, the cape was known as Krommyon or Krommyakon and lay opposite Anemourion in Cilicia, on the southern coast of Asia Minor.

The Kormakitis Lighthouse

The lighthouse station at Cape Kormakitis appears to have been established during the 1940s. The present metal structure, however, is considerably more recent and dates from 1991.

This distinction is important: the presence of a lighthouse station at the locality predates the metal tower that stands there today.

The present lighthouse consists of a white, square pyramidal metal lattice tower, approximately 20 metres high.

The Light and Its Function

The lighthouse light is positioned at a focal height of approximately 30 metres above sea level.

Its light characteristic is recorded as two white flashes every 20 seconds, with a nominal range of approximately 15 nautical miles. It is listed internationally under Admiralty number N5904 and NGA number 20976.

Its principal function is to mark the position of Cape Kormakitis and assist vessels navigating the waters around the northwestern extremity of Cyprus.

The Old Lighthouse Keeper’s Buildings

Beside the metal tower stand the old buildings associated with the earlier lighthouse station. Their survival provides an important reminder of the way lighthouses operated before modern automation.

Before automated lighting systems became widespread, an isolated lighthouse required a permanent human presence. The lighthouse keeper was responsible for monitoring the light and equipment and had to remain close to the station for extended periods.

For this reason, traditional lighthouse stations generally included living quarters and auxiliary buildings for the people responsible for maintaining them.

At Kormakitis, the surviving buildings are remnants of this earlier period in the history of the station. Available documentation does not provide a sufficiently reliable construction date for each individual building, so it would not be appropriate to assign them a specific date without further evidence.

Life at an Isolated Lighthouse

Working as a lighthouse keeper at an exposed cape such as Kormakitis required constant attention.

The location is exposed to winds and rough seas and lies far from the major towns of Cyprus. Before modern technology, the reliable operation of a lighthouse depended heavily on the person responsible for maintaining it.

The buildings beside the tower recall a period when a lighthouse was not simply an automatic navigational light but a small station requiring regular human presence.

Why the Location Was Important

Cape Kormakitis occupies a strategically important geographical position for navigation.

A vessel travelling from the western coast of Cyprus towards the northern coast passes through the wider area of the cape. Similarly, ships approaching Morphou Bay from the north need to identify the position of the headland accurately.

Before GPS and modern electronic navigation systems, lights established on prominent capes such as this were essential reference points for sailors travelling at night.

A Distinctive Coastal Landscape

Around the lighthouse extends an open, windswept coastal landscape of rocky shores and beaches. The cape faces directly towards the open Mediterranean, giving the locality the isolated character traditionally associated with lighthouse stations.

This isolation adds to the distinctive appearance of the site: a human-made navigational structure standing at an exposed geographical point with the primary purpose of guiding those at sea.

The Earlier Station and the Present Metal Tower

The presence of the old buildings beside the newer metal tower is particularly interesting because it allows two different phases in the history of the lighthouse station to be recognised.

The lighthouse station dates from the 1940s, while the present metal tower was constructed in 1991.

The metal lighthouse and the older buildings should therefore not be assumed to have been constructed at the same time. The surviving buildings are associated with the earlier operation of the station, while the metal tower represents a more recent phase.

The Area after 1974

Cape Kormakitis lies within the part of the Kyrenia District that has been under Turkish occupation since 1974.

The nearby village of Kormakitis is particularly important to the history and cultural heritage of the Maronites of Cyprus, as it is one of the island’s traditional Maronite communities.

Despite the political and demographic changes that followed 1974, the cape retains its distinctive natural character, while the lighthouse remains a prominent feature of the coastal landscape.

Part of the Maritime Heritage of Cyprus

The lighthouse at Cape Kormakitis is significant not only as a navigational aid but also as part of the history of lighthouses in Cyprus.

The present metal tower represents the modern phase of the station, while the old lighthouse keeper’s buildings preserve the memory of an earlier period when the operation of an isolated lighthouse depended on the daily presence of people.

Together, the lighthouse and its surviving buildings form a small but distinctive part of the maritime and coastal heritage of Cyprus.

Summary

Name: Cape Kormakitis Lighthouse

Location: Cape Kormakitis, Kyrenia District, Cyprus

Nearby community: Kormakitis

Geographical significance: Northern limit of Morphou Bay

Ancient name of the cape: Krommyon / Krommyakon

Establishment of lighthouse station: 1940s

Present lighthouse: Metal pyramidal lattice tower

Date of present tower: 1991

Tower height: Approximately 20 metres

Focal height: Approximately 30 metres above sea level

Light characteristic: Two white flashes every 20 seconds

Nominal range: Approximately 15 nautical miles

Admiralty number: N5904

NGA number: 20976

Old buildings: Structures associated with the earlier lighthouse station and the accommodation and work of the lighthouse keeper

Present status of the area: Under Turkish occupation since 1974.