Translate

Tuesday, 25 August 2026

Οικογένεια Altingiaceae στην Κύπρο – Altingiaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Altingiaceae είναι μικρή οικογένεια φυλλοβόλων ανθοφόρων δέντρων της τάξης Saxifragales. Στη σύγχρονη ταξινομική της οριοθέτηση περιλαμβάνει ένα ζωντανό γένος, το Liquidambar, με περίπου 15 αναγνωρισμένα είδη.

Τα είδη της οικογένειας έχουν ασυνεχή φυσική εξάπλωση στην ανατολική και νοτιοανατολική Ασία, στην ανατολική Μεσόγειο, στη Βόρεια Αμερική και στην Κεντρική Αμερική. Η σημερινή κατανομή τους αποτελεί κατάλοιπο μιας πολύ ευρύτερης εξάπλωσης κατά το γεωλογικό παρελθόν.

Η οικογένεια διαθέτει πλούσιο απολιθωματικό αρχείο, το οποίο εκτείνεται από την Κρητιδική περίοδο μέχρι το Τεταρτογενές. Για τον λόγο αυτό, τα σημερινά είδη Liquidambar θεωρούνται συχνά κατάλοιπα αρχαίων δασικών γραμμών.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Altingiaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 1 taxon. Το μοναδικό taxon είναι ξενικό ή εγκλιματισμένο. Δεν καταγράφονται αυτοφυή μη ενδημικά, ενδημικά, υβριδικά ή αβέβαιης κατάστασης taxa της οικογένειας.

Ταξινομική σημείωση

Τα φυτά της Altingiaceae τοποθετούνταν παλαιότερα στην οικογένεια Hamamelidaceae, συνήθως ως υποοικογένεια Altingioideae. Σύγχρονες μορφολογικές και μοριακές μελέτες υποστήριξαν την αναγνώριση της Altingiaceae ως ξεχωριστής οικογένειας.

Παλαιότερα αναγνωρίζονταν επίσης τα γένη Altingia και Semiliquidambar. Στις σύγχρονες ταξινομικές προσεγγίσεις τα είδη τους εντάσσονται συνήθως στο ευρύτερα οριοθετημένο γένος Liquidambar. Το Plants of the World Online αναγνωρίζει το Liquidambar ως το μοναδικό γένος της οικογένειας.

Γενικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της Altingiaceae είναι μεγάλα, ρητινοφόρα, φυλλοβόλα δέντρα. Ο κορμός είναι συνήθως ευθύς και η κόμη πλατιά ή πυραμιδοειδής. Ο φλοιός των νεαρών δέντρων είναι σχετικά λείος, αλλά με την ηλικία γίνεται παχύς και σχηματίζει βαθιές επιμήκεις ρωγμές.

Οι νεαροί κλάδοι ορισμένων ειδών αναπτύσσουν χαρακτηριστικές φελλώδεις ακμές. Οι ιστοί του κορμού και των κλάδων περιέχουν αρωματικές ρητινώδεις ουσίες, οι οποίες απελευθερώνονται όταν τραυματιστεί ο φλοιός.

Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα και διατάσσονται σπειροειδώς πάνω στους βλαστούς. Είναι μακρόμισχα, παλαμοειδή και συνήθως διαιρούνται σε τρεις, πέντε ή επτά λοβούς. Τα περιθώρια είναι λεπτά πριονωτά. Όταν τριφτούν, τα φύλλα μπορεί να απελευθερώνουν χαρακτηριστική αρωματική οσμή.

Τα δέντρα είναι μόνοικα, δηλαδή τα αρσενικά και τα θηλυκά άνθη αναπτύσσονται χωριστά πάνω στο ίδιο άτομο. Τα άνθη είναι μικρά, χωρίς εμφανή πέταλα και επικονιάζονται κυρίως από τον άνεμο.

Οι αρσενικές ταξιανθίες αναπτύσσονται συνήθως σε όρθιες ή επιμήκεις ομάδες. Οι θηλυκές ταξιανθίες είναι σφαιρικές και κρέμονται από μακριούς ποδίσκους.

Μετά τη γονιμοποίηση, η θηλυκή ταξιανθία εξελίσσεται σε χαρακτηριστική σφαιρική, ξυλώδη συγκάρπια κατασκευή. Αποτελείται από πολλές ενωμένες κάψες, οι οποίες ανοίγουν κατά την ωρίμανση και απελευθερώνουν μικρά, συχνά πτερυγιοφόρα σπέρματα.

Η Altingiaceae στην Κύπρο

Η οικογένεια δεν διαθέτει αυτοφυή εκπρόσωπο στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας. Αντιπροσωπεύεται αποκλειστικά από το Liquidambar orientalis, γνωστό στα αγγλικά ως Oriental sweetgum ή Turkish sweetgum.

Το είδος είναι φυσικό στοιχείο της χλωρίδας της νοτιοδυτικής Τουρκίας και της Ρόδου, αλλά δεν θεωρείται αυτοφυές στην Κύπρο. Στο νησί έχει πιθανότατα εισαχθεί μέσω καλλιέργειας και καταγράφεται ως εγκλιματισμένο μη εισβλητικό – naturalized non-invasive.

Σύμφωνα με τη δυναμική βάση Flora of Cyprus, το είδος έχει εγκλιματιστεί στην Τάλα της επαρχίας Πάφου, πιθανώς εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το taxon της οικογένειας Altingiaceae στην Κύπρο

Ξενικά ή εγκλιματισμένα – Alien or naturalized

Liquidambar

  1. Liquidambar orientalis Mill. · Species

Το γένος Liquidambar

Το όνομα Liquidambar προέρχεται από τις λέξεις «liquid» και «ambar» και αναφέρεται στην αρωματική, βαλσαμώδη ρητίνη που εκκρίνεται από τον τραυματισμένο φλοιό ορισμένων ειδών.

Τα μέλη του γένους είναι μεγάλα φυλλοβόλα δέντρα με παλαμοειδή φύλλα, τα οποία μοιάζουν επιφανειακά με φύλλα σφενδάμου. Τα δύο γένη, όμως, δεν είναι στενά συγγενικά. Οι σφένδαμοι ανήκουν στην οικογένεια Sapindaceae, ενώ τα Liquidambar στην Altingiaceae.

Τα είδη του γένους είναι γνωστά για τα εντυπωσιακά φθινοπωρινά χρώματα των φύλλων τους, τα οποία μπορεί να γίνονται κίτρινα, πορτοκαλί, κόκκινα, πορφυρά ή καστανέρυθρα πριν από την πτώση τους.

Περιγραφή του Liquidambar orientalis

Το Liquidambar orientalis είναι μεγάλο φυλλοβόλο δέντρο που μπορεί, υπό ευνοϊκές συνθήκες, να φθάσει σε ύψος περίπου 20–30 μέτρων ή περισσότερο. Αναπτύσσει πλατιά κόμη και ισχυρό κορμό, ο οποίος μπορεί να αποκτήσει μεγάλη διάμετρο.

Ο φλοιός είναι αρχικά γκριζωπός και σχετικά λείος, αλλά στα ηλικιωμένα δέντρα γίνεται γκριζοκάστανος ή καστανός και σχηματίζει βαθιές επιμήκεις σχισμές. Οι εσωτερικοί ιστοί περιέχουν αρωματική ρητίνη.

Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα, μακρόμισχα και παλαμοειδή. Συνήθως έχουν πέντε βαθιούς λοβούς, αν και ο αριθμός τους μπορεί να κυμαίνεται από τρεις μέχρι επτά. Κάθε κύριος λοβός μπορεί να φέρει μικρότερους δευτερεύοντες λοβούς και λεπτά πριονωτό περιθώριο.

Η επάνω επιφάνεια των φύλλων είναι συνήθως γυαλιστερή και πράσινη. Το φθινόπωρο, όταν οι θερμοκρασίες και οι συνθήκες υγρασίας είναι κατάλληλες, τα φύλλα αποκτούν κίτρινες, πορτοκαλί, κόκκινες ή πορφυρές αποχρώσεις.

Τα άνθη είναι μικρά και ανεμόφιλα. Τα αρσενικά άνθη συγκεντρώνονται σε ξεχωριστές ταξιανθίες, ενώ τα θηλυκά σχηματίζουν σφαιρικές κεφαλές πάνω σε μακριούς ποδίσκους.

Οι ώριμοι καρποί σχηματίζουν σφαιρικές, ξυλώδεις και σχετικά αγκαθωτές κατασκευές που παραμένουν συχνά πάνω στο δέντρο για μεγάλο διάστημα. Κάθε σφαιρικός σχηματισμός περιλαμβάνει πολυάριθμες μικρές κάψες.

Φυσική εξάπλωση

Η φυσική εξάπλωση του Liquidambar orientalis είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Σύμφωνα με το Plants of the World Online, εκτείνεται από τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, κυρίως τη Ρόδο, μέχρι τη δυτική και νοτιοδυτική Τουρκία.

Οι σημαντικότεροι φυσικοί πληθυσμοί βρίσκονται σε προσχωσιγενείς πεδιάδες, κοιλάδες, όχθες ποταμών, περιοχές με πηγές και άλλα ενδιαιτήματα με βαθιά και υγρά εδάφη.

Το είδος σχηματίζει χαρακτηριστικά δάση ή συστάδες, ιδιαίτερα στη νοτιοδυτική Τουρκία. Οι πληθυσμοί αυτοί θεωρούνται λείψανα ευρύτερων δασών που υπήρχαν στην περιοχή κατά παλαιότερες γεωλογικές περιόδους.

Το Liquidambar orientalis έχει αξιολογηθεί παγκοσμίως ως Κινδυνεύον – Endangered (EN), κυρίως λόγω της πολύ περιορισμένης φυσικής του εξάπλωσης, της απώλειας και του κατακερματισμού των φυσικών δασών και των αλλαγών στη χρήση γης και στην υδρολογία.

Η παγκόσμια απειλή του είδους αφορά πρωτίστως τους φυσικούς πληθυσμούς της Τουρκίας και της Ρόδου. Η κυπριακή εμφάνιση είναι ξενική και εγκλιματισμένη και δεν αποτελεί μέρος της φυσικής γεωγραφικής του εξάπλωσης.

Παρουσία στην Κύπρο

Στην Κύπρο το Liquidambar orientalis καταγράφεται ως εγκλιματισμένο μη εισβλητικό στην Τάλα της επαρχίας Πάφου. Η αναφορά ότι μπορεί να είναι εγκλιματισμένο εκεί εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα υποδηλώνει πιθανή σχέση με παλιά καλλιέργεια ή ιστορική φύτευση.

Η μακροχρόνια επιβίωση και πιθανή φυσική αναγέννηση ενός ξενικού δέντρου δεν το καθιστούν αυτομάτως αυτοφυές. Για τον καθορισμό του καθεστώτος λαμβάνονται υπόψη η γνωστή φυσική εξάπλωση, τα ιστορικά στοιχεία, η σχέση με καλλιέργειες και η ικανότητα αναπαραγωγής χωρίς ανθρώπινη φροντίδα.

Η παρουσία του είδους στην Τάλα παρουσιάζει βοτανικό, ιστορικό και δενδροκομικό ενδιαφέρον. Παράλληλα, το καθεστώς του πρέπει να διατηρείται σαφώς διαχωρισμένο από αυτό των αυτοφυών φυτών της Κύπρου.

Ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Το Liquidambar orientalis χρειάζεται περισσότερο νερό από τα περισσότερα τυπικά ξηροφυτικά δέντρα της Κύπρου. Προτιμά:

  • Βαθιά και γόνιμα εδάφη.
  • Θέσεις με αυξημένη εδαφική υγρασία.
  • Κοιλάδες και φυσικές κοιλότητες.
  • Παρυφές πηγών, ρυακιών και αρδευτικών καναλιών.
  • Παλιούς αρδευόμενους κήπους και περιβόλια.
  • Δροσερές θέσεις κοντά σε οικισμούς.
  • Ηλιόλουστες ή μερικώς σκιασμένες τοποθεσίες.
  • Περιοχές όπου το ριζικό σύστημα έχει πρόσβαση σε νερό κατά τη θερινή περίοδο.

Τα νεαρά δέντρα είναι περισσότερο ευαίσθητα στην έλλειψη νερού. Τα παλαιότερα άτομα μπορούν να αποκτήσουν βαθύτερο ριζικό σύστημα, αλλά η παρατεταμένη θερινή ξηρασία μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη και την παραγωγή σπερμάτων.

Οικολογία

Το Liquidambar orientalis είναι ανεμόφιλο. Τα μικρά άνθη του δεν διαθέτουν μεγάλα ή έντονα χρωματισμένα πέταλα, επειδή δεν εξαρτώνται κυρίως από έντομα για τη μεταφορά της γύρης.

Ένα ώριμο δέντρο παρέχει σκιά και δημιουργεί δροσερότερο μικροκλίμα κάτω από την κόμη του. Τα πεσμένα φύλλα προσθέτουν οργανική ύλη στο έδαφος και προσφέρουν καταφύγιο σε μικρούς οργανισμούς.

Οι κοιλότητες, οι ρωγμές του φλοιού και η πυκνή κόμη παλαιών δέντρων μπορεί να χρησιμοποιούνται από πουλιά, έντομα, αράχνες και άλλους οργανισμούς. Οι πτερυγιοφόροι σπόροι αποτελούν επίσης πιθανή πηγή τροφής για μικρά ζώα.

Στη φυσική του εξάπλωση το είδος αποτελεί σημαντικό στοιχείο υγρών παραποτάμιων και προσχωσιγενών δασών. Στην Κύπρο, όμως, η οικολογική του λειτουργία περιορίζεται στις θέσεις όπου έχει εισαχθεί και εγκλιματιστεί.

Αναπαραγωγή και διασπορά

Η αναπαραγωγή γίνεται κυρίως με σπέρματα. Η γύρη μεταφέρεται με τον άνεμο από τις αρσενικές προς τις θηλυκές ταξιανθίες.

Μετά τη γονιμοποίηση σχηματίζονται οι χαρακτηριστικοί σφαιρικοί καρποί. Όταν οι επιμέρους κάψες ωριμάσουν και ανοίξουν, απελευθερώνουν μικρά πτερυγιοφόρα σπέρματα.

Τα σπέρματα μεταφέρονται κυρίως με τον άνεμο. Η βαρύτητα, η επιφανειακή ροή του νερού και τα ρυάκια μπορούν επίσης να συμβάλουν στη μετακίνησή τους.

Για επιτυχή φυσική αναγέννηση χρειάζονται κατάλληλη υγρασία, γυμνό ή ελαφρώς καλυμμένο έδαφος και περιορισμένος ανταγωνισμός από πυκνή βλάστηση. Στο ξηρό κλίμα της Κύπρου, η εγκατάσταση νεαρών φυτών είναι πιθανότερη κοντά σε πηγές νερού ή σε αρδευόμενες θέσεις.

Το είδος μπορεί επίσης να πολλαπλασιαστεί από τον άνθρωπο με σπέρματα, μοσχεύματα ή άλλες δενδροκομικές μεθόδους.

Προσαρμογές

Οι σημαντικότερες προσαρμογές του είδους περιλαμβάνουν:

  • Φυλλοβόλο χαρακτήρα, που περιορίζει την απώλεια νερού κατά τη δυσμενή περίοδο.
  • Ισχυρό και εκτεταμένο ριζικό σύστημα.
  • Ικανότητα ανάπτυξης σε βαθιά προσχωσιγενή εδάφη.
  • Ανεμόφιλη επικονίαση.
  • Παραγωγή πολυάριθμων μικρών πτερυγιοφόρων σπερμάτων.
  • Διασπορά των σπερμάτων με τον άνεμο και το νερό.
  • Ικανότητα δημιουργίας νέων βλαστών μετά από ορισμένους τραυματισμούς.
  • Παραγωγή ρητίνης που συμβάλλει στην προστασία των τραυματισμένων ιστών.
  • Εποχική πτώση των φύλλων και περίοδος χειμερινού λήθαργου.

Παρόλο που αντέχει σε ορισμένη θερινή ξηρασία όταν εγκατασταθεί, δεν είναι πραγματικά ξηροφυτικό δέντρο και χρειάζεται πρόσβαση σε επαρκή εδαφική υγρασία για καλή ανάπτυξη.

Οικονομική και πολιτιστική σημασία

Το Liquidambar orientalis παράγει αρωματική βαλσαμώδη ρητίνη, γνωστή ως storax, styrax ή ανατολίτικος στόρακας. Η ρητίνη εξάγεται ύστερα από ελεγχόμενο τραυματισμό του φλοιού.

Η ουσία αυτή έχει χρησιμοποιηθεί ιστορικά στην αρωματοποιία, στην παρασκευή θυμιαμάτων, σε καλλυντικά και σε παραδοσιακά θεραπευτικά παρασκευάσματα. Η συλλογή της εξακολουθεί να έχει τοπική οικονομική και πολιτιστική σημασία σε περιοχές της νοτιοδυτικής Τουρκίας.

Η ιστορική χρήση δεν αποτελεί απόδειξη ασφάλειας ή θεραπευτικής αποτελεσματικότητας. Η ρητίνη και άλλα προϊόντα του δέντρου μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές ή άλλες ανεπιθύμητες αντιδράσεις και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για ιατρικούς σκοπούς χωρίς κατάλληλη καθοδήγηση.

Το ξύλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ξυλουργικές εργασίες, ενώ το δέντρο καλλιεργείται ως καλλωπιστικό για τη μορφή της κόμης, τα παλαμοειδή φύλλα και τον εντυπωσιακό φθινοπωρινό χρωματισμό.

Διατήρηση και διαχείριση στην Κύπρο

Το γεγονός ότι το Liquidambar orientalis είναι παγκοσμίως Κινδυνεύον δεν αλλάζει το καθεστώς του ως ξενικού και εγκλιματισμένου φυτού στην Κύπρο. Ωστόσο, παλαιά δέντρα στην Τάλα μπορεί να έχουν ιστορική, πολιτιστική, αισθητική ή γενετική αξία και είναι σκόπιμο να καταγράφονται και να μελετώνται.

Χρήσιμα μέτρα περιλαμβάνουν:

  • Την ακριβή χαρτογράφηση των δέντρων και των νεαρών φυτών.
  • Την καταγραφή της ηλικίας, της κατάστασης και της πιθανής ιστορικής προέλευσής τους.
  • Την προστασία παλαιών δέντρων από αδικαιολόγητη κοπή ή καταστροφή.
  • Τη διατήρηση της απαραίτητης εδαφικής υγρασίας χωρίς υπερβολική άρδευση.
  • Την αποφυγή εκσκαφών και συμπίεσης του εδάφους κοντά στις ρίζες.
  • Την παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης.
  • Την παρακολούθηση πιθανής εξάπλωσης σε φυσικά ενδιαιτήματα.
  • Την αποφυγή χαρακτηρισμού των κυπριακών δέντρων ως αυτοφυών χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία.
  • Τη διατήρηση του καταγεγραμμένου καθεστώτος του ως εγκλιματισμένου μη εισβλητικού, εκτός εάν νεότερα δεδομένα δικαιολογήσουν αλλαγή.

Απειλές στους φυσικούς πληθυσμούς

Στη φυσική περιοχή εξάπλωσης του είδους, οι κυριότερες απειλές περιλαμβάνουν:

  • Την αποψίλωση των φυσικών δασών.
  • Τη μετατροπή των υγρών πεδιάδων σε γεωργική γη.
  • Την οικοδομική και τουριστική ανάπτυξη.
  • Την κατασκευή φραγμάτων και άλλες αλλαγές στην υδρολογία.
  • Την υπερβολική ή λανθασμένη εκμετάλλευση της ρητίνης.
  • Τον κατακερματισμό των πληθυσμών.
  • Τις πυρκαγιές.
  • Τη ρύπανση και την υποβάθμιση των υδάτων.
  • Την κλιματική αλλαγή και την αυξανόμενη ξηρασία.

Οι απειλές αυτές αφορούν κυρίως τους φυσικούς πληθυσμούς της Τουρκίας και της Ρόδου και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αξιολόγηση της ξενικής κυπριακής εμφάνισης.

Ταξινομική κατάταξη

Βασίλειο: Plantae
Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
Κλάδος: Ευδικοτυλήδονα – Eudicots
Τάξη: Saxifragales
Οικογένεια: Altingiaceae
Γένος στην Κύπρο: Liquidambar
Αριθμός γενών στην Κύπρο: 1
Αριθμός taxa στην Κύπρο: 1
Αυτοφυή μη ενδημικά: 0
Ενδημικά: 0
Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 1
Υβρίδια: 0
Αβέβαιης κατάστασης: 0
Taxon στην Κύπρο: Liquidambar orientalis Mill.
Καθεστώς στην Κύπρο: Εγκλιματισμένο μη εισβλητικό
Γνωστή θέση εγκλιματισμού: Τάλα, επαρχία Πάφου

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Altingiaceae is a small family of deciduous flowering trees belonging to the order Saxifragales. In its modern taxonomic circumscription, it includes one living genus, Liquidambar, with approximately 15 recognized species.

The species of the family have a discontinuous natural distribution in eastern and southeastern Asia, the eastern Mediterranean, North America and Central America. Their present distribution represents the remains of a much broader range during the geological past.

The family has a rich fossil record extending from the Cretaceous Period to the Quaternary. For this reason, the surviving Liquidambar species are often considered remnants of ancient forest lineages.

According to the organized checklist of the Cyprus flora, the family Altingiaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 1 taxon. The single taxon is alien or naturalized. No native non-endemic, endemic, hybrid or uncertain-status taxa of the family are recorded.

Taxonomic note

The plants of Altingiaceae were formerly placed in the family Hamamelidaceae, usually as the subfamily Altingioideae. Modern morphological and molecular studies supported the recognition of Altingiaceae as a separate family.

The genera Altingia and Semiliquidambar were also formerly recognized. In modern taxonomic treatments, their species are generally included within the more broadly circumscribed genus Liquidambar. Plants of the World Online recognizes Liquidambar as the only genus of the family.

General characteristics

The members of Altingiaceae are large, resin-producing, deciduous trees. The trunk is generally straight and the crown broad or pyramidal. The bark of young trees is relatively smooth but becomes thick and deeply longitudinally fissured with age.

The young branches of certain species develop characteristic corky ridges. The tissues of the trunk and branches contain aromatic resinous substances, which are released when the bark is injured.

The leaves are alternate and arranged spirally along the stems. They are long-petiolate, palmate and usually divided into three, five or seven lobes. The margins are finely serrated. When crushed, the leaves may release a characteristic aromatic scent.

The trees are monoecious, meaning that the male and female flowers develop separately on the same individual. The flowers are small, lack conspicuous petals and are pollinated mainly by wind.

The male inflorescences generally develop in erect or elongated groups. The female inflorescences are spherical and hang from long stalks.

Following fertilization, the female inflorescence develops into a characteristic spherical, woody multiple-fruit structure. It consists of numerous united capsules, which open at maturity and release small, frequently winged seeds.

Altingiaceae in Cyprus

The family has no native representative in the organized checklist of the Cyprus flora. It is represented exclusively by Liquidambar orientalis, known in English as Oriental sweetgum or Turkish sweetgum.

The species is a natural component of the flora of southwestern Türkiye and Rhodes but is not considered native to Cyprus. It was probably introduced to the island through cultivation and is recorded as naturalized non-invasive.

According to the dynamic Flora of Cyprus database, the species is naturalized at Tala in the Paphos district, possibly since a long time.

The taxon of the family Altingiaceae in Cyprus

Alien or naturalized

Liquidambar

  1. Liquidambar orientalis Mill. · Species

The genus Liquidambar

The name Liquidambar is derived from the words “liquid” and “ambar” and refers to the aromatic balsamic resin secreted by the injured bark of certain species.

The members of the genus are large deciduous trees with palmate leaves that superficially resemble maple leaves. However, the two genera are not closely related. Maples belong to the family Sapindaceae, while Liquidambar belongs to Altingiaceae.

The species of the genus are known for the impressive autumn colours of their leaves, which may become yellow, orange, red, purple or reddish-brown before falling.

Description of Liquidambar orientalis

Liquidambar orientalis is a large deciduous tree that, under favourable conditions, can reach a height of approximately 20–30 metres or more. It develops a broad crown and a strong trunk, which may attain a large diameter.

The bark is initially greyish and relatively smooth, but in old trees it becomes greyish-brown or brown and develops deep longitudinal fissures. The inner tissues contain aromatic resin.

The leaves are alternate, long-petiolate and palmate. They usually possess five deep lobes, although their number may range from three to seven. Each primary lobe may bear smaller secondary lobes and a finely serrated margin.

The upper surface of the leaves is usually glossy and green. In autumn, when temperatures and moisture conditions are suitable, the leaves develop yellow, orange, red or purple shades.

The flowers are small and wind-pollinated. The male flowers are arranged in separate inflorescences, while the female flowers form spherical heads borne on long stalks.

The mature fruits form spherical, woody and relatively spiny structures that frequently remain on the tree for a long period. Each spherical structure includes numerous small capsules.

Natural distribution

The natural distribution of Liquidambar orientalis is extremely restricted. According to Plants of the World Online, it extends from the eastern Aegean Islands, principally Rhodes, to western and southwestern Türkiye.

The most important natural populations occur on alluvial plains, in valleys, along riverbanks, near springs and in other habitats with deep, moist soils.

The species forms characteristic forests or stands, particularly in southwestern Türkiye. These populations are considered remnants of more extensive forests that existed in the region during earlier geological periods.

Liquidambar orientalis has been assessed globally as Endangered (EN), mainly because of its highly restricted natural distribution, the loss and fragmentation of its natural forests and changes in land use and hydrology.

The species’ global threat status concerns primarily its natural populations in Türkiye and Rhodes. Its occurrence in Cyprus is alien and naturalized and does not form part of its natural geographical distribution.

Presence in Cyprus

In Cyprus, Liquidambar orientalis is recorded as naturalized non-invasive at Tala in the Paphos district. The report that it may have been naturalized there for a long time suggests a possible association with old cultivation or historical planting.

The long-term survival and possible natural regeneration of an alien tree do not automatically make it native. The known natural distribution, historical evidence, association with cultivation and ability to reproduce without human care are considered when determining its status.

The presence of the species at Tala is of botanical, historical and arboricultural interest. At the same time, its status must remain clearly distinguished from that of the native plants of Cyprus.

Habitats in Cyprus

Liquidambar orientalis requires more water than most typical drought-adapted trees of Cyprus. It prefers:

  • Deep and fertile soils.
  • Sites with increased soil moisture.
  • Valleys and natural depressions.
  • The margins of springs, streams and irrigation channels.
  • Old irrigated gardens and orchards.
  • Cool locations near settlements.
  • Sunny or partially shaded sites.
  • Areas where the root system has access to water during summer.

Young trees are more sensitive to water shortage. Older individuals may develop a deeper root system, but prolonged summer drought can restrict growth and seed production.

Ecology

Liquidambar orientalis is wind-pollinated. Its small flowers lack large or brightly coloured petals because they do not depend mainly on insects for pollen transfer.

A mature tree provides shade and creates a cooler microclimate beneath its crown. Fallen leaves add organic matter to the soil and provide shelter for small organisms.

Cavities, bark fissures and the dense crown of old trees may be used by birds, insects, spiders and other organisms. The winged seeds may also provide a food source for small animals.

Within its natural range, the species is an important component of moist riparian and alluvial forests. In Cyprus, however, its ecological function is restricted to the locations where it has been introduced and naturalized.

Reproduction and dispersal

Reproduction takes place mainly through seeds. Pollen is transported by wind from the male to the female inflorescences.

Following fertilization, the characteristic spherical fruits are formed. When the individual capsules mature and open, they release small winged seeds.

The seeds are dispersed mainly by wind. Gravity, surface water flow and streams may also contribute to their movement.

Successful natural regeneration requires suitable moisture, bare or lightly covered soil and limited competition from dense vegetation. In the dry climate of Cyprus, the establishment of young plants is more likely near water sources or in irrigated sites.

The species can also be propagated by humans through seeds, cuttings or other arboricultural methods.

Adaptations

The most important adaptations of the species include:

  • A deciduous habit that reduces water loss during the unfavourable period.
  • A strong and extensive root system.
  • The ability to grow in deep alluvial soils.
  • Wind pollination.
  • The production of numerous small winged seeds.
  • Seed dispersal by wind and water.
  • The ability to produce new shoots following certain injuries.
  • The production of resin that helps protect injured tissues.
  • Seasonal leaf fall and a period of winter dormancy.

Although it can tolerate a degree of summer drought once established, it is not a truly xerophytic tree and requires access to adequate soil moisture for good growth.

Economic and cultural importance

Liquidambar orientalis produces an aromatic balsamic resin known as storax, styrax or Oriental storax. The resin is extracted following controlled injury to the bark.

This substance has historically been used in perfumery, incense production, cosmetics and traditional medicinal preparations. Its collection continues to have local economic and cultural importance in parts of southwestern Türkiye.

Historical use does not constitute evidence of safety or therapeutic effectiveness. The resin and other products of the tree may cause allergic or other adverse reactions and should not be used medicinally without appropriate guidance.

The wood may be used in woodworking, while the tree is cultivated as an ornamental for the form of its crown, palmate leaves and impressive autumn colouration.

Conservation and management in Cyprus

The fact that Liquidambar orientalis is globally Endangered does not alter its status as an alien and naturalized plant in Cyprus. However, old trees at Tala may possess historical, cultural, aesthetic or genetic value and should be recorded and studied.

Useful measures include:

  • Accurately mapping the trees and young plants.
  • Recording their age, condition and possible historical origin.
  • Protecting old trees from unjustified felling or destruction.
  • Maintaining necessary soil moisture without excessive irrigation.
  • Avoiding excavation and soil compaction near the roots.
  • Monitoring natural regeneration.
  • Monitoring possible spread into natural habitats.
  • Avoiding the classification of the Cypriot trees as native without documented evidence.
  • Maintaining their recorded status as naturalized non-invasive unless newer evidence justifies a change.

Threats to the natural populations

Within the species’ natural range, the main threats include:

  • The clearance of natural forests.
  • Conversion of moist plains into agricultural land.
  • Building and tourism development.
  • Dam construction and other hydrological changes.
  • Excessive or incorrect harvesting of resin.
  • Population fragmentation.
  • Fires.
  • Pollution and degradation of water resources.
  • Climate change and increasing drought.

These threats concern mainly the natural populations of Türkiye and Rhodes and should not be presented as an assessment of the alien occurrence in Cyprus.

Taxonomic classification

Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Order: Saxifragales
Family: Altingiaceae
Genus in Cyprus: Liquidambar
Number of genera in Cyprus: 1
Number of taxa in Cyprus: 1
Native non-endemic: 0
Endemic: 0
Alien or naturalized: 1
Hybrids: 0
Uncertain status: 0
Taxon in Cyprus: Liquidambar orientalis Mill.
Status in Cyprus: Naturalized non-invasive
Known naturalized location: Tala, Paphos district

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)