See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Berberidaceae, γνωστή στα αγγλικά ως barberry family, ανήκει στην τάξη Ranunculales. Περιλαμβάνει πολυετή ποώδη φυτά και ξυλώδεις θάμνους, με μεγάλη μορφολογική ποικιλότητα ως προς τα φύλλα, τα άνθη και τους καρπούς.
Σύμφωνα αποκλειστικά με τον οργανωμένο κατάλογο των 2.071 taxa της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Berberidaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 3 γένη και 3 taxa:
- 3 ιθαγενή μη ενδημικά taxa,
- κανένα ενδημικό taxon,
- κανένα ξενικό ή εγκλιματισμένο taxon,
- κανένα υβρίδιο,
- κανένα taxon αβέβαιης κατάστασης.
Τα τρία γένη που καταγράφονται στην Κύπρο είναι τα Berberis, Bongardia και Leontice.
Βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά
Τα Berberidaceae μπορεί να είναι ξυλώδεις, συχνά αγκαθωτοί θάμνοι ή πολυετή ποώδη γεώφυτα με υπόγειους κονδύλους ή ριζώματα.
Τα φύλλα μπορεί να είναι απλά ή σύνθετα, ακέραια, οδοντωτά ή βαθιά διαιρεμένα. Στο γένος Berberis αναπτύσσονται συχνά σε μικρές δέσμες πάνω σε βραχείς βλαστούς, ενώ στη βάση τους μπορεί να υπάρχουν αγκάθια.
Τα άνθη είναι συνήθως ερμαφρόδιτα και ακτινόμορφα. Τα σέπαλα και τα πέταλα είναι ελεύθερα και συχνά κιτρινωπά. Οι στήμονες βρίσκονται απέναντι από τα πέταλα και σε αρκετά μέλη της οικογένειας αντιδρούν στην επαφή, κινούμενοι προς το κέντρο του άνθους.
Η ωοθήκη είναι επιφυής και σχηματίζεται συνήθως από ένα καρπόφυλλο. Ο καρπός μπορεί να είναι σαρκώδης ράγα, όπως στο Berberis, ή ξηρή και συχνά διογκωμένη κάψα, όπως στα ποώδη γένη Bongardia και Leontice.
Εξάπλωση και ενδιαιτήματα
Η οικογένεια Berberidaceae εξαπλώνεται κυρίως στις εύκρατες και υποτροπικές περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου. Τα τρία κυπριακά taxa καταλαμβάνουν διαφορετικά ενδιαιτήματα.
Το Berberis cretica είναι ορεινός, αγκαθωτός θάμνος και απαντά σε βραχώδεις πλαγιές, δασικά ξέφωτα και ανοικτές θέσεις του Τροόδους.
Τα Bongardia chrysogonum και Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum είναι ποώδη γεώφυτα. Αναπτύσσονται κυρίως σε ανοικτά εδάφη, καλλιεργημένους ή εγκαταλειμμένους αγρούς, πετρώδεις πλαγιές και άλλες θέσεις που διατηρούν υγρασία κατά τη χειμερινή και ανοιξιάτικη περίοδο.
Τα ιθαγενή μη ενδημικά taxa
1. Berberis cretica L.
Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 286.
Το Berberis cretica είναι ιθαγενές μη ενδημικό είδος και πολυετής, φυλλοβόλος ή ημιαειθαλής, έντονα αγκαθωτός θάμνος. Στα αγγλικά είναι γνωστό ως Cretan barberry.
Οι βλαστοί είναι πολύκλαδοι και φέρουν ισχυρά αγκάθια, τα οποία αποτελούν μεταμορφωμένα φύλλα. Τα κανονικά φύλλα είναι μικρά, δερματώδη, απλά και συχνά αναπτύσσονται σε μικρές δέσμες πάνω σε βραχείς βλαστούς.
Τα άνθη είναι μικρά και κίτρινα και εμφανίζονται μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες. Ο καρπός είναι επιμήκης σαρκώδης ράγα, η οποία αποκτά σκούρο κυανόμαυρο ή σχεδόν μαύρο χρώμα κατά την ωρίμανση.
Στην Κύπρο καταγράφεται περίπου από τα 925 έως τα 1.950 μέτρα, κυρίως στην οροσειρά του Τροόδους. Φύεται σε βραχώδεις πλαγιές, πετρώδεις θέσεις, δασικά ξέφωτα και ανοικτούς ορεινούς θαμνώνες.
Η περίοδος ανθοφορίας του εκτείνεται κυρίως από τον Μάιο μέχρι τον Ιούλιο.
2. Bongardia chrysogonum (L.) Spach
Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 287.
Το Bongardia chrysogonum είναι ιθαγενές μη ενδημικό, πολυετές ποώδες γεώφυτο. Κατά τη δυσμενή ξηρή περίοδο επιβιώνει μέσω του υπόγειου κονδύλου του, ενώ τα υπέργεια μέρη εμφανίζονται μετά τις βροχές.
Τα φύλλα αναπτύσσονται κυρίως κοντά στη βάση του φυτού. Είναι σύνθετα και διαιρούνται σε στρογγυλωπά ή ωοειδή φυλλάρια, τα οποία μπορεί να έχουν γλαυκοπράσινη απόχρωση.
Ο ανθοφόρος βλαστός είναι όρθιος και φέρει κίτρινα άνθη σε χαλαρή ταξιανθία. Μετά τη γονιμοποίηση σχηματίζονται διογκωμένοι, μεμβρανώδεις καρποί που περιέχουν τους σπόρους.
Στην Κύπρο απαντά περίπου από τα 25 έως τα 925 μέτρα. Φύεται σε ανοικτά εδάφη, καλλιεργημένους και εγκαταλειμμένους αγρούς, πετρώδεις θέσεις και χαμηλούς λόφους.
Η περίοδος ανθοφορίας του εκτείνεται κυρίως από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο.
3. Leontice leontopetalum L. subsp. leontopetalum
Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 288.
Το Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum είναι ιθαγενές μη ενδημικό, πολυετές ποώδες γεώφυτο. Διαθέτει μεγάλο υπόγειο κόνδυλο, μέσα στον οποίο αποθηκεύονται θρεπτικές ουσίες και νερό.
Τα φύλλα είναι σύνθετα, με πλατιά, συχνά γλαυκοπράσινα φυλλάρια. Ο ανθοφόρος βλαστός είναι όρθιος και φέρει πολυάριθμα μικρά κίτρινα άνθη σε διακλαδισμένη ταξιανθία.
Οι καρποί είναι χαρακτηριστικές, διογκωμένες και μεμβρανώδεις κάψες. Όταν ωριμάσουν και αποξηρανθούν, μπορούν να μετακινηθούν με τον άνεμο και να συμβάλουν στη διασπορά των σπόρων.
Αναπτύσσεται σε ανοικτές πετρώδεις θέσεις, καλλιεργημένους ή εγκαταλειμμένους αγρούς, πρανή και περιοχές με βαθύτερο εποχικά υγρό έδαφος.
Η περίοδος ανθοφορίας του εκτείνεται κυρίως από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο.
Διάκριση των τριών taxa
Τα τρία κυπριακά taxa διακρίνονται σχετικά εύκολα όταν είναι πλήρως αναπτυγμένα:
- Το Berberis cretica είναι ξυλώδης και αγκαθωτός ορεινός θάμνος με απλά φύλλα και σαρκώδεις ράγες.
- Το Bongardia chrysogonum είναι χαμηλότερο ποώδες γεώφυτο, με σύνθετα φύλλα που αναπτύσσονται κυρίως κοντά στη βάση.
- Το Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum είναι συνήθως ψηλότερο γεώφυτο, με ισχυρό ανθοφόρο βλαστό και χαρακτηριστικές διογκωμένες κάψες.
Για ασφαλή αναγνώριση των δύο ποωδών ειδών πρέπει να εξετάζονται τα φύλλα, η διάταξη των ανθέων, η μορφή των πετάλων και των στημόνων και οι ώριμοι καρποί.
Οικολογική σημασία
Τα άνθη των Berberidaceae προσφέρουν γύρη και νέκταρ σε έντομα κατά την περίοδο ανθοφορίας. Οι καρποί του Berberis cretica μπορούν να καταναλωθούν από πουλιά και άλλα ζώα, τα οποία συμβάλλουν στη διασπορά των σπόρων.
Ο αγκαθωτός θάμνος παρέχει επίσης κάλυψη και προστασία σε μικρά ζώα. Τα δύο ποώδη γεώφυτα αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία της εποχικής βλάστησης των ανοικτών αγρών και πετρωδών θέσεων.
Απειλές και προστασία
Οι πιθανές απειλές για τα κυπριακά μέλη της οικογένειας περιλαμβάνουν:
- καταστροφή ή υποβάθμιση βραχωδών ενδιαιτημάτων,
- οδικά έργα και καθαρισμό πρανών,
- πυρκαγιές,
- αλλαγές στις παραδοσιακές γεωργικές πρακτικές,
- βαθιά άροση και εντατικοποίηση της γεωργίας,
- χρήση ζιζανιοκτόνων,
- συλλογή ή εκρίζωση φυτών,
- παρατεταμένη ξηρασία και κλιματική αλλαγή.
Η διατήρηση των ορεινών πληθυσμών του Berberis cretica εξαρτάται από την προστασία των βραχωδών και δασικών ενδιαιτημάτων του. Για τα δύο ποώδη γεώφυτα είναι σημαντική η διατήρηση αγρών χαμηλής έντασης και ανοικτών θέσεων που δεν υφίστανται βαθιά και επαναλαμβανόμενη κατεργασία του εδάφους.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Συνομοταξία: Streptophyta
- Ομοταξία: Equisetopsida
- Υφομοταξία: Magnoliidae
- Τάξη: Ranunculales
- Οικογένεια: Berberidaceae
- Γένη στην Κύπρο: 3
- Συνολικά taxa στον κατάλογο: 3
- Ιθαγενή μη ενδημικά: 3
- Ενδημικά της Κύπρου: 0
- Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 0
- Υβρίδια: 0
- Αβέβαιης κατάστασης: 0
Πηγές
- Χλωρίδα της Κύπρου – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Flora of Cyprus – Berberis cretica
- Flora of Cyprus – Bongardia chrysogonum
- Flora of Cyprus – Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum
- Plants of the World Online – Berberidaceae
Text by George Konstantinou
The Berberidaceae, commonly known as the barberry family, belongs to the order Ranunculales. It includes perennial herbs and woody shrubs showing considerable morphological diversity in their leaves, flowers and fruits.
According exclusively to the organized checklist of the 2,071 taxa of the Cypriot flora, Berberidaceae is represented in Cyprus by 3 genera and 3 taxa:
- 3 native non-endemic taxa,
- no endemic taxa,
- no alien or naturalized taxa,
- no hybrids,
- no taxa of uncertain status.
The three genera recorded in Cyprus are Berberis, Bongardia and Leontice.
Principal morphological characteristics
Members of the Berberidaceae may be woody, often spiny shrubs or perennial herbaceous geophytes with underground tubers or rhizomes.
Their leaves may be simple or compound, entire, toothed or deeply divided. In Berberis, they frequently grow in small clusters on short shoots, with spines occurring at their bases.
The flowers are usually bisexual and radially symmetrical. The sepals and petals are free and often yellowish. The stamens are positioned opposite the petals and, in several members of the family, respond to contact by moving towards the centre of the flower.
The ovary is superior and usually formed from a single carpel. The fruit may be a fleshy berry, as in Berberis, or a dry and frequently inflated capsule, as in the herbaceous genera Bongardia and Leontice.
Distribution and habitats
Berberidaceae is distributed principally across the temperate and subtropical regions of the Northern Hemisphere. The three Cypriot taxa occupy different habitats.
Berberis cretica is a mountainous, spiny shrub occurring on rocky slopes, in woodland clearings and in open habitats of the Troodos range.
Bongardia chrysogonum and Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum are herbaceous geophytes. They grow principally on open ground, in cultivated or abandoned fields, on rocky slopes and in other places retaining moisture during winter and spring.
Native non-endemic taxa
1. Berberis cretica L.
Number in the organized checklist: 286.
Berberis cretica is a native non-endemic species and a perennial, deciduous or semi-evergreen, strongly spiny shrub. It is known as Cretan barberry.
Its stems are much branched and bear strong spines, which are modified leaves. The normal leaves are small, leathery and simple and often grow in small clusters on short shoots.
The flowers are small and yellow and occur singly or in small groups. The fruit is an elongated fleshy berry that becomes dark blue-black or almost black when ripe.
In Cyprus it is recorded from approximately 925 to 1,950 metres, principally in the Troodos mountain range. It grows on rocky slopes, in stony places, woodland clearings and open mountain scrub.
Its flowering period extends mainly from May to July.
2. Bongardia chrysogonum (L.) Spach
Number in the organized checklist: 287.
Bongardia chrysogonum is a native non-endemic perennial herbaceous geophyte. It survives the unfavourable dry period through its underground tuber, while its above-ground parts emerge following the rains.
The leaves develop mainly near the base of the plant. They are compound and divided into rounded or ovate leaflets, which may have a glaucous-green colour.
The flowering stem is erect and bears yellow flowers in a loose inflorescence. Following fertilization, inflated membranous fruits containing the seeds are formed.
In Cyprus it occurs from approximately 25 to 925 metres. It grows on open ground, in cultivated and abandoned fields, stony places and low hills.
Its flowering period extends mainly from February to April.
3. Leontice leontopetalum L. subsp. leontopetalum
Number in the organized checklist: 288.
Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum is a native non-endemic perennial herbaceous geophyte. It possesses a large underground tuber in which nutrients and water are stored.
The leaves are compound, with broad and often glaucous-green leaflets. The flowering stem is erect and bears numerous small yellow flowers in a branched inflorescence.
The fruits are characteristic inflated membranous capsules. When mature and dry, they may be moved by the wind and assist in the dispersal of the seeds.
It grows in open stony places, cultivated or abandoned fields, slopes and areas with deeper, seasonally moist soil.
Its flowering period extends mainly from February to April.
Distinguishing the three taxa
The three Cypriot taxa are relatively easy to distinguish when fully developed:
- Berberis cretica is a woody, spiny mountain shrub with simple leaves and fleshy berries.
- Bongardia chrysogonum is a lower herbaceous geophyte with compound leaves developing mainly near the base.
- Leontice leontopetalum subsp. leontopetalum is normally a taller geophyte with a strong flowering stem and characteristic inflated capsules.
Reliable separation of the two herbaceous taxa requires examination of the leaves, arrangement of the flowers, form of the petals and stamens and the mature fruits.
Ecological importance
The flowers of Berberidaceae provide pollen and nectar for insects during their flowering periods. The berries of Berberis cretica may be eaten by birds and other animals, which assist in seed dispersal.
The spiny shrub also provides cover and protection for small animals. The two herbaceous geophytes are characteristic elements of the seasonal vegetation of open fields and rocky places.
Threats and conservation
Potential threats to the Cypriot members of the family include:
- destruction or degradation of rocky habitats,
- road works and clearing of slopes,
- fires,
- changes in traditional agricultural practices,
- deep ploughing and agricultural intensification,
- herbicide use,
- collection or uprooting of plants,
- prolonged drought and climate change.
The conservation of mountain populations of Berberis cretica depends on protecting their rocky and woodland habitats. For the two herbaceous geophytes, the retention of low-intensity fields and open sites not subjected to repeated deep soil cultivation is important.
Classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Ranunculales
- Family: Berberidaceae
- Genera in Cyprus: 3
- Total taxa in the checklist: 3
- Native non-endemic taxa: 3
- Endemic taxa: 0
- Alien or naturalized taxa: 0
- Hybrids: 0
- Taxa of uncertain status: 0
No comments:
Post a Comment